SKKN LOP 8 NAM HOC 16 17

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN - SỬ DỤNG HÌNH ẢNH ĐỘNG ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY TRONG MÔN CÔNG NGHỆ 8 Ở TRƯỜNG THCS

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN BẮC YÊN TRƯỜNG THCS MƯỜNG KHOA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN - SỬ DỤNG HÌNH ẢNH ĐỘNG

ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY TRONG MÔN CÔNG NGHỆ 8 Ở TRƯỜNG THCS MƯỜNG KHOA

MỤC LỤC

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1.1 Mục đích nghiên cứu của sáng kiến :

1.2 Nhiệm vụ của sáng kiến :

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu :

1.4 Phương pháp nghiên cứu :

3 - 7

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM. 8 - 29 2.1 Cơ sở lý luận của đề tài

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.3 Biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Tài liệu tham khảo 31

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ với xu thếtiếp cận công nghệ thông tin vào dạy học là một chủ đề lớn được UNESCO chínhthức đưa ra thành chương trình hành động trước ngưỡng cửa của thế kỉ XXI.Ngoài ra, UNESCO còn dự báo công nghệ thông tin sẽ làm thay đổi nền giáo dụcmột cách cơ bản vào đầu thế kỉ XXI

Trước tình hình công nghệ thông tin với giáo dục trên thế giới như vậy,

Đảng cộng sản Việt Nam trong Nghị quyết TW2, khóa VIII đã nhấn mạnh: “Đổi

mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh, nhất là sinh viên đại học”.

Nghị quyết TW2, khóa VIII nêu trên đã được cụ thể hóa bằng Chỉ thị

58-CT/TW (17/10/2000) của Bộ Chính trị, nội dung Chỉ thị có đoạn như sau: “Đẩy

mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học Phát triển các hình thức đào tạo từ xa phục vụ nhu cầu học của toàn xã hội.”

Như vậy, ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục là một su thế mới củanền giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và trong tương lai lâu dài MônCông nghệ lớp 8 được thiết kế với một số tiết học trong chương trình học cần có

sử dụng các hình ảnh, đặc biệt là hình ảnh động Với những bài học đó nếu họcsinh chỉ được quan sát hình ảnh trong sách giáo khoa hoặc các vật thật bằng trựcqua thì sẽ rất khó để các em hiểu được nguyên lí hoạt động của chúng hoặcnguyên lí làm việc của các máy đó Vì vậy dẫn đến học sinh rất khó tiếp thu bài,

để giúp học sinh dễ tiếp thu bài và giáo viên dễ truyền thụ kiến thức cho học sinhthì cần có các hình ảnh động để thể hiện nguyên lí hoạt động của cơ cấu hoặc cácmáy

Thực tế cho thấy học sinh ở các trường THCS miền núi đại đa số các em làcon em dân tộc, địa bàn đi lại khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn hạnchế, bên cạnh đó giáo viên dạy môn Công nghệ công nghiệp còn thiếu đa số làcác giáo viên dạy kiêm nghiệm Nhiều giáo viên và học sinh coi môn Công nghệ

là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng để nghiên cứu tài liệu nâng cao hiệu quảdạy và học đặc biệt việc tiếp cận công nghệ thông tin hiện đại Ngoài ra cơ sở vậtchất của nhà trường còn nghèo nàn, chưa có phòng chức năng chuyên biệt dẫn

đến chất lượng học tập của học sinh nói chung, việc tiếp cận công nghệ thông tinnói riêng còn hạn chế

Qua thực tế giảng dạy môn Công nghệ 8 nhiều năm ở trường THCS MườngKhoa tôi thấy đa số học sinh lớp 8 các em chưa say sưa, chưa thực sự hứng thú vớimôn học Để gây hứng thú học tập cho học sinh cũng như nâng cao hiệu quả giảngdạy thì cần ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy đặc biệt là sử dụng các hìnhảnh động có liên quan đến nội dung bài dạy giúp học sinh hiểu một cách đầy đủ vềnguyên lí hoạt động của các cơ cấu hoặc các máy Từ đó giúp học sinh hiểu bàihơn, có hứng thú học tập hơn và yêu thích môn học hơn nữa

