bài giảng địa chất đại cương chương 9 tác dụng địa chất của gió

• a/V n chuy n v t li u ận chuyển vật liệu ển vật liệu ận chuyển vật liệu ệu l l ng ơ lửng ửng • Sét và bụi vì quá nhẹ nên chúng có thể được bốc lên cao trên không trung do các luồng

TÁC DỤNG ĐỊA CHẤT CỦA GIÓ

 Khí quyển là lớp vỏ khí bao bọc bên ngoài trái đất

A/ BẦU KHÍ QUYỂN

I/ Cấu trúc bầu khí quyển:

II/ Sự trao đổi giữa biển và khí quyển

• 2/ Thán khí (CO2): tỷ lệ CO2 ở khí quyển và đại dương luôn cân bằng

• 3/ Oxy: không hòa tan trong nước biển

• 4/ Nitor: không có tác dụng hóa học , Nitor

cân bằng giữa bầu khí quyển và lớp nước ở bề mặt

III/ Chuyển động của không khí ở tầng đối lưu

• Sự di chuyển của không khí là do sự thay đổi

áp lực thay đổi nhiệt độ gây ra gió.

• Hiệu ứng Coriolis

• Khí hậu và điều kiện địa lý

IV/ KHÍ HẬU CỦA LỤC ĐỊA

CÁC YẾU TỐ KHỐNG CHẾ KHÍ HẬU:

*Gió và hải lưu

V/ GIĨ VÀ SA MẠC

hết được khảo sát ở sa mạc

lớn, nó thay đổi theo mùa hay ngày và đêm

Các yếu tố tạo ra sa mạc

*Bốc hơi nước ở bề mặt mạnh *Không khí ít hơi nước

*Yếu tố địa hình * Khỏang cách giữa đại dương- lục địa

B/ TÁC DỤNG ĐỊA CHẤT CỦA GIĨ

• Tác dụng xâm thực của gió quan trọng và đáng kể hơn hết là ở các vùng đất khô khan và sa mạc

• 1/ V N CHUY N: ẬN CHUYỂN: ỂN: hốt lên và mang đi cac hat rời rạt

• 3 yếu tố chi phối sự vận chuyển của giĩ:

*Sự khơ

* Tốc độ và sự quay xĩay của giĩ

* Kích thước của vật liệu

• a/V n chuy n v t li u ận chuyển vật liệu ển vật liệu ận chuyển vật liệu ệu

l l ng ơ lửng ửng

• Sét và bụi vì quá nhẹ

nên chúng có thể được

bốc lên cao trên không

trung do các luồng gió

xoáy Chúng lơ lửng

thật lâu và được mang

đi rất xa

• Trung bình v n t c ận chuyển vật liệu ốc

10m/s Suspension = lơ lửngSaltation = nhảy vọt

• b/V n chuy n v t li u thôận chuyển vật liệu ển vật liệu ận chuyển vật liệu ệu

không mang lên cao quá một mét Gió không thể mang

thẳng những hạt cát lên cao như dòng nước mà chính những hạt cát này khi di chuyển liên tiếp va chạm vào nhau và

bắn lên cao Các hạt lớn hơn thì lăn tròn hay trượt

2/ XÂM THỰC

a/ Hiện tượng thổi sạch: tác dụng của gió hốt lên và mang đi

các lọai vật liệu nhuyễn mịn rời rạc trên mặt đất đá.Kết quả thành cánh đồng sỏi, đá

Xảy ra ở các vùng:

* Không cây cỏ *Khô như samạc

*Đáy hồ khô cạn *Đồng trầm tích rộng lớn

(Deflation =Thổi mòn) (pavement = mặt đường

1

2

b/Hiện tượng mài mòn:

Hạt cát do gió mang đi va chạm vào các chuớng ngại vật và làm mòn các chướng ngại này Nếu vách hay mặt có cấu tạo không đồng nhất thì phần mềm bị khóet sâu, phần cứng lộ

ra và hóa tròn Cát di chuyển ở lớp trì cũng mài mòn chân các khối đá tạo ra các nấm đá

