Trong thời điểm hiện nay, khi m à nền kinh tế Việt Nam không nằm ngoài quy luật của kinh tế toàn cầu, cũng chịu sự ảnh hường nặng nề từ cuộc khủng hoảng tài chính vừa qua, thì một lần nữ
Trang 2w TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI T H Ư Ơ N G
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH CHUYÊN N G À N H KINH DOANH QUỐC TẾ
K H Ó A LUẬN TỐT NGHIỆP
mềm-
MỘT sô VÂN DÊ VÊ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG BÔI CẢNH KHỦNG HOẢNG TOÀN CẦU
Sinh viên thục hiện
Lớp Khóa
Giáo viên hướng dẫn :
Nguyễn Thị Ngọc Bích Anh 3
LT4 ThS Đặng Thị Lan
lũÁŨ
H à Nội, tháng 03 năm 2010
Trang 3MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU Ì
C H Ư Ơ N G 1: TỔNG QUAN VÈ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG
BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG 5
ì CÁC VẦN ĐỀ CHUNG VỀ ĐẠO ĐÚC KINH DOANH 5
Ì Khái niệm đạo đức kinh doanh 5
2 Vai trò của đạo đức kinh doanh đối với doanh nghiệp 6
3 Các khía cạnh biểu hiện của đạo đức kinh doanh 13
3.1 Đôi với người lao động 14
3.2 Đôi với khách hàng 18
3.3 Đối với cộng đong xã hội 21
3.4 Đôi với các đôi tượng hữu quan khác 24
li KHỦNG HOẢNG VÀ VẤN ĐÈ ĐẠO ĐỨC TRONG KINH DOANH26
1 M ộ t vài cuộc khủng hoảng điển hình 26
/.; Đại suy thoái 1929- 1933 26
1.2 Khủng hoảng tài chính châu Ả (1997-1999) 27
1.3 Khủng hoảng tài chinh toàn câu 2008-2009 29
2. Môi quan hệ giữa đạo đức kinh doanh và khủng hoảng 34
2 ỉ Đạo đức kinh doanh- một phân nguyên nhãn dân đến khủng hoàng
34 2.2 Đạo đức kinh doanh- một biện pháp đê vượt qua khủng hoàng 35
C H Ư Ơ N G 2 VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG BỐI CẢNH
KHỦNG HOẢNG 37
/ VÀI NÉT VÈ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH MỸ TRONG BÓI CẢNH
KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU 37
Ì Nhận thức Đạo đức kinh doanh ờ M ỹ 38
2 Thực trạng đạo đức kinh doanh tại M ỹ 39
Trang 4// ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Ở VIỆT NAM TRONG BÔI CANH
KHỦNG HOẢNG TOÀN CẦU 44
Ì M ộ t vài nét về đạo đức kinh doanh ờ Việt Nam 44
2 Những yếu tố ảnh hường đến đạo đức kinh doanh ở Việt Nam 47
3 Thực trạng đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam 50
3 ì Đạo đức kình doanh đôi với người lao động 51
3.2 Đạo đức kinh doanh đối với khách hàng ố 7
3.3 Đạo đức kinh doanh đôi với cộng đông xã hội 77
C H Ư Ơ N G 3: MỘT S Ò GIẢI PHÁP ĐÈ XUẤT NHẢM NÂNG CAO Ỷ
THỨC ĐẠO ĐỨC TRONG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
VIỆT NAM 82
/ NHÓM GIẢI PHÁP TỪ PHÍA NHÀ NƯỚC VÀ CHÍNH PHỦ 82
1 Xây dựng hệ thông pháp lý chặt chẽ, minh bạch đê vừa định hướng,
vừa giám sát doanh nghiệp 82
2 Á p dụng R I A đậ nâng cao chất lượng các quy định pháp luật 86
3 Củng cô cơ câu, hiệu quả hoạt động thanh tra giám sát 89
4 Xây dựng, phát triận các hệ thống giải thưởng đậ khuyến khích doanh
5 H ỗ trợ hoạt động của các tổ chức, hiệp hội bảo vệ quyền lợi cộng đồng
95
// NHÓM GIẢI PHÁP TỪ PHÍA BẢN THÂN DOANH NGHIỆP 98
Ì Gắn kết đạo đức kinh doanh với văn hóa doanh nghiệp 98
2 T ự giác tuân thủ luật pháp của Nhà nước loi
3 Xây dựng các chương trình đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp 102
/// GIẢI PHÁP TỪ PHÍA KHÁCH HÀNG 104
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 109
Trang 5DANH MỤC HÌNH, BẢNG VÀ HỘP
Trang
Hình Ì Các nhóm đôi tượng hữu quan 14
Bảng Ì Mức đánh giá đạo đức kinh doanh cho một số ngành kinh 42
doanh tại M ỹ
Bảng 2 Tiêu chí đánh giá doanh nghiệp khi quyêt định đâu tư 43
Bảng 3 Thống kê tình hình tai nạn lao động giai đoạn 2006-nừa 61
đầu 2009
