Chuong 9 uon nep dia chat dai cuong

• Nếp uốn là sản phẩm của quá trình biến dạng của đá ở trangjthái dẻo và là một trong những dạng cấu trúc được quan tâmnghiên cứu nhiều nhất.. • Nếp uốn là các cấu trúc đòi hỏi phải có s

1

• Nếp uốn là sản phẩm của quá trình biến dạng của đá ở trangjthái dẻo và là một trong những dạng cấu trúc được quan tâmnghiên cứu nhiều nhất

• Nếp uốn là các cấu trúc đòi hỏi phải có sự phân tích hình thái –mạng chiếu lập thể là một trong những công cụ phân tích cơ bảnnhất

• Nếp uốn thường bao gồm hàng loạt các cấu trúc nhỏ nhưng lạicung cấp cho chúng ta một lượng thông tin rất lớn về hình thái

và động học của sự uốn nếp

• Các bộ phận khác nhau của một nếp uốn trải qua các tác động củaứng suất/biến dạng khác nhau đáng kể - sự kéo căng/rút ngắn,tăng/giảm thể tích, thậm chí không bị biến dạng

• Các cấu trúc nhỏ cho phép ta nhìn nhận nếp uốn như là một tậphợp của nhiều phần biến dạng đồng nhất mà chúng ta có thể hiểuđược cơ chế của sự uốn nếp

• Sự uốn nếp có thể xảy ra bởi rất nhiều lí do, song thật khó có thểhiểu được làm thế nào điều đó xảy ra nếu như không có những hiểubiết về môi trường kiến tạo chung mà ở đó xảy ra hiện tượng uốnnếp

Nếp uốn – Ý nghĩa đối với sự tích tụ dầu mỏ và các loại khoáng sản khác

Tầm quan trọng đầu tiêncủa nếp uốn đối với conngười ở chỗ nó đóng vai trò

là các bẫy cấu trúc chứa dầukhí

• Một số mỏ vàng được tìm thấy ở các địa tầng bị uốn nếp

• Trong quá trình uốn nếp trượt cong (các nếp uốn mà ở đó

các lớp đá trượt tương đối so với nhau) các khoảng mở

thường được mở ra ở nhân nếp uốn tạo nên một vị trí

thuận lợi cho quặng hóa và được gọi là các "bẫy quặng"

(saddle reef)

• Các bẫy quặng có thể phát triển trên một đoạn dài song

song với đường cắm của nếp uốn Do đó việc phân tích

hình thái là rất cần thiết để đảm bảo thăm dò quặng có

hiệu quả

Nếp uốn – Ý nghĩa đối với sự tích tụ dầu mỏ và các loại khoáng sản khác

6

Các tính chất hình học của nếp uốn

• Một trong các yếu tố cơ

bản nhất của một nếp uốn là

mặt nếp uốn (fold surface):

là mặt lớp phía trên và phía

dưới của lớp đá trầm tích,

hoặc một phiến đá biến chất

•Thông thường chúng ta hay nói đến nếp uốn theocách quan sát mặt cắt vuông góc khi nhìn xuôi theohướng cắm của trục nếp uốn

• Trên mặt cắt vuông góc mặt nếp uốn

được chia thành cánh (limb) và vòm nếp

uốn (hinge) Vòm là nơi có độ cong cực

đại

•Tùy theo độ uốn cong tại vòm mà vòm nếp

uốn có thể được gọi là điểm vòm hoặc đới

vòm

• Thông thường cánh của nếp uốn thường

có dạng cong và có chứa điểm chuyển tiếp

hướng cong của cánh – điểm uốn

(inflection point)

13

Nếp uốn – Định nghĩa/Phân loại

• Nếp lồi: trung tâm là đá già, hai cánh là đá trẻ Thế nằm hai cánh đổ

16

• Nếp uốn đảo: Một cánh bị đảo lộn thế nằm (quay đi

phía

• Phức nếp lồi và phức nếp lõm: các nếp uốn lồi/lõm bậc nhất có quy mô lớn (hàng km) mà trên đó phát triển các nếp uốn bậc 2, 3, có quy mô nhỏ hơn.

Phức nếp lồi Phức nếp lõm

• Các nếp uốn bậc cao trên

cánh của phức nếp uốn thường

có kiểu chữ S hoặc Z Hướng

xoay của nêp uốn kiểu Z hướng

về đỉnh của phức nếp lồi trong

khi hướng xoay của nếp uốn

kiểu S hướng về đáy của phức

nếp lõm

•Nếp uốn bậc cao trên đỉnh của phức nếp lồi có hình chữ M trong khi ở đỉnh của phức nếp lõm có hình chữ W

Kiểu

KiểuM

KiểuW

•Sự uốn nếp chồng lấn: mô

tả các nếp uốn bị uốn nếp

nhiều lần, trong đó các pha

uốn nếp sau làm uốn cong

các nếp uốn thành tạo ở pha

trước.

•Uốn nếp chồng lấn thường

tạo lên các nếp uốn kiểu

yên ngựa: nhìn theo hướng

này thì là nếp lồi nhưng

nhìn theo hướng khác lại là

nếp lõm

Ý nghĩa thực tế đối với nghiên cứu nếp uốn

Nghiên cứu nếp uốn xác định quy luật phân bố khoáng sản, đánh giá đúng được trữ lượng.

- Vòm nếp uốn thường có nhiều nứt nẻ, tạo thuận lợi cho tạo khoáng nội sinh.

- Vòm nếp lồi thuận lợi cho chứa dầu khí Tìm dầu khí

ở những cấu tạo lồi.

23