Thư viện giáo án VnDoc.com xin gửi đến các bạn giáo án môn Sinh học lớp 10 cơ bản được thiết kế dựa theo khung chương trình chuẩn bậc Phổ thông trung học. Giáo án lần lượt giải quyết các vấn đề chính như: mục tiêu bài dạy giúp học sinh nắm được các kiến thức và kỹ năng cơ bản mà tác phẩm hướng đến, phương tiện dạy học gồm sách giáo khoa và phần thiết kế bài giảng.
Trang 1Tuần: 1
Tiết:1
Phần I : GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG
Bài 1: CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Giải thích được nguyên tắc tổ chức thứ bậc của thế giới sống và có cái nhìn bao quát
về thế giới sống
- Giải thích được tại sao tế bào lại là đơn vị cơ bản tổ chúc nên thế giới sống
- Trình bày được các đặc điểm chung của các cấp tổ chức sống
- Rèn luyện tư duy hệ thống và rèn luyện phương pháp dạy học
II Phương tiện dạy học:
Tranh vẽ hình 1, SGK sinh học 10
Tranh ảnh có liên quan
III Phương pháp dạy học:
Hỏi đáp – Minh họa + Thảo luận nhóm
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Bài mới:
Hoạt động 1:
GV chia nhóm HS, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK, thảo
luận nhanh trả lời
Câu hỏi: Thế giới sống
và tiến hành thảo luậntheo sự phân công củaGV
Các nhóm cử đại diệntrình bày kết quả thảoluận
Các thành viên còn lại
I Các cấp tổ chức của thế giới sống:
Thế giới sống được tổ chứctheo nguyên tắc thứ bậc rấtchặc chẽ gồm các cấp tổ chức
cơ bản: Tế bào, cơ thể, quầnthể, quần xã và hệ sinh thái.Trong đó, tế bào là đơn vị cơbản cấu tạo nên mọi cơ thểsinh vật
Trang 2Hoạt động 2:
GV yêu cầu các nhóm thảo
luận theo câu hỏi được
Câu hỏi: Cho ví dụ chứng
minh thế giới sống đa dạng
nhưng thống nhất
GV tổng hợp, kết luận
nhận xét, bổ sung
Nhóm 1,và 2 tiến hànhthảo luận theo yêu cầucủa GV, cử đại diện trìnhbày
Các nhóm còn lại bổsung
Nhóm 3, 4 cử đại diệnlên trình bày kết quả thảoluận
Các nhóm khác bổ sung
Nhóm 5, 6 trình bày kếtquả, các nhóm còn lạinhận xét, bổ sung
II Đặc điểm chung của các cấp tổ chức sống:
1 Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc:
Nguyên tắc thứ bậc: Tổ
chức sống cấp dưới làm nềntảng xây dựng nên tổ chứcsống cấp trên
Ví dụ: SGKNgoài đặc điểm của tổ sốngcấp thấp, tổ chức cấp cao còn
có những đặc tính riêng gọi làđặc tính nổi trội
Ví dụ: SGK
2 Hệ thống mở và tự điều chỉnh:
- Điều kiện ngoại cảnh luônthay đổi, biến dị không ngừngphát sinh, quá trình chọn lọcluôn tác động lên sinh vật, nênthế giới sống phát triển vôcùng đa dạng và phong phú
Trang 33 Củng cố:
Câu 1: Vì sao nói tế bào là đơn vị cơ bản cấu tạo nên cơ thể sinh vật?
Câu 2: Đặc tính nổi trội của các cấp tổ chức sống là gì? Cho ví dụ.
Câu 3: Nêu một số ví dụ về khả năng tự điều chỉnh của cơ thể người.
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Nêu được khái niệm giới
- Trình bày được hệ thống phân loại sinh giới
- Nêu được đặc điểm chính của mỗi giới sinh vật
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, thu nhận kiến thức từ sơ đồ, hình vẽ
II Phương tiện dạy học:
Tranh vẽ hình 2, trang 10 SGK sinh học 10 phóng to
III Phương pháp dạy học:
Hỏi đáp + Thảo luận nhóm
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sỉ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 2: Đặc tính nổi trội của các cấp tổ chức sống là gì? Cho ví dụ.
