Tư vấn tâm lý học đường

Nguyễn Thị Oanh đã biến những lời tư vấn thànhnhững cuộc đối thoại cởi mở, giúp bạn đọc giải tỏanhững băn khoăn, bức xúc không phải bằng cách “lênlớp” hay những lời khuyên chung chung.Tu

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

(Tái b ản lần thứ 3)

Nguyễn Thị Oanh

LỜI NÓI ĐẦU

Phụ trách mục TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐUỜNGtrên báo Phụ Nữ TP.Hồ Chi Minh từ tháng 3-2003, côNguyễn Thị Oanh – cử nhân Xã hội học, thạc sĩ Pháttriển cộng đồng đã có những trao đổi hết sức thú vị vớicác bạn trẻ, và cả nột số bậc phụ huynh, về các vấn đề

mà tuổi trẻ quan tâm: những khó khăn trong đời sốnggia đình, việc học hành và định hướng nghề nghiệp,tình yêu tuổi học trò, những thắc mắc lo âu về bảnthân

Điều lý thú và hấp dẫn là, với vốn kiến thức xãhội hết sức phong phú, với tinh thần làm việc nghiêmtúc nhưng hết sức gần gũi, thân tình, những quanniệm phóng khoáng nhưng cùng rất Á đông, cô

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Nguyễn Thị Oanh đã biến những lời tư vấn thànhnhững cuộc đối thoại cởi mở, giúp bạn đọc giải tỏanhững băn khoăn, bức xúc không phải bằng cách “lênlớp” hay những lời khuyên chung chung.

Tuổi mới lớn đọc TƯ VẤN TÂM LÝ HỌCĐUỜNG để tự khám phá và làm chủ bản thân còn cácbậc cha mẹ, thầy cô thêm hiểu con em, và thấy tầmquan trọng trong việc đào tạo những người chủ tươnglai của đất nước

Báo Phụ Nữ TP Hồ Chủ Minh và Nhà xuấtbản Trẻ xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc

Nhà Xuất Bản TRẺ

Hạnh phúc phải xây đắp trên những điều thực tế… Hãy tin tưởng con cái

Cần giúp con tự tin hơn

Làm sao để cha mẹ có thể hiểu con cái?

Làm sao cháu… lấy chồng?

Chuyện học và chuyện yêu đương

Làm sao nhận ra tình yêu đích thực?

Làm thế nào để người khác tôn trọng mình?

Đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh

Created by AM Word CHM

2

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Con tôi đang yêu thầm thầy giáo dạy toán của

nó Cháu không giấu, đã tâm sự cùng tôi điều

ấy Cháu cho b iết, thầy chưa có gia đình Khi vào lớp, trên b ục giảng, dường như thầy cũng

có những chú ý đặc b iệt đến cháu Mỗi lần đi lên, đi xuống trong lớp, đến ngay b àn cháu ngồi thầy dừng lại lâu hơn một chút, rồi thầy nhìn vào tập cháu, xem cháu ghi chép b ài giảng có kịp không Mỗi lần đọc b ài, thầy thường chờ cháu chép xong mới đọc tiếp câu khác Mỗi khi giảng b ài, thầy thường hỏi chung các b ạn: “Các em có hiểu chưa?” Rồi thầy lại hỏi riêng cháu cho cả lớp nghe: “Q.H.

có thắc mắc gì không? ” Nói chung, toàn là những b iểu hiện mà cháu cho rằng “có tình cảm” với cháu Tôi đã cố gắng giải thích về tình thầy trò, nhưng cháu vẫn cứ khẳng định

đó là một tình yêu Cháu đang muốn nghe tôi khuyên điều gì đó, nhưng tôi không b iết phải

Hạnh phúc phải xây đắp trên những điều thực tế…

nói thế nào Thực lòng, tôi cũng không nghĩ chuyện học trò yêu thầy, nhất là khi thầy còn độc than, đó là điều xấu Cháu đang học lớp

12, cũng là học sinh giỏi của đường Tôi chỉ muốn cháu chú tâm vào việc học Xin giúp tôi một lời khuyên cho con gái.

Việc cháu tâm sự với chị là một điều rất tốt.Những biểu hiện quan tâm của người thầy có thể cóthật, có thể là do cháu tô hồng Điều này không quantrọng Vấn đề là chính thái độ của chị đối với sự việc.Chị không xem những "rạo rực" ở tuổi của cháu là bìnhthường sao? Bộ chúng ta lúc nhỏ không có những tìnhcảm tương tự sao? Điều quan trọng là chị cùng cháu

"bình thường hóa" câu chuyện Nếu cháu là học sinhgiỏi mà sức học không sa sút từ lúc câu chuyện xảy ra,thì không có gì đáng lo

Chị có thể bình thường hóa câu chuyện bằngcách không tỏ ra quá lo lắng, giúp cháu nhìn về tươnglai một cách nghiêm túc và thực tế Đó là:

Tình yêu không phải chuyện

túp lều tranh và hai quả tim

vàng mà hạnh phúc phải

được xây đắp trên những

điều rất thực tế như nghề

nghiệp, sự trưởng thành tâm

lý, sự hiểu b iết về gia đình,

kỹ năng giáo dục con cái.

