Văn hóa và đạo đức kinh doanh trong các doanh nghiệp việt nam thực trạng và giải pháp

CÁC NHÂN TÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỀN CỦA VÃN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 25 1.. Sự hình thành và phát triển cùa văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

¥ lị;

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA KINH TÉ VÀ klNH Dỏ ANH QUỐC TÉ

CHUYÊN NGÀNH KINH TÉ ĐÓI NGOẠI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:

V Ă N H Ó A VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM:

T H Ư C TRANG VÀ-GIẨI PHÁP

\u-0ì85ị

Liooíí—i

Giáo viên hướng dẫn: Th.s Đặng Thị L a n

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Hồng Nhung

L ó p : Trung Ì - K43 - K T & K D Q T

Hà Nội - 06/2008

MỤC LỤC

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU Ì CHƯƠNG ì: TỎNG QUAN VỀ VÃN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO

ĐỨC KINH DOANH 4

L MỘT SÒ KHÁI NỆM VÈ VÃN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO

ĐỨC KINH DOANH 4

1 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp 4

1.1 Định nghĩa văn hóa doanh nghiệp 5

1.2 Văn hóa kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp ổ

1.3 Thành phần cùa văn hóa doanh nghiệp 7

Ì 3 Ì Lóp thử nhất: các thực thể hữu hình (artifacts) 7

Ì 3.2 Lớp thú hai: các giá trị được tuyên bố 8

1.3.3 Lớp thứ ba: nhũng quan niệm chung (niềm tin, nhận thức, suy

nghĩ và tình cảm có tinh vô thức mặc nhiên được công nhận trong

doanh nghiệp) 9

1.4 Phân loại văn hóa doanh nghiệp lo

1.4.1 Vãn hóa gia đình 11

1.4.2 Vãn hóa tháp Eiffel 13

Ì 4.4 Văn hóa lò ấp trứng 15

2 Khái niệm đạo đức kinh doanh 16

2.1 Định nghĩa đạo đức kinh doanh 16

2.2 Các /chia cạnh thè hiện của đạo đức tính doanh 17

2.2.2 Đ ố i với khách hàrie 20

2.2.3 Đ ố i với cổ đông và chính phủ 21

2.2.4 Đ ố i thủ cạnh tranh 24

3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp và đạo đúc kinh doanh 24

li CÁC NHÂN TÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT

TRIỀN CỦA VÃN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH

DOANH 25

1 Văn hóa dân tộc (VHDT) 26

2 Nhà lãnh đạo 26

2.1 Người sáng lập quyết định việc hình thành hệ thong giá trị văn

hóa và đạo đức căn bàn của doanh nghiệp 27

2.2 Sự thay đoi nhà lãnh đạo và sự thay đôi văn hóa doanh nghiệp và

đạo đức kinh doanh 27

3 Toàn cầu hóa và xu thế hội nhập 28

UI VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH

DOANH ĐÓI VỚI Sự PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP 29

1 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh tạo nên phong thái

của doanh nghiệp 29

2 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh góp phần tạo ra lợi

nhuận cho doanh nghiệp 30

3 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức hình doanh giúp củng cố lòng

trung thành và sự tận tâm của nhân viên 30

4 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh "tiêu cực" kìm hãm

sự phát triển cùa doanh nghiệp 31

IV Sự CẢN THIẾT PHẢI XÂY DỰNG VĂN HOA DOANH NGHIỆP

VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT

NAM 31 CHƯƠNG li: THỰC TRẠNG VĂN HOA VÀ ĐẠO ĐỨC KINH

DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 33

ì NHẬN THỨC CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÈ VÃN HÓA

DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 33

1 Sự hình thành và phát triển cùa văn hóa doanh nghiệp và đạo đức

kinh doanh trong các doanh nghiệp Việt Nam 33

2 Nhận thức của doanh nghiệp Việt Nam về văn hóa doanh nghiệp và

đạo đức kinh doanh 36

li THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TRONG CÁC

DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 38

/ Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam ảnh hưởng rất lớn từ nền văn hóa