Câu 3: Nêu một số ví dụ về khả năng tự điều chỉnh của cơ thể người.
3 Bài mới:
I Giới và hệ thống phân loại
5 giới:
Trang 4GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả
lời
? Giới là gì?
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS thảo luận nhanh trả lời
? Sinh giới được chia thành
mấy giới? Hệ thống phân
Câu hỏi : Trình bày đặc
điểm của các sinh vật thuộc
giới Khởi sinh ?
GV nhận xét, kết luận
+Nhóm 2:
Câu hỏi : Trình bày đặc
điểm của các sinh vật thuộc
giới Nguyên sinh và giới
HS tách nhóm theo yêucầu của GV, nhận câu hỏicủa nhóm và tiến hànhthảo luận, ghi nhận kếtquả, sau đó cử đại diệnlên trình bày
Nhóm 1 trình bày kếtquả, các nhóm khác bổsung
Nhóm 2 trình bày kết quảlên thảo luận
1 Khái niệm giới:
Giới là đơn vị phân loại lớnnhất, gồm các ngành sinh vật
có đặc điểm chung
2 Hệ thống phân loại 5 giới:
Oaitâykơ và Magulis chia thếgiới sinh vật thành 5 giới: Khởisinh, Nguyên sinh, Nấm, Thựcvật và Động vật
II Đặc điểm chính của mỗi giới:
1.Giới Khởi sinh: (Monera)
- Tế bào nhân sơ, kích thướcrất nhỏ (1-5 µm)
- Môi trường sống: đất, nước,không khí, sinh vật
- Hình thức sống: tự tự dưỡng
dị dưỡng hoại sinh, kí sinh
2 Giới Nguyên sinh: (Protista)
- Gồm: nhóm Tảo, nhóm Nấmnhầy, nhóm Động vật nguyênsinh
- Cơ thể gồm những tế bàonhân thực, đơn bào Đại diện :Tảo đơn bào, trùng roi, nấmnhầy,…
- Hình thức sống: tự dưỡng, dịdưỡng, hoại sinh
3 Giới Nấm: (Fungi)
Trang 5GV đánh giá, tổng kết.
+Nhóm 3:
Câu hỏi : Trình bày đặc
điểm của các sinh vật thuộc
Câu hỏi : Trình bày đặc
điểm của các sinh vật thuộc
Nhóm 3 trình bày kết quảlên thảo luận
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Nhóm 4 trình bày kết quảlên thảo luận
- Tế bào nhân thực, đơn bào và
đa bào sợi
Đại diện : nấm rơm, nấm mốc,nấm men,…
- Hình thức sống: hoại sinh, kísinh, cộng sinh
4 Giới Thực vật: (Plantae)
- Cơ thể đa bào, nhân thực, cóthành Xenlulôzơ
- Là sinh vật tự dưỡng sống cốđịnh, phản ứng chậm
- Gồm 4 ngành: Rêu, Quyết,Hạt trần, Hạt kín
- Vai trò : cung cấp nguồn thựcphẩm, dược liệu, nguyên liệu,điều hòa khí hậu, giữ nguồnnước ngầm,… cho con người
- Có vai trò quan trọng với tựnhiên và con người
Trang 6Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
4 Củng cố:
Câu 1: Điểm khác nhau giữa giới Khởi sinh, giới Nguyên sinh và giới Nấm?
Câu 2: Điểm khác nhau giữa giới Thực vật và giới Động vật ?
