Phương pháp biện luận thuật hùng biện (NXB giáo dục)

Sialin từng nhận định vẻ lời biện luận của Lênin rằng : “Lúc đó, điều khiến tôi khâm phục chính là sức mạnh logic không thế chiến thắng năm trong lời didn thuyết của người, Sức mạnh logi

THẮNG BẰNG LOGIC THẮNG BẰNG NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ THANG BANG MUU CHUGC

THANG BANG VACH TRAN NGUY BIEN

TRIEU TRUYEN DONG

Biên dich : NGUYEN QUỐC SIÊU

PHUONG PHAP

BIEN LUAN

THUAT HUNG BIEN

© Thang bang logic

¢ Thang bang nghé thuat ngon uw

© Thắng bằng mưu chước

© Tháng bằng vạch trần ngụy biện

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC - 1999

GIỚI THIỆU NỘI DUNG

Phương pháp biện luận là cuốn sách tổng kết và trình bày có hệ thống những cách thức chiến thuật và mưu mẹo giành chiến thắng trong tranh luận với gần 280 bài

Sách dẫn những ví dụ trong sử sách và đời thường của các nước trên thế giới, chia thành bốn phản Phần I — Tháng bằng logic : Thu thập những đòn công kích bằng logic trong các loại tranh luận v ao tiếp đời thường, Phần 2 —

trong biện luận từ xưa đến nay, trong nước và ngoài nước Phản 3 — Thang

bằng nhất chước giác độ mưu trí quy nạp những mưu lược ch

n thăng trong tranh luận, Phân 4 — Thắng bằng vạch trấn ngụy biên : Lột trần những thủ đoạn ngụy biện dưới các hình thức, với hơn 100 bài

Từ nội dung như đã trình báy, ở mỗi bài, sau phẫn giới thiệu có tính lí luận

là các ví dụ mình họa và hướng dẫn về chiến thuật, sau cùng là những điều cần lưu ý để sử dụng thành công phương pháp tranh luận vừa nêu Chúng lôi

hí vọng cuốn sách sẽ là cẩm nang quý báu, giúp ích rất nhiều trone giao tiếp

ngôn ngữ cho tất cả mọi người, dù bạn là nhà ngoại giao chính trị nhà hoạt đột e lập pháp, tư pháp hay hành pháp, là đồng chí công an hay bạn là nhà khoa học, là học sinh ~ sinh viên hay là thảy — cô giáo Và lẽ đương nhiên,

ời hạn

trong thời buổi thương trường quyết liệt này, cuốn sách cũng sẽ là np

đồng hành không thể thiếu vắng đối với các thương

thành đạt

LỜI NÓI ĐẦU

Tranh luận là quá trình giao lưu ngôn ngữ đòi hỏi cả hai bên phải chứng minh được quan điểm của mình là đúng đắn, bằng những lí lẻ cân thiết Đồng thời, phải vạch trân sai lâm trong quan điểm đối phương, nhằm đi đến một nhận thức chung

Tranh luận là tỉnh hoa nghệ thuật của năng lực hành động ngôn ngữ, lá cách thức phát triển trí tuệ là hòn đá mài sắc tư duy, là vũ khí đánh đổ mọi sai lâm

Thời cổ đại, tranh luận đã từng lưu lại những trang sáng chói,

Trần Chuẩn nói rõ lí lẽ mà quân địch phải lui, Tô Tân du thuyết mà sáu nước được an, Thái Trạch chỉ dam cau sắc sảo mà thừa tướng Phạm Thư chấp tay nhường chức, Gia Cát Lượng thiệt chiến quân nho mà Ngô — Thục kết liên mỉnh, đánh cho quân Tào Tháo thất điên bát đảo

Ngày nay, tranh luận lại càng tỏa sáng rực rỡ hơn

Văn Nhất Đat” đối mặt với giäc mạnh mà đập bàn cao giọng, Chu Ân Lai tranh luận ngoại giao mà vẫn vững trong cơn nguy, “cuộc tranh luận thế kỉ" khiến người người kính nể

Biết bao cuộc tranh luận đã thu hút và làm nức lòng mọi người ! Thời kì đại chiến thế giới lần thứ hai, người Mĩ coi miệng lưới, bom nguyên tứ, tiền vàng là ba thứ vũ khí để sinh tồn và cạnh tranh Rồi khoa học đã thay thế cho sức mạnh vũ khí, thế nhưng địa vị bá chủ của miệng lưới vẫn giữ nguyên Bạn có muốn hô phong hoán vũ trong sục sôi biển sóng của sự cạnh tranh

xã hội ngày nay không ? Bạn có muốn đánh bại quản hùng bằng ba tấc lưới trong các cuộc luận chiến không ? Bạn có muốn dé dang dai thắng trong đàm phán theo cách giấu kín mưu cơ lộ mũi tiêm phong không ? Xin hay đọc sách này, hí vọng Phương pháp biện luận sẽ là thanh bảo kiếm lóc sáng trong tay bạn, trong các cuộc tranh luận !