Bảng 4 Nguyên nhân dẫn đến tai nạn lao động năm 2009 61
Bảng 5 Kết quả khám bệnh nghề nghiệp giai đoạn 2001- tháng 64
6/2008
Hộp Ì Bôn vùng áp dụng lương tôi thiêu của các doanh nghiệp 53
Hộp 2: Nghĩa vụ của người sản 68
Trang 6DANH MỤC CHỮ VIẾT TẤT
D N
N T D
K C N
T N X H D N
CSR
VSATTP
Cục ATVSTP
T N L Đ
B N N
Doanh nghiệp Người tiêu dùng Khu công nghiệp Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp Coporate Social Responsibility
Vệ sinh an toàn thực phàm Cục A n toàn vệ sinh thực phàm Tai nạn lao động
Bệnh nghề nghiệp
Trang 7LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Từ ngàn xưa, chữ "Đạo" đã gân bó mật thiêt v ớ i đời sông của con người: đạo phụ tử, đạo phu thê, đạo quân thần, Người xưa có câu: "Thị Đạo tắc tấn, phi Đạo tắc thối", có nghĩa là người có đạo ắt sẽ thành công, kẻ vô đạo ắt chuốc thất bại Trong quan niệm sống của loài người, người có đạo đọc thì được người khác kính nể trọng vọng, vì lẽ đó m à công thành danh toại, còn kẻ sống vô đạo đọc, chỉ biết đến lợi ích của mình m à săn sàng hủy hoại người khác thì tất yếu sẽ phải chịu sự coi thường xa lánh cùa xã hội, thậm chí phải gánh chịu chế tài của luật pháp Vì lẽ đó, để làm một người có ích cho xã hội thì hai chữ "Đạo Đ ọ c " phải đặt lên hàng đâu, như một k i m chì nam cho mọi quyết định và hành động sao cho hợp với đạo lý, thuận theo lòng người Hiêu theo một khía cạnh nào đó, một doanh nghiệp hay một tô chọc cũng có cấu trúc chặt chẽ như một cơ thể người, và vì lẽ đó cũng tồn tại trong xã hội như một cá thê độc lập Tuy nhiên, trong suôt thời kỳ tôn tại, phát triền và suy tàn của mình, bát cọ doanh nghiệp nào cũng phải gân kết hoạt động của mình với các đối tượng có liên quan như: nhà đầu tư, khách hàng, chính phù, đối thủ cạnh tranh, cộng đồng xã hội Làm thế thế nào để vừa tồn tại phát triển, vừa thỏa mãn lợi ích của các bên hữu quan vốn đã không phải là bài toán dễ giải quyết của các doanh nghiệp Trong thời buổi m à chất lượng sàn phẩm đã không còn là vũ khí hàng đầu tạo lợi thế cạnh tranh, thì hành động kinh doanh
có đạo đọc và quan tâm tới cộng đồng được coi như con át chủ bài để doanh nghiệp chiếm lĩnh lòng tin và sự trung thành cùa khách hàng hiện tại cũng như khách hàng tiềm năng, tù đó đảm bảo cho sự phát triển thịnh vượng của doanh nghiệp
Trong thời điểm hiện nay, khi m à nền kinh tế Việt Nam không nằm ngoài quy luật của kinh tế toàn cầu, cũng chịu sự ảnh hường nặng nề từ cuộc khủng hoảng tài chính vừa qua, thì một lần nữa vấn đề đạo đọc trong kinh
Ì
Trang 8doanh lại nổi lên như một chiếc phao cứu sinh giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn này N g ư ờ i Việt Nam ta có câu: " M ộ t lần bất tín, vạn sự bất tin", đó cũng chính là phương châm trong mọi quyết định và hành động của người dân nói chung và các khách hàng của doanh nghiệp nói riêng Đê tiêp tục tôn tại và phát triên trong cơn sóng gió, không còn cách nào khác là các doanh nghiệp phải đặt vấn đề đạo đức kinh doanh lên hàng đầu và coi đó như triết lý sừng của mình Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này,
ngươi viết xin phép chọn đề tài khóa luận của mình là: "Một số vấn để về đạo đức kinh doanh trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu" V ớ i đề tài nghiên
cứu này, người viết hi vọng sẽ làm rõ được phân nào nhận thức vê đạo đức kinh doanh trên thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng, từ đó đưa ra những giải pháp giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng được lợi thế về đạo đức để vượt qua giai đoạn suy thoái kinh tế hiện nay
ĩ. M ụ c đích nghiên cứu của đề tài
