ĐỔI mới PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

Ngoài ra, theo lý giải của một số chuyên gia trong ngành Giáo dục, còn có những nguyên nhân sâu xa hơn dẫn đến thực trạng trên đó là: hệ thống các cơ sở đào tạo còn yếu; chương trình đào

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

1 Đặt vấn đề

Tuyển sinh đang là vấn đề nóng của các trường Đại học hiện nay, đặc biệt là các ngành tuyển thuộc khối Nông – Lâm – Ngư nghiệp Mặc dù mức điểm trúng tuyển chỉ bằng điểm sàn Đại học theo khối thi tuy nhiên, ở một số cơ sở đào tạo các ngành này hầu như không tuyển đủ chỉ tiêu được giao Tỷ lệ sinh viên trúng tuyển nhưng không đến nhập học cũng khá cao, bên cạnh đó, tình trạng sinh viên chỉ học tạm một thời gian, sau

đó thi lại và chuyển sang trường khác, ngành khác cũng thường xuyên xảy ra

Trong khi thời nay thế hệ trẻ ở phương Tây cho rằng cuộc sống ở nông thôn là an toàn nhất, thì không ít thanh niên trẻ của Việt Nam, phần lớn xuất thân từ nông thôn lại muốn thoát khỏi cuộc sống nông thôn bằng con đường học Đại học, mà đó không phải là ngành nông lâm nghiệp Đây chính là yếu tố quyết định nhận thức nghề nghiệp của không ít thí sinh khi chọn ngành, chọn trường học cho mình Ngoài ra, theo lý giải của một số chuyên gia trong ngành Giáo dục, còn có những nguyên nhân sâu xa hơn dẫn đến thực trạng trên đó là: hệ thống các cơ sở đào tạo còn yếu; chương trình đào tạo, bồi dưỡng không cân đối giữa lý thuyết và thực hành; đánh giá nhu cầu đào tạo, kết quả sau đào tạo yếu; phương pháp giảng dạy, học tập chậm đổi mới, năng lực thực hành nghề nghiệp yếu kém nên sau khi tốt nghiệp ngành nông lâm nghiệp, sinh viên không tìm được

vị trí thích hợp cho mình, nhiều bậc phụ huynh và học sinh không thoát khỏi cách nhìn phiến diện với tâm lý cho rằng: “học Nông – Lâm ra trường sẽ xuống ruộng, lội bùn, vào chuồng dọn phân, làm các công việc chân lấm tay bùn hoặc chỉ giữ rừng là cùng như thế

có khác gì ở nhà không đi học” Trong khi thực tế lại khác, sau khi ra trường các em có thể làm quản lý dự án, chương trình phát triển nông thôn, các cơ sở nghiên cứu ngành Nông - Lâm- Ngư nghiệp cấp huyện, cấp xã, hoặc các Sở NN&PTNT của các địa

phương, các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, bảo vệ thực vật, giống cây trồng Nhưng muốn làm việc ở các vị trí này thì sinh viên cần phải

có kiến thức, thành tích học tập tốt, quan trọng hơn cả là phải có một năng lực thực hành nghề nghiệp nhất định

Ở hình thức giáo dục đại học hiện nay có 3 mục tiêu định hướng học tập cho sinh viên ở mỗi nội dung môn học, đó là mục tiêu về kiến thức, mục tiêu về thái độ, mục tiêu

về kỹ năng Tuy nhiên, hiện nay việc truyền đạt kiến thức theo kiểu lối mòn, thụ động, 1 phía đã không còn đáp ứng được nhu cầu của xã hội khi sinh viên tốt nghiệp, mà thay vào

đó các kỹ năng được chú trọng nhiều hơn, sinh viên có kỹ năng sẽ làm việc hiệu quả hơn,

sẽ có 1 công việc tốt hơn, sẽ có vị trí xã hội cao hơn, công tác tuyển sinh các ngành này cũng sẽ bớt áp lực hơn

Với nhận định đó, chúng tôi cho rằng, việc cấp thiết có thể thay đổi được thực trạng của vấn đề tuyển sinh – đào tạo ngành nông lâm nghiệp là phải đổi mới giáo dục đào tạo Đại học, nâng cao khả năng làm việc của sinh viên sau khi ra trường bằng hình thức sát sao hơn trong kiểm tra, đánh giá, thi tay nghề để sinh viên bắt buộc phải có kỹ

năng mới có thể tốt nghiệp Vì vậy, bài tham luận này nhằm bàn luận đến chủ đề: Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá để nâng cao năng lực thực hành nghề nghiệp cho sinh viên ngành chăn nuôi thú y.

