MỤC LỤC Trang Lời nói đầu……………………………………………………………………...4 Ngân hàng 0 đồng là gì…………………………………………………………5 Mua lại ba ngân hàng với giá 0 đồng…………………………………………..6 Lý do và quá trình mua lại Ngân hàng Xây dựng………………………………9 Được và mất khi mua lại Ngân hàng Xây dựng………………………………..10 Tình hình Ngân hàng Xây dựng giai đoạn hiện nay…………………………...12 Bài học rút ra cho các NHTM vừa và nhỏ…………………………………….17 Lời kết…………………………………………………………………………..22 LỜI NÓI ĐẦU Năm 2008, một tuyên bố lịch sử của Bộ trưởng Bộ Tài chính Mĩ Henry Paulson đã mở màn cho quá trình quốc hữu hóa các ngân hàng tại quốc gia này. Mục đích là nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang bùng nổ. Và rồi đến năm 2015, Việt Nam cũng ghi một dấu ấn chưa có tiền lệ. Đó là tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thông qua việc Nhà nước tiếp quản các ngân hàng tư nhân yếu kém với giá 0 đồng. Nói khác đi, chúng ta đang tham gia giải cứu cho những “đứa con” gặp nạn, với những khoản nợ xấu không đòi được. Nhưng hàng loạt câu hỏi đang được đặt ra ở đây: thế nào là một ngân hàng 0 đồng? Trong hệ thống còn bao nhiêu ngân hàng 0 đồng? Tương lai của những ngân hàng này sẽ ra sao khi Nhà nước tiếp quản và tái cấu trúc? Động thái “cứu trợ” này về lâu dài có thể là một liều thuốc tốt hay không? Sau đây, bài tiểu luận của nhóm sẽ giúp mọi người giải đáp những thắc mắc đang còn bỏ ngỏ đó. 1. NGÂN HÀNG 0 ĐỒNG LÀ GÌ? Tại sao một ngân hàng có vốn điều lệ hàng nghìn tỷ đồng lại được Ngân hàng Nhà nước mua lại với giá 0 đồng? Và vấn đề này cần được hiểu như thế nào cho đúng? Ngày 23102015, Hội thảo “Định vị hệ thống ngân hàng sau tái cơ cấu” do Viện Kinh tế Việt Nam và Diễn đàn Đầu tư Bizlive tổ chức tại Hà Nội đã bàn tán rất sôi nổi về vấn đề Ngân hàng 0 đồng. Theo đó, khái niệm 0 đồng đang được nhắc tới hiện nay là quá vắn tắt và làm cho thị trường không hiểu. Hệ thống văn bản pháp luật chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định rõ khái niệm “0 đồng”. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua lại toàn bộ cổ phiếu hiện hữu của các cổ đông vì âm vốn chủ sở hữu chứ không phải là mua lại ngân hàng, là mua cổ phiếu của ngân hàng với giá 0 đồng. Theo các chuyên gia kinh tế cho biết, NHNN đã mời các công ty định giá độc lập đến định giá Ngân hàng, khi nợ xấu vượt từ 23 lần vốn tự có thì ngân hàng này không còn giá trị. Như vậy, Ngân hàng 0 đồng là thuật ngữ dùng để chỉ các ngân hàng có cổ phiếu hiện hữu âm vốn chủ sở hữu và được mua lại số cổ phiếu đó với giá 0 đồng, vốn tự có không còn giá trị. Để định danh một ngân hàng yếu kém thành ngân hàng 0 đồng không phải là điều đơn giản, thậm chí phải qua nhiều bước. Có thể lấy ví dụ trường hợp Ngân hàng GPBank. Đây là 1 trong số 9 ngân hàng yếu kém được “điểm danh” từ năm 2011 và bị đưa vào vòng kiểm soát đặc biệt. Mãi đến 3 năm sau, khi ngân hàng này không đủ năng lực tăng vốn thì NHNN mới tuyên bố mua lại với giá 0 đồng. Ngoài GPBank thì Ngân hàng Xây Dựng CB (tiền thân là Ngân hàng Đại Tín), OceanBank cũng nằm trong danh sách bị mua lại. Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình nói rằng: “Các ngân hàng 0 đồng thực chất là đã phá sản từ lâu vì thua lỗ âm vốn chủ sở hữu”. Nói khác đi, các ngân hàng phá sản là vì nghĩa vụ nợ đã lớn hơn tài sản hiện có. Nếu muốn tiếp tục hoạt động thì họ cần phải bơm thêm vốn để đảm bảo hệ số an toàn của ngân hàng. Bên cạnh đó, các ngân hàng 0 đồng còn ghi nhận những sai phạm của ban lãnh đạo trong hoạt động kinh doanh. Điển hình là vụ án thực hiện lập các hồ sơ khống để rút tiền, vay tiền của Ngân hàng Xây dựng (VNCB) nhằm trả các khoản nợ, trả lãi ngoài và chi tiêu cá nhân của nguyên chủ tịch HĐQT VNCB Phạm Công Danh. Vì thế, theo quan điểm của NHNN, việc mua lại các ngân hàng tư nhân như vậy là thuận theo thực trạng, nhu cầu thị trường chứ không phải là hình thức “quốc hữu hóa” một thuật ngữ bao hàm nhiều ý nghĩa nhạy cảm. 2. MUA LẠI 3 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VỚI GIÁ 0 ĐỒNG Ngày 21122015, trong báo cáo trình Quốc Hội, Chính phủ đã đề cập đến một giải pháp chưa từng có trong tiến trình tái cơ cấu các ngân hàng Việt Nam, đó là việc mua lại 3 ngân hàng thương mại cổ phần với giá 0 đồng, bao gồm: Ngân hàng Xây dựng VNCB, Đại Dương Ocean bank và Dầu khí toàn cầu GP bank. Ba ngân hàng này bị xếp vào loại yếu kém, cần được giám sát chặt chẽ. Đây là việc chưa có tiền lệ xảy ra, nên đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều, cho rằng NHNN đang lạm quyền, có những đại biểu đề nghị Quốc Hội lập ủy ban lâm thời giám sát toàn bộ hoạt động mua ngân hàng với giá 0 đồng.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
NGÂN HÀNG XÂY DỰNG
MỞ MÀN HỆ THỐNG 0 ĐỒNG Ở VIỆT NAM
Trang 2Ngân hàng 0 đồng là gì?
1
2
3
5
Mua lại ba ngân hàng với giá 0 đồng
Lý do và quá trình mua lại ngân hàng xây dựng Được và mất khi mua lại ngân hàng xây dựng Tình hình ngân hàng xây dựng giai đoạn hiện nay
Nội dung chính
Trang 31 NGÂN HÀNG 0 ĐỒNG LÀ GÌ?
Ngân hàng 0 đồng là thuật ngữ dùng để chỉ các ngân hàng có cổ phiếu hiện hữu âm vốn chủ sở hữu và được mua lại số cổ phiếu đó với giá 0 đồng, vốn tự có không còn giá trị
Để định danh một ngân hàng yếu kém thành ngân hàng 0 đồng không phải là điều đơn giản, thậm chí phải qua nhiều bước
Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình nói rằng: “Các ngân hàng 0
đồng thực chất là đã phá sản từ lâu vì thua lỗ âm vốn chủ sở hữu” Nói khác đi, các ngân hàng phá sản là vì nghĩa vụ nợ đã lớn hơn tài sản hiện có Nếu muốn tiếp tục hoạt động thì họ cần phải bơm thêm vốn để đảm bảo hệ số an toàn của ngân hàng Bên cạnh đó, các ngân hàng 0 đồng còn ghi nhận những sai phạm của ban lãnh đạo trong
hoạt động kinh doanh
Trang 4Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế 3 ngân hàng bị mua lại với giá 0 đồng trên đã được cho thời hạn khắc phục trong hai năm, nhưng họ cũng không gượng dậy được Lúc này, NHNN phải ra tay, chấm dứt những sự xem nhẹ quá trình hồi phục kinh tế của quốc gia
Ngày 21/12/2015, trong báo cáo trình Quốc Hội, Chính phủ đã đề cập đến một giải pháp chưa từng có trong tiến trình tái cơ cấu các ngân hàng Việt Nam, đó là việc mua lại 3 ngân hàng thương mại
cổ phần với giá 0 đồng, bao gồm: Ngân hàng xây dựng - VNCB, Đại Dương - Ocean bank và Dầu khí toàn cầu - GP bank
Theo lý giải của NHNN, việc làm này là đủ cơ sở pháp lý theo Điều 149 Luật Các tổ chức tín dụng, trong đó nêu rõ:
NHNN có quyền mua lại ngân hàng yếu kém nếu ngân hàng
đó không thực hiện được việc tăng vốn theo quy định; còn mua với giá nào thì phải dựa trên cơ sở giá trị doanh nghiệp.
