Thuật tâm lý hoàng xuân việt

Ai giacông nghiên cứu thì cũng có thể lượm lặt trong những lò triết học cổ của Platon, Aristote, Socrate, Khổng,Lão, và gần đây trong những tác phẩm của Freud,Bergson, Janet… Ở nước ngoà

THUẬT TÂM LÝ

Tác giả: Hoàng Xuân Việt

LỜI NÓI ĐẦU

Tâm lý con người là vấn đề hết sức tế nhị vàcũng vô cùng phức tạp Tâm lý có thể do di truyềnnhưng phần nhiều người có tâm lý đứng đắn, hợpnhân tính, hợp khoa học đều phải đòi hỏi sự luyện tập,

có khi phải ở mức độ cao

Cuốn THUẬT TÂM LÝ của tác giả Hoàng XuânViệt sẽ giúp người đọc, trước hết hiểu đặc điểm chungcủa những vấn đề cơ bản thuộc tâm lý con người và cóhướng dẫn những cách luyện (bài thực tập) để giúptạo và tăng cường những tâm lý tốt, hạn chế và loại trừnhững nét tâm lý tiêu cực trong mỗi con người

Tuy nhiên, hiểu hết là một chuyện, còn việcluyện tập lại là chuyện khác, nó đòi hỏi có tinh thần tự

THUẬT TÂM LÝ

chủ, sự kiên trì Cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo bổích cho mọi người cả trên phương tiện nghiên cứu vàrèn luyện tinh thần, nhân cách.

Đáp ứng nhu cầu của người đọc, chúng tôi táibản và giới thiệu tập sách này

NHÀ XUẤT BẢNMŨI CÀ MAU

DẪN NHẬP

1 “NGƯỜI”, CON VẬT “BÍ MẬT”.

Alexis Carrel nói con người là một sinh vật bímật Ông nói không ngoa Dưới cặp mắt quan sátkhoa học tàng trữ nhiều bài toán vô cùng hóc búa Lịchtrình tiến hóa của nhân loại đã khá dài rồi Khoa học

đã bước những bước tiến khả quan rồi Nhưng,hiện tại

có ai đã dám tự hào am hiểu con người, đứng riêngtrong lò tâm lý học, chúng ta thấy con người hiện ranhư một vũ trụ âm u, huyền diệu mà nhờ nhữngphương pháp nội quan hay thực nghiệm, chúng ta chỉhiểu biết được chút ít chi tiết Để cảm nhận sự bí mật

mà chúng tôi nói, bạn hãy tự đặt cho mình vài câu hỏigiống vầy: Trong con người có bao nhiêu tế bào? Mỗi

tế bào có ảnh hướng gì đến từng tác động tâm lý Cảmxúc, ước vọng, tập quán… trí tuệ, ý chí, ký ức; tưởngtượng, suy luận… tất cả là cái gì, kết quả của nguyên

do nào Rồi tiềm thức, cái rừng hoang mà Freud mớikhai phá ở bìa chép đó, ảnh hưởng bao nhiêu trêncuộc sống tâm lý của ta Bergson đã chịu khó viếtriêng một quyển sách để bàn cho chúng ta vấn đề

“Cười” Nhưng hiện giờ có ai dám bảo mình hiểu cáicười cho thấu đáo về mọi phương diện, vân vân và vânvân Bạn có thể tự đặt cho mình trăm nghìn câu hỏikhác về tâm lý con người Càng tự vấn, bạn càng thấy

ý nghĩa thấm thía tên một văn phẩm của bác sĩ AlexisCarrel: “Người, sinh vật bí mật”…

2 “NGƯỜI, CON QUÁI VẬT LO LẮNG”

Không phải chúng tôi nói đâu: chính C Péguynói đấy Trước bao nhiêu bài toán phức tạp của tâm lýcon người, con người hay bồn chồn, lo lắng tìm hiểu.Hẳn có nhiều lần bạn ngạc nhiên hỏi mình: Tại sao tôichiêm bao thường quá? Tôi bị ác mộng nữa và khi bị

ác mộng tôi cũng cảm xúc như khi tôi tỉnh thức Còngiận là cái gì? Tại sao ông giáo của tôi mỗi lần nổi cơntam bành, mắt đỏ ngầu ngầu, môi run như cầy sấy vàhay nói những tiếng rất nghịch cùng bài luân lý người

dạy tôi lúc người điềm tĩnh? Cũng như bạn, chúng tôinhiều phen lo lắng tìm hiểu: Sợ cái gì? Rồi yêu nữa?Yêu là cái gì? Sao nghe nó bí mật quá! Con người tựnhiên ưa thích cái chi? Tại sao ta thường gây ác cảm?Làm sao gieo thiện cảm? Làm sao biết tâm tính ngườita? Sao có nhiều người bình thường xem nhu mì, lừ

đừ mà lúc giận, cộc như gấu? Làm sao đọc tâm tính

kẻ khác xuyên qua những cái ngó, cái liếc, nét cười,điệu bộ, lời nói họ? Rồi có những sự thật thường xảy

ra mà ta không biết tại sao Tại sao một thanh niêntrước khi gặp tình nhân mình, chuẩn bị rất nhiều câuchuyên tâm tình đường mật mà rồi khi gặp mặt kẻ yêu,nói ra không đặng hay nói không hết?

“Chuyện lòng rộn rịp trên đầu lưỡi, Song đến b ên nàng nghĩ lại thôi.”

Về nhà không thỏa mãn, tiếc và tức giận bểngực Nghe con nít học nói hoài Mà làm sao nó nóiđược vậy? Rồi dần dần nó nói giỏi như ta nữa?

3 CẦN CÓ MỘT VỐN TÂM LÝ HỌC

Con người bí mật Con người lo lắng tìm hiểutâm lý con người Hai sự thật Nhưng có một sự thật

nữa không kém minh hiển là con người cần có mộtvốn tâm lý học Nhu cầu này có do bản chất con người,

do sứ mạng và do cuộc sống xã hội Ở trên, bạn đãbiết tự nhiên con người từ bản chất lo tìm hiểu nhữnghiện tượng tâm lý Chúng tôi ở đây chỉ bàn cùng bạnvấn đề sứ mạng con người và cuộc sống xã hội đòi hỏicon người vốn kiến thức về tâm lý thôi

4 CON NGƯỜI CẦN BIẾT TÂM LÝ ĐỂ TỰ GIÁO LUYỆN

Một trong những nhiệm vụ cột trụ của conngười là làm người cho ra người Mà muốn đến mụcđích này phải tự giáo luyện cách riêng về đường tâmđức Và việc tự giáo luyện này không thể hoàn bị, cókết quả khả quan nếu người ta không hiểu biết chút ítnhững hiện tượng tâm lý xảy ra trong đáy lòng conngười cũng như ở ngoại thân con người Muốn luyệnnão nhớ nên biết qua những yếu tố nào cấu thành kýức; kỷ niệm Muốn tập tính điềm đạm cần biết, nguyên

do nào trong cơ thể khiến con người lóc chóc, vụtchạc Muốn tập can đảm cần hiểu nguyên căn nàokhiến ta hay sợ Muốn thành con người chí khí trướctiên phải biết ý chí là gì, đóng vai trò nào trong tòa nhàtâm lý con người, ảnh hưởng trên cảm xúc, ý tưởng

làm sao Biết tâm lý không phải liền trở thành ngườiđường hoàng song và điều kiện tất yếu để tu tâm luyệntính.