2 Cơ sở lý luận của đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá

2.1 Quan điểm về phương pháp kiểm tra đánh giá đổi mới theo hướng tiếp cận năng lực người học

Như chúng ta đã biết, đánh giá kết quả học tập là một quá trình thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, giải thích thực trạng việc đạt mục tiêu giáo dục, tìm hiểu nguyên nhân, ra những quyết định sư phạm giúp sinh viên học tập ngày càng tiến bộ Hiện nay, đánh giá kết quả học tập không chỉ là đánh giá khả năng tái hiện kiến thức theo kiểu ghi nhớ, mà nó là một giải pháp cụ thể bao gồm cả 3 mục tiêu: kiến thức, thái độ, kỹ năng Sự đánh giá tổng hợp này được gọi chung là đánh giá năng lực người học Vì vậy, theo quan điểm phát triển năng lực của Leen pil (2011) thì việc đánh giá kết quả học tập không lấy việc kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức đã học làm trung tâm của việc đánh giá Đánh giá kết quả học tập theo năng lực cần chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo tri

thức trong những tình huống ứng dụng khác nhau Hay nói cách khác, đánh giá theo năng lực là đánh giá kiến thức, kỹ năng và thái độ trong một bối cảnh có ý nghĩa

2.2 Một số đặc trưng cơ bản của công tác đổi mới kiểm tra đánh giá theo phương pháp tiếp cận năng lực người học

Việc đổi mới công tác đánh giá kết quả học tập môn học được thể hiện qua một số đặc trưng cơ bản sau:

a) Giảng viên giảng dạy phải xác định được mục đích chủ yếu của đánh giá kết quả học tập là so sánh năng lực của sinh viên với mức độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và

kĩ năng (năng lực) môn học ở từng nội dung kiến thức, nội dung thực hành, để từ đó cải thiện kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học

b) Tiến hành đánh giá kết quả học tập môn học theo ba công đoạn cơ bản là thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, xác nhận kết quả học tập và ra quyết định điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học Yếu tố đổi mới ở mỗi công đoạn này là:

1- Thu thập thông tin:

Thông tin được thu thập từ nhiều nguồn, nhiều hình thức và bằng nhiều phương pháp khác nhau (quan sát trên lớp, làm bài kiểm tra, sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, ); lựa chọn được những nội dung đánh giá cơ bản và trọng tâm, trong

đó chú ý nhiều hơn đến nội dung kĩ năng; xác định đúng mức độ yêu cầu mỗi nội dung (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, ) căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng; sử dụng đa dạng các loại công cụ khác nhau (đề kiểm tra viết, câu hỏi trên lớp, phiếu học tập, bài tập

về nhà, nội dung tự học ); thiết kế các công cụ đánh giá đúng kỹ thuật (câu hỏi và bài tập phải đo lường được mức độ của chuẩn, đáp ứng các yêu cầu dạng trắc nghiệm khách quan hay tự luận, cấu trúc đề kiểm tra khoa học và phù hợp, ); tổ chức thu thập được các thông tin chính xác, trung thực Cần bồi dưỡng cho sinh viên những kỹ thuật thông tin phản hồi nhằm tạo điều kiện cho sinh viên, người học tham gia đánh giá và cải tiến quá trình dạy học

2- Phân tích và xử lý thông tin:

Các thông tin định tính về thái độ và năng lực học tập thu được qua quan sát, trả lời miệng, trình diễn, được phân tích theo nhiều mức độ với tiêu chí rõ ràng và được

lưu trữ thông qua sổ theo dõi hàng ngày; các thông tin định lượng qua bài kiểm tra được chấm điểm theo đáp án/hướng dẫn chấm – hướng dẫn đảm bảo đúng, chính xác và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật; số lần kiểm tra, thống kê điểm trung bình, xếp loại học lực,… theo đúng quy chế đánh giá, xếp loại đã được ban hành hoặc quy định, kiểm duyệt ở bộ môn, khoa đào tạo, nhà trường trong chương trình đào tạo, chương trình chi tiết, đề cương chi tiết của môn học

3- Xác nhận kết quả học tập:

Xác nhận và thông báo sinh viên, người học đạt hay không mục tiêu từng nội dung học tập dựa vào các kết quả định lượng và định tính với chứng cứ cụ thể, rõ ràng; phân tích, giải thích sự tiến bộ học tập vừa căn cứ vào kết quả đánh giá quá trình và kết quả đánh giá tổng kết, vừa căn cứ vào thái độ học tập

c) Trong đánh giá thành tích học tập của người học không chỉ đánh giá kết quả mà chú ý cả quá trình học tập Đánh giá thành tích học tập theo quan điểm phát triển năng lực không giới hạn vào khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ phức hợp, đặc biệt là các nội dung kiến thức đã học để áp dụng vào thực tiễn cuộc sống

d) Có nhiều phương pháp để kiểm tra đánh giá nhằm mục đích đã đặt ra ban đầu như: Phát vấn, gợi ý liên hệ, hỏi về sự hiểu biết trong thực tiễn, giao lưu thảo luận giữa giảng viên và sinh viên, kiểm tra kỹ thuật thực hiện các thao tác thực hành, có thể kết hợp nhiều hình thức khác nhau

3 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá năng lực sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi (Chăn nuôi thú y), Thú y tại Trường Đại học Hùng Vương và những vấn đề cần đổi mới

Hiện nay, Trường Đại học Hùng Vương chưa có giải pháp để đánh giá năng lực chung của sinh viên mà chỉ có các quy định về công tác thi, công tác kiểm tra đánh giá trình độ sinh viên theo các học phần

Áp dụng quy chế 43 về đào tạo theo học chế tín chỉ và đưa ra quy định riêng về công tác kiểm tra đánh giá học phần tại Trường Đại học Hùng Vương thì tùy theo tính chất của học phần, điểm tổng hợp đánh giá học phần (sau đây gọi tắt là điểm học phần) được tính căn cứ vào một phần hoặc tất cả các điểm đánh giá bộ phận, bao gồm: điểm

kiểm tra thường xuyên trong quá trình học tập; điểm đánh giá nhận thức và thái độ tham gia thảo luận; điểm đánh giá phần thực hành; điểm chuyên cần; điểm thi giữa học phần; điểm tiểu luận và điểm thi kết thúc học phần, trong đó điểm thi kết thúc học phần là bắt buộc Tuy nhiên, chỉ quy về hai loại điểm là: 1- Lấy giá trị trung bình của các điểm kiểm tra thường xuyên, chuyên cần, thực hành, thảo luận, tiểu luận, bài tập; 2- Điểm thi kết thúc học phần

3.1 Kiểm tra đánh giá thường xuyên

Trường Đại học Hùng Vương quy định, trọng số của các bài kiểm tra thường xuyên là 30% Mặc dù hiện nay nhà trường chỉ quy định số điểm thành phần tối thiểu nhưng một học phần bao gồm cả lý thuyết và thực hành thì có ít nhất 6 loại điểm kiểm tra thường xuyên là điểm chuyên cần, điểm giữa kỳ, điểm thực hành, điểm bài tập, điểm tiểu luận, điểm thảo luận Chưa kể có thể có nhiều bài thực hành, nhiều bài tập, nhiều nội dung tiểu luận và thảo luận

