Tội đánh bạc theo luật hình sự Việt Nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

Nghiên cứu số liệu thống kê những vụ cờ bạc bị phát hiện và xử lý của Công an tỉnh Hòa Bình cho thấy trong 5 năm qua 2009 - 2013, trung bình mỗi năm trên địa bàn tỉnh Hòa Bình có khoảng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

* * *

BïI MINH GIANG

TéI §¸NH B¹C THEO LUËT H×NH Sù VIÖT NAMVµ

THùC TIÔN XÐT Xö TR£N §ÞA BµN

TØNH HßA B×NH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

* * *

BÙI MINH GIANG

TéI §¸NH B¹C THEO LUËT H×NH Sù VIÖT NAM

Vµ THùC TIÔN XÐT Xö TR£N §ÞA BµN

TØNH HßA B×NH

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự

Mã số : 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS TRỊNH TIẾN VIỆT

HÀ NỘI - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia

Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

BÙI MINH GIANG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4

5 Những đóng góp mới về khoa học 5

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 5

7 Kết cấu 6

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI ĐÁNH BẠC THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 7

1.1 Khái niệm và ý nghĩa của việc quy định tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam 7

1.1.1 Khái niệm tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam 7

1.1.2 Ý nghĩa của việc quy định tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam 11

1.2 Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của luật hình sự Việt Nam về tội đánh bạc từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 cho đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 12

1.2.1 Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước pháp điển hóa lần thứ nhất luật hình sự - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 12

1.2.2 Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 cho đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 20

1.3 Tội đánh bạc trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới 24

1.3.1.Tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự Nhật Bản 24

1.3.2 Tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự Trung Quốc 25

1.3.1.Tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự cộng hòa dân chủ nhân dân Lào 26

Chương 2: TỘI ĐÁNH BẠC THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÒA BÌNH 28

2.1.Tội đánh bạc theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành 28

2.1.1 Một số điểm mới sửa đổi, bổ sung 28

2.1.2 Những dấu hiệu pháp lý hình sự 31

2.2 Thực tiễn xét xử tội đánh bạc trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 39

2.2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - văn hóa - xã hội của tỉnh Hòa Bình 39

2.2.2 Tình hình xét xử tội đánh bạc trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 41

2.3 Một số tồn tại, vướng mắc và các nguyên nhân cơ bản 54

2.3.1 Một số tồn tại, vướng mắc trong thực tiễn xét xử 54

2.3.2 Những vướng mắc trong lập pháp hình sự và thực tiễn khi giải quyết vụ án 57

2.3.3 Các nguyên nhân cơ bản 66

Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI ĐÁNH BẠC 68

3.1 Hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về tội đánh bạc 68

3.1.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về tội đánh bạc 68

3.1.2 Nội dung sửa đổi, bổ sung cụ thể 70

3.2 Hoàn thiện các văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật về tội đánh bạc 71

3.2.1 Giải pháp hoàn thiện một số quy định cụ thể tại Điều 1 Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng quy định tại Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành 72

3.2.2 Về cơ cấu của quy định hướng dẫn Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành 75

3.3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của pháp luật hình sự về tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành 76

3.3.1 Giải pháp về kinh tế - xã hội 77

3.3.2 Giải pháp về văn hóa, giáo dục 80

3.3.3 Giải pháp về tâm lý - xã hội 85

3.3.4 Giải pháp về nâng cao hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật 87

3.3.5 Giải pháp về quản lý Nhà nước trên một số lĩnh vực 89

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Tổng số vụ, số bị cáo phải xét xử, số bị cáo đã xét xử về tội đánh

bạc trên tổng số vụ án, số bị cáo đưa ra xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong thời gian 5 năm (2009 - 2013) 42

Bảng 2.2: Số liệu phát hiện, điều tra, xử lý tội đánh bạc của công an tỉnh Hòa

Bình trong thời gian 5 năm (2009 - 2013) 43

Bảng 2.3: Tổng số vụ, bị cáo bị Tòa án xét xử về tội đánh bạc trong thời gian

5 năm ( 2009 - 2013) trên địa bàn toàn tỉnh Hòa Bình 43

Bảng 2.4: Tổng số vụ án, số bị cáo do Tòa án xét xử về tội đánh bạc trong

tương quan với các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng trong

5 năm (2009 - 2013) trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 45

Bảng 2.5: Phân tích hình phạt và các biện pháp tha miễn trách nhiệm hình sự

và áp dụng hình phạt đối với bị cáo bị Tòa án xét xử về tội đánh bạc trong 5 năm (2009 - 2013) trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 46

Bảng 2.6: Phân tích đặc điểm nhân thân các bị cáo bị Tòa án xét xử về tội

đánh bạc trong 5 năm (2009 - 2013) trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 48

Bảng 2.7: Tỷ lệ số liệu xét xử tội đánh bạc ở tỉnh Hòa Bình trên số liệu xét

xử tội đánh bạc của cả nước trong trong thời gian 5 năm (2009 - 2013) 49

Bảng 2.8: Loại tội và số vụ án thực hiện trên địa bàn tỉnh Hòa Bình qua

nghiên cứu ngẫu nhiên 100 bản án hình sự 50

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của nước ta, bên cạnh những thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội đạt được, thì mặt trái của sự phát triển này cũng đã và đang tác động sâu sắc tới đời sống xã hội của đất nước Biểu hiện là các tội, tệ nạn xã hội gia tăng và diễn biến phức tạp, trong

số đó có tội phạm đánh bạc

Tội đánh bạc là tội phạm phổ biến, làm ảnh hưởng đến nếp sống văn minh của nhân dân, làm tha hóa đạo đức của một bộ phận dân cư, gây ra thiệt hại về vật chất, tinh thần cho nhiều gia đình và là nguyên nhân gây ra nhiều loại tội, tệ nạn xã hội khác Vì vậy, đấu tranh phòng chống, tiến tới đẩy lùi tội phạm đánh bạc ra khỏi đời sống xã hội đã và đang đặt ra những nhiệm vụ cấp bách cho toàn hệ thống chính trị của nước ta Thực tiễn hoạt động đấu tranh phòng ngừa tội đánh bạc trong giai đoạn hiện nay luôn là mối quan tâm hàng đầu của các địa phương trên cả nước, trong đó có tỉnh Hòa Bình

Nghiên cứu số liệu thống kê những vụ cờ bạc bị phát hiện và xử lý của Công an tỉnh Hòa Bình cho thấy trong 5 năm qua (2009 - 2013), trung bình mỗi năm trên địa bàn tỉnh Hòa Bình có khoảng 300 vụ đánh bạc với khoảng

741 người thực hiện hành vi đánh bạc bị phát hiện và xử lý, cao điểm nhất là năm 2013 con số này lên tới 175 vụ và 340 người tham gia, trong đó có những vụ có quy mô lớn, điển hình như vụ ngày 25/4/2013, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (C45- Bộ Công an) đã phối hợp với Cục Cảnh sát cơ động, Công an tỉnh Hòa Bình bắt quả tang 59 đối tượng có hành

vi đánh bạc bằng hình thức sóc đĩa trên đồi Võng, xã Hoà Sơn - Lương Sơn - Hoà Bình do Nguyễn Văn Tài (trú tại huyện Quốc Oai, Hà Nội) và Nguyễn Đắc Sơn (trú tại Hà Đông, Hà Nội) là 2 đối tượng cầm đầu, thu giữ tại chiếu bạc và trên người các đối tượng hơn 600 triệu đồng Ngoài ra, cơ quan chức năng thu giữ 6 ô tô, 11 xe máy cùng bộ bát đĩa, quân vị.[43]

Tuy nhiên, số liệu trên mới chỉ phản ánh được phần nào của thực trạng của tệ nạn xã hội này Hiện nay tội, tệ nạn đánh bạc xuất hiện ở mọi nơi trên địa bàn tỉnh Hòa Bình có xu hướng tăng cao, diễn biến phức tạp đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực cho xã hội và quá trình phát triển kinh tế của địa phương

Thực trạng trên đòi hỏi Đảng, Nhà nước phải có biện pháp tăng cường hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm đánh bạc, ngăn chặn những thiệt hại mà tội phạm gây ra cho xã hội Do vậy, làm sáng tỏ các dấu hiệu pháp lý của tội đánh bạc, phân tích lịch sử hình thành và phát triển của luật hình sự Việt Nam về tội đánh bạc từ 1945 đến nay; so sánh với quy định về tội đánh bạc trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới, đánh giá đúng thực tiễn xét xử loại tội phạm này tại tỉnh Hòa Bình trong thời gian qua (2009 - 2013), trên cơ sở đó chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong thực tiễn, lý luận và các nguyên nhân cơ bản, tìm giải pháp hoàn thiện trên phương diện lập pháp hình

sự và giải pháp về mặt thực tiễn (dưới góc độ tội phạm học) để góp phần phòng, chống tội phạm đánh bạc, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội có ý nghĩa chính trị - pháp lý và lý luận - thực tiễn quan trọng Đây còn là lý do để

chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài:“Tội đánh bạc theo luật hình sự Việt

Nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình” làm đề tài luận văn

nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu

Trong thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về tội đánh bạc

và được đề cập đến nhiều trong các công trình khoa học, các giáo trình, sách tham khảo, bài viết, bình luận trên các phương tiện thông tin Điển hình như các công trình sau:

1) Dưới góc độ giáo trình, sách tham khảo: GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa, chương XXV - Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, trong sách "Giáo trình Luật hình sự Việt Nam" của Trường Đại học Luật Hà Nội,

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội,2000; "Giáo trình luật hình sự Việt Nam" (Phần các tội phạm) của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003; "Bình luận khoa học Bộ luật hình sự 1999" (Phần các tội phạm) của PGS TS Phùng Thế Vắc, PGS.TS.Trần Văn Luyện,

Thạc sĩ Phạm Thanh Bình, TS.Nguyễn Đức Mai, Thạc sĩ Nguyễn Sĩ Đại, Thạc sĩ Nguyễn Mai Bộ, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2001;" Bình luận khoa học Bộ luật hình sự", Phần các tội phạm, tập I (Bình luận chuyên sâu) của Thạc sĩ Đinh Văn Quế, Nxb thành phố Hồ Chí Minh, 2002; "Bình luận khoa học Bộ luật hình sự", PGS.TS Trần Minh Hưởng chủ biên, Nxb Lao động, Hà Nội, 2009; v.v

2) Dưới góc độ các luận án Tiến sĩ, luận văn Thạc sĩ, đề tài nghiên cứu khoa học: Đề tài KX.04.14 năm 1992 của Tổng cục Cảnh sát - Bộ công an với

nội dung " Đổi mới chính sách xã hội nhằm khắc phục tệ nạn xã hội trong

điều kiện kinh tế thị trường"; đề tài cấp Bộ của Viện nghiên cứu Nhà nước và

pháp luật năm 2000 với nội dung "Những luận cứ khoa học cho các giải pháp

phòng chống các tệ nạn xã hội ở nước ta"; Luận án tiến sĩ Phan Đình Khánh -

Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh năm 2001 "Tăng cường đấu tranh

phòng chống tệ nạn xã hội bằng pháp luật ở Việt Nam hiện nay"; Luận văn

Thạc sĩ của tác giả Cao Thị Oanh - Đại học Luật Hà Nội với đề tài "Đấu tranh

phòng chống các tội cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2002"

3) Dưới góc độ các bài viết: "Những bất cập và một vài kiến nghị hoàn thiện đối với hướng dẫn áp dụng tội đánh bạc" của tác giả Thạc sĩ Thái Chí

Bình, Tòa án nhân dân thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang (http://toaan.gov.vn);

"Những điểm mới của tội đánh bạc theo Luật số 37/2009/QH12 về Sửa đổi và

bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự" của tác giả Thạc sĩ Bùi Ngọc Hà -

Trường Đại học Cảnh sát nhân dân (http://www.pup.edu.vn);v.v

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đã nên trên chỉ xem xét tội đánh bạc với ý nghĩa một tội phạm để bình luận các dấu hiệu pháp lý hình sự và

hình phạt, cũng như phân tích việc định tội danh hoặc chỉ xem xét tội phạm này dưới góc độ tội phạm học và phòng ngừa cả nhóm tội phạm mà chưa có công trình nào nghiên cứu độc lập, có hệ thống ở cấp độ luận văn thạc sĩ dưới góc độ pháp lý hình sự và thực tiễn xét xử về tội đánh bạc trên một địa bàn,

Trên cơ sở đó, luận văn chỉ ra một số vướng mắc, tồn tại trong công tác định tội, xử lý để đề xuất những kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành về tội đánh bạc

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn đúng như tên gọi của nó "Tội đánh bạc

theo luật hình sự Việt Nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình"

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu tội đánh bạc dưới góc độ pháp lý hình sự và thực tiễn xét xử tội đánh bạc trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, trong thời gian 05 năm từ năm 2009 đến năm 2013

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận văn là hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa; những thành tựu của các

khoa học: Triết học, tội phạm học, luật hình sự, tâm lý học, xã hội học, những luận điểm khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo và các bài viết trên các tạp chí trong nước

4.2 Cơ sở thực tiễn

Cơ sở thực tiễn của luận văn là những bản án, quyết định của Tòa án về tội đánh bạc, các số liệu thống kê, báo cáo tổng kết ngành Tòa án nhân dân

tỉnh Hòa Bình và Tòa án nhân dân tối cao về tội đánh bạc

4.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận của luận văn là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Trong khi thực hiện đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp: Lịch sử, lôgíc, hệ thống, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh pháp luật

5 Những đóng góp mới về khoa học

Đây là công trình chuyên khảo trong khoa học pháp lý Việt Nam ở cấp

độ luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu tương đối toàn diện, hệ thống về tội đánh bạc trên cả phương diện lý luận và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hòa Bình

Có thể xem những nội dung sau đây là những đóng góp mới về khoa học của luận văn:

- Xây dựng khái niệm tội đánh bạc và khái quát lịch sử hình thành và phát triển của luật hình sự Việt Nam về tội phạm này từ sau Cách mạng tháng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu và những đề xuất được nêu trong luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng ngừa tội đánh bạc và áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam trong thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình nói riêng và cả nước nói chung Những giải pháp đề cập trong đề tài luận văn giúp các cơ quan có thẩm quyền xem xét, nghiên cứu áp dụng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh và phòng ngừa tội đánh bạc

Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ làm công tác nghiên cứu, giảng dạy về khoa học pháp lý nói chung, khoa học luật hình sự, tội phạm học nói riêng và các cán bộ thực tiễn đang công tác tại các

cơ quan bảo vệ pháp luật

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật và những giải pháp nâng cao hiệu quả

áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về tội đánh bạc

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI ĐÁNH BẠC

THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1.1 Khái niệm và ý nghĩa của việc quy định tội đánh bạc trong luật hình

sự Việt Nam

1.1.1 Khái niệm tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam

Tội phạm là hiện tượng tiêu cực trong xã hội, tội phạm "xuất hiện cùng

với sự ra đời của Nhà nước và pháp luật, cũng như khi xã hội phân chia thành giai cấp đối kháng" [5, tr 287] Vì vậy, để bảo vệ đặc quyền của của

giai cấp thống trị, Nhà nước đã quy định những hành vi nguy hiểm cho xã hội nào là tội phạm và áp dụng trách nhiệm hình sự đối với những người nào thực hiện các hành vi đó Do đó, tội phạm mang bản chất là một hiện tượng có tính chất pháp lý Với thuộc tính là hiện tượng mang tính xã hội - pháp lý, tội phạm luôn chứa đựng đặc tính chống lại Nhà nước, chống đối lại xã hội, làm ảnh hưởng tiêu cực tới lợi ích chung của cộng đồng, xâm phạm tới quyền, tự

do, các lợi ích hợp pháp của con người, xâm phạm tới trật tự an toàn xã hội Tội phạm có nguồn gốc xã hội, tồn tại và phát triển cùng với lịch sử tồn tại và phát triển của xã hội loài người Cho nên, tội phạm mang tính lịch sử Nhìn nhận và đánh giá về tội phạm, nhà luật học Larry J.Siegel đã đưa ra khái niệm tội phạm như sau:

Tội phạm là một hành vi vi phạm các nguyên tắc xã hội được giải thích và quy định trong một đạo luật hình sự do những người nắm giữ quyền lực chính trị và xã hội tạo ra Những cá nhân vi phạm các nguyên tắc này là đối tượng sẽ bị trừng phạt bởi các cơ quan có thẩm quyền [50, tr 20]

Nghiên cứu khái niệm tội phạm dưới góc độ khoa học luật hình sự cho thấy khái niệm tội phạm được các nhà luật học trong và ngoài nước nghiên cứu rất kỹ, nhiều quốc gia đã đưa vào Bộ luật hình sự định nghĩa lập pháp của

khái niệm này như: Trung Quốc, Liên Bang Nga, Thụy Điển, v.v

Khái niệm tội phạm là một trong những vấn đề quan trọng nhất của luật hình sự Chế định tội phạm là chế định trung tâm thể hiện rõ nét bản chất giai cấp, các đặc điểm chính trị, xã hội cũng như pháp lý của luật hình sự mỗi nước Vì vậy, nghiên cứu khái niệm tội phạm luôn luôn là chủ đề nóng hổi trong khoa học pháp lý hình sự trên thế giới nói chung và ở nước ta nói riêng [17, tr157-158]

Nghiên cứu Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (đã được sửa đổi, bổ

sung năm 2009), nhà làm luật nước ta đã ghi nhận định nghĩa tội phạm tại Điều

8 như sau:

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa [31, Điều 8]

Tuy nhiên, khái niệm tội phạm trong định nghĩa lập pháp được các nhà

làm luật nước ta ghi nhận trong Bộ luật hình sự hiện hành mới bao gồm bốn

dấu hiệu (đặc điểm) cơ bản, mà theo GS.TSKH Lê Văn Cảm, khái niệm này còn thiếu một dấu hiệu (đặc điểm) cơ bản là tội phạm do người đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện Đặc điểm này cùng với các đặc điểm (dấu hiệu) cơ bản của tội phạm đã được các nhà làm luật nước ta ghi nhận mới thể

hiện được đầy đủ cả ba bình diện tương ứng với năm dấu hiệu (đặc điểm) cơ bản của tội phạm đó là:1) Bình diện khách quan (nội dung) - tội phạm là hành

vi nguy hiểm cho xã hội (1); 2) Bình diện pháp lý (hình thức) - tội phạm là

hành vi trái pháp luật hình sự (2) và ; 3) Bình diện chủ quan - tội phạm là hành vi do người có năng lực trách nhiệm hình sự (3) và đủ tuổi chịu trách

nhiệm hình sự (4) thực hiện một cách có lỗi (5) [5, tr 289] Qua nghiên cứu lý

luận và thực tiễn chúng tôi hoàn toàn tán thành với quan điểm này

Về khái niệm tội phạm cụ thể - Tội đánh bạc là sự cụ thể hóa khái niệm tội phạm (chung), hiện nay trong khoa học luật hình sự nước ta còn nhiều quan điểm khác nhau, cụ thể:

Có tác giả cho rằng: “Đánh bạc là tham gia trò chơi có được thua bằng

tiền hoặc tài sản dưới bất kỳ hình thức nào”[26, tr176] Quan điểm này chỉ

mới nêu định nghĩa hành vi đánh bạc chứ chưa làm rõ khái niệm tội đánh bạc, hơn nữa hành vi phạm tội khác tội phạm vì khái niệm tội phạm đòi hỏi phải đầy đủ như khái niệm quy định tại Điều 8 Bộ luật hình sự hiện hành

Quan điểm khác lại cho rằng :“Đánh bạc được hiểu là nhiều người (ít

nhất hai người trở lên) cùng tham gia thực hiện hành vi được thua bằng tiền hay hiện vật dưới bất kỳ hình thức nào [16, tr 295]

Quan điểm này nhìn nhận khái niệm tội đánh bạc ở góc độ chung chung, chưa nêu bật và đầy đủ được những dấu hiệu đặc trưng của tội phạm

Có quan điểm, quan niệm:

Đánh bạc là được thua bằng tiền hay lợi ích khác trên cơ sở một kết quả không hiển nhiên hoặc một biến cố sẽ xảy ra trong tương lai Thông thường, các kết quả hay biến cố nói trên sẽ biết được rõ ràng, trong thời gian ngắn Ngoài ra, đánh bạc cũng được hiểu khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh văn hóa, lịch sử” [15]

Qua cách nhìn nhận như trên thì quan điểm, quan niệm này cũng chỉ dừng lại việc định nghĩa khái niệm hành vi đánh bạc dưới góc độ văn hóa – xã hội mà chưa nêu được cụ thể những dấu hiệu tương ứng và đầy đủ về tội đánh bạc

Gần đây, quan điểm khác lại cho rằng:

Đánh bạc là (hành vi) tham gia vào trò chơi được tổ chức bất hợp pháp mà sự được (hoặc thua) kèm theo việc được (hoặc mất) lợi ích vật chất đáng kể (tiền, hiện vật hoặc các hình thức tài sản khác) Đánh bạc

là hành vi nguy hiểm cho xã hội, không chỉ ảnh hưởng xấu đến gia đình

và cá nhân người chơi mà còn có thể là nguyên nhân của tệ nạn xã hội

và tội phạm khác [46, tr 227]

Chúng tôi cho rằng quan điểm này có ưu điểm là đã nêu bật được khách thể của tội phạm xâm phạm đến, nhưng vẫn chưa nêu cụ thể hành vi phạm tội

và dấu hiệu chủ thể của tội phạm này

Tóm lại, dưới góc độ khoa học luật hình sự, khái niệm tội đánh bạc cần thể hiện được đầy đủ cả ba bình diện tương ứng với năm đặc điểm (dấu hiệu) tương ứng cơ bản của tội phạm như đã nêu trên Do đó khái niệm tội phạm này được định nghĩa như sau:

Tội đánh bạc là hành vi tham gia trò chơi trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật từ hai triệu đồng trở lên, hoặc dưới hai triệu đồng nhưng đã bị kết án về tội này hoặc tội tổ chức đánh bạc

và gá bạc, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm Do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố

ý trực tiếp,xâm phạm đến trật tự, an toàn công cộng

Từ khái niệm trên, có thể chỉ ra các đặc điểm cơ bản của tội đánh bạc như sau:

Một là, tội đánh bạc là hành vi tham gia các trò chơi được thua bằng

tiền hay hiện vật từ hai triệu đồng trở lên dưới nhiều hình thức khác nhau một

cách trái pháp luật, gây thiệt hại cho trật tự an toàn công cộng, hoặc dưới hai

triệu đồng nhưng đã bị kết án về tội này hoặc tội tổ chức đánh bạc và gá bạc, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

Hai là, tội đánh bạc do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự

thực hiện và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách có lỗi với

hình thức lỗi cố ý trực tiếp Người thực hiện tội đánh bạc trái phép không

có mục đích chống chính quyền nhân dân

Ba là, tội đánh bạc nằm trong nhóm tội xâm phạm trật tự công cộng, do

đó xâm phạm đến trật tự công cộng Trật tự công cộng là một trong những tiêu chí để đánh giá sự ổn định, phát triển, văn minh, dân chủ của một quốc gia Để có trật tự công cộng - một trạng thái xã hội lành mạnh, có tổ chức, có

kỷ luật và ổn định đòi hỏi Nhà nước, các cơ quan, tổ chức và mọi công dân trong xã hội đều phải có trách nhiệm xây dựng, thực hiện và bảo vệ các quy tắc của trật tự sinh hoạt chung trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Đi ngược lại điều này là xâm phạm đến trật tự công cộng và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam nếu sự vi phạm đó có đủ các yếu tố cấu thành tội phạm

1.1.2 Ý nghĩa của việc quy định tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam

Từ việc quy định tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam có ý nghĩa quan trọng dưới các góc độ chính sau đây:

Một là, dưới góc độ chính trị - pháp lý: Góp phần cụ thể hóa chính

sách hình sự của Nhà nước ta đối với việc bảo vệ an ninh, trật tự, an toàn

xã hội; bảo đảm sự hoạt động bình thường và ổn định của xã hội Bên cạnh

đó còn thúc đẩy xây dựng xã hội công bằng, dân chủ và văn minh

Việc quy định tội đánh bạc trong luật hình sự Việt Nam là cơ sở để đấu tranh kiên quyết, xử lý nghiêm minh, triệt để, đúng pháp luật các hành

vi xâm phạm tới trật tự, an toàn công cộng ở các mức độ khác nhau và bảo đảm tính thống nhất của pháp chế xã hội chủ nghĩa, tính thượng tôn pháp luật của Nhà nước pháp quyền

Hai là, dưới góc độ lý luận - thực tiễn: Việc quy định tội đánh bạc

trong luật hình sự Việt Nam bổ sung và góp phần làm hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Đồng thời là cơ sở để các cơ quan bảo vệ pháp luật áp dụng để xử lý nghiêm

minh các hành vi vi phạm trật tự, an toàn công cộng, đảm bảo việc điều tra, truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật

1.2 Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của luật hình sự Việt Nam

về tội đánh bạc từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 cho đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999

1.2.1 Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước pháp điển hóa lần thứ nhất luật hình sự - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985

Sau khi Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời Chính phủ mới được thành lập đã nhận thức rõ sự nguy hiểm của các hành vi cờ bạc đối với xã hội và sự phát triển bền vững của chính quyền mới Trong thời kỳ này một vấn đề đặt ra gắn liền với những hành vi cờ bạc là quân dịch và những thành phần thuộc giai cấp bóc lột lúc bấy giờ chưa bị thủ tiêu, chúng lợi dụng cờ bạc để nhằm mục đích phá hoại, đầu độc bóc lột nhân dân, làm cho một bộ phận nhân dân ta quên đi nhiệm vụ cách mạng

Nhận thức rõ tính chất nguy hiểm của các hành vi cờ bạc và để đấu tranh, xử lý, ngăn chặn những hệ lụy nguy hại cho xã hội và an ninh quốc gia, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa đã ban hành Sắc lệnh số 168/SL ngày 14/4/1948 - Văn bản pháp luật hình sự đầu tiên được Nhà nước ta quy định về tội cờ bạc Sắc lệnh này thể hiện đường lối xử lí cứng rắn, thái độ nghiêm khắc của nhà nước đối với loại tội phạm này, đặc biệt đối với những đối tượng đánh bạc

Tại Điều I của Sắc lệnh 168/SL quy định về hành vi đánh bạc như sau:

- Tại Điều II Sắc lệnh 168/SL cũng quy định hành vi tổ chức đánh bạc với nội dung là tổ chức một cuộc đánh bài, đánh bạc, một trò chơi đã được nêu

tại điều I của Sắc lệnh mà không phụ thuộc vào địa điểm thực hiện hành vi

- Sắc lệnh chưa được quy định về hành vi gá bạc nhưng quy định đối với những người mà cho mượn tiền, mượn địa điểm để tổ chức đánh bạc không cần biết có thu lợi hay không đều bị xử lý như người tổ chức đánh bạc

- Sắc lệnh 168/SL cũng quy định:

Những người giúp, người khác tổ chức những cuộc chơi nói trên,

những người quản lý người làm cái, lấy hồ, những người làm công khác giúp việc trực tiếp vào cuộc chơi đều bị coi là tòng phạm của người tổ chức đánh bạc và bị phạt tù từ 2 - 5 năm tù và phạt bằng tiền

từ 10.000đ đến 100.000đ [42, tr 497]

Bên cạnh việc xác định phạm vi những đối tượng bị xử lý về hình sự Sắc lệnh 168/SL cũng quy định chế tài xử lý nghiêm khắc được áp dụng đối với người phạm tội đánh bạc :

- Điều II của Sắc lệnh 168/SL quy định hình phạt đối với người phạm tội đánh bạc là tù từ 1 năm đến 3 năm và phạt bạc (phạt tiền) từ 5000 đồng đến 50000 đồng

- Ngoài hình phạt chính, điều luật còn quy định hình phạt bổ sung có thể áp dụng đối với người phạm tội là bị quản thúc từ 1 năm đến 5 năm Văn bản cũng quy định các dụng cụ dùng vào việc đánh bạc, tiền nong bắt được trên bàn hay trên chiếu bạc đều bị tịch thu

Ngoài ra, Điều IV của Sắc lệnh thể hiện thái độ rất nghiêm khắc của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa trong việc xử lý những người thực hiện hành vi cờ bạc

Dù rằng Tòa án có xét xử tình trạng nên giảm, cũng bắt buộc áp dụng hình phạt tối thiểu về tù và tiền nói trong Điều II và Điều III trên đây Tòa án phải phạt vừa tù và tiền mà không cho bị can hưởng án

treo Nếu có trường hợp tái phạm, các hình phạt sẽ tăng gấp đôi [42, tr

497]

Sắc lệnh số 168/SL ngày 14/04/1948, mặc dù chưa phân biệt rõ các hành vi cờ bạc, nhưng trong quy định đã có phân hóa để xử lý đối với những đối tượng tổ chức đánh bạc, gá bạc và những người đánh bạc Hình phạt được

áp dụng đối với các tội phạm về cờ bạc là rất nghiêm khắc, đặc biệt đối với những người đánh bạc bao gồm hình phạt chính gồm cả phạt tù và phạt tiền, hình phạt bổ sung là bị quản thúc từ 1 năm đến 5 năm Ngoài ra còn áp dụng biện pháp tịch thu tất cả các đồ vật, tiền dùng để đánh bạc

Sau khi ra ban hành và áp dụng một thời gian, Sắc lệnh 168/SL là cơ

sở pháp lý quan trọng phục vụ cho việc phòng chống các tội cờ bạc nói chung

và tội đánh bạc nói riêng Tuy nhiên sự biến đổi sâu sắc của kinh tế, chính trị -

xã hội miền Bắc qua công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa, thì một số quy định của Sắc lệnh đã không còn phù hợp và cần thiết phải tiến hành những sửa đổi

Thông tư 301/VHH-HS ngày 14/2/1957 và thông tư 2098/VHH-HS ngày 31/5/1957 của Bộ Tư pháp về việc bài trừ tệ nạn cờ bạc đã giải quyết một phần những vướng mắc của Sắc lệnh 168/SL

Tại Thông tư 301/VHH-HS, với phương châm “lấy giáo dục làm

chính” đường lối xử lý các tội cờ bạc của Nhà nước ta đã có sự giảm nhẹ

Thông tư 301/VHH - HS cũng đưa ra đường lối xử lý của các cơ quan tư pháp đối với việc đánh bạc, đó là: Không nhất thiết phải bắt được quả tang đánh bạc mới có thể truy tố được Có thể việc chứng bằng bất kì hình thức nào để chứng minh là bị can đã đánh bạc nhưng phải thận trọng trong trường hợp này Có bằng chứng rõ ràng thì mới truy tố, không nên suy luận hoặc chỉ dựa

vào lời khai của một vài nhân chứng (Phần B mục I)

Thông tư này cũng xác định chỉ truy tố đối với các đối tượng:

- Bọn tổ chức, bọn chứa gá, bọn sóc cái, bọn hồ lỳ, bọn canh gác chuyên sống về nghề cờ bạc

- Bọn con bạc chuyên sống về nghề cờ bạc hoặc đã được cảnh cáo rồi

mà vẫn tiếp tục chơi coi thường pháp luật

Quy định này đã thu hẹp về đối tượng bị xử lý về tội cờ bạc, bao gồm các đối tượng tham gia vào tổ chức, chứa gá bạc và người đánh bạc là đối tượng có kèm theo những đặc điểm về nhân thân thì mới xem xét để truy tố

Thông tư 301/VHH-HS cũng quy định đường lối phân hóa trong chính

sách hình phạt đối với các đối tượng phạm tội Cụ thể là “đối với những bọn

trên thì xử phạt mức tối thiểu, trường phạt phạm tội nặng mới phạt trên mức tối

thiểu” [2] So với đường lối xử phạt của Sắc lệnh 168/SL, đường lối xử lý trong

Thông tư này đã giảm nhẹ đáng kể đối với những đối tượng tham gia cờ bạc

Tại Thông tư số 2098 ngày 31/5/1957 một lần nữa lại nêu ra cách vận dụng Sắc lệnh 168/SL trong điều kiện và tình hình xã hội mới Thông tư này xác định những nội dung chính sau :

- Về mức hình phạt: Đối với những trường hợp phạm tội nhẹ mà nếu phạt bị can ở mức tối thiểu là 1 năm tù thì nặng quá nhưng nếu chỉ cảnh cáo ở phòng công tố thì nhẹ quá Thông tư này cũng nêu đường lối xử lý là phải cân nhắc kĩ giữa truy tố và không truy tố Nếu thấy truy tố là cần thiết để làm hậu thuẫn cho việc giáo dục thì cứ đưa ra truy tố đề nghị với Tòa án xử phạt mức tối thiểu Nếu xét thấy không cần thiết phải truy tố thì cảnh cáo ở phòng công

tố rồi tha cho bị can Mức phạt tiền vẫn giữ nguyên theo quy định của Sắc lệnh 168/SL

- Về vấn đề thu tang vật: Thông tư số 2098 ngày 31/5/1957 khẳng định

rõ thêm quy định của Sắc lệnh 168/SL: Chỉ tịch thu số tiền trên bàn hoặc trên chiếu bạc mà không tịch thu tiền trong túi các con bạc, để tránh tình trạng lạm dụng tịch thu cả tiền không phải để dùng để đánh bạc hoặc được bạc, cũng không tịch thu đồ vật do tiền được bạc mua được

- Về vấn đề quản thúc: Thông tư nêu tinh thần mới là đối với các đối tượng phạm tội cờ bạc thì không cần thiết xử phạt thêm quản thúc [3]

Kế tiếp sau hai thông tư nói trên, ngày 8/1/1968, Tòa án nhân dân tối cao đưa ra bản tổng kết số 9/NCPL hướng dẫn đường lối xét xử các tội

cờ bạc

Nội dung quan trọng mà bản tổng kết số 9/NCPL nêu ra là giới hạn giữa những hành vi cần thiết phải xử lý bằng chế tài hình sự và những hành vi không cần thiết phải xử lý bằng chế tài hình sự Trong phần này khái niệm về

các hành vi cờ bạc được nêu lên: "Hành vi đánh bạc là hành vi chơi có được

thua bằng tiền mặt hay không dùng tiền mặt nhưng thanh toán với nhau bằng tiền, tuy nhiên phải có động cơ mục đích sát phạt nhau" [42, tr 498]

Qua các khái niệm sơ lược trên đây, bản tổng kết số 9/NCPL đã chỉ rõ ranh giới những trường hợp cần thiết phải xử lý bằng chế tài hình sự và những trường hợp không cần thiết phải xử lý bằng chế tài hình sự Theo đó đối với hành vi đánh bạc phải có động cơ mục đích sát phạt nhau, có được thua đáng

kể hay tương đối đáng kể thì mới cần thiết phải xử lý về hình sự vì khi đó tính chất hành vi bóc lột lẫn nhau trái với chế độ xã hội chủ nghĩa, tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi đánh bạc mới thể hiện rõ nét

Có thể nhận thấy rằng, điểm tiến bộ quan trọng trong đường lối xét xử của bản tổng kết số 9/NCPL là chính sách phân hóa rõ rệt các đối tượng bị xử

lý hình sự theo tinh thần:

Mức độ xử lý nặng nhẹ căn cứ vào tính chất của hành vi và nhân thân bị cáo; hành vi tổ chức, chứa gá cờ bạc nguy hiểm hơn hành vi đánh bạc,những đám bạc to nguy hiểm hơn những đám bạc ít sát phạt nhau Những người chuyên sống hay gần như chuyên sống về nghề cờ bạc nguy hiểm hơn những người cờ bạc máu mê, những người cờ bạc máu mê nguy hiểm hơn những con bạc cơ hội; những phần tử xấu cần

xử lý nghiêm khắc hơn những người thuộc thành phần nhân dân lao động [42, tr499]

Tại văn bản này lần đầu tiên quy định hình thức xử phạt tù và cho

hưởng án treo được quy định đối với những người phạm tội cờ bạc thuộc những trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng

Về hình phạt này vẫn dựa trên tinh thần của Sắc lệnh 168/SL, tuy nhiên có hướng dẫn xử lý đối với hình phạt tiền, xử phạt quản chế và xử lý tang vật

Vấn đề phạt tiền: Bản tổng kết số 9/NCPL xác định phạt tiền có thể là hình phạt chính hoặc phụ, tuy nhiên hình phạt này chỉ nên áp dụng với tư cách

là hình phạt chính trong những trường hợp cá biệt như tội phạm nhẹ, hoàn cảnh bản thân hoặc gia đình đáng chiếu cố đặc biệt (tuổi già, bệnh tật, vv )

Bản tổng kết cũng đưa ra quan điểm đó là Tòa án phải xử phạt tiền nặng đối với những đối tượng cờ bạc chuyên nghiệp hay bán chuyên nghiệp, những tên cờ bạc gian lận, những người tổ chức, thu hồ, những tên cờ bạc sát phạt nhau lớn Tuy nhiên, mức tiền phạt phải tùy thuộc vào tính chất, hành vi của đối tượng, đồng thời cần xét đến khả năng kinh tế hiện tại của từng bị cáo

để bản án có thể thi hành được và việc phạt tiền không ảnh hưởng đến sinh hoạt của gia đình họ:

Cơ sở pháp lý của hình phạt tiền có Điều 2 Sắc lệnh 168 - SL ngày 14/04/1948 cho phép xử phạt đến 50đ đối với con bạc, đến 100đ đối với người tổ chức, chứa gá như chỉ thị 1183 của Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn; lại có §iều 4 của Sắc lệnh ấy cho phạt bạc gấp đôi trong trường hợp tái phạm

Ngoài Sắc lệnh số 168- SL và sau sắc lệnh này còn có Nghị định

số 32 ngày 06/04/1952 của Bộ tư pháp quy định tại Điều 7 Riêng tội đánh bạc, tiền phạt ấn định ở Điều 2 Sắc lệnh 168 - SL bằng giá 200 kg gạo đến 1000 kg gạo đối với người tổ chức, và bằng 100kg gạo đến 500kg gạo đối với con bạc Theo giá gạo Nhà nước quy định hiện nay (40đ/tạ) người tổ chức có thể bị phạt tới 400đ và con bạc có thể bị phạt đến 200đ Nếu tái phạm vận dụng thêm Điều 4 Sắc lệnh 168 - SL, người

tổ chức có thể bị phạt đến 800đ và con bạc có thể bị phạt đến 400đ [42,

tr501]

Về hình thức xử phạt quản chế, bản tổng kết nêu ra đường lối chung đó

là " không xử phạt quản chế đối với nhân dân lao động và nói chung chỉ xử

phạt hình thức quản chế đối với những người có nhân thân xấu, chỉ vì máu

mê hay cơ hội mà phạm tội cờ bạc." [42, tr 502] Đồng thời cần phải xử phạt

quản chế đối với các đối tượng địa chủ cường hào có tội nhẹ, bọn đã làm gián điệp, tham gia các đảng phái nói chung, bọn đã làm tay sai cho địch tội nhẹ

mà nay chưa thực sự hối cải

Về vấn đề xử lý tang vật, bản tổng kết tiếp tục khẳng định nguyên tắc tịch thu những phương tiện thường xuyên dùng để đánh bạc, tịch thu toàn bộ tiền dùng để phạm pháp và tiền do phạm pháp mà có

Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, ngày 15/3/1976, Hội đồng Chính phủ Cách mạng lâm thời ban hành Sắc luật số 03- SL/76 quy định các tội phạm và hình phạt Văn bản này ra đời trong hoàn cảnh miền Nam đã hoàn toàn giải phóng, trật tự cách mạng đã được thiết lập, tình hình trị an xã hội bước đầu đã có chuyển biến tốt nhưng vẫn còn phức tạp Nhiều loại tội phạm, trong đó có tội cờ bạc vẫn xảy ra, gây khó khăn cho việc quản lý xã hội Vì vậy, những quy định về tội cờ bạc trong Sắc luật 03-SL/76 cũng thể hiện thái

độ nghiêm khắc của Nhà nước đối với các hành vi phạm tội này

Tại Điều 9 của Sắc luật, tội cờ bạc được quy định với mức hình phạt là

tù từ 3 tháng đến 5 tháng, trường hợp nghiêm trọng thì phạt tù đến 15 năm Trong mọi trường hợp, người phạm tội có thể bị phạt tiền đến 1000 đồng Ngân hàng Ngoài ra, quy định tại Điều 11 về hình phạt phụ, người phạm tội

có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, trường hợp phạm tội có tính chất chuyên nghiệp còn có thể bị phạt quản chế hoặc cấm lưu trú ở một số địa phương từ 1 năm đến 5 năm tù sau khi chấp hành xong hình phạt tù

Theo tinh thần của Chỉ thị số 54/TATC ngày 6/7/1977 của Tòa án

nhân dân tối cao hướng dẫn viêc thi hành pháp luật thì hình phạt tối đã được quy định đối với các tội phạm về cờ bạc trong Sắc luật 03-SL/76 là quá cao, không phù hợp với tình hình tội phạm này ở miền Bắc Chính vì vậy, giai đoạn này miền Bắc vẫn áp dụng đường lối xét xử đã được hướng dẫn tại bản tổng kết số 9-NCPL ngày 8/1/1968 và Sắc luật 03-SL/76 chỉ áp dụng tại miền Nam

Nghiên cứu lịch sử xây dựng pháp luật hình sự ở nước ta về tội cờ bạc nói chung, tội phạm đánh bạc nói riêng, trước khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 có thể thấy những điểm chính như sau:

1 Ngay sau khi giành được độc lập từ thực dân Pháp và thành lập Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa năm 1945, Nhà nước ra đã xác định cờ bạc

là hành vi có tính nguy hiểm đến trật tự an toàn xã hội, là công cụ để các thế lực xấu lợi dụng, phá hoại, đầu độc, bóc lột nhân dân, làm một số người sao nhãng nhiệm vụ cách mạng Sắc lệnh 168/SL, Sắc luật 03-SL/76 và các văn bản hướng dẫn đã được quan tâm kịp thời ban hành để phục vụ cho hoạt động đấu tranh với các loại tội phạm về cờ bạc Tại các văn bản này đã nêu ra những khái niệm, phân hóa một cách tương đối rõ về các hành vi thuộc tội

phạm cờ bạc Phương châm xử lý về hình sự đó là “mức độ nặng nhẹ căn cứ

vào tính chất của hành vi và nhân thân bị cáo, hành vi tổ chức, chứa gá cờ bạc nguy hiểm hơn hành vi đánh bạc, những đám bạc to nguy hiểm hơn đám bạc nhỏ” [2, tr45] Do vậy, xác định được hành vi đánh bạc và đưa ra mức

hình phạt rất nghiêm khắc và hướng xử lý là hình phạt ngày càng mang tính chất giáo dục là chính

2 Các văn bản pháp luật nói trên được ban hành trong điều kiện đất nước còn có chiến tranh, chưa thống nhất nên các văn bản được ban hành cũng chưa hoàn thiện về mặt lập pháp Điều này thể hiện rõ cách đưa ra khái niệm về tội phạm chủ yếu mang tính liệt kê, chưa có sự phân tích rạch ròi giữa các hành vi cờ bạc, cách thức quy định còn rất sơ lược, chưa có sự thống

nhất tại hai miền đất nước về đường lối xử lý

Mặc dù còn những hạn chế nhất định, nhưng phải khẳng định rằng Sắc lệnh 168/SL, Sắc luật 03-SL/76 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành là những cơ sở pháp lý quan trọng để đấu tranh phòng, chống tội phạm cờ bạc, thực hiện những nhiệm vụ xây dựng cải tại xã hội của Nhà nước ta trong giai đoạn lịch sử này Đây cũng là cơ sở để xây dựng những quy định của pháp luật hình sự nước ta về tội phạm cờ bạc nói chung và tội đánh bạc nói riêng về sau

1.2.2 Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 cho đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999

Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 (có hiệu lực từ 1/1/1986) được ban hành đánh dấu một bước tiến quan trọng trong kỹ thuật lập pháp hình sự ở nước ta Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 trở thành Đạo luật hình sự đầu tiên của nước ta quy định tất cả các vấn đề về tội phạm và hình phạt, Bộ luật này ra đời đã thay thế cho tất cả các văn bản pháp luật được áp dụng từ 1945 đến trước khi Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 có hiệu lực Bộ luật hình

sự Việt Nam năm 1985 quy định các dấu hiệu cấu thành tội phạm đối với tội phạm về cờ bạc gồm tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc

Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 là điều luật duy nhất quy định về các tội cờ bạc cùng với các quy định trong phần chung và Điều 218 (quy định về hình phạt bổ sung) của Bộ luật là cơ sở pháp lý cho việc xử lý các tội phạm về cờ bạc trong giai đoạn này

Tại khoản 1 Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 quy định về

tội đánh bạc: "Người nào đánh bạc dưới bất kì hình thức nào được thua bằng

tiền hay hiện vật, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm

hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến ba năm" [29, Điều 200]

Ngoài ra tại khoản 2 và khoản 3 Bộ luật hình sự cũng quy định các hình

phạt bổ sung đối với các tội phạm này bao gồm:"Có thể bị phạt quản chế

hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm" và " bị phạt tiền từ hai triệu đồng

đến năm triệu đồng và có thể bị tịch thu một phần tài sản"

Với cách thức quy định tại Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm

1985 cho thấy, mặc dù được quy định tại cùng một điều luật nhưng tội đánh bạc được phân định rõ rệt với tội tổ chức đánh bạc và tội gá bạc bằng cách quy định cụ thể ở hai khung hình phạt khác nhau với chế tài cụ thể khác nhau Đây chính là một điểm tiến bộ trong kỹ thuật lập pháp của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 so với các văn bản pháp luật thời kì trước

Về tội đánh bạc khoản 1 Điều 200 Bộ luật hình sự xác định bản chất

của hành vi này là: "Đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền

hay hiện vật"

Hình phạt được áp dụng đối với tội đánh bạc là phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến ba năm Ngoài ra, hình phạt phụ là hình phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 1 năm đến 5 năm Hình phạt tiền được áp dụng là hình phạt phụ là từ hai triệu đồng đến năm triệu đồng, người phạm tội còn có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản

Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 cho thấy rõ sự kế thừa và phát triển các quy định của pháp luật hình sự giai đoạn trước về tội đánh bạc,

đó là vẫn quy định hình thức xử lý nghiêm khắc hơn đối với những đối tượng tham gia đánh bạc

Thời kỳ này Nhà nước ta vẫn kế thừa quan điểm nhận thức về tính nguy hiểm cho xã hội của các hành vi cờ bạc Đồng thời xác định các hành vi

cờ bạc bao gồm: đánh bạc, tổ chức đánh bạc và gá bạc Mặt khác cũng nhận thấy rằng quy định về các tội cờ bạc trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm

1985 thể hiện bước phát triển quan trọng trong kỹ thuật lập pháp hình sự Cùng với Phần chung của Bộ luật hình sự trong đó bao gồm những quy định chung về tội phạm và hình phạt, Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm

1985 quy định một cách ngắn gọn khoa học về các hành vi phạm tội (hành vi đánh bạc, hành vi tổ chức đánh bạc, hành vi gá bạc) mà không cần liệt kê dài

dòng về từng dạng hành vi cụ thể cũng như không cần đưa vào điều luật hành

vi của những người đồng phạm khác Việc đổi mới này làm cho quy định về các tội cờ bạc nói chung và tội đánh bạc nói riêng trở nên ngắn gọn dễ hiểu và khoa học

Tuy nhiên, quy định của Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 cũng còn những hạn chế nhất định, phát sinh những vướng mắc trong quá tình

áp dụng pháp luật hình sự về đấu tranh phòng chống đối với các đối tượng đánh bạc nói riêng và các đối tượng tội phạm về cờ bạc nói chung

Hạn chế đầu tiên có thể nhận thấy rằng: Các tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc cùng được quy định trong một điều luật, các dấu hiệu cấu thành tội đánh bạc gần như không có điểm chung với các dấu hiệu cấu thành tội tổ chức đánh bạc và gá bạc Vì vậy, tuy đã được sắp xếp ở hai khung khác nhau, nhưng rõ ràng cách quy định này là chưa có tính khoa học

Hạn chế thứ hai còn tồn tại: Quy định về cả ba tội đều không chỉ rõ ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm đối với các hành vi cờ bạc Cách quy định này dẫn đến những quan điểm khác nhau xung quanh vấn đề phạm vi xử lý hình sự đối với các tội phạm về cờ bạc Mặc dù quy định tại Điều 200 cần phải dựa trên tinh thần và đặt trong mối tương quan pháp lý của

khoản 3 Điều 8 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 "những hành vi tuy có

dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác", nhưng

những người áp dụng pháp luật lại có những quan điểm nhận thức khác nhau

về ranh giới giữa tính nguy hiểm đáng kể và nguy hiểm không đáng kể đối với các hành vi cờ bạc

Trong khi đó các văn bản hướng dẫn áp dụng luật hình sự trong suốt thời kỳ Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 có hiệu lực cũng không đề cập tới vấn đề này Đối với những tội hoàn toàn có thể tạo ra sự phân định rõ ràng trong luật giữa những trường hợp là tội phạm với những trường hợp không

phải là tội phạm như các tội phạm cờ bạc thì việc quy định chung chung như nói ở trên là một hạn chế

Bên cạnh đó, cách quy định tình tiết định khung tăng nặng tại đoạn 2

khoản 2 Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 "phạm tội trong

trường hợp tái phạm nguy hiểm thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm" Việc điều

luật quy định như thế này dẫn tới hai cách hiểu khác nhau, tình tiết định khung tăng nặng này được áp dụng cho cả ba tội hay chỉ được áp dụng cho tội

tổ chức đánh bạc và gá bạc

Với những hạn chế trong cơ cấu tại Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 đã không đủ rõ ràng để tạo ra một cách hiểu thống nhất Điều luật tạo ra nhiều cách hiểu khác nhau dẫn tới các ảnh hưởng mang tính tiêu cực trong quá trình áp dụng pháp luật

Ngoài ra, còn có thể thấy chế tài được quy định cho các tội cờ bạc (bao gồm hình phạt chính được quy định tại Điều 200 và hình phạt bổ sung được quy định tại khoản 3 Điều 218) còn tương đối nhẹ, chưa đủ răn đe, phòng ngừa những hành vi thực hiện loại tội phạm này Ngược lại, việc quy định hình phạt bổ sung quản chế hoặc cấm cư trú đối với những người phạm tộ cờ bạc là không phù hợp, thiếu ý nghĩa thực tế và tính khả thi Mặt khác, chỉ riêng tình tiết phạm tội trong trường hợp tái phạm nguy hiểm là tình tiết định khung tăng nặng thì chưa đủ bao quát hết những trường hợp phạm tội mà mức

độ nguy hiểm cao hơn đáng kể so với những trường hợp khác

Tóm lại, với sự ra đời của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985, những

quy định của luật hình sự về tội phạm cờ bạc đã thể hiện những tiến bộ quan trọng so với giai đoạn trước Những tiến bộ đó góp phần quan trọng vào hoạt động đấu tranh phòng chống các tội phạm này trong suốt thời kỳ gần 15 năm

kể từ khi Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985 có hiệu lực thi hành Tuy nhiên, quy định về các tội cờ bạc trong thời kỳ này vẫn chưa hoàn thiện Cách quy định quá khái quát, gọn nhẹ và chưa thể hiện hết những nội dung cần thiết đã

tạo ra những vướng mắc trong quá trình áp dụng

1.3 Tội đánh bạc trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới

Pháp luật hình sự một số nước trên thế giới hiện nay tồn tại hai quan điểm pháp lý khác nhau trong quá trình xây dựng pháp luật về hành vi cờ bạc nói riêng và hành vi đánh bạc nói riêng Theo đó một số quốc gia nghiêm cấm hành vi đánh bạc dưới mọi hình thức như: Trung Quốc, Nhật Bản, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào một số nước thì cho phép hoạt động công khai dưới

sự quản lý của Nhà nước như Campuchia, Mỹ, Anh, Cộng hòa Pháp

Đối với các nước cho phép đánh bạc hoạt động công khai dưới sự quản

lý của Nhà nước thì họ quan niệm cờ bạc nạn xã hội và luôn luôn tồn tại Do vậy thay vì nghiêm cấm, pháp luật các nước này cho phép hoạt động cờ bạc

để quản lý Pháp luật các nước này cho phép công dân được thành lập các Casino (sòng bạc), các công ty chuyên tổ chức đánh bạc, cá nhân được đánh bạc công khai mọi nơi Tuy vậy, pháp luật các quốc gia này quy định rõ ràng các hình thức đánh bạc được Nhà nước quản lý Các hành vi gian lận đều bị

xử phạt nặng hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự cả ở phía những người đánh bạc và người tổ chức

1.3.1.Tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự Nhật Bản

Bộ luật hình sự Nhật Bản ban hành ngày 01/10/1908 (được sửa đổi, bổ sung ngày 24/06/2011) đã dành hẳn một chương để quy định về tội đánh bạc Chương XXIII, Bộ luật hình sự Nhật Bản quy định tội liên quan về đánh bạc

và vé số:

Điều 185: Đánh bạc

Người nào đánh bạc thì bị phạt tiền dưới 50 vạn Yên hoặc phạt tiền mức nhẹ Tuy nhiên không hạn chế trong trường hợp cá cược vật dùng để giải trí nhất thời

Điều 186: Đánh bạc nhiều lần và tổ chức nơi đánh bạc

1 Người nào đánh bạc nhiều lần thì bị phạt tù dưới 3 năm

2 Người nào mở sòng bạc hoặc tập trung con bạc nhằm mục đích lợi nhuận thì bị phạt tù trên 3 tháng đến dưới 5 năm [19, tr147-148]

Có thể nhận thấy pháp luật hình sự Nhật Bản quy định rất rõ chế tài hình sự đối với tội đánh bạc Bộ luật hình sự Nhật Bản đã có hẳn một chương riêng để quy định về tội đánh bạc nói riêng và các tội cờ bạc nói chung Điều này cho thấy pháp luật Nhật Bản cũng coi việc tham gia chơi cờ bạc là hành

vi bất hợp pháp làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới trật tự, an toàn công cộng

So với quy định về tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự nước ta, rõ ràng Bộ luật hình sự Nhật Bản quy định chi tiết hơn về cấu thành tội phạm, bên cạnh đó

Bộ luật hình sự Nhật Bản cũng quy định hình phạt tiền là hình phạt chính Tuy nhiên, về mức hình phạt tù tối đa trong pháp luật hình sự của Nhật Bản là

5 năm tù, trong khi đó ở Việt Nam là 7 năm tù Pháp luật hình sự Nhật Bản không quy định hình phạt bổ sung đối với tội đánh bạc, trong khi tại khoản 3 Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thì người phạm tội có thể bị áp dụng hình phạt phụ là phạt tiền từ 3.000.000 đ đến 30.000.000đ

1.3.2 Tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự Trung Quốc

Bộ luật hình sự Trung Quốc được thông qua ngày 01/07/1979, có hiệu lực ngày 01/01/1980 (sửa đổi, bổ sung năm 1997, 1999, 2001, 2002, 2005) quy định tội đánh bạc tại Điều 303 thuộc mục 1: Tội gây rối trật tự công cộng thuộc chương thứ VI: Tội phạm trật tự, quản lý xã hội

"Điều 303: Người nào lấy việc tụ tập đánh bạc, mở sòng bạc làm mục đích kinh doanh kiếm lời hoặc lấy việc đánh bạc làm nghiệp thì bị phạt tù đến

03 năm, cải tạo lao động, quản chế và bị phạt tiền " [18, tr187]

Theo pháp luật hình sự Trung Quốc, khái niệm tội đánh bạc được định nghĩa là hành động chơi với hy vọng chiến thắng từ việc đặt cược tiền Hình phạt nghiêm khắc sẽ được đưa ra trong ba trường hợp sau: Những người tham gia đánh bạc là cán bộ công chức, tổ chức, công chức tham gia đánh bạc ở nước ngoài và tổ chức lôi kéo thanh thiếu niên tham gia đánh bạc

So với quy định về tội đánh bạc trong pháp luật hình sự của Việt Nam, thì quy định về tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự Trung Quốc khá ngắn gọn Điều luật không quy định mức định lượng để truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi khách quan cấu thành tội đánh bạc khá rõ Về khung hình phạt đối với tội đánh bạc, Bộ luật hình sự Trung Quốc quy định người phạm tội bị phạt tù đến 3 năm, cải tạo lao động, quản chế và bị phạt tiền So với khung hình phạt quy định trong Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thì chế tài tối đa đối với người phạm tội đánh bạc trong luật hình sự Trung Quốc chỉ đến 3 năm

tù, trong khi đó Bộ luật hình sự nước ta quy định mức hình phạt tối đa là 7 năm tù

1.3.1.Tội đánh bạc theo Bộ luật hình sự cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Điều 83 (Bộ luật hình sự nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào năm

2006) quy định về tội đánh bạc:

Bất kỳ người nào tham gia đánh bạc trái phép sẽ bị phạt tiền từ 200.000 Kíp đến 2.000.000 Kíp Người nào đồng ý cho sử dụng địa điểm của nhà mình làm nơi đánh bạc, người tổ chức đánh bạc nếu tái phạm sẽ

bị phạt tù từ ba tháng đến hai năm hoặc phạt cải tạo không giam giữ Ngoài ra người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 500.000 Kíp đến 10.000.000 Kíp [49]

Bộ luật hình sự Nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ghi nhận hành vi đánh bạc, tổ chức đánh bạc và gá bạc trong cùng một điều luật Bên cạnh đó cũng quy định bất kỳ người nào tham gia đánh bạc trái phép sẽ bị phạt tiền từ 200.000 Kíp đến 2.000.000 Kíp So với quy định tại Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thì quy định tại Điều 83 Bộ luật hình sự Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào cũng quy định các hình phạt áp dụng đối với người phạm tội đánh bạc là: Phạt tù, cải tạo không giam giữ, phạt tiền Hình phạt tiền trong Điều 83 Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào có thể được áp dụng là hình phạt chính hoặc bổ sung Tuy nhiên, mức hình phạt tù tối đa áp dụng đối với

người phạm tội đánh bạc của luật hình sự Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào tối

đa chỉ là 2 ba năm tù, trong khi đó quy định tại khoản 2 Điều 248 Bộ luật hình

sự Việt Nam hiện hành là tới 7 năm tù

Bên cạnh những quốc gia nghiêm cấm hành vi đánh bạc trái phép, thì những quốc gia cho phép đánh bạc một cách hợp pháp, cũng quy định trong pháp luật hình sự quốc gia những chế tài pháp lý để kiểm soát hoạt động cờ bạc Tại Vương quốc Anh, Đạo luật Cờ bạc 2005 (C19) - Đạo luật của Quốc hội Vương quốc Anh thông qua, được thiết kế để kiểm soát tất cả các hình thức của cờ bạc với mục đích là: (1) ngăn chặn cờ bạc là một nguồn của tội phạm hoặc rối loạn, được liên kết với tội phạm hoặc rối loạn hoặc được sử dụng để hỗ trợ tội phạm, (2) đảm bảo cờ bạc được tiến hành một cách công bằng và cởi mở, và (3) bảo vệ trẻ em và những người dễ bị tổn thương khác bị tổn hại bởi cờ bạc hoặc khai thác cờ bạc [48] Các quốc gia khác như Mỹ, Canada, Úc, Cam Pu Chia coi đánh bạc là hợp pháp và có chính sách quản lý

và bảo hộ nền kinh tế cờ bạc, hàng năm thu lợi nhuận rất lớn cho Nhà nước

Qua nghiên cứu quy định về tội đánh bạc trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới có thể nhận thấy: Pháp luật hình sự một số nước trên thế giới đều coi đánh bạc nói riêng và hành vi cờ bạc nói chung là bất hợp pháp, bên cạnh đó pháp luật của các quốc gia coi đánh bạc là tội phạm quy định rất rõ

về tội phạm và hình phạt áp dụng đối với những người tham gia hành vi cờ bạc trái phép Những quốc gia coi đánh bạc là hành vi hợp pháp luôn có những chính sách hình sự phù hợp để quản lý hoạt động cờ bạc So với pháp luật hình

sự của một số nước trên thế giới quy định về tội đánh bạc tại Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành cơ bản bảo đảm tính chặt chẽ về kỹ thuật lập pháp, quy định chi tiết về cấu thành tội phạm và các chế tài áp dụng đối với người thực hiện hành vi đánh bạc; thể hiện đầy đủ bản chất pháp luật hình sự Việt Nam xã hội chủ nghĩa về tội phạm và hình phạt đối với tội đánh bạc trái phép

Chương 2 TỘI ĐÁNH BẠC THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÒA BÌNH

2.1.Tội đánh bạc theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành

2.1.1 Một số điểm mới sửa đổi, bổ sung

Luật số 37/2009/QH12 ngày 19/6/2009 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự

và Nghị quyết số 01/2010/NQ -HĐTP ngày 22/10/2010 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành Theo quy định, tội đánh bạc có những điểm mới sau đây:

Thứ nhất, hiện nay theo Nghị quyết hướng dẫn thì thuật ngữ “đánh bạc”

chuyển thành “ đánh bạc trái phép” và được hiểu là hành vi đánh bạc được thực hiện dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật

mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp

Thứ hai, trước đây, mức xử lý hình sự là một triệu đồng thì nay nâng lên là

hai triệu đồng và bỏ việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người đã bị xử

lý hành chính về tội đánh bạc mà còn vi phạm dưới hai triệu đồng mà chỉ xử lý hình sự khi họ đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của Bộ luật hình sự chưa được xoá án tích mà còn vi phạm Mặt khác, khi xác định trách nhiệm hình sự đối với người đánh bạc không được tính tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng để đánh bạc của tất cả các lần đánh bạc mà phải căn cứ vào từng lần đánh bạc để xem xét, cụ thể:

- Trong trường hợp tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của từng lần đánh bạc đều dưới mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (dưới

2000.000 đồng) và không thuộc một trong các trường hợp khác để truy cứu trách nhiệm hình sự (đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của

Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm) thì người đánh bạc không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc Trường hợp tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của lần đánh bạc nào bằng hoặc trên mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (từ 2.000.000 đồng trở lên) thì người đánh bạc phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc đối với lần đánh bạc đó;

- Trường hợp đánh bạc từ hai lần trở lên mà tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của từng lần đánh bạc bằng hoặc trên mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (từ 2.000.000 đồng trở lên) thì người đánh bạc phải bị

truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc với tình tiết tăng nặng “phạm tội

nhiều lần” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 48 của Bộ luật hình sự Việt

Nam hiện hành

- Trường hợp đánh bạc từ năm lần trở lên mà tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của từng lần đánh bạc bằng hoặc trên mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (từ 2.000.000 đồng trở lên) và lấy tiền, hiện vật do đánh bạc mà có làm nguồn sống chính thì người đánh bạc phải bị truy cứu trách

nhiệm hình sự về tội đánh bạc với tình tiết định khung “có tính chất chuyên

nghiệp”quy định tại điểm a khoản 2 Điều 248 của Bộ luật hình sự Việt Nam

hiện hành

Thứ ba, “tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc” bao gồm: Tiền hoặc hiện vật

dùng đánh bạc thu giữ được trực tiếp tại chiếu bạc; tiền hoặc hiện vật thu giữ được trong người các con bạc mà có căn cứ xác định đã được hoặc sẽ được dùng đánh bạc; tiền hoặc hiện vật thu giữ ở những nơi khác mà có đủ căn cứ

xác định đã được hoặc sẽ được dùng để đánh bạc

Thứ tư, khi xác định tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc cần phân biệt:

- Trong trường hợp, nếu nhiều người cùng tham gia đánh bạc với nhau thì

việc xác định tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc đối với từng người đánh bạc

là tổng số tiền, giá trị hiện vật của những người cùng đánh bạc đó

- Còn trường hợp đánh bạc dưới hình thức chơi số đề, cá độ bóng đá, cá độ đua ngựa thì một lần chơi số đề, một lần cá độ bóng đá, một lần cá độ đua ngựa (để tính là một lần đánh bạc) được hiểu là tham gia chơi trong một lô

đề, tham gia cá độ trong một trận bóng đá, tham gia cá độ trong một kỳ đua

ngựa trong đó người chơi có thể chơi làm nhiều đợt Trách nhiệm hình sự được xác định đối với người chơi một lần đánh bạc trong các trường hợp này là tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng để chơi trong các đợt đó Cũng theo Nghị quyết hướng dẫn, nếu số tiền cá độ đua ngựa, số tiền mua số đề của mỗi đợt từ 2.000.000 đồng trở lên thì cũng không được áp dụng tình tiết tăng nặng “ phạm tội nhiều lần” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 48 của Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành

Thứ năm, trước đây trong Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày

12/05/2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về cách xác định

số tiền hoặc giá trị hiện vật của người chơi đề, cá độ dùng đánh bạc, thì: Nếu tiền đặt cược là A, tỷ lệ cược là B thì giá trị tang vật là A + A x B Với cách tính theo Nghị quyết này trong thời gian vừa qua đã gây ra nhiều khó khăn và không có lợi cho bị can và số tiền để truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ là số tiền

“ảo” không có thực Còn theo điểm mới của Nghị quyết 01/2010/NQ-HĐTP thì việc xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của người chơi đề, cá độ và của chủ

đề, chủ cá độ dùng đánh bạc dưới hình thức chơi số đề, cá độ bóng đá, cá độ

đua ngựa như sau:

- Xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của người chơi đề, cá độ dùng đánh bạc: Trường hợp người chơi số đề, cá độ có trúng số đề, thắng cược cá độ thì số tiền mà họ dùng đánh bạc là tổng số tiền mà họ đã bỏ ra để mua số đề, cá độ cộng với số tiền thực tế mà họ được nhận từ chủ đề, chủ cá độ Còn trong trường hợp, nếu người chơi số đề, cá độ không trúng số đề, không thắng cược cá độ hoặc bị

phát hiện, ngăn chặn trước khi có kết quả mở thưởng thì số tiền mà họ dùng đánh

bạc là tổng số tiền mà họ đã bỏ ra để mua số đề, cá độ đó

- Xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc: Trường hợp có người chơi số đề, cá độ trúng số đề, thắng cược cá độ thì số tiền chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc là toàn bộ số tiền thực tế mà chủ đề, chủ

cá độ đã nhận của những người chơi số đề, cá độ và số tiền mà chủ đề, chủ cá

độ phải bỏ ra để trả cho người trúng (có thể là một hoặc nhiều người) Tuy nhiên, nếu trong trường hợp không có người chơi số đề, cá độ trúng số đề, thắng cược cá độ hoặc bị phát hiện, ngăn chặn trước khi có kết quả mở thưởng, kết quả bóng đá, kết quả đua ngựa thì số tiền chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc là tổng

số tiền mà chủ đề, chủ cá độ đã nhận của những người chơi số đề, cá độ đó

2.1.2 Những dấu hiệu pháp lý hình sự

Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành quy định tách riêng giữa tội đánh bạc và tội tổ chức đánh bạc và gá bạc Theo đó, Điều 248 quy định về tội đánh bạc, Điều 249 quy định về tội tổ chức đánh bạc và gá bạc Việc tách tội đánh bạc và tội tổ chức đánh bạc và gá bạc thành những điều luật riêng là nhằm cá thể hóa trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội do yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng ngừa tội phạm trong tình hình kinh tế - xã hội mới

Tội đánh bạc tại điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành quy định:

1 Người nào đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích

mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến

ba năm

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù

từ hai năm đến bảy năm:

a) Có tính chất chuyên nghiệp;

b) Tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc có giá trị từ năm mươi triệu đồng trở lên;

c) Tái phạm nguy hiểm

3 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ ba triệu đồng đến ba mươi triệu đồng [31, Điều 248]

Khách thể của tội phạm: Là các quan hệ xã hội được Bộ luật hình sự

Việt Nam bảo vệ tránh khỏi sự xâm hại có tính chất tội phạm, nhưng bị tội phạm xâm hại đến và gây nên (hoặc có thể gây nên) thiệt hại đáng kể nhất định

Mặt khách quan của tội phạm: Là mặt bên ngoài của sự xâm hại có

tính chất tội phạm trong thực tế khách quan, gây nguy hiểm đáng kể cho xã hội, xâm phạm đến khách thể được pháp luật hình sự Việt Nam bảo vệ

Trong tổng thể đó, có thể xác định mặt khách quan của tội đánh bạc qua dấu hiệu hành vi phạm tội, phương tiện phạm tội và các điều kiện xử lý

về hình sự đối với người thực hiện hành vi phạm tội

Hành vi phạm tội của tội đánh bạc là hành vi đánh bạc được hiểu là hành vi tham gia vào trò chơi được tổ chức bất hợp pháp mà sự được thua kèm theo việc được, mất một số tài sản nhất định

Như vậy, bản chất của hành vi này là việc chủ thể tham gia vào trò chơi bất hợp pháp, trong đó, người thắng hoặc người thua được nhận hoặc phải trả bằng một lượng tài sản nhất định và việc thắng thua này mang tính khách quan

Điều này giúp cho việc xác định những loại trò chơi được tổ chức một cách hợp pháp không thuộc phạm vi khái niệm đánh bạc Khái niệm tổng quát về hành vi đánh bạc mà điều luật đưa ra cho thấy dạng biểu hiện cụ thể của hành

vi đánh bạc rất phong phú, đa dạng Có thể nói, người phạm tội đánh bạc có thể lựa chọn bất cứ hoạt động nào hay hiện tượng nào trong cuộc sống với ý thức biến nó thành trò chơi có dùng tài sản làm phương tiện thanh toán cho việc được thua để chúng thỏa mãn hành vi trong mặt khách quan của tội phạm này (trừ hành vi của người đua xe trái phép đồng thời tham gia cá cược vì hành vi này đã được quy định tại Điều 207 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành)

Kết quả của trò chơi đó phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động của chủ thể như đánh xóc đĩa, ba cây Có thể phụ thuộc vào những đối tượng nhất định

do họ điều khiển, quản lý hoặc lựa chọn như trọi gà, đua chó, đua ngựa Việc phân tích đó cũng cho kết quả thắng thua có thể phụ thuộc vào khả năng của chủ thể và sự may rủi Nhưng rõ ràng, hành vi phạm tội đánh bạc dù tồn tại dưới hình thức nào đều có điểm chung là việc thắng thua mang tính khách quan Đặc điểm chung này chính là cơ sở để phân biệt giữa những hành vi đánh bạc với những hành vi về hình thức có biểu hiện giống hành vi đánh bạc (sự thỏa thuận chơi được thua giữa các chủ thể), nhưng kết quả thắng thua lại không mang tính khách quan mà hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của một người nào đó

Trường hợp một người hoặc một nhóm người có thể điều chỉnh được kết quả thắng thua theo ý muốn thì hành vi của các bên thực chất không còn là một dạng trò chơi nữa Trong trường hợp này hành vi của các chủ thể không

có sự gian dối vẫn được xác định là hành vi đánh bạc nhưng hành vi của chủ thể dùng sự gian dối để điều chỉnh kết quả phải được xác định là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Theo quy định tại khoản 1 Điều 248 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thì phương tiện thanh toán cho việc được thua phải là tiến hoặc hiện vật Tuy