SKKN một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 khắc sâu từ vựng tiếng anh

Dạy từ vựng cho trẻ lớp 3 đòihỏi ở người giáo viên không chỉ có khả năng ngôn ngữ mà còn là cách làmthế nào để khiến học sinh tham gia vào bài học vì đây là lần đầu tiên các emtiếp xúc v

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

1 Cơ sở lý luận

Giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu và có vai trò quan trọngtrong tiến trình phát triển của xã hội loài người Trong tình hình hiện nay,đất nước đang trên con đường đổi mới, chính sách mở cửa quan hệ với cácnước trên thế giới đã tăng đáng kể Tiếng Anh được sử dụng ở hầu hết mọi

lĩnh vực trong cuộc sống và nó được coi là ngôn ngữ quốc tế hàng đầu

trên thế giới Vì thế, việc học và sử dụng tiếng Anh ngày càng tăng Ở Việt

Nam, tiếng Anh ngày càng chiếm vị trí quan trọng và đang là môn ngoại ngữđược sử dụng phổ biến nhất

Trong dạy và học tiếng Anh, từ vựng là một trong ba yếu tố tạo thành

hệ thống kiến thức ngôn ngữ và đóng vai trò là phương tiện, điều kiện hìnhthành và phát triển kỹ năng giao tiếp Trong bất kỳ một ngôn ngữ nào, vaitrò của từ vựng cũng hết sức quan trọng Có thể thấy một ngôn ngữ là mộttập hợp của các từ vựng Không thể hiểu ngôn ngữ mà không hiểu biết từvựng, hoặc qua các đơn vị từ vựng Nhưng điều đó không đồng nghĩa vớiviệc chỉ hiểu các đơn vị từ vựng riêng lẻ, độc lập với nhau mà chúng ta chỉ

có thể nắm vững được ngôn ngữ thông qua mối quan hệ biện chứng giữa cácđơn vị từ vựng Như vậy việc học từ vựng và rèn luyện kĩ năng sử dụng từvựng là yếu tố hàng đầu trong việc truyền thụ và tiếp thu một ngôn ngữ nóichung và tiếng Anh nói riêng Vì từ vựng là một đơn vị ngôn ngữ nên nóđược thể hiện dưới hai hình thức: Lời nói và chữ viết Muốn sử dụng đượcngôn ngữ đó, tức là phải nắm vững hình thức biểu đạt của từ bằng lời nói vàchữ viết Song do có mối liên quan của từ vựng với các yếu tố khác trongngôn ngữ (ngữ pháp, ngữ âm, ngữ điệu ) hoặc trong tình huống giao tiếp.Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng để xây nên một bức tường ngôn ngữ thì từvựng là “những viên gạch” còn ngữ pháp và các cấu trúc câu là “những

mạch vữa” để gắn kết những viên gạch tạo nên bức tường ngôn ngữ Nếukhông có một vốn từ vựng cần thiết thì người học không thể sử dụng các cấutrúc câu và các chức năng ngôn ngữ trong giao tiếp

2 Cơ sở thực tiễn

Từ vựng có thể xem là phần quan trọng nhất vì nó là phương tiệndùng để diễn đạt ý tưởng đồng thời đó cũng là cầu nối giữa các kĩ năngnghe, nói, đọc và viết Tuy nhiên, việc dạy từ vựng lại không đơn giản chútnào, nhất là dạy cho trẻ đang ở ngưỡng bắt đầu học ngoại ngữ như học sinhkhối lớp 3 Đối với học sinh khối lớp 3, việc đọc và nói tiếng Việt cho chuẩnxác, diễn cảm đã là một vấn đề không dễ, huống gì nói đến việc học tiếngAnh lại càng nan giải và khó khăn hơn nhiều Dạy từ vựng cho trẻ lớp 3 đòihỏi ở người giáo viên không chỉ có khả năng ngôn ngữ mà còn là cách làmthế nào để khiến học sinh tham gia vào bài học vì đây là lần đầu tiên các emtiếp xúc với một ngôn ngữ mới

