chương 4- 10-NC

CHUẨN BỊ : Học sinh : Ôn lại kiến thức về : - Phản ứng oxi hóa - khử trong chương trình lớp 8 THCS - Ôn lại kiến thức về liên kết ion, hợp chất ion - Quy tắc tính số oxi hóa Giáo viên :

Ngày :

Tiết 40, 41 : Chương 4 : PHẢN ỨNG HÓA HỌC

Bài 25 : PHẢN ỨNG OXI HÓA - KHỬ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC :

Học sinh biết :

- Lập phương trình phản ứng oxi hóa - khử bằng phươngpháp thăng bằng electron

Học sinh hiểu :

- Cách xác định chất oxi hóa, chất khử, sự oxi hóa, sựkhử

- Thế nào là phản ứng oxi hóa - khử Phân biệt phản ứng oxihóa - khử với các phản ứng không phải oxi hóa - khử

II CHUẨN BỊ :

Học sinh : Ôn lại kiến thức về :

- Phản ứng oxi hóa - khử trong chương trình lớp 8 THCS

- Ôn lại kiến thức về liên kết ion, hợp chất ion

- Quy tắc tính số oxi hóa

Giáo viên : Chuẩn bị các phiếu học tập

III PHƯƠNG PHÁP : Hoạt động nhóm, tư duy logic, đàm thoại, nêu

-Ta lại nghiên cứu phản ứng oxi hóa - khử ở mức độ cao hơn

Tiết 40

I/ Phản ứng oxi hóa - khử : I/ Phản ứng oxi hóa - khử :

Hoạt động 1 : GV tổ chức 1/ Phản ứng của Natri với

- Hãy tìm trong phản ứng trên

- Sự nhận e của oxi được gọilà sự khử nguyên tử oxi

=> Phản ứng trên là phản ứng oxi hóa - khử vì xảy ra đồng thời quá trình nhường và nhận electron.

* Dựa vào sự thay đổi số oxi hóa :

- Xác định số oxi hóa của các

chất trước và sau phản ứng ?

Nhận xét sự thay đổi của

- Số oxi hóa của oxi giảm : O  -2+ Oxi là chất oxi hóa

+ Sự làm giảm số oxi hóa củaoxi là sự khử nguyên tử oxi

GV tổng kết : Trong phản ứng

oxi hóa - khử có sự cho - nhận

electron hay có sự thay đổi số

oxi hóa của một số nguyên tố

=> Phản ứng trên là phản ứng oxi hóa - khử vì có sự thay đổi số oxi hóa của một số nguyên tố.

Hoạt động 2 : GV tổ chức cho

HS trả lời các câu hỏi ở phiếu

học tập số 2

- Hãy viết phương trình phản

ứng giữa sắt với dung dịch

muối đồng sunfat

- Có thể dựa vào sự kết

hợp với oxi và chất cung cấp

oxi như ví dụ trên để xác định

chất khử, chất oxi hóa và

phản ứng oxi hóa - khử được

2

SO Fe Cu SO

- Cu2+ nhận e, là chất oxi hóa

- Sự nhường e của Fe được gọilà sự oxi hóa nguyên tử

- Sự nhận e của Cu+2 được gọi

là sự khử ion đồng.

* Dựa vào sự thay đổi số oxi hóa :

- Xác định số oxi hóa của các

chất trong phản ứng và nhận

xét sự thay đổi của chúng?

Chất nào là chất khử, chất oxi

Vậy phản ứng trên là phản ứng oxi hóa - khử vì có sự thay đổi số oxi hóa (vì tồn tại đồng thời sự oxi hóa và sự khử).

Hoạt động 3 : GV tổ chức cho

HS trả lời các câu hỏi ở phiếu

- Có sự thay đổi số oxi hóa ?

Có thể kết luận phản ứng

của H2 với Cl2 là phản ứng oxi

hóa - khử được không?Tại sao?

GV : Yêu cầu HS dựa vào sự

thay đổi số oxi hóa để xác

định chất oxi hóa, chất khử,

sự khử Từ đó rút ra kết

luận

- Có sự thay đổi số oxi hóa + Số oxi hóa của H tăng : 0  +1,là chất khử (sự oxi hóa)

+ Số oxi hóa của Cl giảm : 0  -1,là chất oxi hóa (sự khử)

=> Phản ứng trên là phản ứng oxi hóa - khử vì có sự thay đổi số oxi hóa (vì tồn tại đồng thời sự oxi hóa và sự khử).