ỤC LỤC

Phản I - THẮNG BẰNG LOGIC Gir cho đồng nhất

Vụch trần máu thuẫn

Lido day da

Khỏn khéo đạt điều kiện

Điều kiện luôn luôn đúng

h biệt điều kiện

Chỗi bỏ điều kiện

Điều kiện liên hoàn

Không chế địch bằng hai cái khó

„ Không chế địch bàng nhiều cái khó

luãn chứng loại suy

luận chứng thời thái

Suy luận ưu tiên

29 Dựa vào quyền uy

- Luận bàn nhân thân

17 Đáp lời bằng cách hài hước

ánh né bằng lời giả dối

30 Giả câm giả điếc

43 Nhân hóa — vật hóa

44 Hài âm khôn khéo

45 Phản ngữ

46 Hạ thấp và nâng cao

4? Lời biện đáp đối ngẫu

48 Tính đu nghĩa của ngôn ngữ

49 Dốt chiếu phải trái

Nói lời kinh dị

Lời nhại theo

Kiểu câu phỏng theo

Suy luân bắt chước

Lời lẽ mờ hỗ

Tư thế biểu hiện lời lẻ

Hoàn cảnh ngôn ngữ

Tạo không khí hoàn cảnh

Phối hợp với phong cách

Tầng thứ ngôn ngữ

Khéo dùng

lập luận sai Phan [HT - THANG BANG MUU CHUOC

„ Biết mình biết người

Hiển tộng

Cải bấy hài âm

Cài bảy đủ nghĩa

Cài bấy hoàn cảnh

Câu hỏi rÁc rối

Kiến hỏi dất dây

Tùy người mã biện luận

37 Tư thú chuyển sang công 298

A dối bằng giả đối 30

33 Dấy thuyền ngược dòng 309

Mugn cách hài âm

- Mượn cách đa nghĩa

- Truy hỏi xảo trá

Lạm dụng nhân hóa ~ vật hóa

Đặt bừa điều kiện

Khái quát bừa

Suy luận từ hai cái khó

Thưa kiện nửa học phí

Suy luận từ nhiễu cái khó

Loại suy máy móc

Phần bác phản chứng điêu kiện

Phản bác phản chứng loại suy

DGi chất đổi chỗ

Đánh tráo thuật ngữ giữa

Thuật ngữ giữa không chu diên

Thuật ngữ lớn mở rộng

Thuật ngữ nhỗ mở rộng

Dẫn chứng giả đối

Luận chứng luấn quần

Khái quát khinh suất

Gan ghép nhân quả

Nhân quả trước sau

Đảo vị trí nhân quả

Đồng biến quá ngưỡng

Liên hệ bừa bãi

Lí do giả dối

1í do đự đoán

A dua ninh not

Kiếm cớ

Chỉ hươu nói ngựa

Tho to hai mat

Loanh quanh vô vị

89 Tráo trở lật lạng

90 Dẫn tới đối lập

91 Dẫn tử hư võ

92 Luận chứng ngược chiều

93 Giả thiết phiến diện

94 Luận chứng phiến diện

100 Mượn cớ không biết

LOL Doan định chủ quan

108, Dựa vào truyền thống

106 Dựa vào tin đồn

107, Công kích nhản thần

108 Dựa vào quyền uy

109 Lam đụng đanh ngôn

116, Kích động quân chúng

111, Ngựa trá

112 Cương ưấng tích rơi

112, Lap luận sai về biết

114 Lập luận sai về tổn tại

115 Phủ nhận màu thuận

116, Chuyển hóa giá mạo

117 Phu nhận dimg ven

không phải là ngựa

509

au

S13

515 S16 AIR

$20

522

134

R36 13w

530

Phân 1

THẮNG BẰNG LOGIC

Biện luận có đường biên không tách rời với logic Biện luận là co sé sinh

ra logic, mam m6ng dau (ién của logic đã nảy nở trên mảnh đất biện luận, Ngược lại logic lại chính là mạch sống của biện luận, muốn biện luận có sức hấp dẫn tất phải có sức mạnh logic khuynh đảo

Sialin từng nhận định vẻ lời biện luận của Lênin rằng : “Lúc đó, điều khiến tôi khâm phục chính là sức mạnh logic không thế chiến thắng năm trong lời didn thuyết của người, Sức mạnh logic này tuy có khô khan Hưng nó lại tóm chặt lấy người nghe, tùng bước tăng bước làm xúc động, và cuối cũng thì cầm

tà người nghe, không trừ mội ai Tôi còn nhớ, lúc đó rất nhiều đại biếu nói TLogic trong bài nói của Lé nin khác nào những xúc ! vạn năng, sẽ kẹp chặt lấy anh từ mọi pIía bằng kìm, khiến anh không thế thoái khỏi Nếu anh không đâu hàng xe thất bại hoàn toàn ""Œ)