Xuất phát từ đối tượng của quá trình dạy học là học sinh Tiểu học.Thêm vào đó chương trình tiếng Anh được giảng dạy ở trường cũng làchương trình khá mới lạ đối với bản thân Qua những lần đầu giảng dạy tôinhận thấy rằng số lượng từ vựng cần truyền đạt cho học sinh trong một tiếthọc là khá nhiều so với chương trình Let’s go mà tôi đã từng giảng dạy.Chính vì lẽ đó mà bản thân tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi, học hỏi các đồng chíđồng nghiệp để tìm ra những biện pháp làm sao giúp học sinh mới bắt đầutiếp cận tiếng Anh nhớ từ vựng một cách lâu dài và hạn chế tối đa sự lãng

quên Vì vậy mà tôi đã quyết định chọn đề tài "Một số biện pháp giúp học

sinh lớp 3 khắc sâu từ vựng Tiếng Anh" nhằm giúp các học sinh học tốt

hơn ở bộ môn này cũng như giúp cho bản thân nhận ra những khiếm khuyếttrong cách giảng dạy từ đó đúc kết được những kinh nghiệm quý báo trongviệc truyền đạt từ vựng

II Khảo sát thực trạng

1 Về phía giáo viên

Người giáo viên còn gặp khó khăn vì khi mới chuyển về trường bảnthân lần đầu tiên tiếp xúc với bộ sách giáo khoa Tiếng Anh chương trìnhmới nên ít được tham gia những đợt tập huấn về phương pháp giảng dạychương trình này Sau một năm giảng dạy, học hỏi thêm ở bạn bè, đồngnghiệp bản thân cũng đúc kết được nhiều kinh nghiệm quý báo cũng nhưviệc quen dần với khối lượng kiến thức trong chương trình này Tuy nhiênchỉ mới làm quen được một năm thì sách lại tiếp tục đổi mới, bên cạnh đóphương pháp giảng dạy của giáo viên cũng phải đổi mới để phù hợp vớichương trình giảng dạy theo thông tư 30 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Vìvậy bản thân sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế trong công tácgiảng dạy Thêm vào đó cơ sở vật chất, phương tiện dạy học và tài liệu thamkhảo còn rất ít Tuy nhiên bản thân tôi đã cố gắng khắc phục khó khăn đểcông tác giảng dạy đạt hiệu quả tốt nhất

2 Về phía học sinh

Qua quá trình khảo sát tình hình học tập môn Tiếng Anh đầu năm của khối lớp 3 cụ thể là về khả năng đọc - viết từ vựng, tôi nhận thấy rằng cómột số em đọc và viết từ rất chuẩn, tốc độ viết khá nhanh, phát âm khá chínhxác Tuy nhiên vẫn còn một số học sinh chưa nhớ được cách phát âm, cáchviết từ vựng đã học mặc dù chỉ là những từ đơn giản Một số học sinh chỉnhớ được cách phát âm mà quên đi cách viết từ, sử dụng từ Bên cạnh đócũng còn số đông học sinh chưa điều khiển được răng, môi lưỡi khi phát âmcác từ có chứa nguyên âm và phụ âm khó phát âm như /θ/, /t∫/, /ð/, /∫/, /η/, /ʒ/, /ʒn/, /dʒ/, /ʌ/, /æ/, /ei/, /ou/, /iə/, /eə/, /uə/ điều này cũng ảnh hưởngđến việc viết từ của các em vì khi phát âm sai sẽ dẫn đến viết sai

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Từ vựng tiếng Anh là một công cụ, phương tiện quan trọng nhất trong việc sử dụng và học tiếng Anh Ở bất kỳ một kỹ năng nào của việc họcngoại ngữ đều phải sử dụng đến từ vựng Vì vậy từ vựng tiếng Anh là nguồnvốn, là sản phẩm vô giá, là công cụ chính cho người sử dụng tiếng Anh Trong một bài học môn tiếng Anh, hầu hết tiết học nào cũng có phần