5 Dặn dò:
- Học thuộc bài đã học
- Làm bài tập cuối bài trang 12
- Đọc trước bài 3 trang 15, SGK sinh học 10
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Nêu được các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào
- Nêu được vai trò của nguyên tố vi lượng đối với tế bào
- Phân biệt được nguyên tố vi lượng và nguyên tố đa lượng
- Giải thích được cấu trúc hóa học của phân tử nước quyết định các đặc tính lí hóa củanước
- Trình bày được vai trò của nước đối với tế bào
II Phương tiện dạy học :
Hình 3.1 và hình 3.2 SGK Sinh học 10
III Phương pháp :
Hỏi đáp + Diễn giảng + Thảo luận nhóm
Trang 7IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1 : Trình bày điểm khác nhau giữa giới Khởi sinh và giới Nguyên sinh?
Câu 2 : Trình bày điểm khác nhau giữa giới Động vật và giới Thực vật?
3 Bài mới:
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS thảo luận nhanh trả lời
? Có bao nhiêu nguyên tố
tham gia cấu tạo cơ thể
sống ? Những nguyên tố
nào là nguyên tố chủ yếu?
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả
lời
? Dựa vào cơ sở nào để
phân biệt nguyên tố đa
Nêu câu hỏi và yêu cầu học
HS nghe câu hỏi, nghiêncứu SGK trả lời
HS nghiên cứu SGK, độclập trả lời
Có khoảng vài chục nguyên
tố vô cơ cần thiết cho sự sống.Những nguyên tố chủ yếu là :
C, H, O, N chiếm khoảng96%
Dựa vào tỉ lệ tồn tại trong cơthể, nguyên tố hóa học đượcchia thành:
+ Nguyên tố đa lượng : chiếm
tỉ lệ > 0,01% như C, H, O, N,
P, S, …+ Nguyên tố vi lượng : chiếm
tỉ lệ < 0,01% như Fe, Zn, Cu,I,…
Nguyên tố vi lượng chiếm tỉ lệnhỏ nhưng không thể thiếu
Ví dụ : SGK
II Nước và vai trò của nước trong tế bào:
1 Cấu trúc và đặc tính hóa lí của nước:
- Cấu tạo : gồm 1 nguyên tử
Ôxi và 2 nguyên tử Hiđrô, liênkết với nhau bằng liên kết cộnghóa trị
Trang 8Câu hỏi : Phân tích vai trò
của nước trong tế bào và cơ
thể ?
GV nhận xét, đánh giá, kết
luận vấn đề
HS tách nhóm theohướng dẫn của GV
Tiến hành thảo luận theo
sự phân công
Nhóm 1 và 2 thảo luận,ghi và dán kết quả lênbảng
Nhóm 3, 4 tiến hành thảoluận, ghi và dán kết quảlên bảng
- Do đôi điện tử chung bị kéo
về phía Ôxi nên phân tử nước
có tính phân cực, các phân tửnước này hút phân tử kia vàhút các phân tử khác nên nước
có vai trò đặc biệt quan trọngđối với cơ thể sống
2 Vai trò của nước đối với tế bào :
- Nước là thành phần cấu tạo tếbào
- Nước là dung môi hòa tan cácchất
- Nước là môi trường của cácphản ứng sinh hóa
Nước chiếm tỉ lệ lớn trong tếbào, nếu không có nước tế bào
sẽ không thể tiến hành chuyểnhóa các chất để duy trì sự sống
- Kiểm tra mức độ hiểu bài và rèn luyện kĩ năng làm bài kiểm tra của học sinh
- Giúp học sinh ôn tập kiến thức đã học
Trang 9II Phương pháp:
- GV ra đề trước, cho học sinh làm bài tại lớp
- Học sinh tự học ở nhà, làm bài tự luận tại lớp
III Nội dung: Gồm 10 câu trắc nghiệm.
Khoanh tròn câu trả lời đúng nhất.