1.1 Mục đích nghiên cứu của sáng kiến :

Năm 2015- 2016 là năm học tiếp tục thực hiện chủ đề “Đẩy mạnh ứng côngnghệ thông tin vào dạy học và quản lý giáo dục” Trong xu thế chung cả nướctiến lên công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì sử dụng phương tiện hiện đại để phục

vụ cho việc dạy và học là điều tất yếu và đem lại nhiều lợi ích cho cả người dạy

và người học

Mặt khác, môn Công nghệ là môn học có đặc trưng riêng: Đối tượng sự vật

là thật, gần gũi với cuộc sống, học để ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống Vì vậyhọc Công nghệ không thể không có kênh hình, đặc biệt là hình ảnh động Hìnhảnh động có vai trò rất lớn đối với việc giảng dạy môn Công nghệ 8 nói riêng vàcác môn học khác nói chung

Từ hình ảnh động có thể bồi dưỡng cho các em thế giới quan duy vật biệnchứng, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiện cứu, giúp các em hiểu rõ tường tậnvấn đề, giáo viên không phải mất nhiều thời giờ để giải thích, mà đôi khi giảithích các em cũng không hiểu được vì không thể hình dung ra nguyên lí hoạtđộng của chúng

Đặc biệt đối với Trường THCS Mường Khoa là một xã khó khăn của huyệnBắc Yên điều kiện sinh hoạt còn tương đối khó khăn, các trang thiết bị điện tronggia đình còn ít, đặc biệt là việc tiếp cận công nghệ thông tin còn hạn chế, sự hiểubiết về công nghệ thông tin còn mới lạ Thông qua các bài học có ứng dụng côngnghệ thông tin đặc biệt là các hình ảnh động giúp các em nắm vững được cácnguyên lí cơ bản của của các thiết bị, máy Từ đó nắm vững được kiến thức củabài, thông qua các hình ảnh động của bài giúp các em say mê học tập và yêu thíchmôn học hơn

Trong thực tế giảng dạy, việc đưa vào những hình ảnh động để hướng dẫn họcsinh nắm kiến thức còn ít, nếu có đưa vào thì chỉ là những mô hình mà mô hìnhthường nhỏ khi hướng dẫn học sinh quan sát các em không nhìn thấy rõ; tính sử dụngkhông cao có khi bị hỏng cái này hoặc hỏng cái kia dẫn đến không hoạt động được;một vấn đề muốn khai thác nhưng không thể mang những hình ảnh động ngoài thực

tế đến lớp được vì nó công kềnh, phức tạp

Tuy nhiên trong thực tế không phải cứ quan sát vào hình ảnh và nghiên cứu nộidung kiến thức sách giáo khoa mà nắm được kiến thức Ví dụ như quan sát hình ảnhchiếc máy khâu đạp chân ở SGK và nghiên cứu nội dung kiến thức trong sách giáokhoa rất khó để hiểu được rõ ràng nguyên lí hoạt động của bàn đạp, thanh chuyền, vôlăng và kim khâu, hoặc chỉ quan sát hình ảnh cơ cấu tay quay - con trượt và nghiêncứu nội dung thông tin SGK học sinh rất không hiểu được nguyên lý làm việc của cơcấu này Vì các lý do sau:

* Về phía học sinh: Nhiều em không lười quan sát hoặc có quan sát thì quan sátqua loa mà không chịu tư duy; các em cũng lười đọc thông tin mà chỉ trông chờ vàothầy và các bạn Một số cấu tạo, nguyên lý làm việc và ứng dụng trừu tượng với các

em, các em chưa từng được biết đến Vì có thể các em biết được cấu tạo còn các emchưa tưởng tượng ra chúng hoạt động như thế nào Nếu có giải thích, mô tả, và nêunguyên lý làm việc, ứng dụng thì các em chỉ giải thích và nêu theo cách học thuộcthông tin trong sách giáo khoa mà không hiểu rõ bản chất, nguyên lí hoạt động của

cơ cấu đó, nên rất dễ quên dẫn đến kết quả học tập chưa cao

* Về phía giáo viên: Một số giáo viên chưa chú trọng việc dạy học sinh làmnhư thế nào để nhớ rõ ràng cụ thể một cách bền vững cấu tạo, nguyên lý hoạt động vàứng dụng của cơ cấu đó, mà chỉ đưa ra hình sách giáo khoa để khai thác Nếu một sốhọc sinh không hình dung ra được như thế nào thì giáo viên cũng chỉ tái hiện lại bằng

lý thuyết mà thôi hoặc có giải thích thì cũng mất nhiều thời gian mà chưa chắc họcsinh đã hiểu nên chất lương giảng dạy cũng chưa cao Qua thực tiễn, kinh nghiệmgiảng dạy và trao đổi với đồng nghiệp, tôi thấy rằng :