Chuyện của cháu với người thầy có thành haykhông không thành vấn đề, điều cần là cháu phải trởthành một người lớn có trách nhiệm Chị yên tâm vìcháu chịu tâm sự với chị và không nên làm cháu cụthứng vì thái độ quá lo âu, nghiêm khắc Hãy tin ở cháu,cháu sẽ không phụ lòng tin của chị và sẽ biết tự giữgìn Chúc chị luôn là người thân của con cái

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thỉnh thoảng tôi có xem trộm nhật ký của con Nhờ vậy có một số việc vướng mắc mà tôi đã cùng con giải quyết ổn thỏa Cả hai đứa đều không hề hay b iết chuyện mẹ xem trộm nhật ký của mình Tôi đã khéo léo đưa những vướng mắc của con vào một số câu chuyện

do tôi tự "chế b iến" Nhưng tôi rất lo vì không

b iết đến lúc nào thì chuyện xem trộm nhật ký

sẽ b ại lộ Lúc ấy con tôi sẽ nghĩ gì về tôi? Chúng cho rằng mẹ đã xâm phạm quyền tự

do riêng tư của chúng? Chúng sẽ giấu tịt nhật

ký đi để tôi không b ao giờ tìm đọc được nữa? Tôi rất muốn cho con tôi hiểu rằng, khi

mẹ xem trộm nhật ký của con thì chẳng có gì

là xấu, là tội lỗi cả, mà ngược lại Tôi rất ủng

hộ việc con cái ghi chép nhật ký, nhưng không thích lắm với những gì người ta gieo vào đầu chúng một cách thiếu căn cơ: cha mẹ xem trộm nhật ký là có tội với con Tôi phải

Hãy tin tưởng con cái

làm sao cho đúng?

Chị nói xem lén nhật ký của con “không có gì

là xấu”, sao chị lại lo? Mà chị lo là phải vì chính chị đãdùng chữ "trộm" cho hành động của mình Mà làmđiều gì sau lưng người khác, kể cả với một em bé,cũng không nên

Trong khoa học về gia đình có một nguyên tắcrất hay Đó là khái niệm "ranh giới" Một gia đình chỉphát triển lành mạnh khi ranh giới được giữ gìn Đó làranh giới giữa gia đình và người ngoài và ranh giớigiữa các thành viên trong gia đình với nhau Ví dụ mộtngười láng giềng bất cứ giờ nào cũng vào nhà chị và

có ý kiến về chuyện giáo dục con cái của chị thì chắcchị rất bực Mỗi cá nhân, chỉ trừ em bé chưa biết gì,cũng cần có một ranh giới riêng Ví dụ có nhữngchuyện mà chị không muốn cho chồng con biết Concái cũng vậy, nhất là con đã lớn thì có quyền có những

"khu vực" riêng tư bất khả xâm phạm đối với cả cha

mẹ Sự riêng tư ấy là cái cốt lõi bảo đảm cho một sựphát triển lành mạnh của nhân cách

Có cần phải xem lén nhật ký mới giáo dục

được con cái không? Chắc chắn là không, vì nếu chị

có thái độ đúng các cháu sẽ mở lòng mình mà tâm sựvới mẹ Đối với bà láng giềng quá xâm lấn kia, rõ ràng

là chị muốn đóng cửa cho yên Còn với một người bạnkhác kín đáo, tôn trọng sự riêng tư của gia đình chị, tếnhị đủ để biết điều nên và không nên làm thì chắc chịsẵn sàng mở cửa vì chị biết bà ấy chỉ xuất hiện đúnglúc và tránh xâm phạm lãnh thổ của gia đình chị nhữnglúc không thuận lợi Có khi chị còn mời bà ta đến chơi

để tham khảo ý kiến

Còn con cái, thái độ nào của người lớn khiến các em sẵn sàng mở lòng

mình? Đó là một thái độ tôn trọng, kín

đáo, khách quan, vô tư lắng nghe

không vội lên lớp la rầy kể cả quá lo

âu.

Nơi chị là một tâm trạng quá lo âu, thiếu tintưởng ở khả năng suy xét và tự quyết định của cáccháu Có những lúc các cháu không cởi mở vì cha mẹquá lo âu Hãy tin tưởng con cái, chúng sẽ đáp lạibằng sự tin tưởng và cởi mở với chị Chị cũng nên làmnhư bà láng giềng tốt, là chỉ xuất hiện đúng lúc và tôntrọng sự riêng tư của con Chắc chắn cháu sẽ tìm đến

chị mà tâm sự Chi cũng khỏi "chế biến" các chuyện

"ngụ ngôn" để nói gần, nói xa Trẻ nhạy lắm Nếu chịtạo được sự cởi mở thì chị chỉ cần góp ý cho những gìcháu tâm tình với chị Hãy xem trẻ như người lởn vàđừng sở hữu hóa chúng

Rất khó giáo dục con cái khi chính mình viphạm một nguyên tắc giáo dục rất cơ bản Chị nên tìmcách khác để hiểu con và chấm dứt việc đọc nhật kýcủa các cháu, và cuối cùng việc này sẽ không giúp gìđược Vả lại nếu không may các cháu phát hiện chị đãlàm chuyện đó, thì cái mất mát của chị sẽ vô cùng tolớn Đó là niềm tin và sự kính phục mà các cháu đặtnơi chị để lớn lên thành người Chúc chị can đảm suynghĩ lại

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu rất ngoan, học hành có chí cầu tiến Thế nhưng, dường như nó không mấy ưa những

b ạn học giỏi hơn mình Mỗi lần nhắc đến b ạn nào như vậy, tôi đều thấy cháu nói với giọng thiếu thiện cảm, có khi mang chất thù hằn Cháu thường chơi với một số b ạn kém hơn và sẵn sàng học nhóm cùng những b ạn ấy, nhiệt tình trao đổi để b ạn có thể hiểu b ài, làm

b ài như mình Tại sao cháu lại có b iểu hiện trái ngược nhau như vậy? Làn thế nào để giúp con đừng "ghét" những người học giỏi?