Bạn có muốn lời biện luận của bạn có sức mạnh logic như là xúc tu, như

là pong kìm không ? Bạn hãy đọc phần này đi

CHÍ §talin toán tập, quyền 6, trung 50

sự vật được phân biệt Luậi đồng nhất trong logic học chính là quy luật cơ bản của tư duy logic được hình thành từ tính quy định về chất của sự vật khách quan hàng trăm vạn lân phản ánh trong ý thức con người Chúng ta muốn nhận thức sự vật khách quan và triển khai biện luận một cách chính xác thì phái tuân theo Lưới đồng nhất, mà tính xác định và tính nhất quán đầu cuối của w tưởng trong biện luận lại chính là yêu câu cơ bản nhất của Luật đẳng nhất đối với người biện luận

Cụ thể là Luật đồng nhất đòi hồi khái niệm dùng trong lời người biện luận phải giữ được đồng nhất Hãy xem đoạn tranh luận sau :

Có một hôm A, B, C và D thấy thùng cứu hỏa chỉ chứa cát tới mức một

nửa Thế là họ bắt đâu cãi nhan

A ~ Thing này rỗng mội nữa

B — Thang nay chita mt nua

C ~ Thé thi cé gi phdi cai nhau, thàng rỗng một nửa chẳng phải cũng như

là thùng chúa một nủa đó sao ?

D ~ Không phải thế Nếu xác lập đẳng thức ; "thùng rồng một nửa bằng thing đựng một nữa" thì chúng ta có thể cùng nhân hai vế với 2 Thùng rỗng một nữa nhân 2 bằng hai thùng rỗng một nửa, và hai thùng rỗng một nửa bằng một thàng rỗng Còn thùng chứa một nửa nhân với hai thì bằng hai thùng chứa một nửa, và hai thàng chứa một nửa bằng một thùng chứa đây, Thế là, chẳng phải một thùng trống rỗng bằng một thùng đựng đây đó sao ?

Biện luận của D là sai, nguyên nhân là khái niệm "thùng rỗng một nửa" và

"thùng đựng một nửa" đã không giữ được đồng nhất và đã bị đánh tráo hàm nghĩa trong đó "Thùng rỗng một nửa” là chỉ thùng này một nửa rỗng một nửa 16

đựng, "thùng đựng một nửa" chỉ thùng này có mội nửa đựng một nửa rỗng Thế mà D lại lần lượt đánh tráo thành "bộ phận nửa rỗng trong thùng" và "bộ phận nửa đây trong thùng", như vậy sẽ dẫn tới kết luận giả dối

Luật đông nhất còn đời hỏi luận đề trong biện luận phải giữ được đồng nhất Ví dụ, một đơn vị nọ mở cuộc tranh luận với chủ để : "Thế nào là vẻ vang”, và đã có đoạn đối thoại như sau :

A ~ Oi dao, về với chẳng vang Tôi cho rằng có tiền thì vẻ vang, không tiên thì dừng nói đến vẻ vang, thật don giản Có tiền mới làm được việc, không tiên thì chẳng làm được gì cá Cậu cứ vào qudy hang ma mua di, thiếu một

xw thì đừng có mà mua Mà vào rạp xem phím, thiếu một hào cũng đừng nghĩ đến chuyên vào làm gì,

B — Li do cậu nêu ra không nói lên được có tiền thì vẻ vang, chỉ nói lên cai tac dung của đồng tiên

A ~— Tiên đương nhiên là có tác dụng rỗi ! Có tiên thì sai khiến được cá

ma quỷ kéo cối xay !

B ~ Cái đó tớ không đẳng ý ! Trên thế giới làm gì có ma quý, vậy thì làm xao có thế nói tới việc sai ma quỳ kéo cối xay ?

A — Ai bdo khéng có ma ? Nếu không có ma thì sao xua nay trong nude ngoài nước bao người nói về ma ?

Điều mà họ tranh luận vốn là : "thế nào là về vang" thế nhưng vấn đề tranh luận vẻ sau lại chuyển sang "trên thế giới có ma hay không ?" Chuyển để tài như vậy, đã dẫn tới không giữ được đồng nhất Những kiểu tranh luận như vậy thường là lan man, như con ngựa sống, kết quả là đi chéch xa dé tài Và đó

là điêu mà Luật đẳng nhất trong logic học không cho phép

2 VACH TRAN MÂU THUẦN

Luật mâu thuận trong logic học đòi hỏi trong một quá trình tư duy không được đưa ra những đoán định khác nhau cho cùng một đối tượng sự vật, nếu

đã đưa ra những đoán định khác nhau thì trong đó phải có một phán đoán là giá dối, Luật máu thuẫn là cơ sở logic để vạch ra tự thân mâu thuần tro biện luận của đối phường

cho cũng một sự vật, chú

thuật ích trần mẫu thuần

ở Nếu đối phương nêu ra những phán đoán khác nhau

tà có thể tấn công bằng luậi mâu thuận đây là

Hai mo = luật sư lừng danh của Mĩ ~ một lần đã ra trước tòa an để bảo

vệ cho một công tí bảo hiểm trong một vụ án đòi bồi thương Cụ thể nhự sau Nguyễn cáo lên tiếng : “Cái với của tôi bị má nâng tơi xuống lâm Bị thương, đến nay cảnh tay phái vẫn không nhấc lên được."