5 BIẾT TÂM LÝ ĐỂ GIÁO DỤC NGƯỜI

Vốn tâm lý học cần thiết cho ta thi hành xong

sứ mạng tự giáo luyện của ta đã đành, mà nó còn giúp

ta giáo dục kẻ khác có kết quả khả quan khi ta có bổnphận giáo dục Nhờ quan sát chắc bạn dư biết nhiềucha mẹ, thầy giáo hay các nhà giáo dục nào khác coiviệc giáo dục tâm lý không đến đâu Họ dùng cườnglực, cường quyền Họ hống hách rầy mắng, ó ré, đánhđập Họ cứ rắc rắc áp dụng kỷ luật Họ lo lý phục vàbắc con trẻ quỳ mọp vâng lời như cái máy, miễn bênngoài con trẻ tỏ ra nhu mì, tuân luật, thưa dạ và vânghết mọi điều họ nói thì họ cho là thành công Muốn cócây tre ngay họ không cần biết măng là gì, học bấtchấp việc uốn nắn Họ cứ ôm chày vồ lại nện vàomông cho nó… ngay! Giáo dục con trẻ họ không cầnbiết tâm tình con trẻ thuộc hạng loại nào, cần bí quyếtnào cho riêng từng trẻ Bên trong con trẻ có những đòihỏi, nguyện vọng phản ứng nào? Họ bất chấp tìm hiểu

Họ chỉ lo tỉ mỉ bắt nhặt, bắt thưa lỗi lầm Họ chuyênmôn lo cấm, lo trừng trị mà quên phắt việc tích cực dãy

bí quyết dụng nhân, đắc nhân tâm, nói trước côngchúng, tiếp vật, đối phó với nghịch cảnh hay không, họbất cần.

Và kết quả quan niệm giáo dục của họ, là trênđường đời có những đầu não thông thái thật, cấp bằngnhiều thật, có chức quyền cao nữa, nhưng thường làmcông việc gì cũng thất bại, gieo ác cảm, oán thù, chiarẽ…

Nguyên do gây thất bại cho họ là sự dốt náttâm lý con trẻ và vì đó là khi rẽ việc “tâm dục” Muốngiáo dục một con người thành người đường hoàngnhà giáo dụ phải căn cứ tâm lý mà thi hành sứ mạngmình Phải tùy sức phát triển của các cơ quan, tàinăng Phải am tường tâm tính con trẻ Phải biếtnguyên do nào cấu thành cơ cấu sinh lý và tâm lý của

nó Tiềm thức của nó sâu rộng không? Các cơ quan,tài năng của nó hoạt động điều hòa và có kết quảkhông? Con trẻ khi chịu giáo dục có những nguyệnvọng đòi hỏi gì? Chế độ giáo dục của ta gây ảnhhưởng tâm lý nào cho nó? Nó có lý tưởng gì? Cókhiếu về môn học nào? Có khiếu mà sở trườngkhông? Nó có cảm mến, kính phục và tin cậy ta cáchchân thành không? Đấy là vài vấn đề mà một nhà giáodục chân chính cần lo giải quyết Và trước khi giảiquyết nên nghiên cứu tâm lý chung của loài ngườitrước Vẫn hiểu rằng mỗi cá nhân đều có cơ cấu tâm lýriêng nhưng cách chung con người có những nét tâm

lý giống nhau Nên biết đại yếu tâm lý nhân loại rồinghiên cứu thêm từng tâm lý con trẻ thì công việc giáodục mới có kết quả khả quan

6 MỘT ĐIỀU KIỆN TỐI YẾU ĐỂ XỬ THẾ THÀNH CÔNG

Trong cuộc sống xã hội muôn mặt muốnthành công, chúng ta cần biết tâm lý kẻ sống chungvới ta Dưới mái gia đình vợ chồng không biết tính tìnhnhau, gia đình có thể biến thành một lò tra tấn Tiếpchuyện với ai cần biết kẻ ấy ưa vấn đề gì Tìm hiểu coi

họ thích chuyện nghiêm hay chuyện trào phúng Họ là

người khó tính hay dễ tính? Họ cẩn ngôn không? Ta cónói gì phật lòng họ không? Muốn có người cộng táctrung thành ta phải am tường nguyện vọng của kẻ giúp

ta Ta phải tra cứu tính tình của họ Họ là người thậttâm hay giả dối Họ có lương tâm nghề nghiệp chăng?Trong đời sống bạn bè người nào ích kỷ, dua nịnh,người nào trung thành, quảng tâm, quân tử Làm saobiết kẻ tiểu nhân để tránh, biết kẻ học uyên thâm đểlàm giàu trí khôn

Thưa bạn, cho đặng giải quyết những vấn đềtrên đây, chúng ta phải biết tâm lý con người Ai rànhtâm lý con người nhất thì xử thế thành công nhất Ai dốttâm lý con người thì đau thương thất bại

7 MỘT PHƯƠNG THẾ TUYỆT DIỆU

Sau hết biết tâm lý con người bạn sẽ nângcao tâm trí suy nghĩ mình lên Khi nghiên cứu nhữnghiện tượng vô cùng phức tạp, kỳ lạ của tâm hồn nhânloại bạn sẽ chạm phải những vấn đề khiến bạn phảibăn khoăn suy nghĩ Từ miếng đất tâm lý học với khí

cụ lý trí và phương pháp khoa học bạn sẽ bước tới bờcõi vô cùng bao la Nói vậy không phải chúng tôi có ýquảng cáo, mà chúng tôi chỉ đứng phạm vi khoa học

để nhìn vào một sự thật đáng suy nghĩ Bạn sẽ gặp lạivấn đề nào khi đọc về mấy phương pháp khoa họcnhư diễn dịch, qui nạp… bàn sau đây.