- Trong sách giáo khoa Công nghệ 8 mỗi bài đã có các hình ảnh để giúpgiáo viên hướng dẫn các em lĩnh hội kiến thức Song đôi khi quan sát các hìnhảnh đó học sinh vẫn chưa hiểu rõ được vấn đề cần tìm hiểu Ví dụ như tìm hiểu

về nguyên lý hoạt động của cơ cấu tay quay - con trượt, nếu chỉ hướng dẫn các

em quan sát hình ảnh trong sách giáo khoa để tìm hiểu cấu tạo, nguyên lý làmviệc và ứng dụng của cơ cấu này thì các em chỉ nắm được cấu tạo, còn nguyên lýlàm việc, ứng dụng của cơ cấu này các em chỉ nắm được là do đọc và ghi nhớ lý

thuyết, trí tưởng tượng của các em tốt hoặc các em đã từng thấy trong thực tế cònđại đa số là các em không hình dung ra được Do vậy kết quả dạy và học khôngcao.

- Hình ảnh động là hệ thống cung cấp nguồn kiến thức, hình thành và rènluyện kỹ năng cho học sinh Nó vừa làm nhiệm vụ cung cấp, định hướng tri thứcvừa là phương tiện để giáo viên hướng dẫn học sinh cách học, cách khai thác trithức Đồng thời, tạo điều kiện cho học sinh trong quá trình học tập vừa tiếp thuđược kiến thức, vừa rèn luyện được các kỹ năng và nắm vững phương pháp họctập, tạo hứng thú cho học sinh Tuy nhiên hình ảnh dùng để dạy học trong CôngNghệ 8 vẫn chưa đủ để có thể khai thác tốt lượng kiến thức cần truyền đạt Vìvậy việc đưa hình ảnh động vào giảng dạy có sự hỗ trợ của công nghệ thông tinvào dạy học môn Công nghệ lớp 8 là rất cần thiết

Vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để đưa hình ảnh động trong dạy học Côngnghệ 8 nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên bản thân tôi xin chọn sáng kiến

kinh nghiệm: “Ứng dụng công nghệ thông tin - Sử dụng hình ảnh động để nâng

cao chất lượng giảng dạy môn Công nghệ 8 ở trường THCS Mường Khoa Năm học 2015- 2016”.

1.2 Nhiệm vụ của sáng kiến :

Ứng dụng công nghệ thông tin - Sử dụng hình ảnh động để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Công nghệ 8

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu :

Tập trung nghiên cứu việc sử Ứng dụng công nghệ thông tin - Sử dụng hìnhảnh động để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Công nghệ 8

Học sinh khối 8 năm học 2015-2016 ở trường THCS Mường Khoa- BắcYên

1.4 Phương pháp nghiên cứu :

1.4.1 Nghiên cứu lý thuyết:

- Nghiên cứu tài liệu về phương pháp đổi mới môn Công nghệ 8;

- Một số phương pháp dạy học ở trường THCS;

- Sách đổi mới phương pháp dạy học môn Công nghệ trường THCSNXBGD năm 2006

- Tính tích cực của học sinh

- Nghiên cứu cấu trúc, nội dung và nhiệm vụ chương trình Công nghệ 8

1.4.2 Điều tra:

- Tìm hiểu tình hình giảng dạy và học tập chương trình Công nghệ 8;

- Tìm hiểu cơ sơ vật chất phục vụ dạy và học Công nghệ 8 ở trường THCSMường Khoa- Bắc Yên

1.4.3 Thực nghiệm sư phạm:

- Thông qua các tiết dạy trực tiếp trên lớp;

- Thông qua dự giờ, rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp;

- Triển khai nội dung sáng kiến và kiểm tra, đối chiếu kết quả học tập củahọc sinh khi học xong nội dung này theo theo phương pháp cũ và sau khi họcxong nội dung này theo theo phương pháp mới

Các phương pháp dạy học theo hướng đổi mới:

- Xây dựng hệ thống câu hỏi kích thích tư duy của học sinh

Soạn thiết kế bài học theo phương pháp Ứng dụng công nghệ thông tin

-Sử dụng hình ảnh động để nâng cao chất lượng giảng dạy

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lí luận của vấn đề.