Câu 1: Chất nào dưới đây thuộc loại đường pôlisaccarit ?
a Mantôzơ
b Tinh bột
c Hexôzơ
d Ribôzơ
Câu 2: Sắp xếp nào sau đây đúng theo thứ tự các chất đường từ đơn giản đến phức tạp?
a Đisaccarit, mônôsaccarit, pôlisaccarit
b Mônôsaccarit, đisaccarit, pôlisaccarit
c Pôlisaccarit, mônôsaccarit, đisaccarit
d Mônôsaccarit, pôlisaccarit, đisaccarit
Câu 3: Chất dưới đây không được cấu tạo từ glucôzơ là ?
a Glicôgen
b Tinh bột
c Fructôzơ
d Mantôzơ
Câu 4: Photpholipit có chức năng chủ yếu là?
a Tham gia cấu tạo nhân của tế bào
b Là thành phần cấu tạo của màng tế bào
c Là thành phần của máu ở động vật
d Cấu tạo nên chất diệp lục ở lá cây
Câu 5: Nguyên tố hóa học nào sau đây có trong prôtêin nhưng không có trong lipit và
đường:
a Phôtpho
b Nitơ
c Natri
Trang 10d Cả ba yếu tố trên.
Câu 8: Prôtêin không có đặc điểm nào sau đây?
a Dễ biến tính khi nhiệt độ tăng cao
b Có tính đa dạng
c Là đại phân tử và có cấu trúc đa phân
d Có khả năng tự sao chép
Câu 9 : Cấu trúc nào sau đây có chứa prôtêin thực hiện chức năng vận chuyển các chất
trong cơ thể?
a Nhiễm săc thể
b Hêmôglôbin
c Xương
d Cơ
Câu 10: Các thành phần cấu tạo của mỗi nuclêôtit là?
a Đường, axit và prôtêin
b Đường, bazơ nitơ và axit
c Axit, prôtêin và lipit
d Lipit, đường và prôtêin
…….Hết…
Trang 11Tuần: 4
Tiết: 4
Bài 4 : CACBÔHĐRAT VÀ LIPIT
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Liệt kê được tên các loại đường đơn, đường đôi, đường đa có trong cơ thể sinh vật
- Trình bày được chức năng của từng loại đường trong cơ thể sinh vật
- Liệt kê được tên của các loại lipit có trong các cơ thể sinh vật
- Trình bày được chức năng của các loại lipit
II Phương pháp :
Hỏi đáp + Diễn giảng – Minh họa + Thảo luận nhóm
III Phương tiện dạy học :
Hình 4.1 và hình 4.2 SGK Sinh học 10 phóng to
Mẫu vật : lá cây, hoa quả có nhiều đường,…
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới :
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả
lời
? Cacbôhiđrat là gì ?
GV nêu câu hỏi
Có mấy loại
cacbôhi-đrat ? Kể tên đại diện cho
từng loại?
GV cho HS xem các mẫu
hoa quả chứa nhiều đường,
yêu cầu HS quan sát
HS nghe câu hỏi, thảoluận nhanh, trả lời
HS nghe câu hỏi, đọcSGK, cá nhân trả lời
Các HS khác bổ sung
HS quan sát, thảo luận,xác định loại đường cótrong các mẫu vật
I Cacbôhiđrat: (Đường)
1 Cấu trúc hóa học:
Cacbôhiđrat là hợp chất hữu
cơ có cấu tạo theo nguyên tắc
đa phân, gồm 3 nguyên tố: C,
H, O
Cacbôhiđrat có 3 loại:
(Glucôzơ, Fructôzơ,…);Pentôzơ (Ribôzơ,…)
+ Đường đôi: Saccarôzơ,
Galactôzơ, Mantôzơ,…
+ Đường đa: Tinh bột,Glicôgen, Xenlulôzơ, kitin
Trang 12GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS thảo luận nhanh trả lời
? Các đơn phân trong phân
tử đường đa liên kết với
nhau bằng loại liên kết gì ?
Hãy phân biệt các loại
Câu hỏi : Nêu chức năng
của từng loại đường ?