Hai mo liên hỏi ¡ "Ông hãy cho đoàn bài thẩm vent di, canh tery phat cre

nguyễn cáo đưa ngày tay lên cao quả

án mọi người cười ấm cá lên

Cai hay trong each Hai mơ giành thăng lợi là ở chỗ ông đã vạch trần được mâu thuận phía đối phường,

Dũng thuật Vựch nâu thuận không những phải biết cách chỉ ra mâu thuần trước sau của đối phương còn phải biết phát hiện những mẫu thuận ẩn chứa trong quan điểm cua he Ta hay

xem xem những lời phán bác của Mặc Tử tcuốt thời Chiến Quốc) đối với những mệnh để nguy hiện như : Cái không thang, Net taạn vài Nọc và tch và Khong phe phan

Cát khong tháng nghĩa tà hai hén tham gia tanh luận đếu không thể nào

ng Vẻ điềm này Mặc Tử phản bắc như sau ; “Thử hỏi : 7# ux¿/ cài không thăng của các ông là dung hay là không đúng đây ? NÊN cách Hút của các ông đựng, thì nức là các ông da cát thẳng r

Nei cach noi cia cde buy te

18

không đúng, thì tức là các ông đã cải mà thua, và người khác cai thăng Vậy

thì sao lại nói Cai không thắng được 2")

Nói toàn sai nghĩa là mọi lời nói đều sai cả Vẻ điểm này, Mặc Tử phản bác rằng : “Thứ hoi : Câu Nói toàn sai la ding hay không đúng đây ? Nếu câu này đúng, thì ít nhất câu này không xúi và không thế nói rằng moi lời nói đêu là xat cá Nếu câu này không đưng, thì cách nói Nói toàn sai không thế xác lập và phái thừa nhận rằng có lời nói là đúng.”

có ích Thế nhưng, các ông lại nói Học vô ích, thì ra cách nói Học vô ích của các ông là tịt thân mâu thuẫn.“

Do Mặc Tử có thể vạch trần được mâu thuẫn logic ẩn chứa trong quan điểm của đối phương mà đã phản bác mạnh mẽ, có sức thuyết phục kì lạ

19

Luật í đo đẩy đu trước hết đòi hỏi trong biện luận, những lí do sử dụng phải chân thực, chắc chắn Nếu lí do giá dối thì không thể nào đạt được mục đích luận chứng Xin hãy xem một câu chuyện Nhật Bản sau đây :

Có một chàng trai đi bán rùa trong một cái chợ náo nhiệt nọ "Raa đây ? Rùa đây ! Ai mua rủa ? Hạc sống ngàn năm, rùa sống vạn năm Rùa sống mội vạn năm, giá rất rẻ !"

Một ông trung niên nghe nói rùa sống được vạn năm, liên mua một con Nhưng chẳng may, hôm sau rùa đã chết Và ông ta liên chạy ra chợ tìm người bán rùa, bực tức nói :

“Này, thằng lừa đáo ! Mày bảo rùa sống được vạn năm, sao táo mua về mới qua đêm đã chết ?"

Chàng trai bán rùa cười ha hả, trả lời : “Thưa ông, như vậy thì xem ra dung vào đêm qua rùa vừa tròn mội van năm tối.”

Các bạn biết không, chàng trai bảo con rùa nọ đến đêm qua vita sống đủ một vạn năm là hoàn toàn võ căn cứ, là giả đối và vi phạm luật Lí đo đầy đu, Chỉ cẩn yêu cầu đưa ra bằng chứng thì lời đối trá kia sẽ bị vạch trân

Luật Li đo đẩy đủ còn đòi hỏi trong biện luận, giữa luận cứ và luận điểm phải có mối liên hệ logic tất yếu từ luận cứ tất yếu suy ra luận điểm, Nếu không, biện luận sẽ không có sức thuyết phục Lấy ví dụ :

Một tòa án nọ xử một vụ án hình sự về một người hành hung láng giêng

Bị cáo đã mướn một luật sư bào chữa nổi danh Trong phiên tòa không khí trang nghiêm luật sư liếc thấy nguyên cáo hẳm hẳm giận dữ, ông ta liền hắng giọng và nói :