Con chị đang có biểu hiện của bệnh "ngôisao" Việc không ưa người học giỏi và thích chia sẻ vớingười kém mình không trái ngược nhau, vì trong đámbạn yếu hơn thì cháu là số một Việc chị phát hiện và lolắng cho biểu hiện này là tốt, vì nếu không có sự sửađổi nào cháu sẽ phải đối đầu với những địch thủ và có

Cần giúp con tự tin hơn

thể bị va chạm, tổn thương Chị nên rà lại xem trongngười lớn xung quanh cháu có ai luôn muốn mình là

số một, mà cháu bắt chước một cách không ý thức Có

ai khích cháu phải luôn là số một trong lớp không?Lắm khi cha mẹ vô tình đặt quá nhiều hy vọng ở concái Về mặt tình cảm có lý do nào đó khiến cháu muốndành hết tình thương của gia đình cho mình không?Cháu có thiếu thốn gì về mặt này không để muốn tựkhẳng định mình một cách quá đáng như vậy? Có điều

gì trong các lĩnh vực khác của cuộc sống tinh thần vàtình cảm khiến cho cháu thiếu tự tin không?

Có dịp, chị có thể trao đổi thẳng với cháu Cókhi việc va chạm gây u đầu sứt trán nếu không trầmtrọng lại là một bài học kinh nghiệm tốt Chị đừngnóng ruột

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi có cảm giác con cái b ây giờ sớm tách rời cha mẹ, chuyện trao đổi tâm tình không hoàn toàn cởi mở, nói là nói vậy thôi chứ vẫn còi giấu giếm Cha mẹ ngày trước cũng không luôn luôn gần gũi, tận tình với con cái, nhưng gần như ít thấy sai phạm nhiệm trọng xảy ra

từ phía con mình Còn b ây giờ xảy ra đủ thứ, yêu sớm dẫn đến có thai phải đi "kế hoạch,

b ạn b è b ăng nhóm rủ nhau đi b ụi khi b ị cha

mẹ rầy, đâm chém nhau khi có chuyện không vừa ý, mỗi chút là dọa tự tử… Rất mong các chị cho b iết thêm về vấn đề tâm lý truyền thông, cách nào để cha mẹ và con cái gần gũi nhau hơn? Tôi đang là mẹ của hai cô con gái đều ở tuổi mới lớn: 12 và 15 Hai cháu rất ngoan, nhưng b ạn b è của các cháu mới là điều làm tôi lo âu Nói những suy nghĩ ấy với các cháu thật không dễ.

Làm sao để cha mẹ có thể hiểu con cái?

Xin cám ơn câu hỏi rất có ý nghĩa của chị.Như tôi đã nói lần trước, cái khoảng cách giữa các thế

hệ không chỉ là khoảng cách về tuổi tác mà là khoảngcách văn hóa xã hội, nghĩa là khoảng cách trong cáchsuy nghĩ và hành động Trẻ ngày nay tiếp xúc với nhiềuluồng tư tưởng mà trước kia ta không có Đặc điểmcủa tuổi mới lớn là muốn thành người lởn, có nghĩa làmuốn một khoảng riêng bất khả xâm phạm Điều này

tự nhiên và chính đáng Các bậc cha mẹ am hiểu sẽtôn trọng cái khoảng riêng ấy Không phải nhờ biết hết

ý nghĩ của con mà giáo dục được con Nhưng tìnhthương và tấm gương của ta mới là điều gợi hứng chotrẻ làm tốt Trẻ giấu giếm một phần vì sợ nói ra bị rầy,hay thậm chí làm cho cha mẹ lo Và đúng là ngày nay

có nhiều điều trong môi trường xã hội của trẻ làm ta lo

Nhưng môi trường sống trong gia đình hạnh phúc chính là yếu tố tạo nên sức

đề kháng cho trẻ đối với những ảnh hưởng tiêu cực b ên ngoài.

Về truyền thông, trước kia ta nghĩ: "Phải nóisao cho người ta nghe", nhưng ngày nay thì khác:

"Phải nghe sao cho người ta nói" Thật vậy khi người tachịu nói mình mới biết họ muốn gì, nghĩ gì và từ đó

mới giúp họ được Lắng nghe rất khó vì không phảinghe bằng lỗ tai mà phải đặt mình vào vị trí của ngườikia đề thực sự thấu cảm và hiểu tại sao họ suy nghĩ vàhành động như vậy Chấp nhận và không vội đánh giáhay cho lời khuyên Thái độ lắng nghe tích cực của ta,

sự tôn trọng và vô tư của ta sẽ giúp cho người kia bìnhtĩnh và trở nên khách quan Nên đặt câu hỏi gợi ý chongười kia tự đào sâu vấn đề và tự tìm ra giải pháp.Không nên áp đặt Không phải ngày một ngày hai màvấn đề được giải quyết, cha mẹ như nhà giáo dục rấtcần sự kiên nhẫn và khoan dung