GV nêu câu hỏi, gọi HS trả
Các HS khác bổ sung
HS tách nhóm theohướng dẫn của GV
Tiến hành thảo luận theo
sự phân công
HS thảo luận, đại diệncủa 1 nhóm lên trình bàykết quả, các nhóm còn lại
bổ sung
HS đọc SGK, độc lập trảlời
HS tiến hành thảo luậntheo sự phân công
Nhóm đại diện ghi vàdán kết quả lên bảng
Các đơn phân trong phân tửđường đa liên kết với nhaubằng liên kết glicôzit
Phân tử Xenlulôzơ có cấu tạomạch thẳng Tinh bột,Glicôgen có cấu tạo mạch phânnhánh
2 Chức năng :
+ Đường đơn : cung cấp
năng lượng trực tiếp cho tế bào
và cơ thể
+ Đường đôi : là nguồn dự
trữ năng lượng cho tế bào và
cơ thể
+ Đường đa : dự trữ năng
lượng, tham gia cấu tạo nên tếbào và các bộ phận của cơ thểsinh vật
- Cấu tạo : gồm 1 phân tử
Glixêrol và 3 phân tử axit béo.+ Mỡ động vật : A béo no.+ Mỡ thực vật : A béo khôngno
- Chức năng : dự trữ năng
lượng cho tế bào và cơ thể
Trang 132 Phôtpholipit :
- Cấu tạo : gồm 1 phân tử
Glixêrol, 2 phân tử axit béo và
1 nhóm phôtphat
- Chức năng : cấu tạo nên
các loại màng của tế bào
3 Stêrôit :
Là thành phần cấu tạo củamàng sinh chất và một số loạihoocmôn trong cơ thể sih vật
4 Sắc tố và Vitamin :
Một số sắc tố như Carôtenôit
và Vitamin như A, D, E, Kcũng là một dạng lipit
4 Củng cố :
Câu 1 : Nêu cấu trúc và chức năng của các loại Cacbôhiđrat ?
Câu 2 : Kể tên một số cấu trúc có sự tham gia của lipit và có bản chất lipit?
5 Dặn dò :
- Học thuộc bài đã học
- Làm bài tập cuối bài (trang 22, SGK Sinh học 10)
- Xem trước bài 5 trang 23, SGK Sinh học 10
Tuần: 5
Tiết: 5
Bài 5 : PRÔTÊIN
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Phân biệt được các mức độ cấu trúc của phân tử Prôtêin : cấu trúc bậc 1, bậc 2, bậc
3, bậc 4
- Nêu được chức năng của một số Prôtêin và đưa ra ví dụ minh họa
Trang 14- Nêu và giải thích được ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh lên chức năng củaPrôtêin.
II Phương pháp:
Hỏi đáp + Diễn giảng – Minh họa + Thảo luận nhóm
III Phương tiện dạy học:
Hình 5.1 SGK Sinh học 10 phóng to
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1 : nêu cấu trúc và chức năng của các loại Cacbôhiđrat ?
Câu 2 : Kể tên một số cấu trúc có sự tham gia của lipit và có bản chất lipit?
3 Bài mới:
GV nêu câu hỏi, tham khảo
SGK trả lời
? Đặc điểm cấu tạo của
phân tử Prôtêin ? Cho biết
tên gọi đơn phân của
Prôtêin ?
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả
lời
? Mỗi phân tử Prôtêin
được đặc trưng bởi những
Tiến hành thảo luận theo
sự phân công
I Cấu trúc của Prôtêin :
- Prôtêin có cấu trúc theonguyên tắc đa phân, đơn phân
là các axit amin Có khoảng 20loại axit amin tham gia cấu tạoPrôtêin
- Các phân tử Prôtêin khácnhau về số lượng, thành phần
và trình tự sắp xếp các axitamin
1 Cấu trúc bậc 1:
Là trình tự sắp xếp đặc thùcủa các axit amin trong chuỗipôlipeptit
Phân tử Prôtêin đơn giản chỉ
có vài chục axit amin
Trang 15Câu hỏi : Mô tả cấu trúc
trong điều kiện nào?