GV nhấn mạnh : Dựa vào

sự thay đổi về số oxi hóa

trong mọi trường hợp đều có

thể kết luận được phản ứng

hóa học cho trước có phải là

phản ứng oxi hóa - khử hay

không ?

GV yêu cầu HS nêu các định

- Phản ứng oxi hóa - khử ?

3 Củng cố : HS làm bài tập

a) Phản ứng hóa học trong đó có sự thay đổi số oxi hóacủa một số nguyên tố, được gọi là

b) Nguyên tố có số oxi hóa giảm trong phản ứng hóa học lànguyên tố bị , nó là chất

c) Trong một phản ứng oxi hóa - khử, tổng số electron

c) Vừa là chất khử, vừa là chất oxi hóa

d) Không phải chất khử, không phải chất oxi hóa

4 Dặn dò :

- BTVN : 1, 2, 3, 4, 5 / 102 + 103 / SGK

- Xem phần còn lại của bài

5.Rút kinh nghiệm:

Ngày :

Tiết 41 : Bài 25 : PHẢN ỨNG OXI HÓA - KHỬ(TT)

1 Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ :

1/ Nêu các định nghĩa : Chất khử, chất oxi hóa, sự khử, sựoxi hóa, phản ứng oxi hóa - khử ?

2/ Áp dụng : Trong các phản ứng sau, phản ứng nào là phảnứng oxi hóa - khử ? Xác định chất khử, chất oxi hóa ?

Vào bài : Làm thế nào để lập phương trình hóa học của

phản ứng oxi hóa - khử ?

Bước 1 : Xác định số oxi hóa

của những nguyên tố có số oxihóa thay đổi :

4 2

2 3

3 2

Bước 2 : Viết quá trình oxi hóa

và quá trình khử :

C+2  C+4 + 2e (quá trìnhoxi hóa)

Fe+3 + 3e  Feo (quá trìnhkhử)

e C

4 2

Bước 4 : Đặt hệ số vào sơ đồ

2 2

2 2

1 4

+ Nhận xét : Ở vế phải còn có

2Cl- Vì vậy phải thêm vào vế

trái 2Cl- nghĩa là thêm 2 phân tử

HCl (đóng vai trò là môi trường)

1 2

e Cl

phân tử đóng vai trò là chất

khử, còn 2 phân tử đóng vai trò

là môi trường

+ Vậy ở ví dụ 1 là phản ứng

oxi hóa - khử không có môi

trường tham gia Ở ví dụ 2 là

phản ứng oxi hóa - khử có môi

III/ Ý nghĩa của phản ứng oxi

hóa - khử : III/ Ý nghĩa của phản ứng oxi hóa - khử : (SGK)

Hoạt động 3 :

- GV : Sự hô hấp, quá trình

quang hợp, sự đốt cháy nhiên

liệu, quá trình điện phân điều

chế kim loại từ các muối và

oxit của chúng có phải là quá

trình oxi hóa - khử không ? vì sao

?

4 Củng cố :

-khử theo sơ đồ dưới đây :

- Xem bài "Phân loại phản ứng trong hóa học vô cơ".

6.Rút kinh nghiệm:

Ngày :

Tiết 42, 43 : Bài 26 : PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG

TRONG HÓA HỌC VÔ CƠ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC :

Học sinh biết :

- Phân loại phản ứng trong hóa học dựa vào những kiếnthức có sẵn và dựa vào số oxi hóa

- Nhiệt của phản ứng, phản ứng thu và tỏa nhiệt

Học sinh vận dụng :

- Dựa vào quy tắc để tính số oxi hóa và dựa vào số oxihóa để phân loại phản ứng

- Biểu diễn phương trình nhiệt hóa học

II CHUẨN BỊ :

Giáo viên :

- Tranh vẽ sơ đồ phản ứng đốt cháy khí hidô

- Sơ đồ phản ứng khử đồng oxit bằng hidro

- Hóa chất : Các dung dịch CuSO4, NaOH

- Bảng phụ

Học sinh : Ôn lại kiến thức về các loại phản ứng đã được học

ở THCS

III PHƯƠNG PHÁP : Đàm thoại, gợi mở và mô tả thí nghiệm.