Nếu chấm điểm theo bài thì số con điểm có thể sử dụng để đánh giá việc học là rất nhiều, nhưng khi cộng vào chia trung bình để lấy 1 điểm với trọng số 30% thì vẫn là quá thấp, chưa đủ trọng số để sinh viên cố gắng nhiều hơn vào những điểm này, mà theo nhận định của chúng tôi, đây mới là những điểm đánh giá và rèn luyện năng lực kiến thức chuyên môn và thực hành tay nghề cho sinh viên Vì vậy, cần có giải pháp để nâng cao trọng số của các điểm kiểm tra đánh giá thường xuyên

3.2 Kiểm tra đánh giá định kỳ

Hình thức kiểm tra đánh giá định kỳ tại Trường Đại học Hùng Vương hiện nay là thi kết thúc học phần với nhiều hình thức thi khác nhau, điểm thi kết thúc học phần được quy định chiếm trọng số 70% điểm môn học Có 3 hình thức thi đánh giá, kiểm tra kết thúc học phần chính được áp dụng ở các học phần chuyên ngành chăn nuôi, thú y là: 1-Thi viết tự luận; 2- 1-Thi vấn đáp; 3- 1-Thi trắc nghiệm, tỷ trọng các học phần thi ở cả 3 hình thức trên là tương đương nhau

Hình thức thi viết tự luận và trắc nghiệm khách quan được tổ chức như thi tuyển sinh đại học với 2 cán bộ coi thi và 2 cán bộ giảng viên chấm thi độc lập, hình thức thi vấn đáp có 2 cán bộ giảng viên vừa hỏi, vừa chấm thi

Công tác kiểm tra định kỳ đối với chuyên ngành chăn nuôi thú y khá hiệu quả, đáp ứng được việc đánh giá toàn diện sinh viên với các hình thức thi khác nhau Cấu trúc của

đề thi với các nội dung kiến thức ghi nhớ, tổng hợp, phân tích, ứng dụng rất phù hợp Tuy nhiên, có thể kết hợp các phương pháp thi tự luận với trắc nghiệm khách quan thì có thể đánh giá được nhiều kỹ năng hơn

3.3 Kiểm tra đánh giá tự học

Một trong những hoạt động đặc trưng nhất của đào tạo theo học chế tín chỉ là có nội dung tự học Mỗi học phần đều có các nội dung tự học, giảng viên hướng dẫn sinh viên các nội dung tự học ở trên lớp để về nhà có thời gian sinh viên đọc, tham khảo thêm

Tuy nhiên, đến nay không có biện pháp nào để kiểm tra đánh giá các nội dung tự học ở nhà, do thời gian ở trên lớp học phần quá ít nên giảng viên không thể kiểm tra hết được các nội dung này Do vậy việc tự học của sinh viên kém, dẫn đến năng lực bị hạn chế Phần lớn kỹ năng thực hành nghề nghiệp, sự hiểu biết kiến thức của sinh viên đều do khả năng tự học, việc tự học không hiệu quả thì rất khó để nâng cao năng lực cho sinh viên, mà hiện nay sinh viên phần lớn chưa ý thức và tích cực việc học, chưa coi trọng việc tự học bởi vì không có chế tài kiểm tra đánh giá

3.4 Kiểm tra đánh giá các học phần thực hành, thực tập

Hiện nay theo hình thức đào tạo tín chỉ, ngành Khoa học cây trồng và chăn nuôi thú y, thú y có 3 học phần thực hành, bao gồm:

- Học phần rèn nghề: trong khung chương trình đào tạo, chỉ có ngành Thú y thì học phần này được tính 3TC, còn ngành Khoa học cây trồng và Chăn nuôi thú y được tính là 10 buổi rèn nghề/ kỳ học và thực hiện rèn nghề trong 3 học kỳ Vì vậy, điểm rèn nghề hiện nay chưa quy định khung để chấm và đánh giá nên có một bộ phận không nhỏ sinh viên chưa thực sự nghiêm túc khi học rèn nghề, ý thức chưa tốt, chưa coi trọng các

kỹ năng thực hành được dạy trong các buổi rèn nghề đó, kể cả khi bắt sinh viên đó làm lại, cũng chỉ làm cho đủ Đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến

sự yếu kém trong việc tích lũy kỹ năng thực hành nghề nghiệp của sinh viên

- Học phần thực tập 1 (3 tín chỉ): được tính từ hai điểm: 1- điểm của cơ sở thực tập; 2- điểm do giáo viên hướng dẫn thực tập chấm