GV nêu câu hỏi, gọi cá
nhân HS trả lời
? Những yếu tố ngoại cảnh
nào có thể gây ảnh hưởng
đến chức năng của phân tử
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
HS nghe câu hỏi, tựnghiên cứu SGK, trả lời
HS nghe câu hỏi, tựnghiên cứu SGK, trả lời
Các nhóm tiến hành thảoluận theo sự phân côngcủa GV
2 Cấu trúc bậc 2:
Cấu trúc bậc 2 là cấu trúcbậc 1 xoắn lại hoặc tạo dạnggấp nếp tạo thành
3 Cấu trúc bậc 3 và bậc 4:
Các yếu tố môi trường nhưnhiệt độ cao, độ pH,…có thểphá hủy các cấu trúc khônggian 3 chiều của phân tửPrôtêin làm chúng mất chứcnăng sinh học, còn gọi là hiệntượng biến tính của phân tửPrôtêin
II Chức năng của Prôtêin:
- Cấu tạo nên tế bào và cơthể
Ví dụ : Côlagen mô liên kết.
- Dự trữ các axit amin
Ví dụ: Prôtêin sữa,…
Trang 16Câu hỏi : Nêu chức năng
của các loại Prôtêin ?
GV nhận xét, đánh giá, kết
luận vấn đề
Các nhóm nghiên cứuSGK, ghi kết quả Nhómđại diện dán kết quả lênbảng
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Ví dụ : các Enzim.
4 Củng cố:
Câu 1 : Kể tên vài loại Prôtêin có trong tế bào và cho biết chức năng của chúng.
Câu 2 : Tơ nhện, tơ tằm, sừng trâu, tóc, thịt gà, thịt lợn đều được cấu tạo từ Prôtêin nhưng
rất khác nhau về đặc tính Hãy giải thích ?
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Nêu được thành phần hóa học của một nuclêôtit
- Mô tả được cấu trúc của phân tử AND và phân tử ARN
- Trình bày được chức năng của AND và phân tử ARN
- So sánh được cấu trúc và chức năng của AND và ARN
II Phương pháp:
Hỏi đáp + Diễn giảng – minh họa + Thảo luận nhóm – thuyết trình
III Phương tiện dạy học:
Hình 6.1 và hình 6.2 SGK Sinh học 10 phóng to
IV Nội dung dạy học:
Trang 171 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Kể tên vài loại Prôtêin có trong tế bào và cho biết chức năng của chúng.
Câu 2: Tơ nhện, tơ tằm, sừng trâu, tóc, thịt gà, thịt lợn đều được cấu tạo từ Prôtêin nhưng
rất khác nhau về đặc tính Hãy giải thích ?
Câu hỏi : Đặc điểm của
phân tử ADN? Trình bày
thành phần hóa học của
một nuclêôtit?
Nhóm 3, 4:
Câu hỏi : Trình bày cấu
trúc không gian của phân
tử ADN? Đặc điểm của
liên kết Hiđrô?
GV nêu một câu hỏi nhỏ,
gọi HS trả lời
? Gen là gì?
GV yêu cầu đại diện nhóm
3, 4 lên trình bày phần thảo
luận của nhóm
HS tách nhóm theohướng dẫn của GV
Tiến hành thảo luận theo
sự phân công
Các nhóm nghiên cứuSGK, thảo luận, ghi kếtquả
Nhóm 1, 2 dán kết quảlên bảng
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
HS nghe câu hỏi, tựnghiên cứu SGK, trả lời
Nhóm 3, 4 dán kết quảlên bảng
I.Axit Đêôxiribô Nuclêic:
1 Cấu trúc của ADN:
- Phân tử ADN có cấu trúctheo nguyên tắc đa phân, đơnphân là các nuclêôtit Mỗinuclêôtit có cấu tạo gồm 3thành phần:
+ Đường Pentôzơ (C5H10O4).+ nhóm Phôtphat (H3PO4)+ Bazơ Nitơ : A, T, G, X
Có 4 loại nuclêôtit tươngứng với 4 loại bazơ nitơ
- Gen là một đoạn phân tửADN, trong đó trình tựnuclêôtit trên ADN qui địnhcho một sản phẩm nhất định(Prôtêin hay ARN)
* Cấu trúc không gian của ADN:
- Trong không gian, ADNgồm 2 chuỗi pôlinuclêôtit liênkết với nhau bằng các liên kết
Trang 18GV treo hình 6.1, nhận xét
và giải thích bổ sung, sau
đó đánh giá, kết luận vấn
đề
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS thảo luận nhanh trả lời
? Hãy cho biết đặc điểm
cấu trúc nào giúp ADN
thực hiện chức năng mang,
bảo quản và tryền đạt
thông tin di truyền ?