2, MUA LẠI 3 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VỚI GIÁ 0
ĐỒNG
2, MUA LẠI 3 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VỚI GIÁ 0
ĐỒNG
Trang 5Viêc NHNN mua lại 3 ngân hàng yếu kém với giá 0 đồng đã giúp xử
lý nhiều điểm yếu của hệ thống tài chính hiện nay:
Đảm bảo quyền lợi cho người gửi tiền
Ngăn chặn lây lan rủi ro sang toàn bộ hệ thống trước viễn cảnh người dân mất niềm tin vào hoạt động ngân hàng
Không sử dụng đến nguồn ngân sách nhà nước
Đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu các ngân hàng này thông qua hoạt động định giá lại toàn bộ chỉ số tài chính
Trang 6Tại sao không sát nhập những ngân hàng yếu kém này vào ngân hàng lớn mạnh khác hay cho nó phá sản mà phải là NHNN mua lại với giá
0 đồng?
Tại sao không sát nhập những ngân hàng yếu kém này vào ngân hàng lớn mạnh khác hay cho nó phá sản mà phải là NHNN mua lại với giá
0 đồng?
Trang 7Nhân
Thứ nhất, NHNN chọn phương án sát nhập các ngân hàng trên vào các ngân hàng khác theo quy định, nhưng điều này cũng đòi hỏi ngân hàng nhận sát nhập phải là một ngân hàng vững mạnh Giải pháp này là bất khả thi,
vì không có ngân hàng nào tự nguyện đứng ra nhận sát nhập
Thứ hai, NHNN chọn phương án giải thể 3 ngân hàng trên và chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của chúng nhưng chỉ giải thể được nếu như 3 ngân hàng trên “có khả năng thanh toán hết nợ”.
Thứ ba, cho 3 ngân hàng phá sản Nhưng dù NHNN có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản 3 NHTM nói trên, nhưng
do số tiền phải chi trả cho người gửi tiền là rất lớn, không đủ khả năng chi trả cho người gửi tiền ngay lập tức do sự thiếu hụt
và phải mất nhiều năm mới có thể thu hồi được… sẽ dẫn đến tình trạng người gửi rút tiền ồ ạt, dẫn đến nguy cơ đổ vỡ hệ
thống tài chính quốc gia
Trang 83 LÝ DO VÀ QUÁ TRÌNH MUA LẠI NGÂN HÀNG XÂY
DỰNG
3 LÝ DO VÀ QUÁ TRÌNH MUA LẠI NGÂN HÀNG XÂY
DỰNG
Thời gian qua, hoạt động của
Ngân hàng TMCP Xây dựng
Việt Nam đã bộc lộ nhiều
yếu kém, việc quản trị, điều
hành ngân hàng vi phạm một
số quy định của pháp luật
Với tổn thất tài chính nặng nề,Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam lại không
có các giải pháp khả thi để
xử lý
Lý do
NHNN mua lại Ngân hàng Xây dựng
Trang 9Ngân hàng Nhà nước đã công bố quyết định chuyển đổi mô hình hoạt động của NH TMCP Xây dựng Việt Nam thành Ngân hàng thương mại trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.
Ngày 5/3/2015
Căn cứ theo
Quyết định số
48/2013/QĐ-TTg
NHNN đã quyết định mua bắt buộc toàn
bộ cổ phần của các cổ đông hiện hữu tại Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam
NHNN mua lại Ngân hàng Xây dựng với giá 0 đồng, nhưng sau này NHNN phải có
kế hoạch tăng vốn để hỗ trợ, trong đó có việc đưa ra 40.000 tỉ đồng để ngân hàng này trở lại hoạt động bình thường
Quá trình mua lại ngân hàng xây dựng
Trang 10 Niềm tin của thị trường sẽ tăng lên và
ngân hàng đó sẽ phục hồi tốt.
Đảm bảo quyền lợi của người gửi
tiền, ổn định chính trị, xã hội.
Đem lại sự ổn định cho hệ thống và
niềm tin người gửi tiền
Giúp tránh phản ứng tiêu cực dây
chuyền trong hệ thống
Đảm bảo thanh khoản, đảm bảo có
tiền trả cho người dân.