2/ TÁC DỤNG BỒI ĐẮP

Khi sức gió giảm,vật liệu do gió mang đi sẽ rơi xuống và tích tụ

Vật liệu do gió tích tụ có độ lựa chọn cao theo kích thước và hình dạng

Vât liệu lớp trì tạo cồn cát

Vật liệu lớp treo tạo ra hòang thổ

1/ Sự lắng tụ vật liệu ở lớp trì tạo cồn cát

thấy ở triền đối diện của hướng gió hứng nhiều cát, trái lại triền phía sau cát tích tụ ít hơn Kết quả sóng cát được thành

a/ Cồn cát

cuội, mảnh vỏ sò ốc hay bụi cỏ, chòm cây thành một lượn dài

là cồn cát Cồn cát được thành lập ở bờ biển và sa mạc

• Sự phát triển và di chuyển của cồn cát Ở cồn cát gió lùa cát nhảy chồm, lăn tròn hay trợt dài theo triền hướng ra gió, vượt qua đỉnh rồi rơi xuống triền khuất gió

• Đặc điểm cồn cát: không đối xứng

• * triền hướng ra gió chỉ khỏang 100

• * triền khuất gió có góc cân bằng 300-340

• Chiều cao cồn cát từ vài mét đến vài chục mét ở ven biển Ở sa mạc có thể lên đến 100m

• Sự di chuyển: từ triền ngược gió sang triền khuất

gió làm cho cồn cát di chuyển xuôi theo hướng gió Tốc độ có thể đạt 20m/ năm Cồn cát dọc duyên hải

di chuyển nhanh vào đất liền

CẤU TẠO CỦA CỒN CÁT

khuất gió cũng có sắp xếp thành hướng nghiêng giống như ở tam giác châu Gió lại luôn luôn xâm thực một phần của lớp xiên mà nó đã bồi đắp và thành lập trên đó những lớp mới Ngoài ra ở sa mạc gió thường đổi hướng luôn, nên các lớp xiên cũng được thành lập theo nhiều hướng khác nhau tạo

– Nhờ kiến trúc xiên chéo còn giữ nguyên trong đá mà các sa mạc cổ của thời quá khứ và các hướng gió xưa cũng được tìm thấy.

CÁC LỌAI CỒN CÁT

• 1/ Cồn lưỡi liềm (Barchan dune):

• *xuất hiện từng lọai, nơi có hướng gió cố định

3/ Cồn hình chữ U (cồn parabol) (parabolic dune):Cồn cao đến 30m, thành lập trong vùng có gió ôn hòa và nhiều cây cỏ

Xuất hiện ở dọc bờ biển

• 4/ Cồn dài (longitudinal dune):

– Cao tối đđda 100mét,

– dài đến khoảng 100 Km

– Chúng được thành lập trong vùng có gió mạnh hướng gió

ít thay đổi và có ít cát rời rạc

2/Trầm tích vật liệu lớp treo – Hòang thổ

ướt Vật liệu này hút nước trở thành nặng, rơi xuống mặt đất, tạo thành lớp đất dày, đó là hoàng thổ (loess)

(CaCO3) xốp hút nước mạnh, thường bị oxy hóa nhẹ nên có mầu vàng Vật liệu cấu tạo hoàng thổ có kích thước từ 0,01 đến 0,05 mm và hầu hết đều có nguồn gốc từ băng hà hay từ sa mạc.

tích tụ lại thành lớp dầy.

lũng của sông Hoàng Hà (Trung quốc), lớp hoàng thổ ở đây dầy đến ba trăm mét, do bụi sét mang từ sa mạc Gobi về

băng kỳ của thời đệ tứ Gió thổi qua các vùng rộng lớn trầm tích của băng hà mang các loại vật liệu mịn đem trầm tích lại ở những nơi khác.

Câu hỏi Thời gian 45 phút

• 1/Tại sao khoáng vật gốc silicat lại có

nhiều trong thiên nhiên? Cho ví dụ

tinh.

quá mức