IV NỘI DUNG TIẾT HỌC :

1 Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ :

Lập phương trình của phản ứng oxi hóa - khử theo sơ đồdưới đây và xác định vai trò của từng chất trong mỗi phản ứng :

I/ Phản ứng có sự thay đổi

số oxi hóa và phản ứng

không có sự thay đổi số oxi

hóa.

I/ Phản ứng có sự thay đổi số oxi hóa và phản ứng không có sự thay đổi số oxi hóa.

- GV treo tranh sơ đồ đốt cháy

hidro

- HS mô tả hiện tượng, viết

phương trình phản ứng hóa học

và cho biết đó thuộc loại phản

a) Ví dụ :

2 2

ứng gì ?

- Xác định số oxi hóa của các

nguyên tố ? để => phản ứng đã

cho có phải là phản ứng oxi hóa

-khử hay không ?

Hydro và Oxi

- Ví dụ 2 : CaO22 CO422 CaCO2432

=> Không phải là phản ứng oxihóa - khử vì không có sự thayđổi số oxi hóa của các nguyêntố

- Dựa trên các phản ứng hóa

hợp đó, GV cho HS nhận xét về

sự thay đổi số oxi hóa của các

nguyên tố trong các phản ứng

b) Nhận xét :

Trong phản ứng hóa hợp, số oxi hóa của các nguyên tố có thể thay đổi hoặc không thay đổi Như vậy, phản ứng hóa hợp có thể là phản ứng oxi hóa - khử hoặc không phải là oxi hóa - khử.

- GV làm thí nghiệm đun nóng

Cu(OH)2 màu xanh

- HS nhận xét về màu sắc của

các chất trong phản ứng sẽ có

sự thay đổi

a) Ví dụ :

- Ví dụ 1 :

2 1 2

2 2 1 2 2

2      





Cu O H O OH

+ Phản ứng đã cho có phải là

phản ứng oxi hóa - khử hay

không ?

- Ví dụ 2 :

o t

KCl KClO

o

2 1 2

- HS đưa ra nhận xét về sự thay

đổi số oxi hóa của các nguyên tố

trong phản ứng phân hủy

Trong phản ứng phân hủy, số oxi hóa của các nguyên tố có thể thay đổi hoặc không thay đổi Như vậy, phản ứng phân hủy có thể là phản ứng oxi hóa - khử hoặc không phải là phản ứng oxi hóa - khử.

- Dựa vào định nghĩa phản ứng

thế đã được học ở lớp 8, GV yêu

cầu HS cho vài ví dụ về phản

a) Ví dụ :

- Ví dụ 1 :

ứng thế.

- HS xác định số oxi hóa của các

nguyên tố và rút ra nhận xét

o o

Ag NO

Cu AgNO

- Vì sao phản ứng thế luôn luôn là

loại phản ứng oxi hóa - khử ? Trong phản ứng thế, bao giờ cũng có sự thay đổi số oxi hóa

của các nguyên tố Các phản ứng thế là những phản ứng oxi hóa - khử.

- GV yêu cầu HS lấy một số ví

dụ về phản ứng trao đổi

- HS xác định số oxi hóa của các

nguyên tố trong các ví dụ đưa ra

và rút ra nhận xét

a) Ví dụ :

- Ví dụ 1 :

AgNO3+ NạCl  AgCl + NaNO3

-> Không phải là phản ứng oxihóa - khử

- Ví dụ 2 :

1 1 1

2 2

2 1 2 2 1 2 1

2)(

- HS đọc SGK và cho biết :

+ Dựa vào sự thay đổi số oxi

hóa, các phản ứng hóa học

được chia thành mấy loại ?

+ Trong phản ứng nào có sự thay

đổi số oxi hóa và trong phản ứng

Phản ứng có sự thay đổi số oxi hóa.

(Phản ứng oxihóa - khử )

không có sự thay đổi số oxi hóa.(Phản

ứng không phảioxi hóa -khử)

nào không có sự thay đổi số oxi

hóa ?

- GV chốt lại :

Phản ứng hóa học chia thành 2

loại :

Phản ứng có sự thay đổi số oxi

hóa và phản ứng không có sự

thay đổi số oxi hóa

- Một số phảnứng hóa hợp

- Một số phảnứng phân hủy

- Tất cả cácphản ứng thế

- Một số phảnứng hóa hợp

- Một số phảnứng phân hủy

- Tất cả cácphản ứng traođổi

4 Củng cố :

a) 1 phản ứng hóa hợp

b) 1 phản ứng thế

c) 1 phản ứng trao đổi

Cho biết các phản ứng đó có phải là phản ứng oxi hóa - khử

? Giải thích ?

ra :

a) Không có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố

b) Có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố

5 Dặn dò :

- BTVN : Các bài tập trang 109 + 110 / SGK

- Xem phần còn lại của bài

6.Rút kinh nghiệm:

Ngày : Bài 26 : PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG

1 Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ :

- Dựa vào sự thay đổi số oxi hóa, có thể chia phản ứnghóa học thành mấy loại ?