8 LÀM SAO CHO CÓ VỐN TÂM LÝ HỌC

a) Tóm lại chúng ta cần có một vốn tâm lý học

để làm người và xử thế thành công Nhưng tiếc mộtđiều là xưa nay ở Âu Mỹ cũng như ở bên Đông, sáchdạy tâm lý thực hành không có bao nhiêu Sách bàn vềtâm lý cổ điển dẫy đầy những lý thuyết, bác luận thì cóthể chất thành núi Còn sách bàn về những hiện tượngtâm lý ta gặp đi gặp lại thường ngày thì rất kém cỏi.Nhưng kém cỏi không có nghĩa là không có Ai giacông nghiên cứu thì cũng có thể lượm lặt trong những

lò triết học cổ của Platon, Aristote, Socrate, Khổng,Lão, và gần đây trong những tác phẩm của Freud,Bergson, Janet… Ở nước ngoài việc sưu tầm thường

dễ dàng vì người ta gặp nhiều sách bàn về triết lý.Trong đó rải rác có bàn về tâm lý thực hành Song ởnước ta, sách triết lý ít quá Sách triết lý có chân giá trịlại càng ít hơn nữa Muốn tìm hiểu tâm lý thực hànhchúng ta làm sao? Hồi chưa học triết lý chúng tôi hyvọng khi học sẽ biết được khá tâm lý thực hành.Nhưng có ở đâu Lượm lặt tâm lý thực hành ra trong

biển triết học của nhà trường là một công cực khổ màkết quả chẳng bao nhiêu.

Rồi khi bước chân ra khỏi nhà trường, thấyvốn học tâm lý thực hành quá ư cần thiết chúng tôiđành phải bươi quàu trong sách bàn riêng vấn đề này

để tự học Chúng tôi như vậy và tưởng ai khác cũngkhông làm cách nào hơn Và muốn giúp nhiều bạn trẻ

về vốn học không có không được ấy chúng tôi cố gắngcho xuất bản tác phẩm này

b) Tưởng không cần nhắc lại cho bạn rằngmấy trang sau đây không cố ý bàn về thứ tâm lý học ởnhà trường Mà là thứ tâm lý bạn cảm nhận mình córất thường, bạn nhận thấy kẻ khác có rất thường Điềubàn không dông dài, hoặc lý luận vô ích mà những mô

tả, định nghĩa, nguyên tắc và thí dụ thực hành Nhữngđiều trình bày có cái bạn bấy lâu biết là có thật songkhông biết là cái gì, tại sao có, gây kết quá thế nào? Vànhững hiện tượng ấy bạn đọc lấy làm thích thú bởi lẽ

nó mật thiết đến đời sống tâm lý thực tại của bạn Bạnđọc cũng không hao tốn thì giờ như khi đọc nhiều tácphẩm giáo dục khác Vì trong đây những điều bạn cầnthiết được tập trung trong mỗi trang Bạn khỏi mất thờigian đọc hàng mấy trang đủ thứ lý luận, ví dụ, để rồi

phải tóm lại một câu Hơn nữa những điều bàn cùngbạn ở đây có liên lạc chặt chẽ với nhau Chương này

bổ khuyết chương kia, vấn đề này cắt nghĩa, vấn đề nàycắt nghĩa vấn đề nọ Toàn quyển sách là một hệ thống

mà những yếu tố trì lôi nhau Vì thế xin bạn đừng đọcđứt khúc hay bỏ khúc Bạn kiên nhẫn đọc từ đầu đếncuối sách, chúng tôi tin bạn có một vốn kiến thức vềtâm lý học thực hành khả quan Bạn sẽ biết qua nhiềuvấn đề thuộc tình cảm, tinh thần và tâm tình con người.Rồi nhờ vốn kiến thức ấy bạn xây dựng cho mình cuộcđời thành công và hạnh phúc

c) Nếu bạn đã khá thông tâm lý thực hành, thìquyển sách này có công cụ giúp bạn nhớ lại nhữngđiều mình đã học hỏi: Nếu bạn chỉ có cái vốn triết học

để đi thi của nhà trường thì mấy trang sau đây giúpbạn bổ khuyết tòa nhà triết học của mình Nếu bạn chỉ

có học lực trung học thôi và đang đi tìm sách tâm lý đểhọc thì bạn có thể coi các chương sau này là tri âmcủa bạn Bạn sẽ thu lượm ở chúng nhiều kiến thứcgiúp bạn có bộ óc sâu sắc hơn để ngó nhìn rộng hơn

về “con vật bí mật” Bạn có thể đỡ tốn giờ đi đọc hàng

lố tiểu thuyết tâm lý mà thường không bàn tâm lý baonhiêu hay bàn sai lạc Bạn có thể đỡ tốn tiền để coi

hàng lô phim hầu học tâm lý bằng cách đọc vàichương sau đây Sau hết chúng tôi cũng không nhằmnhấn mạnh lại sự tối cần của vốn học tâm lý thựchành Thiếu nó chúng ta không thể sống sâu sắc,không thể tự luyện, giáo dục, xử thế và đắc lực được.

d) Viết mấy dòng trên đây chúng tôi không có

ý quảng cáo cho C Mélinaud Giá trị ngòi bút của ông

ta trong mấy chương sau đây đủ quảng cáo cho ôngcách hùng biện rồi, không cần gì chúng tôi Chúng tôiviết cho bạn ít hàng trên là cố ý chuẩn bị cho bạn đọcsách có kết quả như ý Chúng tôi thông dịch y nguyênvăn của tác giả Chúng tôi chỉ tóm lược đại ý và thêmvào những kiến thức đơn mọn của mình rồi viết theotinh thần tiếng mẹ đẻ Bạn đừng lấy làm lạ khi gặptrong đây nhiều ví dụ, nhiều lý thuyết, quy tắc mới vềgiáo dục tâm lý mà khi so sánh với nguyên văn bạnkhông gặp Cung hiến bạn quyển sách này chúng tôi

có ý cộng tác với tác giả, tập trung cho bạn nhiềunguyên tắc tâm lý mang màu sắc Tây phương lẫnĐông Phương Nơi đây bạn gặp gỡ chẳng nhữngSocrate, Aristote, Janet mà cả Khổng, Lão… nữa Làmvậy chúng tôi trông cậy giúp bạn đỡ tốn thì giờ tìm đọcnhiều sách vở Và nhất là khỏi bị sai lạc theo nhiều

ngòi bút thiên vị, chủ quan.

đ) Khi đọc quyển sách này bạn vui lòng thựctập những bài chúng tôi gởi bạn sau mỗi chương Cầnthực tập., học vấn của mình mới bổ ích Người ta nóihọc hành mà! Phải vậy không bạn? Trong một tácphẩm, quyển “Thuật sống dũng” chúng tôi có nhấnmạnh vấn đề thi hành luân lý Trong khoa học nàongười ta chỉ biết thôi còn được, chớ trong “vi nhânhọc”, một khoa học cực kỳ khó khăn, người ta chẳngnhững phải biết mà phải sống, phải thực hành hiểubiết của mình nữa: Bí quyết chúng tôi chỉ cho bạn thựctập đây căn cứ trên phương pháp “tự kỷ ám thị” Nhờ

sự đọc đi đọc lại nhiều lần, nhồi nhét luôn những điềuchúng tôi cung hiến cho bạn, bạn sẽ ít nhiều thay đổiđược cuộc đời, canh tân nó và đưa đẩy nó đến chỗthiện mỹ hơn Nếu có giáo sư tâm lý học và luân lýhọc, thiết tưởng bạn nên cho học trò mình học thuộclòng những bài thực tập Lúc học, có lẽ học viên nghekhổ Song sau khi bỏ ghế học trường để bước chânvào chợ đời họ sẽ cảm quý ơn bạn