20

“Là luật sự, tôi thừa nhận bị cáo có đánh người, nhưng vụ này có nguyên nhân Cụ thế là bị cáo phát hiện nguyên cáo trong khi hai bên tranh cối mà mặt hâm hầm, điệu bộ dữ đần, có dấu hiệu muốn đánh người Cho nên để tránh việc mình bị đánh, bị cáo đa quyết định ra đòn trước, theo cách sét nổ không kip bung tai, để giữ thế chủ động trong cuộc đánh lộn nay Đây hoàn toàn là một hành động đối chọi nhau theo cách gặp nguy mà không sợ, đánh đối phương một cách bất ngờ Tuy rằng không được coi là phòng vệ chính đáng về mặt pháp luật, nhưng thột tình có lí đo Huống chỉ cái gọi là phòng

vệ đích thực chính đáng cũng không phái không thế " Lời biện hộ của luật

sư nọ thật là vớ vấn, bởi vì nguyên cáo mặt hầm hâm tức giận không thể tất yếu dẫn đến kết luận bị cáo có thể đánh người được Và do tính chân thực của luận cứ này không tất yếu dẫn đến tính chân thực của luận để này mà luật sư

nọ đã vi phạm luật Lí đo đầy đủ

21

4 KHON KHÉO ĐẶT DIEU KIEN

Giữa các sự vậL khách quan vẫn tôn tại mối liên hệ điều kiện nhất định

ự vật khách quan sẽ không thể tôn tại và

\ Khôn khéo đất điều kiện là phương pháp dùng cách khéo léo

én nào đó, rồi về sau phan đoán biện luận đối với sự vật,

Irong biện luận khi đối tượng đặt ra cho chúng ta những vấn để gai póc

mà nếu khẳng định hoặc phủ định một cách gián đơn đều rơi vào tình huống tiến thoái lưỡng nàn Lúc này, chỉ cản khôn khéo đặt ra điều kiện nào đó là

có thể biến hại thành lợi, chuyển nguy thành an, Ví dụ trong cuộc tranh luận tại cuộc thí hùng biện quốc tế bằng Hoa ngữ lấn một với chủ để : Wóo ấm là điều kiện tất YÊU để HOE túi đạo dite $

Anb bong néu cau hei

š 3 của đội dai hoc Cambridge nude

"Neu hav giờ TÔ HgHờÊ chúng tốt bó phiếu tần thành vên câu sung công tải xan của xở 3 dội bạn đệ dap ứng thu CẬU CHả Đột HgHÒU HH Hhữ Vậy có ding

khong 2"

Cầu hỏi này thực sự dồn người tạ vào chỗ bí vì nếu khang định mội cách đơn giản thì rõ rang không phù hợp với lẽ thường, còn nếu phủ định một cách đơn giản cũng lại làm lùng lay luận chứng của mình, Thế những sổ 3 của đội Phục Đán trường đại học ở Thượng Hải) đã dụng thuật Khón khóo đặt điều kiện để trả ton

Nếu tắt xan của tôi vung công mã mang lại phúc lợi cho quang đạt dân chứng 1Ì tôi nghĩ tốt lựa chọn cách này, bới vì đã làm người phát làn người

co duo đức” (WO tay)

Đo đã khôn khéo đất ra điều Kiện máng lại phúc lợi cho quảng đại dân ching ma doi Phúc Đán không những đã trả miếng đối phương một cách hữu hiệu và còn tăng cường luận điểm của đội mình

rong những cuộc thì hùng biện chúng ta thường phải đối mặt với những luàn đế bài lợi và do do cang cản phải dùng thuật Khóa kheo đất điều kiện Với điều kiện đã khôn Khéo đặt ra, chúng ta có thể phát triển thuận lợi tránh cái Khó khan để triển khai biện luận, giành thế thượng phòng Ví dụ, trong cuộc thi hùng biện châu Á lản thứ nhất (năm 1986) luận để là : Phát triển ngành du lịch lợi nhiều hơn hạt, đội phần bác là Đại học Sự phạm Bắc Kinh

bh)

đối điện với để khó này đã lật lại và đặt điều kiện : Nếu phát triển ngành du lịch một cách nà quảng, không kiểm xoát và họ đã triển khai một cuộc tranh luận sinh động khiến mọi người phải đồng ý với kết luận : ñợi nhiều hơn lợi Đại biếu đội Trường đại học Sư phạm l

Kinh biện luận như sau :

“Nếu cứ phát triểu ngành du lịch một cách mà quảng, thiếu kiếm saat sé dẫn việc chào mới du khách bằng mọi thủ đoạn Nhiễu quốc gia đã chào mời

tt khách không phải bằng phong cánh tươi đẹp và những hàng hóa rẻ của họ

mà khách của họ ngày càng lăng chủ vếu do hoạt động Sex Ngành du lịch ở

Áo Môn phát dạt, nhưng đó là do họ đã đáp tng khách đó đen bằng cách cho

xố ñgười này thưởng ngoạn “hon xanh nước biếc" trên chiếu bạc Đương nhiên,

ở đây chủng ta không đánh đấu bằng giữa ngành du lịch với ngành Sex và cờ bác VỀ mặt này có thế nói Šmgapo là một điển hình, Thế nhưng những điển HÌNH HÌN vay qua it, mia những vi du that bai lai quá nhiều Cờ bạc, tình đực rất đề lan tràn như tế bao ung thu Song bac Van Dinh cia Malaixia, hộp đêm của Thái Lan chẳng nối tiếng thế giới đó xao ? Nếu cứ cái đã như vay, ma nói Phát triển ngành du lịch lợi nhiêu hơn hại chẳng hóa ra nói : Phát triển hoạt dộng tình dục và cờ bạc lợi nhiêu hơn hại đó sưo ?