Nếu các cháu nhà chị ngoan là điều đángmừng Chị cũng đừng quá lo về bạn của cháu Saunày vào đời, các cháu sẽ phải tiếp xúc với mọi thànhphần tốt và xấu Nếu cháu hạnh phúc trong gia đình vàgắn bó với cha mẹ thì cháu sẽ biết lựa chọn Trẻ theobạn xấu khi cảm thấy cô đơn trong gia đình Ví như ởvùng sông nước, lúc nào ta cũng giữ gìn trẻ không choxuống nước thì trẻ có thể gặp nguy hiểm khi lỡ rơixuống nước Còn nếu ta cứ thả trẻ xuống nước, tậpcho trẻ bơi thì sẽ tự bảo vệ được mình Nghĩa là giađình và học đường ngày nay phải dạy cho trẻ kỹ năngsống thay vì chỉ dạy đạo đức suông

Anh chị có chơi đùa, tham gia các trò chơi, cahát với các cháu không? Đây là dịp gần gũi trẻ mộtcách tự nhiên, giúp trẻ thật thoải mái và cảm thấy mìnhđược quan tâm Có gần gũi nhau một cách tự nhiên thìtrong các dịp nói chuyện nghiêm túc mới thấy dễ gầngũi nhau.

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Có hai lý do đe cháu không mời b ạn trai về: một là nhà cháu nghèo, sợ người ta khinh, hai

là b a cháu rất khó chịu khi có b ạn cháu thăm;

b a là cháu không đẹp! Cháu sống ở nơi xa thành phố, không dễ để có b ạn Đây là b ạn học cùng trường, trên cháu hai lớp Bạn ấy rất mến cháu Cháu cũng thế Sau nhiều lần suy nghĩ, cháu đồng ý để b ạn đến nhà Nhưng, cô

b iết không, khi b ạn đến chơi, b a cứ sai cháu

đủ mọi chuyện, hết việc này đến việc khác Cháu chằng còn b iết tiếp chuyện b ạn vào lúc nào Trong khi đó, b ạn cứ ngồi im đợi cháu làm việc nhà Bạn có vẻ quê quê vì kiểu đối

xử của b a Vài lần sau đó, b a cũng cư xử như vậy Cháu chẳng dám mời b ạn đến nhà nữa,

kỳ cục lắm Hẹn nhau ngoài quán xá ngoài đường thì cháu không muốn Ba cứ đối xử như vậy thì còn b ạn nào dám đến với cháu và làm sao cháu có thể lấy chồng?

Làm sao cháu… lấy chồng?

Đừng quá lo về tương lai Có thể là trong tiềmthức, ba em sợ mất con gái nên làm như vậy Cókhông ít người cha vì quá thương con gái mà sợ nó đilấy chồng Người bạn trai của em có thể tìm cáchchinh phục ông cụ lần lần, nói chuyện vui vẻ giúp ôngtrong công việc gì đó Thỉnh thoảng rủ nhau ra quánuống nước tuyệt đối không có gì xấu Hai em cũng cónhiều dịp trao đổi tại trường hay qua thư từ Có lẽ mối

lo sợ khó lấy chồng của em nằm ở nguyên nhân sâuhơn Đó là mặc cảm nghèo và không đẹp Trên thực tếkhông ít người đẹp mà không hạnh phúc, biết baongười không đẹp, thậm chí xấu nữa, lại rất hạnh phúc.Mọi sự tùy ở tính tình và nhân cách từng người Emđừng để mặc cảm chi phối mình vì nó có thể ảnhhưởng tới cách ứng xử của em Hãy cứ để mình làmình Ai đó yêu em mặc dù em nghèo và không đẹp(theo ý em thôi) mới thật sự yêu em

Quan trọng hơn cái đẹp nhiều là cái duyên, điều mà em có thể tự tạo ra được.

Chúc em tự tin và lạc quan

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Trên b áo PNCN, mục từ vấn tâm lý học đường đã nhận được khá nhiều thư hỏi về tình yêu của các em học sinh, từ lớp 8 đến lớp

12 Một số em còn cho b iết trong trường cũng

có thầy cô giúp tư vấn về những chuyện

“nhạy cảm” này, nhưng các em không dám tỏ

b ày, vì sợ thầy cô b iết chuyện của mình sẽ có thành kiến với mình về kết quả học tập Hầu hết thư của các em đều tập trung vào một số

“vấn đề”: Làm cách nào để từ chối lời tỏ tình của b ạn trai cùng lớp mà không làm cho b ạn ấy ghét mình, thù mình? Tuổi 14-15 có

b iết yêu chưa? Khi mình thấy nhớ người b ạn

đó quá, và không muốn người b ạn ấy quen thân với ai khác thì có phải mình đã yêu? Làm sao để có thể vẫn yêu b ạn mà vẫn chuẩn b ị tốt b ài vở để thi học kỳ 2? Em đang là học sinh giỏi, b ạn ấy cũng vậy, nhưng mỗi khi cùng ôn b ài, dường như em

Chuyện học và chuyện yêu đương.

không tập trung được Em cứ hồi hộp vì ánh mắt của b ạn cứ nhìn em Còn đang học phổ thông mà b iết yêu rồi thì đúng hay sai? Hãy giúp em một b iện pháp ổn định tinh thần đề học thi, nhưng đừng b ắt em "quên tình yêu đi"! Quả là một “chuyên đề” khó!