Riêng bạn, bạn học thuộc lòng được cànghay Nhưng điều cốt tử là phải đọc chúng thường mỗitối hay mỗi sáng càng hay

e) Bây giờ khởi sự đọc về tâm lý… Song trướckhi dẫn dắt bạn vào cung tương cõi hồn con người, điqua nào ý thức, tiềm thức, cảm xúc, trí tuệ, v.v… chúngtôi muốn bạn có sơ vài khái niệm về định nghĩa tâm lýhọc và về những phương pháp khoa học đã được ápdụng để nghiên cứu tâm lý nhân loại từ đầu đến cuốitrong quyển sách này Xin bạn hãy lấy bút mực và thẻvăng ra, rồi… đọc và ghi nốt.

g) Người ta thường định nghĩa tâm lý học làkhoa học nghiên cứu những hiện tượng của tâm thầnnhư tâm tình, tư tưởng, ước vọng, dục tình… Đó làđịnh nghĩa cổ điển

Ngày nay người ta có một định nghĩa mới.Tâm lý học là khoa học nghiên cứu cách cư xử, hạnhkiểm, nghĩa là các tác động của con người Hai địnhnghĩa này bổ khuyết cho nhau Muốn am tường hạnhkiểm con người cần biết các tâm trạng Và muốn amhiểu tâm trạng cần am tường những phản ứng ngoạitại và xã hội của con người

h) Cũng như các khoa học hiện tượng khác,

về mặt phương pháp, tâm lý học gồm hai công vụ gốc

rễ là mô tả và diễn nghĩa

1 Nhà tâm lý học mô tả bằng nhiều phươngcách Bằng quan sát nội tâm tức là nội quan Bằngquan sát khách quan Người ta cũng dùng phươngpháp thí nghiệm Việc trắc nghiệm là lợi khí sắc bénthường dùng để quan sát chu đáo Nhà tâm lý họccũng dùng việc quan sát bệnh lý học để tìm hiểu tâmtrạng những bệnh nhân nhất là những kẻ đau thầnkinh hệ, đau óc não…

2 Cho đặng diễn nghĩa người ta nhằm trướchết phương diện sinh lý Những cơ quan đại hệ trong

cơ thể như óc não, thần kinh hệ… được đặc biệtnghiên cứu và vạch rõ tác dụng, ảnh hưởng Kế đó,người ta cắt nghĩa những ảnh hưởng của hoàn cảnh

xã hội trên, các tâm trạng Ngoài việc diễn nghĩa cácảnh hường trên, nhà tâm lý học đặc biệt tìm hiểu chínhnhững tác động của tâm thần Họ tìm hiểu bản chất,

cơ cấu của tình trạng Nhờ tâm trạng này họ hiểu tâmtrạng kia Họ không quên ảnh hưởng của huyết tộc Vì

đó có phương pháp nghiên cứu những di truyền và cáctập quán đặng truy căn tường tận

Sau hết đi từ những hiện tượng tâm lý tựnhiên nhà tâm lý học gặp một lực lượng huyền bí ảnhhưởng chi phối các tác động tâm thần con người Lực

lượng ấy họ chỉ nhìn nhận có và nhìn nhận là quan hệthôi Còn việc tìm hiểu bản chất, tác động cách tỉ mỉ thìthuộc nhà siêu hình học.

i) Tất cả những phương pháp trên đây được

áp dụng trong mấy chương sau này Điều được chútrọng bạn đọc những trang tâm lý thực dụng chứkhông phải là những lời bàn gọi là tâm lý học mà kỳthiệt chỉ là luận lý học hoặc luân lý học Lỗi lầm này cónhiều ngòi bút triết lý đã thường phạm Họ không mô

tả, diễn nghĩa cho người đọc chính những sự kiện,hiện tượng tâm lý như chúng xảy ra trong tâm hồn hayngoài thân con người, mà họ muốn, khiến chúng phảinhư thế này, như thế nọ hay họ nói chúng có thể vầy cóthể khác Đọc nát óc mà chả biết được bao nhiêu tâm

lý học Lỗi lầm ấy chúng tôi đã xa tránh Hy vọng bạn

sẽ dược thỏa mãn với những nghiên cứu chính thực

về tâm lý con người

k) Bạn sẽ tuần tự tìm hiểu chu đáo những vấn

đề sau đây:

1 Những tác động gồm ý thức, tập quán thụđộng, ý chí

2 Những xúc động gồm ước vọng, xu hướng,

cảm xúc, thịnh nộ, sợ hãi, nhát gan, dục tình, khoái lạc,thống khổ.

3 Những sự kiện tinh thần gồm chú ý, tri giácngoại giới, ký ức, tưởng tượng, ý tưởng tổng quát,phán đoán, suy luận, thác ngộ, ngôn ngữ

Sau hết có một chương dành riêng cho mộtvấn đề quan hệ là Nhân cách Trong đó bạn sẽ nghiêncứu cách riêng Bản ngã và Tâm tính con người Nhờ

sự nghiên cứu các tâm trạng trong thấy chương trên và

sự nghiên cứu Nhân cách ở chương này, bạn có mộtvốn tâm lý thực nghiệm gọi được là khả quan để sốngđời sâu sắc, bảo đảm cho thành công và hạnh phúccủa đời bạn

CHƯƠNG 1 NHỮNG HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ

2

THUẬT TÂM LÝ

I Ý THỨC

1 Ý thức là gì?

Theo tâm lý học cổ điển, ý thức là sự kiện tâm

lý, là đặc tính chung của các hiện tượng tinh thần.Song theo tâm lý học hiện đại nó là đặc tính chung củacác hiện tượng tâm lý, là sự cảm hiểu trực tiếp, nhanh

lẹ nhất Bạn bị phỏng lửa Tức tốc bạn cảm nhận rằngbạn “đau” Đấy, bạn có ý thức về đau rát nơi bạn đây

Thấy biết sự vật gì là có ý thức rằng sự vật ấy

có hình ảnh trong óc não Bao nhiêu những hiểu biếtkhác sâu rộng hơn về sự vật ấy đều nhờ ý thức làmtrung gian Ý thức có tính chất đặc biệt là chủ quản.Chỉ có chủ thể cảm nhận, có ý thức những hình ảnhhay cảm giác trong mình chớ không ai khác làm thếđược Bạn nhức đầu Bạn ý thức rằng bạn đau khổ,khó chịu Dầu tôi có thiện cảm với bạn cách mấy cũngkhông làm sao ý thức thế bạn nổi nhức đầu

CHƯƠNG 1 NHỮNG HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ

Bởi vậy mỗi cá nhân, người ta có thể nói làmột vũ trụ đóng kín, bí mật Trong người bạn xảy rabao nhiêu cảm tình, cảm giác, ý tưởng, ý muốn rồibiến tan đi Chỉ một mình bạn chứng kiến sự “sinh tử”của chúng chớ không có ai khác cũng có ý thức được.