Đòn tấn công này của của đội Trường Đại học Sư phạm Bắc Kinh quá là lợi hại, trên cơ sở đặt ra điều kiện nhất định họ nêu ra một loạt ví dụ mà mọi người đểu biết và họ đã cúng cố và làm phòng phú thêm quan điểm của mình

từ nhiều góc độ Cuối cùng thì đội Đại học Sư phạm Bắc Kinh đã đánh sục đội Đại học Văn khoa Đài Loan, giành thắng lợi tuyệt đối

lời như sau :

“Châm ai to nhất thì giày người đó đi to nhất."

Kết qua, cau trả lời này được giám khảo khẳng định Anh bộ đội do nấm chấc mối liên hệ điểu kiện lớn nhỏ giữa giày và chân, đã khéo léo đật điều kiện và đã đưa ra đáp án đúng

Thuật Khôn khéo đất điều kiện trên thực tế là sự vận dụng mệnh để điều Kiện trong biện luận, Ví dụ : Chân ai lớn nhất thì giày người do đt lạ 1a nhất chính là mệnh để điêu kiện, Trong đó, bộ phận biểu thị điều kiện la điêu kiện

23

nêu ra ở trước (chân ai lớn nhất) Bộ phận kết quả sinh ra do đựa vào điều kiện nào đó gọi là điều kiện nêu ra ở sau (giày người đó đi là to nhấp Hình thức biện luận chính xác đòi hỏi mệnh để điều kiện dùng đến phải đúng đắn, tức là có điều kiện nêu ra ở trước (tiền kiện) thì nhất định phải có điêu kiện nêu ra ở sau (hậu kiện) Điều kiện đây đú, kết quả tất phải xuất hiện Nếu điều kiện đây đủ mà kết quả không xuất hiện, thì mệnh để đó là giả dối

Vi du:

"Nếu chim khách kêu thì có tin vui"

Do tồn tại tình trạng chím khách kêu mà không có tin vui, mà mệnh dé điêu kiện này là giả dối Trong biện luận, khi chúng ta cản phân bác một mệnh đẻ điều kiện giả đối, chỉ cần chỉ ra tình trạng tiên kiện thì thật mà hậu kiện là giả thì đánh đổ được mệnh dé này

5 DIEU KIEN LUON LUON DUNG

Mệnh để điều kiện có một đặc tính kì lạ là khi điểu kiện nêu trước (tiên kiện) là giả thì đù điều kiện nêu sau (hậu kiện) có là thật hay là giả thì toàn

bộ mệnh để điểu kiện cũng nhất định là thật Phương pháp biện luận dựa trên đặc tính này của mệnh để điêu kiện chúng ta gọi là thuật Điệu kiện luôn luôn đúng

Ví dụ, có một năm Hồng Kông thi hoa hậu Cuộc thì bước vào chung kết

và người chủ trì muốn thử tài ứng đối của cô Dương, ông đề ra câu hỏi :

"Xin hoi cé Dương, nếu cô phải chọn trong hai người bạn nam một người bạn đời Uủ cô sẽ chon ai ? Hai người này, một là nhà soạn nhạc Ba Lan : Sôpanh, một là tràm phát xít : HíHe."

Thật bất ngờ, cô Dương thông minh xinh đẹp đã trả lời như sau :

“Tôi sẽ lấy Hitle !

Quan khách bống xao động hẳn lên, đôn dập hỏi : Tại sao cô lại chọn Hítle ?

Cô Dương mỉm cười trả lời :

“Toi hi vọng mình sẽ cảm hóa được Hitle Nếu tôi lấy Hitle, thi đại chiến thế giới lân thứ hai không chết nhiễu người như vậy, cũng có thể đâm báo khong dé Hitle phat dong Đại chiến hai !“

Co Duong biét chdc ring Sopanh va Hitle déu là những nhân vật lịch sử,

dù muốn lấy ai cũng không thể được, và là giả dối Vì điêu kiện là giả, cho nên cô ta có thể tùy ý chọn lựa mà không cần phải thực hiện ý định này Trả lời là lấy Sôpanh thì quá bình thường, trả lời là lấy Hídle mới là điêu lạ Và với sự giải thích khéo léo, cô đã giành được tràng vỗ tay cuồng nhiệt cửa quan khách