“Giới thiệu từ vựng” Để bài học đạt kết quả cao, học sinh phải nắm rõ cáchphát âm, ngữ nghĩa cũng như cách sử dụng của các từ qua đó các em mớikhắc sâu được những từ giáo viên muốn truyền đạt Muốn thế giáo viên cầnlựa chọn các kỹ năng phù hợp với từng loại từ để sao cho học sinh dễ hiểu,

dễ nhớ và dễ sử dụng Đây cũng chính là lý do thôi thúc tôi tìm ra nhữngbiện pháp làm sao để học sinh có thể nhớ từ vựng một cách lâu dài

I Các biện pháp giải quyết

1 Biên soạn một chương trình giảng dạy vừa sức của học sinh

Một giờ học có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào việcgiáo viên chuẩn bị giáo án lên lớp như thế nào bởi giáo án như một thời gianbiểu và bản đồ dẫn đường cho một tiết học

Bất kì một bài học nào cũng cần thời gian chuẩn bị, ngay cả khi sáchgiáo khoa hay tài liệu của bài học ngày hôm đó đã có sẵn thì thời gian soạnbài chi tiết cũng vẫn đóng một vai trò rất quan trọng trong việc ứng dụngnhững nguồn tài liệu ấy vào bài giảng một cách khoa học Giáo án có vai tròđặc biệt quan trọng bởi nó giúp tôi quản lý thời gian dành cho mỗi đơn vị bàihọc được tốt hơn Quan trọng hơn, giáo án có tác dụng vạch ra rõ ràng đơn

vị bài học cần được chú trọng, từ đó tôi sẽ dễ dàng hơn trong việc điều chỉnhkhung thời gian đề phòng các trường hợp cháy giáo án, thừa thời gian

Một giáo án hay giúp tôi định hướng đi rõ ràng trong việc giảng dạy

và truyền đạt từ vựng, giáo án giúp tôi định hướng từ vựng nào thì vận dụng

phương pháp nào, sử dụng tranh ảnh, vật thật, tạo tình huống, giải thích haydùng cử chỉ, điệu bộ để làm sao cho học sinh dễ hiểu, dễ nhớ và dễ sửdụng Điều mà tôi luôn chú trọng trong việc soạn giảng của mình là áp dụngmột trong những nguyên tắc vàng của hội đồng Anh vào tiết dạy.

1.1 Chơi hơn dạy

Chính xác phải nói đây là phương pháp “Dạy mà không dạy”, trong

đó, giáo viên lên lớp không theo một giáo trình nhất định nào cả và tư tưởngchủ đạo không phải là dạy mà là tạo sân chơi đa dạng, nhiều màu sắc bằngtiếng Anh cho học sinh Từ đó, hướng dẫn học sinh tự làm chủ sân chơi vàtừng bước tự bổ sung các hoạt động khác nhau

1.2 Hoạt động, hình ảnh hơn lý thuyết

Hình ảnh, trò chơi, nhạc họa, diễn kịch nói chung là các hoạt độngnhằm giúp các em tham gia vào môi trường sử dụng tiếng Anh một cách tựnhiên, không gượng ép.Các hoạt động đa dạng sẽ giúp học sinh từng bướchình thành phong cách riêng trong học tập Phong cách riêng chính là nềntảng của chất lượng và hiệu quả học tập

1.3 Học cụ hơn giáo trình

Việc bám theo một giáo trình nào đó sẽ hạn chế năng lực sáng tạo của

cả thầy lẫn trò Hơn nữa, để có thể đa dạng hóa các hoạt động trong lớp, việctăng cường học cụ là điều cần thiết

Cần chú ý những học cụ (kể cả bài hát, trò chơi, diễn kịch ) bìnhthường dễ kiếm để làm tăng hoạt động của học sinh, nhất là cần khuyếnkhích học sinh tìm kiếm thêm các học cụ làm phong phú hóa quá trình họctập, khuyến khích các em nghe nói, giao tiếp Tiếng Anh nhiều

Việc sử dụng các thiết bị công nghệ cao như máy nghe nhạc, điện thoại,truyền hình hay máy tính và các phần mềm kèm theo sẽ giúp đẩy nhanh việcnắm bắt ngôn ngữ nhưng không phải là cái duy nhất làm tăng hiệu quả sửdụng

1.4 Nói nhiều hơn Nghe-Viết

Thực tế cho thấy kỹ năng nói dễ học và bắt chước nhất trong học ngoại ngữ Và khi nói được, học sinh đã từng bước xây dựng được tâm lý tựtin trong sử dụng tiếng Anh Đây vốn là điểm yếu cơ bản trong giao tiếpTiếng Anh đối với nhiều thế hệ đi trước.