2.1.1 Vai trò của hình ảnh động trong dạy học môn Công nghệ 8

Sách giáo khoa Công nghệ 8 từ khi được chỉnh sửa bổ sung đã có nhữngtranh ảnh, mô hình, mô hình động để phục vụ cho việc dạy và học đem lại nhữngchuyển biến nhất định trong kết quả dạy và học Nhất là trong thời đại ngày nay,thông tin bùng nổ với tốc độ chóng mặt, việc bổ sung, sử dụng hình ảnh, đặc biệt

là hình ảnh động để phục vụ việc dạy và học là việc làm cần thiết nhằm phát huytính chủ động, sáng tạo của người học, đưa việc học đến gần với thực tiễn hơn.Hình ảnh động có những vai trò sau:

* Cập nhật, bổ sung, mở rộng kiến thức trong sách giáo khoa.

Do nguyên tắc “sách giáo khoa phải ngắn gọn, nội dung phải súc tích” nênnội dung các bài học không thể trình bày một cách chi tiết cho người học nghiêncứu Do đó, trong tổ chức dạy học, giáo viên phải bổ sung hình ảnh động để liên

hệ, mở rộng kiến thức trong sách giáo khoa

* Củng cố, hoàn thiện kiến thức.

Nội dung sách giáo khoa Công nghệ 8 được thiết kế dựa trên tính nguyên

lý của quy trình kỹ thuật Do đó, trong tổ chức dạy học, giáo viên phải sử dụnghình ảnh động cho học sinh nghiên cứu ở các đối tượng cụ thể nhằm củng cốthêm kiến thức nguyên lý, quy trình công nghệ và vận dụng kiến thức nguyên lý

đó vào thực tế

* Góp phần đa dạng hoá phương tiện và đổi mới phương pháp dạy học.

Trong dạy học Công nghệ 8 sử dụng các hình ảnh động ngoài sách giáo khoa

và các kênh hình trong sách giáo khoa đã góp phần làm phong phú thêm phương tiện

để giáo viên tổ chức quá trình dạy học Không những thế việc sử dụng nhiều dạnghình ảnh đã góp phần thay đổi hình thức tổ chức của bài lên lớp và thay đổi hoạt độngcủa thầy và trò trong quá trình tổ chức dạy học: Giáo viên không mất thời gian cungcấp kiến thức, mà kiến thức đã có sẵn trong hình ảnh, do đó giáo viên có nhiều thờigian hơn để hướng dẫn, tổ chức học sinh học tập; Học sinh không chép bài dạy củagiáo viên mà tăng cường hoạt động tìm tòi, thảo luận…Chính vì vậy, sử dụng hìnhảnh động trong dạy học chương V môn Công Nghệ 8 đã phát huy được tính sáng tạo,tích cực trong học tập của học sinh

* Góp phần gây hứng thú học tập cho học sinh.

Trong dạy học việc gây hứng thú học tập cho học sinh là một trong những biệnpháp tích cực để nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức Với hệ thống hình ảnh sốngđộng chứa nhiều thông tin bổ ích sẽ gây hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinhchủ động trong tư duy, sáng tạo trong học tập và làm không khí lớp học trở nên sôinổi, vui vẻ, chất lượng giờ học được nâng cao.

2.1.2 Nguyên tắc bổ sung hình ảnh động.

Hình ảnh bổ sung phục vụ cho mục đích nghiên cứu, giảng dạy và học tập, do

đó khi bổ sung hình ảnh cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

* Bám sát mục tiêu dạy học.

Mục tiêu dạy học được hiểu là cái đích và yêu cầu phải đạt được của quá trìnhdạy học Đó là các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ đối với học sinh cần đạtđược Các hình ảnh động được bổ sung cho quá trình dạy học phải hướng vào mụctiêu bài học Tiến trình tổ chức học sinh khai thác hình ảnh động đồng thời là quátrình thực hiện mục tiêu bài học đã đề ra

* Nguyên tắc khoa học.