Nhiều khi người ta hiểu ý thức là tâm thần haytâm hồn Như bạn nói: “Hiện tượng ấy ở trong ý thứctôi, hay như chúng tôi nói “Hiện tượng ấy ở ngoài ýthức bạn” Ý thức đây hình như có nghĩa là tâm thần.Song kỳ thiệt ý thức chỉ là tính chất của những sự kiệntâm lý Còn tâm thần là cơ quan chứa đựng ý thức

Ý thức của chúng ta rất tùy thuộc đầu nãochúng ta Bạn bị chụp thuốc mê để giải phẫu Bạnkhông có ý thức khổ đau của bạn vì đầu não hiểu làtrung tâm thần kinh hệ của bạn bị thuốc mê làm tê liệt

đi Song không phải vì đó mà ta kết luận một cách vô lýrằng bộ óc sáng tạo ra ý thức và cũng không phải làkhông phán khoa học nếu ta chối rằng ý thức khôngcần thiết óc não Vật này không hẳn là mẹ đẻ của ýthức nhưng là điều kiện tất yếu để nó nảy sinh Ý thứccòn tùy thuộc một phần ở trạng thái đối nghịch củanhững sự kiện tâm lý Tay của bạn vừa buông quyểnsách ra, đụng vật gì ở gần đó, bạn liền có ý thức ngay

rằng mình đang đá động một vật khác hơn là quyểnsách Tại sao bạn biết không? Có lạ gì Lúc bạn cầmquyển sách ban đầu thì có ý thức Song cầm lâu bạnlàm một việc liên tục, đều đều bất biến không đốinghịch gì Đến khi bỏ sách, rờ chạm vật khác, bạn đổiviệc làm trên Sự thay đổi ấy khích giục bạn có ý thức,nhưng không phải nó đẻ ra ý thức.

2 Ý thức mà chúng tôi bàn cùng bạn nãy giờ

có hai thể cách mà bạn cần phân biệt Tức ý thức đơnthuần cũng gọi là tự phát và ý thức hồi cố “Ý thức đơnthuần” là ý thức bạn cùng chúng tôi bàn luận trên Còn

“ý thức hồi cố” là sự chú ý sự tập trung tinh thần đểnhận thức những hiện tượng tâm lý Sự chú ý nàychúng ta ít làm, mà làm thường việc ý thức đơn thuần,làm như cái máy và không cần tưởng đến

II TIỀM THỨC

1 Tiềm thức là gì?

– Vừa biết được ý thức chắc trong óc bạnđâm ra câu hỏi: “Còn tiềm thức là gì? Thưa bạn, tronghai ba thế kỷ trước, người ta cãi nhau để tìm coi cótiềm thức không Song từ đầu thế kỷ XVIII, từ ngàyLeibnitz đầu tiên chứng giải sự hiện hữu của tiềm thức

đến giờ, vấn đề cơ hồ như không còn ai băn khoănbàn cãi nữa Người ta đã công nhận có một địa hạtsâu kín trong vùng tâm lý của con người là Tiềm–thức.

Bạn nên biết nó Các hiện tượng xảy ra trongbạn hay xung quanh bạn, bạn thực hiện nhận vớinhiều trình độ khác nhau Có hiện tượng rõ rệt, ý thứcchú ý, kỹ lưỡng, có hiện tượng bạn ý thức ít rõ rệt hơn,

mơ màng, hơi hơi vậy Vài ví dụ đây giúp bạn rõ điềuchúng tôi nói Bạn nghe một bài thơ hay Chúng tôi nóibạn có ý thức rõ rệt, ý thức chú ý về việc bạn cảm hiểuhay Bạn ý thức ý tưởng, tâm tình, âm điệu và các câu,các vế của bài thơ

Bạn đi qua lại nói chuyện chơi với bè bạn,gặp miếng chai bể bạn tránh chân mình qua một bên.Viết bài chính tả, bạn tránh lỗi Chúng tôi nói bạn có ýthức chú ý về những việc làm này Tránh miếng chaihay tránh lỗi không phải bạn không hay biết không ýthức song ý thức không nhiều, không rõ rệt Phải vậykhông bạn! Rồi ví dụ này nữa Trên bàn giấy bạn cóđồng hồ đánh thức Nó đi nghe ức tắc Bạn ngồi viết cảnửa giờ mà không nghe tiếng ức tắc này Phải vậykhông? Tại sao thế? Tại vì bạn quá chăm chỉ việc củamình Những tiếng “ức tắc” vẫn có, vẫn dội vào tai bạn,

song bạn ý thức rất ít, rất kém Nhưng sự vô thức nhấtthời hay ý thức không chú ý ấy sẽ thành ý thức rõ rệtnếu bạn dùng ý chí gom tinh thần chú ý để nghe lắngnghe.

Có những hiện tượng nữa mà bạn cố gắngchú ý nhiều song rất khó ý thức Bạn hãy đọc ví dụ nàycủa Leibnitz Ông nói chúng ta dù cố gắng ý thức thếnào cũng khó ý thức được việc nghe từng tiếng sóngrền khi biển gào thét Song dù ta không nghe, từng đợtsóng vẫn động nhẹ và riêng biệt Nếu không vậy thìkhông có hiện tượng biển ba đào gào thét và các sốkhông cộng lại sẽ là mấy đó… chớ không phải vẫn sốkhông

Hồi đó giờ, bạn học, bạn quan sát… bạn cóbiết bao nhiêu kiến thức Bạn bây giờ đâu có ý thứcchúng từng cái riêng biệt Dù vậy chúng vẫn có trongtâm não bạn Nếu không vậy thì sao bạn biết được?Xin bạn tự trả lời Do ví dụ trí nhớ này, bạn có thể phânbiệt ý nghĩa riêng của mấy tiếng Tiềm thức và Vô thức.Tiềm thức là những hình ảnh, tư tưởng tâm tình, v.v…không lộ dạng, bạn không nhận thức song vẫn hiệndiện dưới ý thức của bạn, chực hờ ảnh hưởng, chiphối ý thức bạn Nhờ nó khi bạn nhớ mài mại vật gì,

người nào bỗng nhiên nhớ rõ được Còn vô thức lànhững kỷ niệm tâm tình, ý tưởng, v.v… chìm lặng trong

ta, nằm yên, không hiện diện trong đầu óc ta, chúng takhông nhận thức nó được Bạn có thể nói Vô thức làcái gì không ý thức Tiếng ấy chỉ có một ý nghĩa hoàntoàn tiêu cực thôi, cũng như ý thức là cái gì mà bạnnhận biết, có một ý nghĩa tích cực

2 Trong mấy trang sau, bạn sẽ thấy chúng tôi

đề cập nhiều đến vấn đề vô thức Bạn sẽ thấy nói vềcảm giác, cảm tình, ý tưởng, hình ảnh, luân lý, ướcvọng vô thức Việc phân loại từ chi tiết những sự kiện

vô thức rất phức tạp mà không cần Bạn chỉ nên biết cóhai hạng loại vô thức cột trụ là: a) Vô thức bình thường