Ngoài ra, do tập trung nhiều vào kỹ năng nói, học sinh cũng cần phảiphát âm chuẩn Điều này phụ thuộc rất lớn vào giáo viên, giáo viên phát âmchuẩn dễ giúp học sinh phát âm chuẩn Qua đó các em cũng phát âm TiếngAnh chuẩn hơn

Một cách hạn chế việc phát âm không chuẩn là tăng cường cácchương trình hướng dẫn phát âm qua băng đĩa, tivi, nghe nhạc

1.5 Bắt chước hơn ngữ pháp

Bắt chước là không thể thiếu được đối với thiếu nhi, đặc biệt tronghọc ngoại ngữ Bắt chước giúp quá trình học tập đi nhanh hơn, trong đó kể

cả việc sử dụng các mẫu câu căn bản

Ngữ pháp được hình thành từng bước trong quá trình học nhưng tránhkhông để ngữ pháp là trở ngại trong bắt chước Tuy nhiên, bắt chước gồm cảxấu lẫn tốt Việc xác định tốt hay xấu là do giáo viên và phụ huynh chủ độnghướng dẫn để học sinh tự xác định và hành động phù hợp Việc bắt chước sẽgiúp rất nhiều trong việc phát triển kỹ năng phát âm của các em, các em sẽ

có thể phát âm Tiếng Anh với mức độ chuẩn gần với người bản xứ

1.6 Vui hơn cho điểm

Thông thường, ở nước ta sau mỗi buổi học không riêng gì ngoại ngữ,phụ huynh thường hỏi là “hôm nay được bao nhiêu điểm” hơn là “hôm nayhọc có vui không, có gì mới không” như trong các hệ thống giáo dục khác.Chính vì tư tưởng này, học sinh phải chú ý lấy được điểm cao và vui chơi lại

là thứ yếu Từ đó, qua từng bậc học hình thành thói quen học vì điểm vàbằng mọi cách phải có điểm số cao

Điểm số cũng cần vì đó cũng là cách động viên học sinh nhưng động

viên thì có nhiều cách khác nữa Phải thay đổi để làm cho lớp học sinh động,học sinh có vui mới hình thành động cơ học tập tốt, có động cơ tốt mới nỗlực đạt kết quả.

Ở nước ta, vẫn chưa có chuyên ngành dạy tiếng Anh thiếu nhi như ởnhiều nước khác Sắp tới, cần chú ý xây dựng những lớp bồi dưỡng chuyên

đề về dạy tiếng Anh thiếu nhi để không những nâng cao hiệu quả sử dụngtiếng mà còn rút ngắn khoảng cách giữa Việt Nam và thế giới cả về phươngpháp, kỹ năng và tạo nền tảng, thói quen cho học tập suốt đời trong lĩnh vựcdạy và học tiếng Anh

2 Tạo cảm giác thoải mái trong giờ học

Giáo viên giữ một vai trò rất quan trọng trong sự thành công của mỗibuổi học Học sinh có hào hứng tham gia đóng góp cho tiết học, có sôi nổihăng hái xây dựng hay không, học sinh có thu nhận những vấn đề ngữ pháp,

từ vựng, phát âm… mà giáo viên truyền đạt hay không, đôi khi bí quyết lạinằm ở những vấn đề tưởng chừng rất đơn giản Tạo cảm giác thoải mái tronggiờ học là một trong những bí quyết mà đã có rất nhiều giáo viên áp dụng,

và đương nhiên tôi không nằm ngoài số đông đó

2.1 Đưa ra những nhận xét mang tính tích cực và xây dựng

Những nhận xét mang tính tích cực và xây dựng đối với học sinh

trong quá trình giảng dạy là một trong những bí quyết đó Vậy, làm thế nào

để những nhận xét của giáo viên có được hiệu quả như mong muốn? Tôinghĩ nên đưa ra những nhận xét mang tính chất mô tả chứ không chungchung Nhận xét càng cụ thể càng tốt và không sử dụng ngôn ngữ mang tínhđánh giá