Đe tài được xây dựng với ba mục đích chính là:
Thứ nhất, đưa ra những kiến thức cơ bản về đạo đức kinh doanh, quá
trình phát triên của phạm trù đạo đức kinh doanh trên thế giới cùng các biêu hiện cụ thể m à một doanh nghiệp cần phải làm để làm tròn đạo đức kinh doanh của mình
Thứ hai, đưa ra những cái nhìn khái quát về nhận thức đạo đức kinh doanh trên thế giới, sau đó xoáy sâu nghiên cứu vào thực trạng đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam Từ đó các doanh nghiệp có thể tự nhận thức được tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh trong thời kỳ suy thoái kinh tế và rút ra những ưu điểm cần phát huy cũng như những yếu kém cần khắc phục
Thứ ba, dựa trên những phân tích và đánh giá của mình, người viết
mong muừn đưa ra những giải pháp nhằm đóng góp một phần nhò giúp các doanh nghiệp có thể phát huy yếu từ đạo đức trong kinh doanh để tạo dựng
2
Trang 9thương hiệu vững mạnh góp phần đưa nền kinh tế quốc gia vượt qua giai đoạn khó khăn
3 Đ ố i tượng và phạm v i nghiên cứu của đề tài
Đ ố i tượng nghiên cứu chính của đề tài là vấn đề đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam, bên cạnh đó cũng đưa ra một số kiến thức khái quát vê đạo đức kinh doanh ờ một sô nước trên thê giới
Đạo đức kinh doanh là một phạm trù khá rộng và không phải đát nước hay vùng lãnh thổ nào cũng có quan niệm giống nhau về vấn đề này M ỗ i nên văn hóa, văn minh khác nhau sẽ có cách hiếu cũng như cách áp dụng hai chữ
"đạo đức" đểc trưng đại diện cho hệ thông quan diêm và niêm tin của dân tộc mình Chính vì lẽ đó, trong phạm vi bài viết này, người viêt xin phép đê cập đến một phần nhận thức về đạo đức kinh doanh trên thế giới và xoáy sâu hem vào thực trạng đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam
4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Trong khóa luận của mình, người viết đã dùng phương pháp duy vật biện chứng và các phương pháp cụ thể khác như phân tích kinh tế, thu thập, tống họp thông tin, so sánh, đánh giá, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn Ngoài
ra, bài khóa luận còn sử dụng nguồn thông tin thứ cấp qua các cuốn sách của các tác giả nối tiếng, các bài viết phân tích đánh giá trên các báo và tạp chí, cùng với các xvebsite có uy tín của cả Việt Nam và quốc tế
5 Két cấu của luận văn
Nội dung chính của đề tài gồm 3 chương:
Chương ì: Tong quan về đạo đứckinh doanh trong bối cảnh khủng hoảng
Chương li: vấn đề đạo đức kinh daonh trong bối cảnh khủng hoảng
Chương HI: Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao ý thức đạo đức trong kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam
Trang 10Tuy đã nỗ lực và cố gắng, nhưng do hạn chế về mặt thời gian, kinh nghiệm thực tiễn cũng như khả năng nghiên cứu của người viêt, nên bài viêt này chắc chắn sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết và sai sót Do đó, người viết rất mong nhận đưọc sự đánh giá đóng góp từ phía các thầy cô giáo
và đông đảo bạn đọc quan tâm
Nhân đây, người viết cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sác tới ThS Đặng Thị Lan- Giảng viên Chính, Chủ nhiệm Bộ m ô n Quàn Trị Nguồn Nhân Lực, Khoa Q T K D đã nhiệt tình giúp đỡ và hướng dẫn người viết trong quá trình định hướng và triển khai bài viết này Đạt đưọc kết quả như ngày hôm nay, người viêt cũng xin chân thành cảm ơn khoa Quản Trị Kinh Doanh của trường Đại Học Ngoại Thương, cảm ơn bố mẹ cùng bạn bè đã động viên giúp
đỡ trong quá trình hoàn thành khóa luận
Hà Nội, ngày tháng năm 2010
Nguyễn Thị Ngọc Bích
Lớp Anh 3-LT4- QTKD, Đại Học Ngoại Thương
4