BENH CHAM

Chàm là hiện tượng viêm bì thượng bì, nguyên nhân phức tạp, thường phát sinh do một quá trình phản ứng của da trên một cơ địa đặc biệt dễ phản ứng với dị ứng nguyên ở bên ngoài hoặc tron

BỆNH CHÀM

TS HUỲNH VĂN BÁ

Chàm là hiện tượng viêm bì thượng bì,

nguyên nhân phức tạp, thường phát sinh do một quá trình phản

ứng của da trên một cơ địa đặc biệt dễ phản

ứng với dị ứng nguyên

ở bên ngoài hoặc trong

cơ thể

LÂM SÀNG:

Sang thương cơ bản

là những mụn nước nổi trên dát hay mảng hồng ban không tẩm nhuận, ranh giới

không rõ, vụn nát,

không đều, không liên tục, tiến triển qua các giai đoạn

Giai đoạn hồng ban: có 2 triệu chứng

- Ngứa: thường có trước khi nổi hồng ban, thường có và chủ yếu

Giai đoạn mụn nước:

Vài giờ hay vài ngày sau xuất hiện những mụn nước nông có nước trong, có thể hợp lại thành

bóng nước

Giai đoạn rịn nước và đóng mày:

Mụn nước có thể khô (tự thẩm thấu) tróc vẩy, nhưng thường thì vỡ

tự nhiên hay do gãi làm rỉ nước không ngừng từ những lỗ nhỏ li ti gọi là giếng chàm

Dịch chất khô lại thành mày vàng hay nâu đen, hình tròn, nhỏ

bằng đầu kim gút gọi là vết tích mụn nước

Giai đoạn thượng bì

l áng nhẵn:

Thượng bì tái tạo

mỏng, láng nhẵn như vỏ

hành, giai đoạn này ít có

và thường thoáng qua

Giai đoạn tr óc vẩy:

Thượng bì tái tạo nứt

ra và tróc vẩy vụn như

cám hay từng mảng, sau vài tuần sự tróc vẩy chấm dứt Đối với

chàm mới bị, da có thể trở lại bình thường

Giai đoạn d ày da:

- Trường hợp chàm tiến triển lâu da sẽ dày lên xám lại tạo thành

những ô vuông, ô chữ nhật, kèm theo ngứa dai dẳng Đó là chàm lichen hóa hay chàm dạng hằn

cổ trâu

Vị tr í chọn lọc

- Da: Bất cứ nơi nào trên

da, thường là da đầu, mặt,

bàn tay, bàn chân, bìu, âm

hộ Chàm thể tạng thường ở các nếp gấp: cổ, nách, nếp dưới vú, nếp khuỷu, nếp

nhuợng chân, cổ chân, và

mặt duỗi chi

- Bán niêm mạc: như môi, qui đầu có thể bị

Dạng lâm sàng theo tiến triển:

- Cấp: Hồng ban, sẩn, mụn nước, rịn nước

- Bán cấp: rịn nước, vết tích mụn nước, da bắt đầu tróc vẩy

- Mãn: mảng da dày lichen hóa

Ch àm tiếp xúc dị ứng

- Gây ra do các dị ứng nguyên ngoại giới

- Hồng ban giới hạn rất rõ, có hình dáng của vật tiếp xúc, rất

ngứa, có tính viêm nhiều, phù nề, mụn nước nhiều

- Vị trí: hay gặp nơi tiếp xúc

Mau lành nếu ngưng tiếp xúc với dị ứng nguyên, tái phát lại nếu tiếp xúc lại với dị ứng nguyên

- Điều trị: Loại bỏ nguyên nhân gây bệnh

Ch àm tiếp xúc kích ứng (irritant dermatitis)

Lâm sàng: hồng ban, mụn nước, thể cấp có bóng nước nhiều hơn

Bilateral

irritant contact

dermatitis of the palms

secondary to repeated

contact with paint

solvents Extensive patch

testing excluded allergic

contact dermatitis in this

professional paint and

crayon illustrator Courtesy,

Kalman Watsky, MD.

Cheilitis due to irritant contact dermatitis This patient had the

habit of licking his lips and there is involvement of the vermilion and

cutaneous lips as well as the perioral region Courtesy, Jeffrey P Callen, MD.