3 Ước vọng

– Thanh niên nam nọ sốt ruột sốt gan yêu tìnhnhân mình Đúng bảy giờ tối chàng phải lại nhà ngườiyêu như lời hứa hẹn nhau Quả đúng bảy giờ chànggặp người yêu mình mà không dè Và chúng tôi nóichàng bị một ước vọng chi phối Ước vọng tuy vô thứcsong phát diễn cách tiềm thức: Nó ngấm ngầm hoạtđộng nhất là khi nó bị dồn ép Chúng ta nhiều khi bị nóđiều động mà không biết nguyên do ở đâu

4 Cảm hứng

– Bạn, một chiều nọ, quơ bút viết “một hơi”một bài thơ tuyệt bút Bạn có cảm hứng đấy Có lẽ bạn

nói nhờ cảnh gợi thơ, nhờ sự thúc đẩy của ai khuyênbảo song phần lớn do tiềm thức của bạn Bao nhiêu ýthơ, ý nhạc, ý tưởng, tâm tình dồn nhét đâu trong tiềmthức bạn từ lúc nào, chúng nằm ở trạng thái vô thức,bỗng nhờ một kích thích ngoại giới nào đó từ địa vịtiềm thức nhẩy ra làm ý thức… Thêm bạn cảm hứng,bạn thả thơ… Đấy, trở lên tất cả là những trạng thái vôthức bình thường.

B Những vô thức bệnh hoạn

Còn những vô thức bệnh hoạn là những tìnhtrạng của kẻ bị bệnh thần kinh Thường là bệnh thầnkinh thất giác Nhiều nhà tâm lý học nghiên cứu, bàncãi nhau về những vô thức bệnh hoạn thường xảy racho những người có chứng bệnh ấy Công trình đầutiên chúng ta nên kể là công trình của P.Janet (Tựđộng tính tâm lý – Tâm trạng kẻ loạn thần kinh).Những hành động vô thức được các bậc tâm lý họckhám phá thật kỳ lạ Có người bị thất giác Họ bị tê liệt

đi một bắp chân chẳng hạn Bạn lấy kim chích chỗ tê,

họ không cảm biết Song giá bạn thôi miên họ, rồi bạnhỏi họ coi bạn có chích họ không? Họ nhớ kỹ rằng họ

đã bị chích Thì họ đã cảm biết một cách vô thức mình

bị chích mà lúc tỉnh trí họ không hay

Có người bị thôi miên và bị sai khiến một giờsau đi tắm Một chút tỉnh dậy đi làm việc này việc nọ

mà không nhớ gì đến việc tắm Song đúng một giờsau họ tự nhiên, ngoan ngoãn đi tắm Hành động của

họ là một hành động vô thức chắc chắn và bất thường

III HẠ Ý THỨC

1 Hạ ý thức là gì?

– Hạ ý thức tức tiềm thức và vô thức mà bạnvừa biết trên, đóng một vai trò hệ trọng trong đời sốngtâm thần của bạn

Hạ ý thức ảnh hưởng khí sắc của bạn mộtphần lớn Bạn có biết vậy không? Bạn vui tính hay khótính có lẽ bạn không dè là do bởi nhiều tình ý âmthầm, chìm lặng trong kho tâm lý của bạn Cơ thể bạnmạnh khỏe Bạn có những tình ý khoan khoái, lạcquan Khí sắc bạn bộc lộ ra vui vẻ và bạn rất yêu đời.Song khi bạn đau gan, nhức răng, con người bạn cónhững tình ý hắc ám, u buồn, bi quan Khi sắc của bạn

vì đó diễn lộ ra ảm đạm, sầu chán, ghét đời

Tình trạng cơ thể ảnh hưởng khí sắc bạn đãđành mà cuộc sống luân lý, xã hội cũng chi phối nó

không ít, làm việc gì bạn bị dư luận chỉ trích, bạn tỏ ravới người xung quanh một khí sắc thiên sầu địa thảm.Rồi mới buồn sầu hồi nãy, bỗng bạn đọc một cột báotrong ấy có một cán bút phê bình tán dương văn phẩmcủa bạn, bạn khoái trá, hứng chí lên, cảm thấy đờikhông xấu lắm,… Khí sắc bạn bấy giờ là cả một mùaxuân hoa nở.

Những hiện tượng chúng tôi vừa kể trên chobạn là những hiện tượng có thật như một với một làhai Song có lẽ bạn không mấy khi để ý Chúng tôi nóichúng là những tác động “hạ ý thức” mà Bạn không

để ý Chúng tôi hay ai khác cũng không hơn gì bạn

Riêng về đường tính tình, hạ ý thức cũng ảnhhường sâu đậm như ảnh hưởng khí sắc Tình cờ gặpmột người lạ, bạn thấy thích họ, có thiện cảm với họ.Sau khi từ giã, lòng bạn thấy lâng lâng mến tiếc, nhớnhung… Có lẽ bạn không biết tại sao chắc Khó thiệt.Nhưng nếu am hiểu đời sống của hạ ý thức thì bạn dưbiết rằng trong kho tâm lý bạn đã có một lố kỷ niệmthân yêu, tâm tình, ý tưởng, hình ảnh khêu gợi những

cử chỉ, lời nói, việc làm của kẻ nào bạn yêu mến đó.Khi gặp người lạ, có những thái độ, hành vi giống kẻbạn yêu thì những hạ ý thức trên phát hiện Thế là bạn

thích mến người lạ như người bạn ngày xưa bạn giàuthiện cảm sâu xa.

Có nhiều kẻ, nếu không phải là tất cả loàingười, chỉ biết một số chi tiết về tính tình mà lại ngudốt bản chất và đại cương của nó Tính tình lộ dạngtrong đầu óc một phần nhỏ, một góc cạnh nào đó thôi

Họ am tường góc cạnh ấy mà mù quáng phần to lớn

ẩn núp mé sau ý thức Trong sách phúc âm có một dụngôn tỏ ra rất sành tâm lý học Bạn nhớ dụ ngôn gìkhông? Dụ ngôn người nọ chỉ lo dòm ngó mảnh ráctrong con mắt kẻ khác, còn khúc gỗ nằm ì ở mắt mìnhlại không thấy Trong đời sống xã hội hẳn bạn gặpthiếu gì người một cách vô tội, chân thành tự nhiênxưng mình là thành thật song kỳ thực rất mực gian trá,láo xược Có nhiều tên đại gian ác vẫn cho mình là kẻ

có nhân đức Tào Tháo vẫn xưng mình là bậc nhânnghĩa như thường Philatô đã từng rửa tay tỏ ra mình

vô tội trong việc làm đổ máu thánh Giê su Thì rachúng ta thấy tính tình của con người phần lớn nằm ởtrạng thái hạ ý thức, tức vô thức và tiềm thức Nhữngtrạng thái này ẩn núp không cho ta biết song vẫn có,vẫn chực hờ, chờ cơ hội bộc lộ ra và bộc lộ có khi takhông ngờ Người xung quanh nhận thấy chúng rất dễ,

còn ta vô ý không hay biết chúng Chúng ta chỉ biết vàbiết một phần nào đó những ý thức của chúng ta Bạn

có thể so sánh phần hạ ý thức và ý thức cùng cụcnước đá ngâm trong ly nước lã Phần nước đá nổi lênrất ít còn “phần chìm” chìm ngầm dưới nước rất nhiều