Chẳng hạn như khi một học sinh nhìn tranh và đặt câu sai “This is aapple.” hay phát âm sai từ “apple” ['epl] thì tôi chưa vội trách móc hay lamắn chúng mà việc đầu tiên tôi sẽ mời một bạn khác đặt câu và phát âm lại,nếu em sau vẫn sai thì tôi sẽ tiếp tục mời em khác giúp đỡ bạn, sau đó tôi sẽđưa ra những ví dụ khác để các em nắm vững cách sử dụng mạo từ “a” hay

“an” như “this is an apple.”, “ This is an orange.”, “this is a mango.”, “this is

a peach” và lưu ý các em cách đọc từ “apple” ['æpl] Chúng ta có thể phân

tích cách dùng từ, lỗi phát âm của một học sinh này hoặc sự thiếu cẩn trọngtrong những lỗi chính tả của một học sinh khác Điều này sẽ giúp học sinhnhận ra những lỗi sai, điểm yếu của bạn bè và của cả chính mình nữa Đặcbiệt, chúng ta cần tạo điểm nhấn vào những lỗi có thể sửa chữa được Chúng

ta là người hướng dẫn trong lớp học, phải không? Vậy thì chúng ta hoàntoàn có thể điều khiển chúng để có được các phản ứng như mong muốn.Chính học sinh sẽ tự nhận thấy là chúng phải học các từ mới nhiều hơn, tậpphát âm, tập nói ở nhà nhiều hơn, tham gia tích cực hơn để xây dựng bàihọc

2.2 Đừng bao giờ áp đặt cho học sinh của mình

Việc đưa ra các đánh giá dồn dập không những không có lợi mà cònphản tác dụng nữa Khi chúng lo lắng, sợ hãi, xấu hổ thì không bao giờ còn

có thể tiếp thu những gì tôi muốn truyền đạt nữa Và thậm chí giờ học tiếngAnh của tôi có thể trở thành cơn ác mộng đối với các học sinh Vì vậy màcác nhận xét của tôi mỗi lần chỉ tập trung một hoặc hai vấn đề quan trọng màthôi, tôi nhận ra rằng tôi không nên quá áp đặt mà là người hướng dẫn tậntình, cụ thể cho học sinh Điều đó trọng lượng hơn là những lời mắng nhiếc,chỉ trích Ví dụ trong bài This is my pen, lesson 1, ở Unit 8 số lượng từ vựngcác em cần phải nắm là pen, rubber, pencil, pencil case, school bag,notebook, pencil sharpener Đối với các em khá giỏi thì với số lượng này làkhông nhiều nhưng với một số em trung bình yếu thì có thể chúng quá khó

để các em đọc và nhớ được cách viết tất cả các từ Nhưng không vì lẽ trên

mà tôi nản lòng, bỏ cuộc, để mặc các em học sao cũng được Để tất cả cáchọc sinh có thể khắc sâu từ tối đa tôi luôn quan tâm, giúp đỡ, thường xuyêngọi những học sinh trung bình yếu phát biểu xây dựng bài và khi chúng mắclôi tôi sẽ động viên, khuyến khích và tuyệt đối không chê bai hay nặng lời

đặc biệt hơn hết là tôi không bao giờ áp đặt bắt buộc chúng phải học hết tất

cả trong một lần Mục đích quan trọng nhất của tôi là không chỉ bắt học sinhhọc hết từ mới, nhớ được cách phát âm chính xác và cách viết từ mà là nângcao khả năng học tiếng Anh của chúng Bởi vậy mà tôi luôn tự nhắc nhởmình hãy biết kiên nhẫn, hãy đưa ra những nhận xét mang tính tích cực vàxây dựng Sự cố gắng của tôi một ngày nào đó sẽ được đền đáp bằng những

nỗ lực của học sinh

3 Áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

Hiện nay, ứng dụng máy vi tính phục vụ công tác giảng dạy khôngcòn là mới mẻ, tuy nhiên phương pháp và cách thức sử dụng vẫn còn là vấn