Trong dạy học, sử dụng hình ảnh động là điều cần thiết, tuy nhiên hình ảnh dạyhọc này phải được xây dựng trên mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình dạyhọc; nội dung thông tin trong hình ảnh phải chính xác, rõ ràng, phản ánh nội dung bàihọc và phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh

* Nguyên tắc sư phạm.

Hình ảnh động để phục vụ cho quá trình dạy học, do đó thông tin của hình ảnhphải ngắn gọn, súc tích, hình ảnh phải rõ ràng, phù hợp với ý đồ sư phạm

* Đảm bảo phát huy tính tích cực của học sinh.

Ngày nay, việc dạy học không dừng lại ở dạy kiến thức mà quan trọng hơn làdạy cách học cho học sinh để các em tự chiếm lĩnh tri thức, hình thành năng lực tựhọc, tự nghiên cứu suốt đời, từ đó trở thành con người tự chủ, năng động Do đó phảiđổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh Đểphát huy tính tích cực thì hình ảnh động phải súc tích, rõ ràng, phù hợp với tâm sinh

lý của học sinh

* Đảm bảo tính hệ thống.

Hình ảnh động phải sắp xếp theo logic hệ thống chặt chẽ, sao cho lời giải củahình ảnh là cơ sở cho việc tìm tòi giải đáp câu hỏi để tìm ra kiến thức Chính yếu tốnày đã khuyến khích khả năng tư duy, suy diễn của người học

* Đảm bảo tính thực tiễn.

Nguyên tắc này xuất phát từ nguyên lý giáo dục: “Học đi đôi với hành”, “lýluận gắn với thực tiễn” và đặc điểm của bộ môn Công nghệ là một môn khoa họcthực nghiệm Do đó, hình ảnh động đó phải có tính thực tiễn cao, giúp học sinh liên

hệ, sử dụng kiến thức đã học vào cuộc sống

2.1.3 Cơ sở bổ sung hình ảnh động trong dạy học môn Công nghệ 8

Khi bổ sung hình ảnh động để dạy học môn Công nghệ 8 và đặc biệt là chương

V “Truyền và biến đổi chuyển động” theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh,cần dựa trên các cơ sở chủ yếu sau:

- Dựa vào mục tiêu dạy học của chương trình, của từng bài

- Dựa vào nguyên tắc, mục tiêu biên soạn sách giáo khoa mới của bộ giáo dục

và đào tạo là giảm thông báo kiến thức, tăng lượng hình ảnh

- Dựa vào cách trình bày nội dung sách giáo khoa theo hướng gợi mở, nêu vấn

đề, cung cấp thông tin qua hình ảnh Cơ sở này đã tạo thuận lợi cho giáo viên bổ sunghình ảnh động để tổ chức học sinh lĩnh hội tri thức

- Dựa vào chức năng của hình ảnh động : Hình ảnh có chức năng kép là vừaminh hoạ kiến thức, vừa chứa đựng nguồn kiến thức mới

- Dựa vào trình độ nhận thức của học sinh: Nhìn chung trình độ nhận thức củahọc sinh lớp 8 đã hình thành và phát triển Cùng với đặc điểm tâm lý lứa tuổi các emrất hứng thú khi tự mình khám phá kiến thức từ hình ảnh Đây là điều kiện thuận lợi

để đưa hình ảnh động vào bài dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh

2.1.4 Quy trình sử dụng hình ảnh động.

- Nghiên cứu bài dạy trong sách giáo khoa

Trong các môn học ở trường THCS, THPT sách giáo khoa được xem như là

“pháp lệnh”, là “kim chỉ nam” là nền tảng nội dung của giáo viên và học sinh, đồngthời tác động trong quá trình tổ chức dạy học để tổ chức, hướng dẫn hay lĩnh hội trithức Nghiên cứu bài dạy trong sách giáo khoa, giáo viên sẽ xác định được nhữngkiến thức cơ bản; những kiến thức cần bổ sung, mở rộng, cập nhật; những kiến thứccần khái quát, cụ thể hoá… từ đó định hướng cho việc tìm kiếm, bổ sung hình ảnhđộng cần thiết