Tình yêu! Vấn đề muôn thuở của nhân loại

mà không có nó thì nhân loại không tồn tại Nhưng tìnhyêu là gì? Thật chẳng dễ lý giải Có tác giả nói: "Yêunhau không chỉ là nhìn nhau mà cùng nhau nhìn vềmột hướng" Có nghĩa, yêu không chỉ dành cho haingười mà để hai người chung sức chung lòng hoànthành một sứ mạng tốt đẹp cho xã hội Để trả lời câuhỏi có nhất thiết hai người nam và nữ phải kết thànhlứa đôi không, một tác giả khác cho là rất cần vì mụcđích của đời sống lứa đôi là giúp nhau tự hoàn thiện.Điều này có nghĩa yêu không chỉ là những cảm xúcmãnh liệt, những mơ mộng lãng mạn mà còn là sựchín chắn, tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm túc trướccuộc sống và sự tự hoàn thiện bản thân để cùng nhauhoàn thành một sứ mạng

Tình yêu bắt đầu bằng sự thu hút giữa nam và

nữ và cảm xúc này xuất hiện rất sớm khi ta mới lớnlên Nó rất tự nhiên và không ai cấm đoán được Cóđiều nó chưa hẳn là cái tình yêu chân chính vừa địnhnghĩa trên Để tiến tới tình yêu không chỉ vì mình màcòn vì xã hội, đòi hỏi những con người trưởng thành,chín chắn mà chỉ thời gian và kinh nghiệm mới đemlại được Điều này có nghĩa là, ở lứa tuổi của mình,các em chưa đủ điều kiện để hiếu hết ý nghĩa trọn vẹncủa tình yêu.

Vì thiếu chín chắn nên ta dễ nhầm lẫn tình yêuvới những thứ khác ví dụ như sắc đẹp, tiền tài, nhất làtình dục Ví dụ: một bạn trai mê cái miệng cười códuyên của bạn gái Còn bạn gái thì thích chiếc xeDream của bạn trai mà nghĩ đó là tình yêu

Nói cho cùng người ta bị thu hút lẫn nhaukhông vì giá trị chân chính của bản thân đôi bên mà vìnhững cái bề ngoài Dễ nhầm lẫn với tình yêu hơn cả

là tình dục Nhất là bạn trai khi lớn lên thì có sự thúcgiục mãnh liệt của bản năng tình dục Các phươngtiện truyền thông tác động thêm và khi ta không đượcgiáo dục để làm chủ bản thân và tôn trọng người khácphái thì mọi sự dễ kết thúc với quan hệ tình dục quásớm như thường xảy ra Hậu quả có thể là những cuộc

hôn nhân sớm đổ vỡ, hoặc những cuộc nạo phá thai ởtuổi quá trẻ dẫn tới những hậu quả nghiêm trọngkhông chỉ về thể chất, mà cả tinh thần.

Thời xưa lễ giáo, sự hướng dẫn của cha mẹkhiến cho bạn trẻ phải tự kiềm chế và chờ đến tuổitrưởng thành hơn mới tính tới chuyện yêu đương mộtcách nghiêm túc Thời nay các em có nhiều tự do hơnnhưng điều này cũng có nghĩa các em cũng phải chịutrách nhiệm cao hơn đối với bản thân

Tình yêu tất yếu dẫn đến hôn nhân Để cónhững cuộc hôn nhân bền vững không chỉ đem lạihạnh phúc cho lứa đôi mà còn góp phần xây dựng một

xã hội tốt đẹp, cần phải có hai con người trưởng thành,

có sự nghiệp chung một lý tưởng (để cùng nhau nhìn

về một hướng)

Chắc các em đồng ý với những điều này trên

lý thuyết, nhưng tự hỏi làm sao để đầu óc thanh thản

mà học bài Làm sao vẫn học hành mà không bắt các

em quên tình yêu đây? Cô xin lần lượt trả lời các câuhỏi cụ thể

14-15 tuổi mà nghĩ đến chuyện yêu đương làquá "già" rồi các em ơi! Các em nên đánh đũa, nhảy

múa, ca hát để trở lại lứa tuổi của mình Học phổthông biết yêu chưa và yêu có gì sai không? Không ai,

và ngay cả bản thân các em có thể cấm cản hay xuađuổi được các cảm xúc tự nhiên đó Có thể gọi đó làtình yêu theo nghĩa trọn vẹn của nó thì chưa Lao vàoyêu quá sớm sợ các em chưa đủ các điều kiện cầnthiết để yêu thật chín chắn Còn những chàng trai nào

mà ghét hay thù khi bạn gái không đáp ứng tình cảmcủa mình thì thiếu tinh thần thể thao quá!

Cuộc đời có hàng ngàn thứ để ta quan tâm vàtrên cơ sở đó xây dựng một cuộc sống tinh thần thậtphong phú Các em nên tạo cho mình những sở thíchhay đam mê trong lĩnh vực học thuật nghệ thuật, thểthao, giải trí để có một nhân cách thật phong phú

Chính sự phong phú này là chất keo gắn chặtlứa đôi Hãy chuẩn bị một tương lai nghề nghiệp thậtvững chắc Giữa bấy nhiêu chuyện phải làm đó, mốibận tâm về tình yêu sẽ giữ một vị trí tương đối thôi, nó

sẽ không còn lấn chiếm đầu óc các em một cách tuyệtđối Ông bà ta dặn tránh để lửa gần rơm Giờ đâychính các em phải tự mình tránh điều đó

Phần đầu cô có nhắc đến những nhầm lẫn

trong tình yêu và sự nhầm lẫn này cuối cùng đem lạinhiều bất hạnh.