dân tộc 38

LI Tinh tập thể 39

1.2 Sự phân cắp quyền lực 41

1.3 Tính đối lập giữa nam quyền và nữ quyền 43

1.4 Tính

2 Văn hóa doanh nghiệp trong quản trị doanh nghiệp 46

2.1 Năng lực của nhà lãnh đạo 46

2.2 Tác phong của đội ngũ nhân viên 48

2.3 Không khí của doanh nghiệp 49

2.3.1 Ý thức gắn bó của người lao động với công ty 49

2.3.2 Các sinh hoạt tập thế tại doanh nghiệp 49

2.3.3 M ố i quan hệ con người trong doanh nghiệp 50

2.3.4 Quan hệ giữa nhân viên và lãnh đạo 51

2.4 Phương thức giao tiếp của doanh nghiệp đối với xã hội 51

2.5 Phương hướng kinh doanh 52

2.5.1 Mục đích kinh doanh 52

2.5.2 Các giá trị tuyên bố 53

HI ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT

NAM 54

1 Đối với người lao động 54

1.1 Hợp đồng lao động và bảo hiềm xã hội 54

1.2 Chế độ làm việc cho người lao động 55

2 Trách nhiệm với xã hội 56

3 Y thức chấp hành pháp luật 57

IV VĂN HOA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TẠI

MỘT SÔ DOANH NGHIỆP ĐIÊN HÌNH 58

/ Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh của công ly FPT 58

ì ì Giới thiệu chung về FPT 59

1.2 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh của FPT 60

2 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh của tập đoàn y khoa

Hoàn Mỹ 62

2.1 Giới thiệu chung 62

2.2 Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh của Tập đoàn y

khoa Hoàn Mỹ 63

CHƯƠNG UI: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VHDN VÀ ĐĐKD TRONG

CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 66

ì DỤ ĐOÁN XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HOA DOANH

NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐÚC KINH DOANH TRONG CÁC DOANH

NGHIỆP VIỆT 66

li GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HOA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO

ĐỨC KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 68

/ Giải pháp từ phía nhà nước và các tố chức giáo dục 68

1.1 Tạo môi trường pháp lý thuận lợi, công bằng cho các doanh

nghiệp 68 1.2 Thiết lập chế tài và tăng cường quản lý hoạt động của các doanh

nghiệp 70 1.3 Phát triển con người một cách toàn diện 70

1.4 Cải tiến cơ cấu quản lý nhân sự trong CO' quan và doanh nghiệp

Nhà nước 72 1.5 Nâng cao nhận thức về văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh

doanh 73 1.6 Xây dựng các trung tâm tư vấn và hô trợ quàn lý doanh nghiệp 76

2 Các giải pháp từ phía doanh nghiệp 77

2.1 Người lãnh đạo là tấm gương về văn hóa trong doanh nghiệp và

đạo đức kinh doanh 77

2.2 Nâng cao ý thức về văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

cho thành viên doanh nghiệp 78

2.3 Két hợp truyền thống và hiện đại trong xây dựng vãn hoa doanh

nghiệp và đạo đức kinh doanh 80

2.4 Đay mạnh hơn nữa việc đẩu tư vật chất cho cóng tác xây dựng văn

hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh 82

2.5 Chủ trọng xây dựng triết lý kinh doanh và chiến lược kình doanh

cho doanh nghiệp 83

3 Giải pháp từ bản thân và gia đình 84

KẾT LUẬN 85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 89

DANH MỤC HÌNH VÊ

Hình 1: Mô hình 3 lớp văn hóa của Edgar H.Schein [1] 8 Hình 2: Mô hình phân chia VHDN của Fons Trompenaars [7] li Hình 3: Các đoi tượng có liên quan đến tố chức [17] 18

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Ảnh hưởng của CNCN/CNTT trong VHDT đền VHDN [1] 39

Bảng 2: Sự phân cấp quyền lực qua các nền văn hóa [1] 42 Bảng 3: Anh hưởng của nam quyển đến văn hóa doanh nghiệp [1] 44