Trong biện luận, chúng ta phải phân tích các điều kiện hữu quan là thật hay

là giả Nếu điêu kiện là thật, thì phải suy nghĩ thận trọng Nếu điểu kiện là giả, thì có thể trả lời tùy ý, dù rằng có đưa ra hậu kiện vớ vấn thế nào đi nữa thì toàn bộ mệnh để vẫn xác lập và đánh bại được đối phương

Chúng ta xem tiếp một ví dụ nữa, ngày 27 tháng 8 năm 1993 tại Singapo

đã tổ chức một cuộc thi hùng biện quốc tế lần thứ nhất với đề tài A72$ là vấn

đề y học không phải là vấn để xã hội Có đoạn tranh luận như sau :

25

Số 3 cứa đội Sidney : “Vậy tái xứt hói đội bạn, nếu ngày nay chứng ta phát mink ra mot loai vac xin phong chong ALDS, tì có vấn đề xã hội không ? Xim han cho bier.”

Ñô 3 của đội Phúc Đán : “Nếu đạt một ví dụ cả Pa rí có thế đút vào trong Chai, HẾN cá loài người không tốn tại thì bệnh AIDS còn có na không 7" (VÕ tây),

Điều kiện mà số 3 của đội Sidney nêu ra là : “ngây nay phát mình ra được một loại vác xit phòng chỗ

& được AHDS”, Điều kiện này hiển nhiên là giả,

2 của đội Phúc Đán vì vậy đã đưa ra hậu kiện vớ vẩn là “Cá Pa rí có thể đt lợi vào trong mỘ cái chat", Đương nhiên có thể vì thế mà tùy ý nêu

ra hậu kiện từ đó mà tạo thành một mệnh để Điều kiện luôn luôn đúng không

ai phản bác được và bởi vậy mà đánh sục đối thủ Đội Phúc Đán đã khéo léo vận dụng thuật Điển kiện luôn luôn đựng mà đã trả lời được một cách thú vị,

tỏ rõ tài năng ứng đối biện luận siêu việt

và

Điền kiện luôn luôn đúng nói đến ở đây chính là quái luận hàm chứa trong

c hiện đại Hàm nghĩa của quái luận hàm chứa là : Khi tiên kiện của mệnh

để điều kiện là là giả hậu kiện dù thật hay giả thì cả mệnh để điều kiện đều

đối có thể suy ra bất kì một kết luận nào Đặc tỉnh này của mệnh để điều kiện nhiều người đã không hiểu, thậm chí còn bị nhiều nhà logic học chỉ trích bởi vậy mọi người mới gọi là quá luận Nhung do vậy, nó chắc chẩn vẫn là định lí logic khoa học, chúng 1a vẫn có thể vận dụng nó trong tranh luận, và vẫn có thể tạo nên hiệu quả bất ngờ hạ sục đối phương Các ví dụ đã nêu trong bài là chứng minh cho điểu này fog

6 TACH BIET DIEU KIEN

Thuật 7ách biết điển kiện là phương pháp biện luận thông qua việc khẳng định tiền kiện cúa mệnh để điều kiện từ đó mà rủi ra kết luận khẳng định hậu kiện

Thời nhà Thanh, có hôm vua Càn Long hỏi Kỉ Hiểu Lam : “&? khánh, hai chữ trung hiếu giải thích thế nào 7" KỈ Hiểu Lam trả lời : "Vna bất tôi chếi tôi không thể không chết là trung, Cha bắt con chết, con không (hế kháng chết

fa hiếu”

Cần [ong bèn nói : “Vậy thì được trẫm nưiốn khanh chết bây giờ 1"

“Thân lĩnh chữ"

“Vậy khanh định chết cách nào 7" Vua hỏi

“Nhav xudng xông”

Can Long đười

là lặng lẽ quan nhiên biết là Kỉ Hiểu Lam sẽ không đi trầm mình và thế

ái cách ứng biến, Lát sau, Kỉ Hiểu lam quay vẻ, đến trước Can Long Vua cuoi hai: "Ki khanh sao chua chết ?”

kh ông nháy xuống xông, hãy về hỏi nhà vua có phái là hôn quân không, Nếu hoàng thường không phái là hôn quân, thì ông không cần phái trấm mình hoàng Thượng ngu mHỘI HÌMC Sở Vương năm nao, ông hãng tìm đến cát chết

i

eu cũng không muộn +

Can Long nghe xong cá cười, luôn miệng khen : “Gói, thật là một cái lười xác sáo, không hế danh là nhà hàng biện, Trâm phục ngươi đấy 1"