- Học phần thực tập 2 (5TC): được tính trung bình của 3 điểm: 1- điểm báo cáo thực tập 2 (trung bình điểm của giảng viên hướng dẫn và giảng viên phản biện); 2- điểm hội đồng chấm thực tập 2; 3- điểm tay nghề (trung bình của điểm rèn nghề và thi tay nghề)

3.5 Kiểm tra đánh giá cuối khóa

Hiện nay Khoa Nông Lâm Ngư là đơn vị tiên phong trong Trường Đại học Hùng Vương có hình thức thi kiểm tra tay nghề cuối khóa trước khi tốt nghiệp Cùng với công tác kiểm tra đánh giá khóa luận tốt nghiệp, báo cáo thực tập tốt nghiệp, điểm rèn nghề thì sinh viên buộc phải hoàn thành kỳ thi tay nghề hạng khá mới đạt yêu cầu Kỳ thi này đã được thực hiện tại khoa Nông Lâm Ngư 2 năm tính từ khóa K8ĐH CNTY và K8 ĐH Trồng trọt đến nay

Đối với sinh viên ngành Chăn nuôi thú y, nội dung thi tay nghề được biên soạn thành bộ đề thi gồm 2 phần: 1- Phần hỏi về các tình huống dịch bệnh trong chăn nuôi, kỹ năng chẩn đoán bệnh, cách xử lý và nguyên lý áp dụng, phần này hỏi vấn đáp trực tiếp, sinh viên không có thời gian chuẩn bị 2- Phần thực hành tay nghề và thao tác kỹ thuật cụ thể, sinh viên sau khi nhận đề thi, tự chuẩn bị các dụng cụ thực hành và thực hiện thao tác

kỹ thuật

Hai phần thi này diễn ra liên tục và điểm được công bố ngay khi kết thúc, đồng thời trong quá trình thực hiện nếu sinh viên còn lúng túng hoặc thao tác sai, sẽ được cán

bộ giảng viên của bộ môn chấm thi tại đó hướng dẫn lại ngay để đảm bảo sinh viên thực hiện kỹ năng thực hành chuẩn mực nhất Nếu không đạt yêu cầu, sinh viên sẽ phải thi lại đến khi đạt yêu cầu mới thôi Có thể nói đây là hình thức kiểm tra đánh giá hiệu quả nhất không chỉ áp dụng cho sinh viên ngành Khoa học cây trồng, chăn nuôi, chăn nuôi thú y

mà còn thiết thực đối với tất cả các ngành đào tạo khác

4 Đề xuất giải pháp đổi mới trong công tác kiểm tra, đánh giá để nâng cao năng lực thực hành nghề nghiệp cho sinh viên ngành Chăn nuôi thú y, Thú y

Sau khi đánh giá tổng thể một số thực trạng còn tồn tại và những điểm tích cực trong công tác kiểm tra, đánh giá năng lực thực hành nghề nghiệp của sinh viên, chúng tôi đề xuất một số giải pháp sau đây nhằm phát triển hơn nữa các mặt tích cực, giải quyết

các vấn đề chưa hiệu quả để hướng tới sinh viên tốt nghiệp ngành đào tạo Chăn nuôi thú

y, Thú y có kỹ năng, tay nghề và năng lực làm việc thực tế tốt hơn Các đề xuất đó là:

1- Cải thiện trọng số điểm kiểm tra đánh giá thường xuyên để sinh viên học tập đều hơn trong cả học kỳ (bởi vì có rất nhiều loại điểm đánh giá trong đó có cả điểm của các bài thực hành, điểm thảo luận, điểm viết tiểu luận, viết và trình bày các chuyên đề), tránh tình trạng học ôn thi cấp tốc cuối kỳ để thi học phần như hiện nay vì sinh viên sẽ nhanh lãng quên kiến thức