Ví dụ: Khi hoc sinh nghiên cứu thông tin bảng 13.1 kết hợp quan sát hình 13.1 Bản vẽ lắp bộ vòng đai để nêu trình tự đọc bản vẽ Nếu cho các em quan sát bản vẽ nêu cách đọc thì các em chỉ dựa vào bảng 13.1 để đọc ra nhưng sẽ nhiều em không

hiểu được là kiến thức đó được lấy từ đâu Nhưng khi sử dụng hình ảnh, hình ảnh động chiếu từng nội dung của bản vẽ để học sinh lần lượt đọc thì các em sẽ rất dễ hiểu và đọc được ngay.

Hoặc ví dụ: Nghiên cứu bài 30: “Biến đổi chuyển động”, không những cần có hình ảnh máy khâu đạp chân và cơ cấu truyền và biến đổi của chúng mà cần có hình ảnh động về hoạt động của chiếc máy khâu đạp chân Vì vậy phải sử dụng công nghệ thông tin - đưa hình ảnh động về hoạt động của cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động của chiếc máy khâu đạp chân cho học sinh quan sát thì các em sẽ nhận ra ngay được nguyên lí hoạt động của các cơ cấu này.

- Phân tích nhu cầu:

Trên cơ sở nghiên cứu sách giáo khoa và phân tích mối quan hệ giữa các thành

tố của quá trình dạy học (nội dung - mục tiêu – phương pháp – phương tiện – hìnhthức tổ chức dạy học - kiểm tra, đánh giá), tuỳ nội dung bài học cụ thể mà xác địnhnguồn tư liệu cho phù hợp Trong dạy học môn Công nghệ 8, có những mục số lượng

và chất lượng hình ảnh trong sách giáo khoa đủ cho giáo viên và học sinh khai thác

để thực hiện mục tiêu dạy học, nhưng cũng có những mục chỉ dựa vào hình ảnh trongsách giáo khoa, giáo viên sẽ gặp khó khăn khi thực hiện hoạt động dạy và học sinhcũng gặp khó khăn khi thực hiện hoạt động học, do đó, cần phải tìm kiếm, bổ sunghình ảnh trực quan hoá, khách quan hoá nội dung kiến thức bài học

Như vậy, quá trình phân tích nhu cầu là trả lời cho các câu hỏi: “có hay khôngnên sử dụng hình ảnh động để dạy học”; “cần bao nhiêu hình ảnh”

Ví dụ: Trong phần chú ý ở cuối bài “ Bản vẽ lắp” Giáo viên sử dụng hình ảnh động để chiếu lần lượt từng chú ý trên bản vẽ giúp học sinh dễ hiểu và dễ nhớ Nếu chỉ cho học sinh đọc phần chú ý không thì học sinh rất khó hiểu và không đọng lại được kiến thức trong đầu các em

Ví dụ: Theo yêu cầu thì cần thêm hình ảnh động để minh hoạ cho nguyên lý làm việc của cơ cấu tay quay - con trượt; ứng dụng của cơ cấu này trong thực tế.

Thu thập từ mạng internet…

Dùng máy tính, điện thoại di động, camera quay

Từ các nguồn tư liệu kỹ thuật cơ khí

Giáo viên có thể biên tập lại bằng các phần theo những ý đồ sư phạm, phù hợpvới nội dung bài học

- Xử lý sư phạm hình ảnh động:

Hình ảnh sau khi thu thập, để sử dụng trong dạy học cần phải xử lý để hình ảnhphù hợp với mục tiêu, nội dung bài học trong sách giáo khoa và định hướng quá trình

tổ chức dạy học Sau khi sử lý, hình ảnh phải đáp ứng mục tiêu và nội dung bài dạy,

là nguồn cung cấp kiến thức hay cách thức để giáo viên tổ chức hoạt động nhận thứccho học sinh Như vậy, hình ảnh phải chứa đựng kiến thức và phương pháp dạy họccho một nội dung cụ thể Hình ảnh sau khi được xử lý sư phạm có thể sử dụng tronghoạt động dạy học