Ch àm vi trùng:

-Thường do liên cầu

trùng,

-Tổn thương cơ bản là mảng hồng ban giới hạn rõ bởi một đường viền thượng

bì (collarette)- Vị trí: ở nếp gấp sau tai, nếp dưới vú, bẹn

Ch àm ký sinh trùng:

- Chấy, rận,vi nấm, đặc biệt cái ghẻ hay gây chàm

+ Lâm sàng: Ngoài sang thương ghẻ ở vị trí đặc hiệu, còn có sang thương

chàm ở cùng hay ngoài vị trí đặc hiệu

Ch àm thể tạng: có

tính cách gia đình, 70% bệnh nhân có tiền căn

cá nhân hay gia đình bị

dị ứng, hen suyễn, viêm mũi dị ứng hay chàm thể tạng

Chàm sữa:

-xảy ra ở trẻ 3-6 tháng tuổi,

- Vị trí ở mặt, 2 má, đối xứng, có thể lan

ra da đầu, thân

mình, tứ chi…

nhưng chừa các lỗ thiên nhiên

Chàm sữa:

- Khởi đầu là hồng ban, sau đó có mụn nước, rịn nước, đóng mày và tróc vẩy, dễ bị chốc

hóa, ngứa

- Bệnh thường biến mất trước năm 4 tuổi, nếu tới 4 tuổi mà chưa hết

có thể tiến triển thành chàm thể tạng ở người lớn

Chàm thể tạng ở người lớn: 70% trường hợp do tiến triển

tiếp tục của chàm sữa

+ Sang thương đa dạng : hồng ban, mụn nước, vẩy, mày, vết

cào xước, mảng lichen hóa

+ Đối xứng, chủ yếu ở nếp gấp hay mặt duỗi chi

+ Bệnh tái đi tái lại nhiều lần

+ Ngứa nhiều

+ Thường kèm da vẩy cá hai cẳng chân (10%)

+ Dày sừng nang lông

+ 1% biến thành đỏ da toàn thân

Nipple eczema in an adolescent with atopic

dermatitis Courtesy,

Julie V Schaffer, MD.

Viêm da thần kinh khu tr ú

phận sinh dục (bìu, âm hộ), nếp khuỷu tay, nhượng chân, nếp cổ chân, quanh hậu môn

- Rất ngứa, bệnh kéo dài hàng năm

to béo, đường huyết cao

Adult seborrheic dermatitis of the face, ear and scalp A Sharply

demarcated pink plaque with flaky white and greasy scale Note

the fissure in the retroauricular sulcus

Ch àm dạng đồng tiền, dạng dĩa (numular eczema)

-xảy ra ở nam nhiều hơn, trên bệnh nhân da khô, vào mùa đông, có thể có ổ nhiễm trùng (là dị ứng nguyên)

- Dát, mảng hồng ban tròn hay bầu dục, giới hạn rõ, riêng biệt, đường kính từ 1 đến vài cm, số lượng nhiều, có khi có mụn nước rải rác đóng mày, có khi phủ vẩy mịn khô

- Vị trí: ở tứ chi, có thể gặp ở thân mình

Nummular dermatitis

Coin-shaped lesions of

acute and subacute

dermatitis that are fairly

well demarcated There

is often marked

pruritus Courtesy

Chàm ứ đọng (Stasis eczema):

- Thường gặp ở người dãn tĩnh mạch, nghẽn tĩnh mạch sâu, là tình trạng viêm dai dẳng, da chi dưới có khuynh hướng tăng sắc tố

- Mảng hồng ban có vẩy nhẹ, ngứa, có khi rịn nước, đóng mày Đặc sắc bởi tăng sắc tố hình mạng lưới do lắng đọng hemosiderine

- Vị trí ở mắc cá chân, cẳng chân

Autosensitization dermatitis in a patient

with venous ulceration Note the

involvement of the extensor surfaces of

the upper extremities in this patient with an allergic contact dermatitis to neomycin,

as well as stasis dermatitis and venous

ulceration Courtesy, Jean L

Ch àm nứt nẻ: (khô) chàm mùa đông do mất nước của lớp mỡ

- Tổn thương là mảng hồng ban có vẩy hay không giới hạn không rõ, vị trí hai chi dưới nhiều hơn

Asteatotic eczema (eczema craquelé) A The distal lower extremity

has obvious inflammation and xerosis with adherent white scales (pseudoichthyosis)

as well as a criss-cross pattern of superficial cracks and fissures said

to resemble a dried riverbed B When widespread, there can be involvement of

the trunk and proximal extremities Along with the distal lower extremity, the

posterior axillary line is a common site for asteatotic eczema A, Courtesy, Louis A

Fragola, Jr, MD; B, Courtesy, Thomas Schwarz, MD

Tổ đỉa:

- Tổ đỉa: mụn nước sâu sờ cộm, nổi trên nền da bình thường không có hồng ban trừ khi có bội nhiễm, kích thước bằng đầu kim Vị trí chọn lọc ở mặt bên các ngón, lòng bàn tay, không bao giờ vượt quá cổ tay

Ch àm dạng tổ đỉa:

mụn nước sâu trên nền hồng ban, có tổn thương ở ngoài vị trí của tổ đỉa

Dyshidrotic eczema A

Clinically, firm vesicles

are seen along

the side of the thumb and

thenar eminence Some

of them are deep-seated

Hiện tượng chàm hóa:

- Do dùng thuốc bôi không thích hợp để điều trị một số bệnh da như ghẻ, chốc…gây nên hiện tượng chàm hóa Điều trị cả bệnh chính lẫn bệnh chàm

PATCH TESTS Allergens being marked upon removal of Scanpor® tape.