Nhiều b ạn trẻ hay hỏi làm sao để hiểu

rõ người kia để không chọn lầm Theo

cô vấn đề không phải là b iết người kia

Chúc các em có được nhiều hoạt động sángtạo trẻ trung, đa dạng phù hợp với lứa tuổi và biết đặttình yêu đúng vị trí của nó trong độ tuổi mình

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Thưa cô, cháu là học sinh lớp 9 Cháu vẫn thường đọc các mục tư vấn tâm lý trên một số

b áo và cháu cũng tìm được cho mình những

b ài học mà trên lớp thầy cô ít có dịp nói đến Cháu có một thắc mắc nhờ cô giải thích thêm: Thế nào là tình yêu đích thực? Làm sao để nhận b iết nó ? Cháu rất cảm ơn cô.

Câu hỏi của em quá lớn, chung chung màhàng ngàn cuốn sách đã cố gắng lý giải Tham vấntrực tiếp hay qua thư từ nhằm mục đích giúp người hỏitrên giải đáp cho những trường hợp cụ thể Tuy nhiên,

cô có thế trả lời rất tổng quát là khi người ta yêu thật thìngười ta không ích kỷ và tôn trọng người mình yêu Emhỏi làm sao nhận ra tình yêu đích thực? Để nhìn nhậnđiều đó gồm hai yếu tố: đối tượng được nhìn và cáinhìn của chủ thể Vật nhìn vào có thể sáng chói nhưmặt trời, nhưng nếu đôi mắt của người nhìn mù tịt thì

Làm sao nhận ra tình yêu đích thực?

cũng như không Hay ngược lại, người kia chỉ muốnlợi dụng ta mà ta tưởng họ yêu ta Tình yêu là một yếu

tố dễ gây mù quáng

Vậy làm sao ta có cái nhìn sáng suốt trong tình yêu? Trước tiên là phải b iết chính mình thật kỹ Sự không ích kỷ và

sự tôn trọng đối với người kia làm cho cái nhìn của chúng ta trong suốt hơn Nhưng quan trọng hơn là sự hiểu b iết

và từng trải.

Hai yếu tố này chỉ thời gian mới đem lại chochúng ta Bởi thế ở tuổi em, nếu yêu vội thì có thể cónhiều khả năng không yêu đúng Vì vậy cô đề nghị emhai việc: đọc kỹ mục TVTLHĐ có trả lời chung cho họcsinh về tình yêu; đề nghị trường em tổ chức cácchuyên đề có liên quan trong sinh hoạt hè

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Vì sao các b ạn nam hay đòi hỏi b ạn nữ

"chuyện đó" hở cô? Sau một thời gian quen

b iết, tình cảm trở nên có phần gắn b ó là con gái lại nghe điệp khúc quen thuộc của con trai: "Cho" anh đi! Từ chối b ằng lời nói thì cũng không khó, nhưng thật khó khi người ta

có những cử chỉ tấn công mạnh b ạo Mong cô giúp chúng cháu làm cách nào để giữ mình chống lại hành vi xâm hại tình dục

Cảm ơn các em đã nêu thẳng vấn đề Ôngcha ta có nói: "lửa gần rơm dễ bén" Sự thu hút giữanam và nữ về mặt tình cảm và thể xác là một điều tựnhiên Đối với các bạn trai, yếu tố thể xác lại càngmạnh mẽ hơn khi "rơm" mon men tới gần Tuy nhiêncon người khác con vật ở chỗ, con người không chỉ cóbản năng mà còn có tình cảm và lý trí Hai yếu tố nàyđiều khiển bản năng và giúp con người tự chủ tronghành động và biết TÔN TRỌNG người đối diện, đặcbiệt nếu đó là người mình thương yêu Cô nghĩ khi một

Làm thế nào để người khác tôn trọng mình?

thanh niên thật tình yêu một thiếu nữ, thì không baogiờ họ sỗ sàng như trường hợp các em nêu Cácthanh niên chưa gì mà "xin" chuyện đó chỉ coi con gáinhư món đồ chơi để thỏa mãn thú tính Làm sao các

em có thể làm bạn với những kẻ như vậy? Hãy tránh xa

họ ngay Hiện nay, tệ quấy rối tình dục bị lên án mạnh

mẽ trên thế giới và người ta đề nghị phải tri hô lên

Bây giờ về phần "rơm" Liệu "rơm" có vô tìnhlàm cho lửa dễ bén không? Ví dụ như trong cách ănmặc, điệu bộ, nói năng có gì làm cho bên kia hiểulầm là mình cũng sẵn sàng không? Các em nói "gắnbó" là sao? Đó là chỉ về mặt tình cảm hay đi xa hơntrong các cử chỉ vuốt ve, âu yếm? Nếu còn quá trẻ nhưcác em mà dễ dãi trong vấn đề này, thì tất yếu "lửa"phải bùng lên Chính sự gần gũi về thể xác sẽ kíchthích các bạn trai đi xa hơn

Các em muốn người khác tôn trọng mình? Hãy tự trọng trước đã.