- Cho các phản ứng sau, hãy chỉ rõ loại phản ứng (hóa hợp,phân hủy, thế; trao đổi) và cho biết đâu là phản ứng oxi hóa -khử

Vào bài: Các biến đổi hóa học đều có kèm theo sự tỏa ra

hay hấp thụ năng lượng Năng lượng kèm theo phản ứng hóahọc thường ở dạng nhiệt, do đó tiết hôm nay chúng ta sẽ xétthêm 2 loại phản ứng : phản ứng tỏa nhiệt và phản ứng thunhiệt

II/ Phản ứng tỏa nhiệt và

phản ứng thu nhiệt : II/ Phản ứng tỏa nhiệt và phản ứng thu nhiệt :

- GV mô tả thí nghiệm đốt cháy

sợi dây kim loại Mg trong không

khí và thí nghiệm đường trắng

bị phân hủy bởi nhiệt

- GV yêu cầu HS giải thích : Tại

sao chỉ cần châm lửa là sợi dây

Mg cháy sáng còn khi phân hủy

đường trắng phải đốt nóng liên

tục?

- GV gợi ý HS rút ra định nghĩa ?

- GV yêu cầu HS lấy một vài ví

dụ về phản ứng tỏa nhiệt, thu

nhiệt

- Phản ứng tỏa nhiệt là phảnứng hóa học giải phóng nănglượng dưới dạng nhiệt

- Phản ứng thu nhiệt là phảnứng hóa học hấp thụ nănglượng dưới dạng nhiệt

Hoạt động 2 : 2/ Phương trình nhiệt hóa

học :

- GV đặt vấn đề : Để biểu

diễn một phản ứng hóa học 2Na(r)H = - 822,2 KJ + Cl2(k)  2 NaCl(r)

thu nhiệt hay tỏa nhiệt, người

ta dùng phương trình nhiệt hóa

học Nhiệt phản ứng hóa học

- HS nghiên cứu SGK và nhận

xét cách viết phương trình

nhiệt hóa học

- Phương trình hóa học có ghithêm giá trị H và trạng thái củacác chất được gọi là phươngtrình nhiệt hóa học

- H > 0 : Phản ứng thu nhiệt

- H < 0 : Phản ứng tỏa nhiệt

Biết rằng 1Kcal bằng 4,18 KJ

) ( 2 ) ( 2 )

) 2 ) ( 2 )

Hãy giải thích vì sao giá trị H ở 2 phương trình trên khácnhau

với oxi Muốn có phản ứng xảy ra phải đốt nóng đến 3000oChoặc dưới tác dụng của tia lửa điện Vậy phản ứng giữaoxi và nitơ có phải là phản ứng thu nhiệt ? Giải thích

5 Dặn dò :

- BTVN : Trang 110 / SGK

- Chuẩn bị các bài tập ở phần luyện tập chương 4

6.Rút kinh nghiệm:

Ngày : Bài 27 : LUYỆN TẬP CHƯƠNG 4Tiết 44, 45 :

I MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1 Củng cố kiến thức :

- Phân loại phản ứng hóa học

- Nhiệt của phản ứng hóa học, phản ứng tỏa nhiệt, phảnứng thu nhiệt

- Phản ứng oxi hóa - khử, chất oxi hóa, chất khử, sự oxihóa, sự khử

2 Rèn luyện kỹ năng :

Lập phương trình của phản ứng oxi hóa - khử theo phươngpháp thăng bằng electron

II CHUẨN BỊ :

1 Giáo viên : Đèn chiếu + bảng trong in sẵn bài tập

2 Học sinh : Xem lại kiến thức trong chương

III PHƯƠNG PHÁP : Đàm thoại, củng cố, hoạt động nhóm.