đề tranh cãi Với máy vi tính người giáo viên sẽ phải đầu tư ban đầu nhiềuhơn vào giáo án của mình nhưng học sinh sẽ có nhiều thời gian tích cựctham gia xây dựng bài và thêm sự hứng thú hơn trong từng tiết học, điều đóđồng nghĩa với việc lượng kiến thức tiếp thu được nhiều hơn và thời gianthực hành trong mỗi tiết học cũng sẽ nhiều hơn Chính việc phải có một sốkiến thức nhất định về tin học cũng như đầu tư nhiều thời gian cho giáo án

đã làm một số giáo viên không muốn đổi mới phương pháp dạy Riêng tôinghĩ rằng việc sử dụng giáo án điện tử không còn là một vấn đề gây khókhăn cho các giáo viên hạn chế kiến thức về tin học nữa, vì chúng ta đã cómột phương tiện hữu hiệu vô song đó là internet Việc mở rộng công cụinternet, công nghệ thông tin là khâu quyết định cho việc cập nhật tri thứcmới mẻ, hiện đại và cũng là nguồn tài liệu tham khảo phong phú và đa dạng

Với sự hỗ trợ của máy vi tính, tôi có thể khai thác sâu nội dung củabài trong một tiết học, đặc biệt phát triển các kỹ năng cơ bản Việc này chophép tôi tiết kiệm “thời gian chết” (xóa bảng, viết bảng, nhớ những nội dung

mà bất ngờ quên ) Ngân hàng hình ảnh, sự linh động của các slide giúpgiáo viên dẫn nhập vào bài học một cách ấn tượng và thu hút, bởi vì tronggiảng dạy ngoại ngữ vai trò của hình ảnh là rất quan trọng

Hình ảnh không chỉ dùng để minh họa bài học mà còn biểu đạt đượcnhững nội dung khác về văn hóa xã hội của một đất nước Như vậy giáo viêngiới thiệu bài học bằng cách hạn chế tối đa sự hiện diện của mình trong lớp,học sinh tham gia một cách tự nhiên vào bài học và phát biểu ý kiến sôi nổi.Điều này rất quan trọng trong cách dạy mới với tiêu chí lấy học sinh làmtrung tâm của quá trình dạy học.

Thông qua internet tôi có thể linh hoạt biên soạn một bài giảng thú vị,sinh động trên trang quizlet.com, hay trên phần mềm hotpotatoes mà tôi đã

được tập huấn năm ngoái Nhờ những trang web, phần mềm trên học sinh sẽ

dễ dàng khắc sâu các từ mới vừa học qua những hình ảnh sinh động, nhữngbài tập ứng dụng bổ ích, và cả những trò chơi thú vị, hấp dẫn nữa

Tuy nhiên tôi vẫn chưa thực hiện được những ý định trên vào bàigiảng cụ thể của mình trên lớp vì bản thân chưa chủ động được thời gian vàcòn sợ mắc lỗi trong quá trình soạn giảng mà chỉ bước đầu áp dụng trongviệc rèn luyện học sinh tham gia olympic tiếng Anh trên internet

4 Dựa vào tâm lý thích vui chơi của học sinh

Muốn học tốt tiếng Anh, nhất thiết không chỉ tập trung vào học ngữpháp và làm bài tập Ðặc biệt đối với trẻ em quan trọng nhất làm sao để chocác em thấy học như chơi - chơi như học

Việc giáo viên độc thoại, còn các em thì hì hụi ghi chép từ và mẫu câurồi sau đó về nhà học thuộc lòng sẽ không tạo khả năng tư duy và sáng tạophong phú của các em Chính vì thế ngoài việc chất lượng giáo viên giảngdạy, việc thiết kế chương trình giảng dạy cũng phải phù hợp cho từng đốitượng và từng bậc học Có như vậy, không những tạo khả năng tư duy màcòn phát triển khả năng học tập một cách độc lập, tạo niềm say mê, thích thú

và đạt kết quả cao trong học tập ở trường cũng như trong các kỳ thi