Hoạt động 2
GV nêu câu hỏi và yêu cầu
học sinh thực hiện thảo
luận
Nhóm 1, 2
Câu hỏi : Trình bày cấu
trúc đơn phân của ARN ?
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
HS nghe câu hỏi, nghiêncứu SGK và thảo luậnnhanh, trả lời
Các nhóm tiến hành thảoluận theo sự phân công
Hiđrô giữa các bazơ nitơ củacác nuclêôtit
Hai chuỗi pôlinuclêôtit xoắnquanh một trục tưởng tượngnhư một thang dây xoắn.Trong đó, bậc thang là cácbazơ nitơ, tay vịn là các phân
tử đường và nhóm phôtphat.Liên kết Hiđrô là liên kếtyếu, mang đặc điểm vừa linhđộng, vừa bền vững
2 Chức năng của ADN:
- ADN có chức năng mang,bảo quản và truyền đạt thôngtin di truyền (TTDT)
ADN được cấu tạo 2 mạchtheo nguyên tắc bổ sung nênTTDT được bảo quản rất chặtchẽ Nếu có sai sót sẽ có hệthống enzim sửa sai trong tếbào sửa chữa
II Axit Ribô Nuclêic:
1 Cấu trúc của ARN:
Đơn phân là nuclêôtit, gồm
có 3 thành phần:
+ Đường Pentôzơ : C5H10O5.+ Nhóm phôtphat : H3PO4
Trang 19Nhóm 3, 4
Câu hỏi : Trình bày cấu
trúc của phân tử ARN?
Câu hỏi : Nêu chức năng
của các loại ARN?
GV nhận xét, đánh giá, kết
luận vấn đề
Các nhóm nghiên cứuSGK, thảo luận, ghi kếtquả
Nhóm 1, 2 dán kết quảlên bảng
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Nhóm 3, 4 dán kết quảlên bảng, các nhóm cònlại bổ sung
HS tiến hành thảo luậntheo sự phân công
Các nhóm nghiên cứuSGK, ghi kết quả Nhómđại diện dán kết quả lênbảng, các nhóm còn lạinhận xét, bổ sung
* rARN :Cấu tạo gồm một chuỗipôlinuclêôtit
* tARN :Cấu tạo gồm 3 thùy, có
pôlinuclêôtit liên kết với nhautheo nguyên tắc bổ sung
2 Chức năng của ARN:
- mARN : truyền thông tin từAND đến ribôxôm và đượcdùng như một khuôn để tổnghợp nên Prôtêin
- rARN : cùng với prôtêintạo nên ribôxôm, là nơi tổnghợp nên prôtêin
- tARN : vận chuyển axitamin tới ribôxôm và làm nhiện
vụ dịch thông tin dưới dạngtrình tự các nuclêôtit trên ANDthành trình tự các axit amintrong phân tử prôtêin
Ở một số loài virut, thôngtin di truyền còn được lưu giữtrên ARN
4 Củng cố:
Câu 1 : Phân biệt cấu trúc của ADN với ARN?
Câu 2 : Nếu phân tử ADN quá bền vững và sự sao chép thông tin di truyền không xảy ra sai
sót thì thế giới sinh vật có đa dạng và phong phú như ngày nay hay không ?
5 Dặn dò:
Trang 20- Kiểm tra mức độ hiểu bài và rèn luyện kĩ năng làm bài kiểm tra của học sinh.