Kí Hiểu Lam sở di thoát khỏi cái chết là do đã dùng thuật Fach Biệt điều Kiên +

Nếu không phát thờ hôn quân thì không được trdm minh

Cân Long không phải là hôn quận

Cha non ta không thé tram minh,

Kỉ Hiểu Lam da lấy mệnh để điểu kiện làm tiên để, qua việc khẳng định tiên kiện của mệnh để điểu kiện này mà có được kết luận khẳng định hậu kiện Một mệnh đê điều kiện chân thực đã có tiền kiện thì phải có hậu kiện Đoán định tiễn kiện tôn tại thì tất nhiên sẽ có được kết luận khẳng định hậu kiện tôn tại Do đó mà thuật Tách biệt điêu kiện có sức mạnh hùng biện không thể phần bác nổi Một ví dụ khác :

An TW) di sit sang nước Sở, Vua Sở thấy Án Tử thấp bé liên châm chọc :

“Nước Tê lẽ nào không có người cao to tài cán ? Sao lại phái con người bé nhó bất tài như người đi sứ ?”

Án Tử cười mà rằng : “Người cao to tài cân ở nước Tê nhiêu vô kế Thế những, theo lệ ở nước tôi, cử loại người nào đi sứ nước nào là có quy định nghiêm ngài Người cao to tài giỏi thi cit di sứ nước giàu mạnh Người nhỏ bé bất tài thì phái đi sứ nước hèn kém Ấn Anh tôi là người nhỏ bé bất tài bởi vậy bị phát đi sứ nước Sở",

Sở Vương định làm nhục Án Anh thấp lùn, từ đó để đạt mục đích làm nhục nước Tẻ thấp kém, Thế nhưng, bằng việc đối đáp khôn khéo, Án Anh đã khiến

Sở Vương tiu nghỉu

Cũng vậy, ở đây ta thấy Án Tứ đã sử dụng thuật Tách biệt điều kiện Sử dụng thuật Tách biệt điêu kiện cần chú ý :

1 Mệnh để điều kiện ớ tiên đề phải chân thực

2 Chỉ có thể sử dụng hình thức từ khẳng định tiền kiện đì tới khẳng định hậu kiện, mà không thể dùng hình thức đi từ khẳng định hậu kiện tới khẳng

định tiên kiện

(1) An Anh (? - TrCN $00) 1a quan đại phu nước Tế thời Xuân Thu

28

7 CHỐI BỎ DIEU KIEN

Thuật Chối bỏ điều kiện là phương thức biện luận thông qua việc phủ định hậu kiện của mệnh để điều kiện để có được kết luận phủ định tiên kiện Theo Thuyết uyến của Lưu Hướng (khoảng năm 77 trước công nguyên — nam 6 trước công nguyên) thì thời xưa Neuy Van hau sai xá nhân (một chức quan) Vô Trạch mang biếu Tẻ hầu một con thiên nga Trên đường đi, do sơ

ý con thiên nga bay mất Võ Trạch chỉ còn biết dâng lên Tế hậu cái lồng không Và do đó đã trần tình như sau :

“Vua nước tôi sai tôi mang biếu đại vương con chim thién nga Gitta đường, thdy chim quá khát, tôi liền thả cho nó uống nước Nào ngờ nó bay vúi lên trời, không quay lại nữa Tôi nghĩ là trên đời này, thiên nga thi thiéu gi, mua một con gidng nhu vay thé vao Nhung réi lai thdy lam nhu vậy chẳng phái lừa đối đại vương hay sao ? Tôi cũng đã từng nghĩ › Hay là rút kiếm tự sát cho xong Nhưng như vậy há chẳng phải là làm cho người la nghĩ rằng nhà vua coi trong con chim hon mang ngudi hay sao ? Téi cang da nghi : Théi, chạy trốn đi cho rồi Nhưng như vậy há chẳng phải là vì ban than minh ma ảnh hướng tới tình thân giữa hai nước sao ? Thật chẳng con cách nào nữa, đành phải dâng lên đại vương cái lông không, xin đại vương bạn tội !"

Vô Trạch chỉ vài lời mà Tế hầu lòng cảm thấy vui, bèn nói : “Ta được mấy lời khanh nói còn hơn nhiều cái con thiên nga kia" Và ban thưởng rất hậu cho Võ Trạch Vô Trạch không nhận, vội cáo từ ngay

Ta thấy, Vô Trạch chỉ mấy câu nói sắc sảo mà không những không bị trị tội làm mất thiên nga, trái lại còn được trọng thưởng Đó là đo ông ta đã biết dùng thuật C”ối bỏ điều kiện Cụ thể là :

Nếu thay một con chìm thiên nga khác là lừa dối đại vương

Tôi không thế lùa đối đại vương

Vậy tôi không thế thay chím thiên nga khác

Ở day, ta thấy là thong qua việc phủ định hậu kiện mà có được kết luận phủ định tiền kiện

Thuật Chối bỏ điêu kiện là một cách hùng biện mạnh mẽ Đó là vì một mệnh để điệu kiện chân thực có tiên kiện thì phải có hậu kiện, không có hậu

29