Mặt khác, các điểm kiểm tra đánh giá thường xuyên có trọng số cao thì có thể chấm nhiều điểm, trong đó có thể có những điểm để đánh giá nội dung tự học bởi vì hiện nay số tiết giảng dạy trực tiếp ít nên có một số nội dung hướng dẫn sinh viên về nhà tự học nhưng sinh viên không học, không đọc, nếu kiểm tra, đánh giá thì số loại điểm từ thực hành, thảo luận, bài tập chính thức đã quá nhiều, khó có thể chấm thêm điểm tự học Như hiện nay, điểm đánh giá thường xuyên chỉ thường 2-3 điểm, nhưng đã có 1 điểm thi giữa

kỳ, 1 điểm thực hành chung (mặc dù có rất nhiều bài thực hành), 1 điểm tiểu luận (hoặc chuyên đề, hoặc điểm phát biểu ý kiến xây dựng bài, hoặc thảo luận, bài tập, điểm chuyên cần….), như vậy đã có quá nhiều loại điểm, mà trọng số thấp thì có nhiều điểm cũng không kích thích được sự phấn đấu của sinh viên thường xuyên trong cả kỳ học

2- Hình thức thi kiểm tra, đánh giá cuối kỳ có thể kết hợp các phương pháp thi viết

tự luận - trắc nghiệm, hoặc vấn đáp - trắc nghiệm bởi vì mỗi phương pháp có một ưu điểm đánh giá riêng

3- Hình thức thi không nên chỉ do giảng viên giảng dạy học phần đó quyết định,

mà có thể do bộ môn họp và xem xét hình thức thi nào sẽ phù hợp nhất với học phần đó

Ví dụ học phần nào cần sự hiểu biết sâu, rộng hoặc cần phản ứng tình huống cho thi vấn đáp, học phần nào cần sự chắc chắn kiến thức cho thi viết tự luận, học phần nào cần nhiều kỹ năng đánh giá phân biệt cho thi trắc nghiệm

4- Mỗi học phần trong chương trình đào tạo có thể xây dựng nhiều bộ đề với các hình thức thi kết thúc học phần khác nhau để có thể thay đổi linh hoạt qua các năm tùy theo mức độ nhận thức của sinh viên học trong năm đó để lựa chọn hình thức thi

5- Duy trì các hình thức kiểm tra đánh giá các học phần thực hành đặc biệt là hình thức thi tay nghề cuối khóa

6- Riêng điểm rèn nghề: Có nhiều nội dung rèn nghề, chủ yếu có liên quan tới các môn học nên ngoại trừ ngành Thú y đã tính 3TC, ngành chăn nuôi từ K7 – K12 có 10 buổi, không tính tín chỉ nên hiện nay không thể cho điểm và kiểm tra đánh giá vì vậy sinh viên lười, không tích cực, chỉ có 1 điểm thi tay nghề cuối khóa thì không đủ quan trọng

Bộ môn Chăn nuôi thú y hiện nay đã đưa ra giải pháp là: Đánh giá, kiểm tra năng lực thực hiện rèn nghề theo chuyên đề, theo mô hình cụ thể rồi tính vào 1 điểm đối với các môn học có liên quan ví dụ như: Thức ăn chăn nuôi, Chăn nuôi lợn, Chăn nuôi gia cầm, Chăn nuôi trâu bò, Giống vật nuôi,

7- Đối với các học phần chuyên ngành quan trọng như: Bệnh truyền nhiễm, Giống vật nuôi, Thú y cơ bản, Bệnh nội – ngoại khoa, Vi sinh vật thú y, Thức ăn chăn nuôi… giảng viên giảng dạy đề xuất cho thi thực hành Nếu sinh viên thi không đạt nội dung thực hành thì không được thi kết thúc học phần Hiện nay các bài thực hành mới chỉ quy định vắng các buổi thực hành không được thi kết thúc học phần, việc quy định này đã giới hạn được việc sinh viên đi học và tiếp thu đầy đủ các nội dung thực hành nhưng không có hiệu quả đối với việc đánh giá quá trình học tập các nội dung thực hành đó ra sao, viết báo cáo thực hành như hiện nay vẫn còn chủ yếu là chép của nhau nên chưa thực sự hiệu quả