Ở trên ngó xuống tưởng không có Song kỳ thiệt rất dồidào

2 Tới đây bạn đã có một ít khái niệm về đời

sống tâm lý của con người, của bạn cũng như củachúng tôi Bạn đã biết ý thức, vô thức, tiềm thức vànhững hành động phức tạp của chúng Song có lẽ bạnhỏi: “Mà rồi tôi biết chi vậy?” Bạn biết để tự giáo luyệntâm thần mình và giáo luyện tâm thần kẻ bạn có bổnphận đào tạo

A Tự giáo luyện tâm thần mình.

Bạn đã nhận thấy vai trò hệ trọng của hạ ýthức Tiềm thức và vô thức súc tích dồi dào trong cungtưởng tâm lý bạn, nằm đó chờ cơ hội kích thích sẽ chỉhuy các thái độ, cử chỉ, nét mặt, lời nói, hành vi củabạn Bấy lâu trước có lẽ bạn tưởng do sự ngẫu nhiên,

do ngoại cảnh khiến bạn có tính tình này, tính tình nọphát lộ ra bằng những phương thế trên: Thái độ, lời

nói… cũng có, cũng do những điều kiện ngoại giớisong phần cốt tử, sâu đậm, mãnh liệt, hiệu quả nhấtchính là Hạ ý thức Vậy trong cuộc tu luyện tâm thầncủa bạn, nếu muốn được kết quả viên mãn, chúng tôitưởng bạn nến giáo luyện hạ ý thức của mình Bạnmuốn tập tính tự chủ chẳng hạn Nếu bạn cứ lo tậpnhững việc hoàn toàn bên ngoài thì khó bề bạn thànhcông: Bạn tập tự chủ cả năm sáu năm trời Bỗng mộtgiờ phút nọ bạn vì một cơn thử thách nào đó, nổi tambành lên, nói làm xằng bậy Sau bạn hối hận và ngãlòng công phu luyện tính của mình Song bạn ngã lòngvậy xem ra vô lý Việc luyện tập cốt yếu là luyện hạ ýthức bạn không quan tâm mà chỉ lo làm những việcvụn vặt bắt chước kẻ khác bên ngoài thì không thất bạilàm sao được.

Muốn tự chủ đường hoàng, luôn mãi bạn hãydùng tự kỷ ám thị nhồi nhét vào tận đáy giếng tâm lýnhững hạ ý thức về tự chủ Tức là những ý tưởng,những gương mẫu, những câu chuyện, những tâmtình, những thành công, thất bại biến cố… có liên hệđến đức tự chủ Bạn hãy chờ thời gian cho chúng vàotận sâu con người bên trong của bạn Chúng vào đónằm núp, không tiêu trầm đi đâu, mà sống ẩn tàng,

khắc sâu vào tâm não bạn sự ham mê vẻ đẹp của đức

tự chủ, rồi chi phối cả đời sống bạn từ cử chỉ đến lờinói, hành vi đều đượm nhuần sự tự thắng Tập luyệnnhững việc gì khác về sự đào luyện tâm thần bạn cũnghãy thi hành phương pháp ấy Chúng tôi xin nhấnmạnh cùng bạn sự quan hệ của phương pháp tự kỷ

ám thị Trong một tác phẩm chúng tôi đã bàn rộng

“ngón thần” này Muốn biết rõ xin bạn hãy tìm đọcquyển “Ngón thần để luyện tâm” Ở đây chúng tôi thiếttha yêu cầu bạn dùng nó Rèn luyện hạ ý thức màkhông dùng tự kỷ ám thị thì đừng trông thành công vì

hạ ý thức là một kho tàng hình ảnh, ý tứ cấu thành nênbằng thời gian và bởi sự dồn nhét tâm lý Rèn luyệntính tình mà không rèn luyện hạ ý thức thì cũng chỉ làmmột công việc vô ích vì hạ ý thức làm rường cột điềuđộng tính tình là sự phát lộ tính tình

B Giáo luyện hạ ý thức kẻ mình có bổn phận giáo dục

Đám học viên hay ti chức thiếu nhi, namthanh nữ thanh mà bạn có phận sự giáo dục, xin bạnhãy quan tường cách riêng việc giáo luyện hạ ý thứcchúng Bạn đã dư biết như chúng tôi vừa nói trên rằng

hạ ý thức đóng vai trò hệ trọng trong đời sống tâm linh

và xã giao của con người Bạn muốn chuẩn bị chocuộc đời ngày mai, một số phần tử tốt đẹp à? Bạnmuốn có cả một thế hệ tương lai vào xã hội với thânhình cường tráng, với lương tâm trong sạch thánh đứcvới chí khí hiên ngang, với bao nhiêu đức tính tự chủ,

tự tin, tự cường, điềm đạm, bác ái, thành tâm… à?Bạn muốn đào tạo những người cha, người mẹ giađình gương mẫu, những công dân biết rõ quyền lợi vàlàm xong nghĩa vụ mình với quê hương à? Bạn muốnrồi đây nhân loại sẽ có được một số người làm lịch

sử, xây dựng những gì mới mẻ, bổ ích cho muôn họ vàtiếng dậy ngàn cây nội cỏ à? Xin chân thành thưa bạnhãy dùng phương pháp “ám thị” nhồi nhét những đứctính quý đẹp vào tận đáy tâm lý kẻ bạn giáo dục Bạnnên dùng đủ phương thế: Sách báo, phim tuồng, vôtuyến điện, diễn thuyết, mít–ting, nhạc hội… song tất

cả quy vào mục đích duy nhất giáo luyện hạ ý thứctừng lớp thụ giáo của bạn cho nên tốt đẹp Hơn ai hết,

là nhà giáo dục, bạn có cơ hội thuận tiện và phải ápdụng phương pháp này Đầu não tuổi xanh dễ thunhận, thu nhận sâu đậm những điều bạn nhồi nhét.Bạn đừng sợ chúng lớn lên quên mất Không, những

gì bạn nhồi nhét, khi chúng còn măng thơ, chúng vẫnchôn giữ trong đáy lòng và mang luôn ra trường đời để

xài Trong quyển “Thuật sống dũng” chúng tôi bàn rộngphương pháp giáo dục hạ ý thức Xin bạn tìm đọc đểrộng đường tư tưởng Riêng đây chúng tôi chỉ bàn qua

và nhấn thạnh cùng bạn vai trò hệ trọng trong đời sốngcon người và khi giáo dục ai, nếu muốn thành côngthỏa mãn, nhất định phải lo rèn hạ ý thức của họ