Ngoài miệng "họ" chê mình là "tủ lạnh",không "sành điệu", nhưng bên trong họ sẽ quý trọngmình Người đàn ông khi cưới vợ sẽ không tìm người

có quá khứ quá dễ dãi

Có một điều làm cô rất lo âu là nếu các em

mô tả môi trường giáo dục cấp II mà có nguy cơ xâmhại tình dục thì vấn đề nghiêm trọng lắm Nếu trongthân nhân, người quen biết của các em là giáo viênquan tâm đến các em, ban giám hiệu hay các vị cótrách nhiệm của ngành giáo dục thì các em nên mời

họ đọc bài này để ngành gấp rút tổ chức các khóa học

về giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản và cả bìnhđẳng giới nữa, vì thái độ nam học sinh mang nặng tínhphong kiến xem thường phụ nữ Chúc các em canđảm đẩy vấn đề lên

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Tôi là giáo viên cấp III, thường xuyên phải đối đầu với những tình huống đụng chạm đến nhân cách học sinh Chẳng hạn, học sinh lừa thầy điểm số trong b ài kiểm tra rồi đem b ài đi kiện cáo; học sinh không nghiêm túc học hành, giờ thi lại giở đủ mánh lới quay cóp để kiếm điểm cao Và, có em đạt điểm cao thật, nhờ "tài" quay cóp Một số học sinh đàng hoàng thấy vậy tỏ ra b uồn tủi, hết tin tưởng vào việc thi cử Khi đem chuyện đó nói với phụ huynh thì họ chẳng những không khuyên

b ảo con mình, lại còn trách giáo viên quá khắt khe với học trò, thậm chí có cử chỉ thô

b ạo với giáo viên Nếu tôi cứ làm lơ cho mọi chuyên qua đi thì thật dễ dàng, nhưng nghĩ đến các em học sinh trung thực, tôi không đành lòng Có cách nào giúp tôi thoát khỏi sự dằn vặt này khi mà học sinh thiếu nhân cách

cứ "nhơn nhơn" trước mắt mọi người

Đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh

Rất tiếc là sự thiếu trung thực và thiếu tự trọngtrong giáo dục lại trở thành một quốc nạn Vấn đề chị

đề cập đến đáng lẽ phải nêu lên ở cấp vĩ mô, nó bắtnguồn từ tình hình đạo đức chung của xã hội Điềuđáng buồn là thay vì giáo dục con mình những nguyêntắc đạo đức cơ bản, có những phụ huynh lại hỗ trợ conmình trong cái xấu Tôi có một người bạn rất bức xúcvới vấn đề này Lúc đầu tôi khuyến khích chị bảo vệ sựthật đến cùng là có biện pháp với những học sinh saitrái Trao đổi một hồi tôi hiểu ra là hành động này cóthể gây nguy hiểm cho tính mạng của chị, nên tôi đãrút lại lời khuyên Buồn quá! Mà sao chị tự "dằn vặt"trong cô đơn vậy? Đồng nghiệp của chị đâu, ban giámhiệu của chị đâu? Chẳng lẽ lại như trường hợp của chịbạn tôi là người có trách nhiệm càng chịu thua và néluôn vấn đề

Cá nhân riêng lẻ không làm gì được, chứ một tập thể đoàn kết là một sức mạnh có thể tham gia chấn chỉnh tình hình đạo đức ở học đường Sao chị không b àn b ạc với b ạn b è thử xem.

Chằng lẽ chúng ta đầu hàng trước cái xấu?

Và cũng rất tội nghiệp cho các em học sinh của chúng

ta Các em cần một môi trường lành mạnh vì giáo dục

- nhất là giáo dục nhân cách không chỉ là những lờigiảng ở lớp học Chẳng lẽ sứ mạng nhà giáo đang bị

"đe dọa" đến mức này Chúc chị can đảm đem vấn đề

ra bàn với đồng nghiệp, thậm chí cấp trên

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cháu có một người b ạn cùng lớp, hoàn cảnh gia đình khó khăn, b ạn ấy cố gắng lắm mới

đi học được Tuy nhiên, b ạn ấy lại mắc tật uống rượu, nhất là mỗi khi có vấn đề gì lo

b uồn, không giải quyết được Bạn ít tâm sự với ai, do mặc cảm thân phận Cháu rất quan tâm đến b ạn, thỉnh thoảng cũng hỏi thăm, vào giờ ra chơi Bạn rất dè dặt và ngại nói đến chuyện khổ của gia đình Một vài đứa b ạn trong lớp "trêu" cháu: ai hỏi T đều không nói, chi có nhỏ B thì nó mới há miệng tâm tình Cháu thật ngại vì chuyện b óng gió này Cháu muốn giúp b ạn thiệt tình Nếu xuống ngồi chung b àn với b ạn ấy, có thể gần gũi hơn để

b iết b ạn ấy đang gặp khó khăn gì Nhưng, cháu đang ngồi b àn nhất, chuyển chỗ như vậy, các b ạn lại có dịp chọc ghẹo, b ạn ấy sẽ khó chịu và cháu cũng không vui gì Có cách nào khác để cháu có thể tìm hiểu hoàn cảnh

Không nên o ép sự cởi mở…

của b ạn không, thưa cô ? Mong cô giúp cháu vài ý kiến.

Việc em quan tâm giúp đỡ bạn bè là tốt Tuynhiên giúp đỡ là cả một nghệ thuật

Theo khoa học thì sự giúp đỡ chỉ hiệu quả khi người có nhu cầu cần đến nó Còn người giúp đã thì phải có động cơ trong sáng, vô tư và tôn trọng "nhịp độ" của người kia O ép sự cởi mở không khác nào phá vỡ một cánh cửa một cách thô b ạo.