IV NỘI DUNG TIẾT HỌC :

Hoạt động 1 : I/ Phản ứng oxi hóa - khử :

GV yêu cầu HS trả lời các câu

hỏi sau về phản ứng oxy hóa

-khử

Thế nào là phản ứng oxi hóa

-khử ? chất oxi hóa ? chất

khử ? sự oxi hóa ? sự khử ?

- Các bước tiến hành lập

phương trình của phản ứng oxi

hóa - khử ?

Hoạt động 2 : II Phân loại phản ứng hóa

học :

GV yêu cầu HS trả lời các câu

hỏi về phân loại phản ứng hóa

học

- Có thể phân chia các phản

ứng hóa học thành mấy loại ?

cho ví dụ ? Nhận xét về sự

thay đổi số oxi hóa của các

nguyên tố trong mỗi loại phản

ứng đó ?

- Thế nào là nhiệt của phản

ứng hóa học ? phản ứng tỏa

nhiệt ? phản ứng thu nhiệt ?

- Có thể biểu diễn phương

trình nhiệt hóa học như thế

nào ?

B BÀI TẬP :

I TNKQ : Dùng đèn chiếu, HS

dùng bảng A, B, C, D để trả lời

theo nhóm

Hãy chọn phương án đúng

Bài 1 : Khi tham gia vào phản

ứng hóa học, nguyên tử kim

D Vừa bị oxi hóa, vừa bị khử

Bài 3 : Số oxi hóa của N trong

Bài 4 : Số oxi hóa của N, Cr, Mn

trong các nhóm ion nào sau đây

lần lượt là: +5, +6, +7?

Bài 4 : C

Bài 8 : Xét phản ứng :

NO2 + NaOH  NaNO2 + NaNO3 +

Bài 9 : Hãy chọn cụm từ :

Có tính khử; đơn chất; kim loại;

số oxi hóa; hợp chất; có tính

oxi hóa; khử; oxi hóa; số oxi

hóa; oxi hóa - khử; phi kim ;điền

vào chỗ trong các câu sau

đây cho thích hợp:

a) Sắt là nguyên tố (1) còn

lưu huỳnh là nguyên tố (2).

b) Trong phản ứng hóa học tạo

thành sắt Sunfua, sắt đã (3)

lưu huỳnh từ (4) 0 xuống

-2, lưu huỳnh đã (5) sắt từ

số oxi hóa 0 lên +2

c) Phản ứng giữa sắt và lưu

huỳnh được gọi là phản

ứng (6).

(1) Kim loại(2) Phi kim(3) Khử (4) Số oxi hóa (5) Oxi hóa (6) Oxi hóa - khử

Bài 10 : Phát biểu nào sau đây

không đúng :

A Trộn bất kỳ một chất oxi

hóa với một chất khử thì có

phản ứng xảy ra

B Nguyên tố ở trạng thái oxi

hóa trung gian vừa có tính oxi

hóa, vừa có tính khử

C Trong phản ứng oxi hóa

-khử, quá trình oxi hóa và quá

trình khử luôn xảy ra đồng thời

D Phản ứng kèm theo sự thay

đổi số oxi hóa của một số

nguyên tố, đó là phản ứng oxi

Giá trị H cho biết :

A Lượng nhiệt tỏa ra khi phân

hủy 1 mol CaCO3

B Lượng nhiệt cần hấp thụ

để phân hủy 1 mol CaCO3

C Lượng nhiệt tỏa ra khi phân

hủy 1g CaCO3.

D Lượng nhiệt cần hấp thụ

để tạo thành 1 mol CaCO3

Bài 12 : Số mol khí SO2 được

giải phóng khi hòa tan hết 11,2g

Ngày : Bài 27 : LUYỆN TẬP CHƯƠNG 4

(TT)

Tiết 45 :

1 Ổn định lớp :

2 Luyện tập :

Bài 1 : Lập phương trình phản

ứng oxi hóa - khử theo các sơ

đồ dưới đây và xác định vai trò

của từng chất trong mỗi phản

10CO2 + 8H2Of) Na2SO3 + K2Cr2O7 + H2SO4 

Na2SO4 + K2SO4 + Cr2(SO4)3 + H2O

f) 3Na2SO3 + K2Cr2O7 + 4H2SO43Na2SO4 +

chất chất chất tạo

K2SO4 +4H2O khử oxi hóa môi trường +

Cr2(SO4)3

C2H5OH + K2Cr2O7 + H2SO4  CO2 + a) C2H5OH + 2K2Cr2O7 + 8H2SO4 