* Khó khăn

Trường THCS Mường Khoa thuộc vùng đặc biệt khó khăn của huyện, cótrên 98% học sinh là học sinh dân tộc thiểu số Trong năm học có mặt bằng họcsinh phần lớn là trung bình, điều kiện học tập của học sinh chưa được gia đìnhquan tâm, ngoài giờ học ở trường các em phải lao động giúp đỡ gia đình Dân trínhìn chung còn thấp, nhiều phụ huynh khó có khả năng kèm cặp và kiểm tra việchọc tập của con em mình

Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường chưa đủ đảm bảo cho việc thực hiệnbài dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, thiết bị được cấp về còn thiếu nhiềuchủng loại, chất lượng không cao

Địa phương có điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, các trang thiết bị điệntrong gia đình còn ít, sự hiểu biết về công nghệ thông tin còn mới lạ

Bên cạnh một số học sinh có ý thức học tập, yêu thích môn học còn rấtnhiều học sinh sợ học, không coi trọng môn học, trong quá trình học không tíchcực, tự giác Việc thảo luận nhóm hoặc hoạt động cá nhân để trả lời câu hỏi giáoviên yêu cầu còn lúng túng, mất nhiều thời gian, nhiều học sinh còn có thói quentrông chờ, ỷ lại vào bạn khác…

Qua điều tra khảo sát cho thấy:

* Tổng số học sinh toàn khối: 52 em

* Cơ sở vật chất:

- Phòng học: 2 phòng

- Bàn ghế: 26 bộ 2 chỗ ngồi (đủ)

- Ánh sáng: đảm bảo

- Đồ dùng trực quan: Có nhưng chưa đầy đủ

- Tài liệu: + Sách giáo khoa: đủ

+ Sách bài tập: Không có cho học sinh + Tài liệu tham khảo: không có

* Chương trình:

Phân môn công nghệ 8 gồm 52 tiết, trong đó:

- Phần 1: Vẽ kĩ thuật 15 tiết cả tiết kiểm tra 1 tiết

- Phần 2: Cơ khí 15 tiết cả tiết ôn tập và kiểm tra học kì I

- Phần 3: Kĩ thuật điện 22 tiết cả tiết kiểm tra 1 tiết, ôn tập và kiểm tra học kì II

Hệ thống kiến thức được sắp xếp theo 3 phần riêng biệt: Vẽ kĩ thuật; Cơ khí và

Kĩ thuật điện

* Đối tượng học sinh

Trong năm học 2014-2015 tôi được BGH phân công giảng dạy môn công nghệcủa toàn cấp, tôi đã tiến hành dậy thử nghiệm việc sử dụng hình ảnh động vào chươngtrình công nghệ lớp 8B Kết thúc năm học chất lượng bộ môn của lớp 8B có kết quảhơn rõ rệt so với kết quả của lớp 8A không áp dụng kinh nghiệm này vì vậy năm học

2015 - 2016 tôi đã áp dụng kinh nghiệm này cho toàn khối lớp 8 ở trường THCSMường Khoa Cụ thể như sau:

 Chất lượng bộ môn năm học trước: 2014 – 2015

Lớp TSHS Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém

TS % TS % TS % TS % TS %

* Dùng phép điều tra nhanh (T- test) đầu năm học 2015-2016

- Lớp 8A: 54% học sinh thích học môn công nghệ; 46% học sinh không thích học

- Lớp 8B: 72% học sinh thích học môn công nghệ; 28% học sinh không thích học

Trong thực tế việc giảng dạy và học tập bộ môn Công nghệ của giáo viên vàhọc sinh ở trường trung học cơ sở Mường Khoa có sử dụng công nghệ thông tin,hình ảnh động trong giảng dạy còn hạn chế Vì vậy với nhiều bài học chỉ sử dụnghình ảnh trong SGK các em không thể hình dung ra kiến thức đó được lấy từ đâu,

mà chỉ là học máy móc trong SGK, các em chưa liên hệ được kiến thức cũ và kiếnthức mới Môn Công nghệ lớp 8, mỗi phần, mỗi bài học, học sinh thường phải dựavào việc quan sát các tranh ảnh, hình ảnh để nắm vững thông tin bổ sung cho kênhchữ, khai thác kiến thức từ các kênh hình để trình bày thành nguyên lí làm việccủa cơ cấu hay của máy đó