Muốn bạn cởi mở không phải là tìm cách ngồigần anh ta mà em phải có thái độ thế nào để anh tamuốn tâm tình với em Đó là thái độ khách quan lắngnghe và sẵn sàng giữ bí mật những gì anh ta tâm tìnhvới em Hay tỏ ra là một người bạn vô tư Lại ngồi gầnanh ta vô ích và tạo thêm lời ra tiếng vào của bạn bè

Cô thấy em quan tâm đến anh ta hơi nhiều Và coichừng, mọi sự "tấn công" cho dù là êm dịu của tìnhbạn, hay tình thương cũng có thể làm cho người kia xalánh

Vả lại tình trạng uống rượu của anh ta mỗi khi

có chuyện lo buồn là "sự cố" có phần nặng nề rồi Điềuanh ta cần là tìm đến một nhà tham vấn chuyên nghiệp

để nhờ hỗ trợ tâm lý và một bác sĩ tâm thần để cairượu vì anh ta còn quá trẻ

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cô ơi, cô có nghĩ rằng câu tục ngữ "có công mài sắt có ngày nên kim" là đúng hoàn toàn không cô? Trong trường hợp của mình, cháu thấy câu đó chẳng có gì đúng hết Cháu học hành rất chăm chỉ, suốt ngày "hoạt động" trên

b àn học mà cũng không b ằng ai (hiện nay cháu đang học lớp 10, chuyên Anh) Bạn cháu học một, b iết mười Cháu học một b iết một Không học nữa thì không b iết Mỗi lần cháu tâm sự với b a má về chuyện học hành của mình, cháu than cháu học sao dở quá, b a

má lại quát cho "thì nghỉ học đi cho rồi" Cháu thật sự khổ sở cô ạ Cháu b uồn và tuyệt vọng quá Không ngày nào là cháu không khóc Cô

ơi, cô chỉ cho cháu cách học sao cho có kết quả tốt hơn Một số người b ảo cháu, học trường chuyên là giỏi rồi, lo gì Nhưng b a má cháu thì muốn cháu học giỏi Bản than cháu cũng muốn như vậy, và nhất là không muốn

Nên chọn việc làm phù hợp với năng khiếu

b a má b ị thất vọng Cháu không tiếc công mài sắt, nhưng mài làm sao cho thành cây kim cơ, cô ạ Tâm sự được với cô như thế này, cháu nhẹ lòng đôi chút Mong cô dành thời giờ hồi âm cho cháu Cám ơn cô rất nhiều.

Cô tin ở câu tục ngữ nhưng vấn đề là mài kimbằng "công cụ" nào Nghĩa là phương pháp và thái độhọc tập Cô không biết em có chủ quan khi so sánhmình với bạn bè không? Còn về cách học tập của em,mới nghe cô thấy "oải" rồi Học phải vui kiến thức mớivào còn học nhọc nhằn như em thì thật là khó có kếtquả

Em không thiếu thông minh mà có thể vì em

có mối lo âu nào đó nên khó tập trung Có thể em quácăng thẳng vì muốn đáp ứng kỳ vọng của ba má haymuốn "giỏi cho bằng được" Học để biết, để sống chứkhông phải vì danh hiệu em à

Trước tiên em nên tới Trung tâm Tư vấn Tâm

lý ở 43 Nguyễn Thông xin làm một trắc nghiệm và nhờthầy hưởng dẫn giúp em tự đánh giá sự lựa chọn môn

học của mình xem có phù hợp với năng khiếu không

và mức độ IQ (tỷ số thông minh) của em có đáp ứng

sự học tập của em không Sau đó, nếu không có gìtrục trặc về hai phương diện trên thì em nên tìm đếnmột nhà tham vấn tâm lý để giúp tìm ra manh mối củakhó khăn gặp phải Cũng xin nhắc em rằng,

Không phải nghề trí óc mới là vinh quang hay đem lại hạnh phúc cho ta Làm việc gì đó phù hợp với năng khiếu

ta sẽ thành công Và thành công đem lại hạnh phúc.

Created by AM Word2CHM

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Dì của cháu có một đứa con trai, năm nay mười b ảy tuổi Hai năm trở lại đây, nó trở nên

ít nói, hay đổi cáu, sống cô lập Đi học về là

nó ngồi chơi game suốt mấy tiếng đồng hồ,

có khi chơi tới khuya Ngoài ra, nó còn không

để ý và trả lời câu hỏi của người khác Ngược lại, khi chơi với mấy đứa nhỏ thì nó vui vẻ và cười đùa thật hồn nhiên Và, cũng hai năm ta lại đây, từ một học sinh giỏi 9 năm liền, nó trở thành một học sinh b ình thường Từ nhỏ cho đến lớp 9, nó sống với b à ngoại, nó vui vẻ lắm Rồi dì cháu đem có về sống chung, thì

nó lại chẳng quay về thăm ngoại, dù chẳng

xa xôi gì! Nó là con một nên dì cháu rất cưng

nó Me cháu (là dì nó) cũng muốn góp ý với

nó nhưng ngại, hơn nữa không b iết dạy dỗ

nó cách nào Một ngày, nó nói chuyện với người lớn không quá b a câu, tuy không có dấu hiện hỗn hào hay hung dữ Có chuyện

Chỉ có “sự thật” mới giải phóng con người…