Bàng 4: Anh hưởng của tính cẩn trọng đến VHDN [ì] 46

LÒI MỎ ĐÀU

Cùng với sự phát triển của kinh tế thế giới và quá trình toàn cầu hoa kinh tế, cạnh tranh trong lĩnh vực kinh doanh ngày càng khóc liệt Khi chát lượng hàng hoa được đưa về cùng một tiêu chuẩn thì sự sống còn của một công ty không còn phụ thuộc quá nhiều vào điều này Một sô công ty muôn tồn tại và phát triển không chì chú trọng đến vấn đề chát lượng sản phàm mà còn phải chú trọng đến chất lượng của dỹch vụ và rất nhiều yêu tô khác Trong rất nhiều yếu tố tác động đến sự tồn tại của một công ty thì yêu tô văn hoa và đạo đức kinh doanh ngày càng đóng vai trò rất quan trọng Một công ty muôn tồn tại và phát triển phải ý thức được rất rõ vai trò của hai yếu tô này trong hoạt động kinh doanh

Ta làm một phép thử: quan sát một số doanh nghiệp lớn, thành công trong lĩnh vực kinh doanh của các nước Mỹ, Nhật, Pháp, Đức đều có thê nhận thấy rằng họ đều có một nền văn hoa doanh nghiệp vững chắc và đạo đức kinh doanh phù hợp với xu thế phát triển Chi có như vậy họ mới có được nguồn nhân lực chất lượng cao, trung thành với mục đích của công ty và nỗ lực hết mình vì mục đích đó Và chì có như vậy họ mới có được sự ủng hộ của khách hàng, yếu tố quyết đỹnh sự tồn tại của doanh nghiệp

Chính vì vậy, một đất nước nhỏ bé, với nguồn nhân lực và tài nguyên khiêm tốn như Việt Nam, đê có những doanh nghiệp, tập đoàn mang tầm cỡ quốc gia, quốc tế thì văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh càng đóng vai trò quan trọng Có lẽ chính vì vậy m à hiện nay đây là hai vấn đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn cũng như của các doanh nghiệp Các nhà quản lý đền nhận ra sự ảnh hường của văn hoa doanh nghiệp

và đạo đức kinh doanh đến sự thành công và hiệu quả của doanh nghiệp Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi Việt Nam đã tham gia vào sân chơi lớn,

Ì

WTO, thì các doanh nghiệp Việt Nam m à đa số là quy m ô vừa và nhỏ phải chịu sức ép cạnh tranh từ các tập đoàn lớn của nước ngoài không chỉ ờ chát lượng, giá cả hàng hoa m à còn ờ nguồn lao động chọt lượng cao Và thực tế cũng chứng minh rằng văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh là các yêu tô đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chát lượng cao Tuy nhiên, sự phát triển của văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh trong các doanh nghiệp Việt Nam vẫn ờ giai đoạn sơ khai, cần sự đâu tư hơn nữa của các doanh nghiệp cũng như sự quan tâm hơn nữa của chính phủ

Với mục đích và mong muốn đóng góp một phần nhỏ trong việc xây dựng nên văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh vững mạnh trong các

doanh nghiệp Việt Nam em đã chọn đề tài "Văn hoa và đạo đức kinh doanh

trong các doanh nghiệp Việt Nam: thực trạng và giải pháp" làm đề tài

nghiên cứu cho khoa luận tốt nghiệp của mình

Đe tài tập trung vào nghiên cứu các vọn đề mang tính lý luận như: một

số khái niệm và quan điếm liên quan đến vọn đề văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh; nhận thức của doanh nghiệp Việt Nam về hai vọn đề này và thực trạng văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh trong các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đế từ đó đưa ra các đề xuọt giải pháp đề xây dựng nền văn hoa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh vững mạnh trong các doanh nghiệp Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng trong đề tài này là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tường Hồ Chí Minh Cụ thể, khoa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu phỏng vọn, điều tra xã hội học thông qua phiếu điều tra, phương pháp phân tích-tổng hợp, phương pháp đối chiếu-so sánh