Bạn có tưởng tượng thành công được không,một người muốn có chiếc xe hơi chạy mau bền màkhông lo làm bộ máy xe và chỉ lo sơn xe cho có màu

mè tốt đẹp thôi Cũng hơi giống vậy, chúng ta khôngthể tự tu tâm dưỡng tính hay đào tạo ai thành công nếuchúng ta cứ lo làm những việc bên ngoài Ví dụ muốnđào tạo một lớp cán bộ tinh hoa để đưa ra giữa trườngđời đầy trở lực hầu thi hành một sứ mạng cao cả nào

đó, mà ngay trong thời gian dài dằng dặc chúng tadùng uy quyền đanh thép, ác nghiệt ó ré, bắt giữ kỷ luậtcho có hình thức, hễ có bản ngã nào lộ dạng thì lo “tề”,chúng ta gò ép, uốn đúc trong một cơ chế giáo dục cóphần lạc hậu, ích kỷ, trưởng giả, xa cách quần chúng.Bên trong những người đó chúng ta không cần biết.Miễn bên ngoài tỏ ra ngoan ngoãn, dễ trị là chúng tathỏa mãn Chúng ta tự đắc nói là thành công Nhưngrồi khi bước ra trường đời chúng ta không có vốn hạ ý

thức tốt đẹp để sống động mà chỉ có cái vốn hạ ý thứckhốn nạn gồm bằng những gương xấu của ta, là con

đẻ của lối sử dụng ác quyền của chúng ta Trên đườngđời, trong đó số ít chịu huấn luyện lo tự giải thoát cáchkhôn khéo để thu hút tinh hoa ở đâu khác và bồidưỡng hạ ý thức mình thì thành công Còn đa số thìlàm công việc gì “vẽ cọp cũng không ra hùm” lôi cuốnmột đời sống ngáp nguội, đầy những cử chỉ, lời nói,thái độ, hành vi đáng tội nghiệp và cũng đáng phêphán

Thí dụ ấy giúp bạn sáng rõ điều chúng tôi nóitrên Những sự luyện tập việc này việc nọ bên ngoàikhông phải là nòng cốt chi phối con người sống độngtốt đẹp Nếu quả vậy thì bạn một hai lần nghe giảngthuyết về khoa học làm người, chúng tôi chỉ nói vài lầnvới đám học sinh của mình về luân lý thì bạn và cáchọc sinh của chúng tôi cả đời tốt đẹp rồi Vả lại trêntrường sống bạn cũng dư biết rằng hạng am hiểu luân

lý không phải ít mà thi hành lề luật luân lý thì khôngnhiều gì lắm! Sao vậy? Có gì lạ đâu! Biết điều lành đẹp

là một chuyện, còn thâm hiểm, say mê, áp đụng điềulành đẹp là một chuyện khác Một chuyện có tính chấttạm thời, hình thức Một chuyện có tính chất trường

giang, ăn rễ, thâm nhập vào tận tâm lý và điều độngnhân sinh Tóm lại, đọc mấy điều chúng tôi viết chobạn trở lên bạn từ đây già tâm việc rèn đúc phần hạ ýthức của mình và nếu có phận sự giáo dục ai thì đừngquên chuẩn bị cho họ một vốn hạ ý thức tốt đẹp để saunày họ có thể xài luôn trên đường đời.

Để giúp bạn rèn đúc hạ ý thức của mìnhchúng tôi xin cung hiến bạn bài thực tập này

BÀI THỰC TẬP

A Bạn tự nói, lầm thầm mỗi ngày chừng vài

chục lần vào lúc thân thể khỏe khoắn, tâm trí thảnhthơi và ở chỗ yên tịnh: “Tôi rèn đúc hạ ý thức Nó ảnhhưởng rất mạnh đến cuộc sống tâm thần, xã giao củatôi Để nó bị tiêm nhiễm bói những gương xấu, sáchbáo, tuồng phim, câu chuyện… xấu tôi sẽ nói nănghành động xấu… Tôi xa lánh các thứ bệnh dịch này.Đầu óc tôi luôn thâu nhận những tâm tình, ý tưởng caosiêu, tốt đẹp, chân thật Tôi luôn nuôi dưỡng hạ ýthức bằng những chất luân lý lành mạnh, thánh đức.Tôi cố gắng luôn ý thức những lời nói, thái độ, hànhđộng của tôi để kiểm soát chúng, để tự chủ, điều khiểnchúng, hướng về lý tưởng đời tôi Tôi quyết luôn là con

người dè dặt, nói làm cái gì đều biết mình, nói, làm.Trừ ra những tác động quá nhỏ nhặt về đường sinh lý,tôi không có ý thức được, song tôi trông cậy nhờ sựgiáo luyện hạ ý thức, chúng cũng tốt đẹp Tôi hơn baonhiêu người khác là nhờ biết được vai trò hệ trọng của

hạ ý thức Tôi đã gia công luyện rèn nó Tôi đã kháthành công rồi Nhờ những kết quả khả quan đã thulặt, tôi mỗi ngày rèn đúc hạ ý thức tôi tốt đẹp hơn Cuộcđời ngày mai của tôi nhờ đây sẽ đầy thành công vàhạnh phúc”

B Những tư tưởng, tâm tình, hình ảnh… nào

tốt đẹp mà bạn thu hoạch được bạn nên mỗi chiều tối,trước khi ngủ, khêu gợi chúng lại Bạn tưởng tượngchúng, phơi bày chúng lại trong đầu óc bạn Nếu biếtchúng thoáng qua có thể chúng tiêu tan hay chìm quásâu trọng hạ ý thức mà ít khi bị kích thích biến thành ýthức hầu bổ ích cho bạn Chi bằng bạn lặp đi lặp lạichúng Chúng vào kho tâm lý bạn song chực hờ sẵn,chờ cơ hội nhào lên phần ý thức cả phối hành vi, ngônngữ, thái độ bạn Thực tập này không cần làm lâu.Chừng năm bảy phút mỗi ngày cũng đủ Làm vậy đượcnhiều năm, bạn sẽ thấy đời sống bạn tốt đẹp hơn vì bộnão bạn dồi dào kiến thức và tâm hồn sáng rỡ đức

hạnh tốt lành.

2 KẾT QUẢ CỦA TẬP QUÁN

Chắc bạn tự hỏi: những tập quán là gì? Suyxét kỹ những hành động của bạn, bạn sẽ dễ đàngnhận thấy tập quán gây trong bạn hai thứ kết quả

Kết quả thứ nhất là hành động của bạn xảodiệu tăng tiến lần lần Sự xảo điệu này nếu có ít, nếukhác thường thì bạn cho là kỳ lạ, bằng nếu có nhiều và

CHƯƠNG 2 HÀNH VI VÔ THỨC