2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Với mục tiêu dạy học phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, tạođiều kiện để học sinh “suy nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn” trước mỗi bàihọc, tôi luôn xác định rõ mục tiêu của bài dạy về các mặt: kiến thức, kỹ năng, thái

độ cần đạt được ở học sinh là những gì? Phải chú ý rèn luyện những vấn đề gì vềtình cảm và thái độ của học sinh…Từ đó lập kế hoạch tổ chức cho mỗi hoạt động

của học sinh (có thể tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân, hoạt động theo nhómnhỏ hoặc hoạt động toàn lớp ) nhằm mục tiêu chiếm lĩnh một kiến thức hoặc rènluyện một kỹ năng cụ thể Xác định rõ trọng tâm của từng bài để từ đó phân phốithời gian cho các hoạt động hợp lý Trong mỗi hoạt động tùy theo khối lượng kiếnthức của bài, giáo viên có thể phát huy tính tích cực học tập của học sinh ở mức

độ khác nhau (có thể giáo viên thực hiện, có thể giáo viên điều khiển học sinh tìmtòi thực hiện một vài phần, có thể giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu để tìm tacâu trả lời…) Mức độ yêu cầu học sinh tăng dần từ dễ đến khó Trong quá trìnhnghiên cứu và áp dụng đề tài này tôi đã kết hợp sử dụng một số phương pháp sau:

2.3.1 Phương pháp điều tra khảo sát:

* Vai trò, tác dụng:

- Điều tra khảo sát việc nắm bắt kiến thức của học sinh, những thuận lợi,khó khăn trong quá trình áp dụng đề tài từ đó có kế hoạch, biện pháp phù hợptrong quá trình giảng dạy với từng lớp để đạt được kết quả học tập tốt Khảo sátchương trình, tìm hiểu những tài liệu phục vụ cho việc nghiên cứu

* Các bước tiến hành:

Ngay sau khi nhận bàn giao chương trình tôi đã tiến hành dạy thể nghiệm 1tiết tại lớp 8B (có ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng hình ảnh động)

Tiết 5 – bài 6: BẢN VẼ CÁC KHỐI TRÒN XOAY

* Nhận xét của bản thân đối với tiết dạy:

- Ưu điểm:

+ Qua tiết dạy tôi thấy trong quá trình giảng dạy có ứng dụng công nghệthông tin, sử dụng hình ảnh động học sinh rất hứng thú trong quá trình học tập,học sinh hăng hái phát biểu, việc truyền thụ kiến thức của giáo viên và việc thunhận kiến thức của học sinh dễ dàng và thuận tiện hơn Đa số học sinh hiểu bài vàkết quả kiểm tra sau tiết học đạt cao

+ Các em phải làm việc với cường độ cao hơn (quan sát hình ảnh, nghiêncứu thông tin, trả lời câu hỏi ) đòi hỏi học sinh phải tập chung cao để trả lời câuhỏi

- Hạn chế:

+ Do chưa thường xuyên được học có ứng dụng công nghệ thông tin nêncác em còn hiếu kì, một số em chưa tập chung vào học tập mải quan sát hình ảnh

mà giáo viên chiếu lên

*) Ý kiến đánh giá của tổ chuyên môn

- Ưu điểm:

Giáo viên chuẩn bị bài chu đáo

Bài dạy thể hiện được nội dung của sáng kiến kinh nghiệm Nội dung kiếnthức đầy đủ, giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học, phù hợp vớiđặc trưng bộ môn, đặc biệt có ứng dụng công nghệ thông tin trong tiết học giúphọc sinh nắn bắt kiến thức dễ dàng hơn, gây hứng thú học tập cho học sinh, họcsinh hoạt động sôi nổi, đa số học sinh hiểu bài

Tổ chức các hoạt động học tập của học sinh phù hợp, phát huy được tínhtích cực, chủ động của học sinh, phân bố thời gian hợp lý, sử dụng phương tiện, đồdùng dạy học trong tiết học phù hợp Các hình ảnh trình chiếu theo trình tự, cáchình ảnh đưa ra được khai thác triệt để

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, hình ảnh động vào bài dạy là hợp lí và

Kết quả đạt như sau:

Lớp TSHS Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém