Đồng thời giúp cho bản thân tìm hiểu sâu hơn về các vấn đề: Tìm hiểu các mạch điện trong thực tế , lắp đặt các mạch điện chiếu sáng, từ đó hình thành cho mình kĩ năng để góp phần làm tốt
Trang 11 Mở đầu.
1.1 Lí do chọn đề tài.
Môn Công nghệ lớp 9 là một môn học mới, khó cho cả GV và học sinh Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên thời lượng Thực hành là khá cao, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau khi ra Trường
Thực tế cho thấy học sinh ở trường đại đa số là con em nông thôn nên rất khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn chậm Nhiều học sinh coi môn này là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho các giờ học Lý thuyết và đặc biệt là các giờ Thực hành
Một thực tế hiện nay trong trường điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu, dẫn đến chất lượng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năng thực hành cho học sinh nói riêng là không cao
Là một giáo viên Công Nghệ được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyên ngành sau nhiều năm công tác tại Trường THCS, trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp
9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học phục vụ cho cuộc sống tương lai của học sinh, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số phương pháp mới trong việc dạy thực hành môn Công Nghệ để đạt hiệu quả cao nhất Sáng kiến mới này đã được áp dụng thành công trong trường THCS
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Khi chọn hướng nghiên cứu “phương pháp dạy bài thực hành môn công nghên 9 ” với mục đích cung cấp cho học sinh một con đường nhanh và dễ để
học sinh lắp đặt được những mạch điện chiếu sáng đơn giản nhất Đồng thời giúp cho bản thân tìm hiểu sâu hơn về các vấn đề: Tìm hiểu các mạch điện trong thực tế , lắp đặt các mạch điện chiếu sáng, từ đó hình thành cho mình kĩ năng để góp phần làm tốt công việc thực hành cho học sinh Ngoài ra với mục đích để trao đổi với đồng nghiệp để cùng nhau bổ khuyết, xây dựng cho giải pháp càng hoàn thiện hơn trong quá trình áp dụng
1.3 Về đối tượng:
- Các em học sinh đa phần đều là con em gia đình làm nghề nông nghiệp Việc hướng các em yêu thích nghề nghiệp mang tính Công nghệp như môn Công Nghệ là điều trước tiên các giáo viên giảng dạy phải thực hiện Các em còn ngại khi tiếp xúc với điện, với các thiết bị điện, đồ dùng điện
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trang 2Điều tra khảo sát thực tế , thu thập thông tin, thống kê và sử lý số liệu
2 Nội dung
2.1.Cơ sở lí luận
Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên có thời lượng Thực hành khá cao Các bài thực hành đó thường có hai dạng như sau:
+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trình Công nghệ, các thao tác kĩ thuật tạo ra sản phẩm đơn giản
+ Vận dụng lý thuyết để giải các bài tập tình huống, bài thực hành rèn luyện kỹ năng
- Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung thực hành, trình tự tiến hành hoặc mãu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng thì cần phải áp dụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể
- Thực tế Hs tại các trường THCS là sau khi hoàn thành chương trình thì
đa phần học sinh thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu của môn học là rất khó khăn vì đặc trưng của môn học đòi hỏi người học phải được trang bị nhiều kỹ năng khác nhau như:
+ Lập được dự trù thiết bị, dụng cụ
+ Thết kế được một mạch điện theo yêu cầu, đảm bảo tính thấm mỹ
+ Sử dụng thành thạo các loại: Tua vít, bút thử điện kìm điện, sử dụng khoan, sử dụng cưa……
2.2.Thực trạng dạy học học môn Công nghệ 9 mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà trước khi áp dụng sáng kiến
- Điều kiện cơ sở vật chất nhà trường chưa đủ đảm bảo cho việc thực hiện bài thực hành cho nhiều học sinh tham gia, các dụng cụ thiết bị cũng như vật liệu điện còn thiếu nhiều chủng loại, đặc biệt các thiết bị được cấp về có chất lượng không cao, chỉ sử dụng một lần đã xuống cấp
- Về Hs đại đa số con em nông thôn nghèo
*Khảo sát: Sau khi tham khảo, lấy ý kiến học sinh về môn học Công Nghệ tôi thấy đa phần các em học sinh có ý kiến như sau:
- Về địa điểm các em không thích học thực hành ngay tại phòng học lý thuyết Tỷ lệ học sinh muốn được học thực hành tại phòng học thực hành chuyên biệt hoặc làm việc ứng dụng thực tế là rất cao
Trang 3- Sản phẩm của mình chỉ mang tính thí nghiệm mà chưa thực tế, không được áp dụng vào sử dụng
Năm học 2014 – 2015 khi chưa áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy thu được kết quả như sau:
Do những nguyên nhân trên, nên dẫn đến kết quả thu được là tỉ lệ học sinh giỏi thấp, học sinh TB và hs yếu cao
2.3 Phương pháp áp dụng SKKN.
- Hiện nay nhà trường đã có phòng thực hành riêng
Thực tế dạy học môn Công Nghệ 9 Mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà tại trường THCS năm học 2015 – 2016 tôi đã mạnh dạn áp dụng một số kinh nghiệm riêng như sau:
- Đối với các bài Thực hành tôi phân phối thời gian thành hai phần theo nội dung bài dạy
* PHẦN LÝ THUYẾT THỰC HÀNH:( Dạy trong 1 tiết học 45 phút)
I.PHẦN CHUẨN BỊ
II.PHẦN NỘI DUNG THỰC HÀNH
1.Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý:
-Hs tìm hiểu các phần tử có trong mạch điện
-Nguyên lí hoạt động của mạch điện
- Mối quan hệ các phần tử trong mạch
2.Vẽ sơ đồ lắp đặt:
- Gv cho Hs hoạt động nhóm nhỏ vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện
- Thảo luận nhận xét và chọn sơ đồ thích hợp nhất
3.Lập kế hoạch làm việc:
- GV tổ chức cho học sinh lập kế hoạch làm việc bao gồm:( lập bảng dự trù thiết bị, bảng nội dung công việc cần làm, yêu cầu kĩ thuật)
* PHẦN THỰC HÀNH:
( Dạy trong 1 tiết hoặc 2, 3 tùy theo phân phối chương trình )
I Hướng dẫn thực hành
1 GV kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh:
2 Các chú ý khi thực hành
II.Thực hành
1 GV tổ chức cho học sinh tự quan sát cách bố trí bảng điện, thiết bị tiêu thụ điện trong một phòng cụ thể thực tế
Trang 42 .GV theo dõi hướng dẫn học sinh làm việc lắp đặt mạng điện để có biện pháp hướng dẫn và uốn nắn kịp thời
III.Đánh giá thực hành :
GV tổ chức cho học sinh tự đánh giá chéo nhau kết quả thực hành theo các tiêu chí
- GV nhận xét, kết luận chung Rút kinh nghiệm
Ví dụ một bài cụ thể:
Tiết 19, 20, 21 ( Theo phân phối chương trình mới )
Bài 8: Thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN 2 CÔNG TẮC 2 CỰC ĐIỀU KHIỂN 2 ĐÈN (T1)
I MỤC TIÊU:
Học xong bài này học sinh đạt được:
1 Kiến thức: - Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng 2 công tắc 2
cực điều khiển 2 đèn
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
- Lập được bảng dự trù vật liệu và biết cách lựa chọn dụng cụ
2 Kĩ năng: - Lựa chọn và sử dụng đúng dụng cụ để lắp đặt điện
- Lắp đặt được mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩ thuật, đúng qui trình, vận hành an toàn
3 Thái độ: Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học và vệ sinh nơi làm việc
II CHUẨN BỊ:
1.Chuẩn bị của Giáo viên:
- Bộ dụng cụ, thiết bị điện
- Các loại vật liệu
- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
.- Kìm, dao nhỏ, tua vít
2.Chuẩn bị của Học sinh:
- Chuẩn bị thêm: Tua vít, kìm (Gv phân cụ thể cho từng nhóm nhỏ )
- Mỗi nhóm 5 em: Bảng điện (1), công tắc hai cực(2), bóng đèn, đui đèn(2), băng cách điện…
III CÁC HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC DẠY HỌC:
Hoạt động 1: ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.
Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện 2 công tắc 2 cực
điều khiển 2 đèn
Trang 5Gv: Cho Hs quan sát sơ đồ
Tìm hiểu các phần tử trong mạch điện
Thảo luận tìm hiểu nguyên lí hoạt
động của mạch điện
-? Mối quan hệ về điện của các phần
tử
Sơ đÔ nguyên lí:
Hoạt động 3: Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
GV: Cho thảo luận nhóm vẽ sơ
đồ lắp đặt mạch điện
Hs: Các nhóm thảo luận vẽ sơ đồ
Hs: Nhận xét các sơ đồ và chọn
ra một sơ đồ thích hợp nhất
Gv: Nhận xét và kết luận
Gv? Mạch điện này thường được
ứng dụng trong những trường
hợp nào trong thực tế?
Hoạt động 4 Lập bảng dự trù vật liệu , thiết bị và lựa chọn dụng cụ
T T
Tên dụng cụ, vật liệu, thiết bị
S L
Yêu cầu kĩ thuật
A 1 2
Vật liệu
B 1 2 Thiết bị, dụng cụ
Gv? Để lắp được mạch điện trên
ta cần các vật liệu nào?
Gv? Để lắp được mạch điện
trên ta cần cácthiết bị và dụng cụ
nào?
Hs: Trả lời
Hs khác: Nhận xét bổ sung
Gv: Nhận xét, phân tích và kết
luận
Gv: Cho Hs quan sát các đồ
dùng, thiết bị, dụng cụ cần
chuẩn bị
Hoạt động 5: Tìm hiểu qui trình lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn:
O A O A
Trang 6Hoạt động của GV- Hs Nội dung
Gv? Để lắp được mạch điện trên ta
thực hiện theo các bước nào?
- Hs: Nêu quy trình
Hs khác: Nhận xét bổ sung
GV nêu qui trình và giải thích kĩ từng
công đoạn
+ Bước 1: Vạch dấu
+ Bước 2: Khoan lỗ BĐ
+ Bước 3: Lắp TBĐ của BĐ
+ Bước 4: Nối dây nạch điện
+ Bước 5: Kiểm tra
Hoạt động 6: Cũng cố bài
Gv: Hệ thống lại bài học theo các câu hỏi
?1 Nêu nguyên lí hoạt động của mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
? Nêu các vật liệu, thiết bị, dụng cụ để lắp mạch điện trên
Hoạt động 7: Dặn dò
- Các em về nhà học các nội dung bài học theo các nội dung
Chuẩn bị đồ dùng thực hành: Mỗi nhóm 5 em: Bảng điện (1), công tắc hai cực(2), bóng đèn, đui đèn(2), băng cách điện, tua vít và kìm …
- Chuẩn bị báo cáo thực hành theo mẫu: (CHÚ Ý: Các mục 1,2,3,4 hòan thành ở nhà )
TRƯỜNG THCS QUẢNG YÊN
Họ và tên: Lớp:
BÁO CÁO THỰC HÀNH Bài thực hành lắp mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
1 Sơ đồ nguyên lý:
2 Sơ đồ lắp đặt:
3 Qui trình lắp đặt:
4 Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn
dụng cụ
TT Vật liệu, dụng cụ, Thiết bị Số lượng Yêu cầu kĩ thuật
1
2
3
5 Báo cáo nội dung thực hành.
Các công
đoạn
Nội dung làm việc
Sử dụng dụng cụ nào
Yêu cầu kĩ thuật
1………
2
3
4
…
6 Đánh giá kết quả thực hành.
Trang 7
Tiết 20:
Bài 8: Thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN 2 CÔNG TẮC 2 CỰC ĐIỀU KHIỂN 2 ĐÈN (T2).
I.MỤC TIÊU:
Học xong bài này học sinh đạt được:
1 Kiến thức: - Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng 2 công tắc 2
cực điều khiển 2 đèn
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
- Lập được bảng dự trù vật liệu và biết cách lựa chọn dụng cụ
2 Kĩ năng: - Lựa chọn và sử dụng đúng dụng cụ để lắp đặt điện
- Lắp đặt được mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩ thuật, đúng qui trình, vận hành an toàn
3 Tháo độ: Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học và vệ sinh nơi làm việc
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của Giáo viên:
- Bộ dụng cụ, thiết bị điện
- Các loại vật liệu
- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
.- Kìm, dao nhỏ, tua vít
2.Chuẩn bị của Học sinh:
- Chuẩn bị thêm: Tua vít, kìm (Gv phân cụ thể cho từng nhóm nhỏ )
- Mỗi nhóm 5 em: Bảng điện (1), công tắc hai cực(2), bóng đèn, đui đèn(2), băng cách điện…
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.
Hoạt động 2: Tổ chức thực hành.
Hoạt động 3 Nội dung thực hành
Gv: Cho Hs phân tích kí nội dung
bước 1, 2, 3 của quy trình
Hs: Phân tích Hs khác: bổ sung
Gv: Nhận xét kết luận
Gv: Yêu cầu nội dung thực hành các
nhóm trong tiết học hoàn thành các
nội dung sau:
Bước 1 Vạch dấu
Bước 2: Khoan lỗ
Bước 3: Lắp TBĐ của bẳng điện
(chỉ hoàn thành công đoạn nối dây
TBĐ của bảng điện )
-Gv? Để đảm bảo am toàn trong quá
trình thực hành ta cần chú ý gì?
1 Nội dung thực hành
Bước 1 Vạch dấu Bước 2: Khoan lỗ Bước 3: Lắp TBĐ của bẳng điện (chỉ hoàn thành công đoạn nối dây TBĐ của bảng điện )
2.Chú ý khi thực hành
– Không đùa nghich
- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị
- Nơi làm việc gọn gàng, sạch sẽ, khoa học (chú ý vỏ và lõi dây dẫn điện )
- Tuyệt đối không tự ý đóng điện
Trang 8Hoạt động 4 Thực hành
- Giáo viên chia nhóm, cử nhóm trưởng Nêu
yêu cầu, nội qui thực hành và nhiệm vụ cụ
thể từng nhóm
- Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật
liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theo yêu
cầu
- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo
từng công đoạn Sau mỗi công đoạn Giáo
viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới cho
tiến hành làm tiếp công đoạn tiếp theo
- Gv theo dỏi quá trình làm việc của Hs để
kịp thời uốn nắn sửa chữa
- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn
xem học sinh dùng dụng cụ gì, có thích hợp
không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật
không Sau đó uốn nắn để học sinh làm tốt
hơn
Hs: Hoàn thành bài tập theo yêu cầu
Hoàn thành các công việc sau Bước 1 Vạch dấu
Bước 2: Khoan lỗ Bước 3: Lắp TBĐ của bẳng điện (chỉ hoàn thành công đoạn nối dây TBĐ của bảng điện )
Hoạt động 5: Tổng kết rút kinh nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc
GV: Cho Hs nhận xét chéo nhau kết quả thực hành theo yêu cầu và một phần của báo cáo thực hành
Hs: Nhận xét và rút ra các sai phạm hay mắc phải để tránh và khắc phục
- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh
+ Về ý thức kỉ luật
+ Về sự chuẩn bị của học sinh
+ Về thái độ làm việc
+ Về kết quả đạt được
+ Về thực hiện qui trình, vệ sinh nơi làm việc
Hoạt động 6 Dặn dò
- Các em về nhà học các nội dung bài học theo các nội dung
Chuẩn bị đồ dùng thực hành: Kết quả hôm nay và các đồ dùng thiết
bị : Bảng điện (1), công tắc hai cực(2), bóng đèn, đui đèn(2), băng cách điện…
.
Tiết 21
Bài 8: Thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN 2 CÔNG TẮC 2 CỰC ĐIỀU KHIỂN 2 ĐÈN (T3).
I.MỤC TIÊU:
Học xong bài này học sinh đạt được:
Trang 91 Kiến thức: - Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng 2 công tắc 2
cực điều khiển 2 đèn
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
- Lập được bảng dự trù vật liệu và biết cách lựa chọn dụng cụ
2 Kĩ năng:
- Lựa chọn và sử dụng đúng dụng cụ để lắp đặt điện
- Lắp đặt được mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩ thuật, đúng qui trình, vận hành an toàn
3 Tháo độ: Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học và vệ sinh nơi làm việc
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của Giáo viên:
- Bộ dụng cụ, thiết bị điện
- Các loại vật liệu
- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
.- Kìm, dao nhỏ, tua vít
2 Chuẩn bị của Học sinh:
- Chuẩn bị thêm: Tua vít, kìm (Gv phân cụ thể cho từng nhóm nhỏ )
- Mỗi nhóm 5 em: Bảng điện (1), công tắc hai cực(2), bóng đèn, đui đèn(2), băng cách điện…
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.
Hoạt động 2: Tổ chức thực hành.
Hoạt động 3 Nội dung thực hành
Gv: Cho Hs phân tích kí nội dung
bước 3, 4 của quy trình
Hs: Phân tích Hs khác: bổ sung
Gv: Nhận xét kết luận
Gv: Yêu cầu nội dung thực hành các
nhóm trong tiết học hoàn thành các
nội dung sau:
Bước 3: Lắp TBĐ của bẳng điện
Bước 4 Nối dây mạch điện
-Gv? Để đảm bảo am toàn trong quá
trình thực hành ta cần chú ý gì?
Gv: Phối hợp nhắc nhở lòng ghép giáo
ducj môi trường từ vỏ dây dẫn điện
cho Hs và liên hệ thực tế
1 Nội dung thực hành Bước 3: Lắp TBĐ của bẳng điện Bước 4 Nối dây mạch điện 2.Chú ý khi thực hành
– Không đùa nghich
- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị
- Nơi làm việc gọn gàng, sạch sẽ, khoa học (chú ý vỏ và lõi dây dẫn điện )
- Tuyệt đối không tự ý đóng điện
Hoạt động 4 Thực hành
- Giáo viên chia nhómHs theo nhóm cũ Nêu
yêu cầu và nhiệm vụ cụ thể từng nhóm
- Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật
liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theo yêu
cầu
Hoàn thành các nội dung sau: -Bước 3: Lắp TBĐ của bẳng điện ( lắp TBĐ vào bảng điện )
Trang 10- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo
từng công đoạn
- Sau mỗi công đoạn Giáo viên kiểm tra,
nhận xét cụ thể sau đó mới cho tiến hành làm
tiếp công đoạn tiếp theo
- Trong quá trình học sinh làm việc Giáo
viên quan sát, uốn nắn, sửa sai kịp thời
những lỗi mà học sinh mắc phải
- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn
xem học sinh dùng dụng cụ gì, có thích hợp
không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật
không Sau đó uốn nắn sửa chữa kịp thời
-Bước 4 Nối dây mạch điện
Hoạt động5: Tổng kết rút kinh nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc
GV: Cho Hs nhận xét chéo nhau kết quả thực hành theo yêu cầu và một phần của báo cáo thực hành
Hs: Nhận xét và rút ra các sai phạm hay mắc phải để tránh và khắc phục trong quá trình thực hành
- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh
+ Về ý thức kỉ luật
+ Về sự chuẩn bị của học sinh
+ Về thái độ làm việc
+ Về kết quả đạt được
+ Về thực hiện qui trình, vệ sinh nơi làm việc
Hoạt động 6 Dặn dò
- Các em về nhà học các nội dung bài học theo các nội dung
Chuẩn bị đồ dùng thực hành cho bài học sau
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Sau khi áp dụng phương pháp trên để giảng dạy bài thực hành mô đun “ Lắp đặt mạng điện trong nhà’’ môn công nghệ 9, tôi thấy tỉ lệ học sinh khá giỏi cao
và tỉ lệ học sinh yếu không còn
Kết quả kiểm tra bài thực hành số 1 ở học kì I năm học 2015 - 2016 khi áp dụng phương pháp mới cho khối 9 cụ thể như sau :
Năm học 2015- 2016 thu được kết quả như sau:
- Hs sau khi học song mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà tự mình lắp được một mạch điện đơn giản đúng quy trình