ₓ NHNN sẽ chịu toàn bộ trách nhiệm các khoản nợ, các cổ đông đương nhiên mất trắng
ₓ NHNN ôm một khoản nợ xấu lớn, rất khó
xử lý và nguy cơ mất vốn là cực cao
ₓ VAMC “dồn nợ” về kho tập trung và buộc các ngân hàng phải sử dụng lợi nhuận tương lai của mình để xóa nợ trong 5 năm liên tiếp thay vì một lần => NHNN đang kéo dài khoảng thời gian xử lý ra thêm, đồng nghĩa với chi phí tốn hao.
4 ĐƯỢC VÀ MẤT KHI MUA LẠI NGÂN HÀNG VỚI GIÁ 0 ĐỒNG
Mặt tích cực Mặt tiêu cực
ₓ Có thể tạo nên tâm lý ỷ lại trong khối ngân hàng tư nhân, tạo nên những gánh nặng mới cho Nhà nước.
Trang 11TÌNH HÌNH NGÂN HÀNG XÂY
DỰNG HIỆN
NAY
Ngân hàng Xây dựng Việt Nam chính thức
thay nhận diện thương hiệu, với tên giao
dịch mới là CB thay cho VNCB
CB Bank đã tiếp nhận hỗ trợ chuyển giao từ
Vietcombank về công nghệ ngân hàng, hỗ trợ
nguồn vốn kinh doanh, chia sẻ khách hàng…
để khởi động lại đồng loạt các hoạt động kinh
doanh
CB Bank cũng đã tiến hành xử lý nợ xấu tồn đọng
cũ từ thời TrustBank với khởi đầu là việc khởi kiện Phương Trang để đòi 3.000 tỷ đồng.
Trang 12 Tháng 7/2015 đánh dấu sự trở lại đồng loạt các hoạt động kinh doanh của CBBank.Cho đến nay, ngân hàng đã được mở đầy đủ phạm
vi hoạt động nghiệp vụ với tất cả các mảng hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng
Tính đến thời điểm tháng 03/2016, toàn diện các hoạt động của CB đã có nhiều cải thiện CB hướng đến hình ảnh Boutique Bank - một ngân hàng cấp tín dụng thân thiện, tiện ích, hiện đại, một nhà băng – không đóng băng trước những nhu cầu khách hàng
Đến tháng 6/2016 ngân hàng đã đạt số dư huy động vốn đạt 29.552 tỷ đồng với doanh số huy động vốn tăng ròng trong 6 tháng đạt 2.497 tỷ đồng.
CB BANK
Trang 136 BÀI HỌC RÚT RA CHO CÁC NHTM VỪA
VÀ NHỎ
Khó có cửa cho các ngân hàng nhỏ và vừa nếu chỉ tăng trưởng tự
nhiên
Nhìn lại chặng đường 10 năm phát triển từ 2005 - 2015, khoảng cách về quy mô giữa nhóm NHTM quốc doanh (Vietinbank, BIDV, Vietcombank) và nhóm NHTM cổ phần tư nhân (MB, Techcombank, VPB, ACB, Sacombank, Eximbank) lớn nhất không được thu hẹp mà ngày càng nới rộng
Trang 14Biểu đồ 1: So sánh tổng tài sản trung
bình
Chênh lệch chỉ tiêu tổng tài sản bình quân giữa 2 nhóm
tăng 5 lần sau 10 năm
Trang 15Biểu đồ 2: So sánh huy động trung
bình
Chênh lệch chỉ tiêu huy động vốn bình quân giữa 2 nhóm
tăng hơn 4 lần
Trang 16 Chênh lệch chỉ tiêu dư nợ bình quân giữa 2 nhóm tăng hơn 6 lần
Biểu đồ 3: So sánh dư nợ trung bình
Trang 17 Hướng đi
mới:
Xác định các phân khúc riêng và kiên định xây dựng lợi thế cạnh tranh bằng cách đẩy nhanh
số hóa các hoạt động ngân hàng
Hợp tác với các công ty Fintech
Xây dựng một ngân hàng kỹ thuật số mới
Số hóa ngân hàng hiện tại
Muốn phát triển ngân hàng số, có lẽ bất kỳ tổ chức nào cũng không thể đi ra ngoài 3 hướng
đi chiến lược sau đây:
Số hóa các hoạt động ngân hàng
Trang 18Thanks for watching!!!!
Trang 19NHẬN XÉT VÀ ĐẶT CÂU HỎI