- Giúp học sinh ôn tập kiến thức đã học
II Phương pháp:
- GV ra đề trước, cho học sinh làm bài tại lớp
- Học sinh tự học ở nhà, làm bài tự luận tại lớp
III Nội dung:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Nêu được các đặc điểm của tế bào nhân sơ
- Giải thích được tế bào nhân sơ với kích thước sẽ có lợi gì?
- Trình bày được cấu trúc và chức năng của các bộ phận cấu tạo nên tế bào vi khuẩn
II Phương pháp:
Hỏi đáp + Thảo luận nhóm – thuyết trình
III Phương tiện dạy học:
Hình 7.1 và hình 7.2 SGK Sinh học 10 phóng to
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số.
Trang 212 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới :
GV nêu câu hỏi, gọi HS trả
lời
? Hãy nêu đặc điểm của tế
bào nhân sơ ?
GV nêu câu hỏi, gọi HS trả
lời
? Kích thước nhỏ đem lại
lợi ích gì cho tế bào nhân
Câu hỏi : Cấu tạo và chức
năng của màng sinh chất ?
HS nghe câu hỏi, nghiêncứu SGK trả lời
HS tự nghiên cứu SGK,trả lời
HS nghe câu hỏi, thamkhảo SGK trả lời
HS tách nhóm theohướng dẫn của GV
Tiến hành thảo luận theo
sự phân công
Các nhóm nghiên cứuSGK, thảo luận, ghi kếtquả
I Đặc điểm chung của tế bào nhân sơ :
- Chưa có nhân hoàn chỉnh
- Chưa có hệ thống nội màng
và các bào quan có màng baobọc
- kích thước nhỏ, khoảng từ1- 5µm
Kích thước tế bào nhỏ thì tỉ
lệ S/V lớn, giúp tế bào trao đổichất với môi trường nhanh, tếbào sinh trưởng và sinh sảnnhanh
II Cấu tạo tế bào nhân sơ :
Gồm : màng sinh chất, tếbào chất và vùng nhân
1 Thành tế bào, màng sinh chất, lông và roi :
- Chức năng : Bảo vệ khối
sinh chất bên trong tế bào.Một số tế bào vi khuẩn còn
Trang 22Nhóm 3, 4
Câu hỏi : Cấu tạo và chức
năng của tế bào chất và
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Nhóm 3,4 dán kết quảlên bảng
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
có vỏ nhầy để bảo vệ tế bào
* Roi : giúp vi khuẩn di
chuyển
* Lông : Giúp các vi khuẩn
gây bệnh dễ bám vào bề mặt tếbào vật chủ
2 Tế bào chất :
- Cấu tạo : gồm bào tương,
ribôxôm và một số cấu trúckhác
Ribôxôm được cấu tạo từprôtêin và rARN, là nơi tổnghợp nên prôtêin cho tế bào
3 Vùng nhân:
Chỉ chứa phân tử ADN dạngvòng Một số vi khuẩn cònchứa Plasmit trong tế bào chất,đây là cấu trúc ADN dạngvòng có khả năng tự nhân đôiđộc lập với ADN của vi khuẩn
4 Củng cố:
Câu 1: Thành tế bào vi khuẩn có chức năng gì ?
Câu 2: Tế bào vi khuẩn có kích thước nhỏ và cấu tạo đơn giản đem lại cho chúng ưu thế gì?
Trang 23Tuần : 8
Tiết : 8
Bài 8: TẾ BÀO NHÂN THỰC
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Trình bày được đặc điểm chung của tế bào nhân thực
- Mô tả được cấu trúc và chức năng của nhân tế bào
- Mô tả được cấu trúc và nêu được chức năng của mạng lưới nội chất, ribôxôm, bộmáy Gôngi
II Phương pháp:
Hỏi đáp + Thảo luận nhóm – thuyết trình
III Phương tiện dạy học:
Hình 8.1 và hình 8.2 SGK Sinh học 10 phóng to
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1 : Thành tế bào vi khuẩn có chức năng gì?
Câu 2 : Tế bào vi khuẩn có kích thước nhỏ và cấu tạo đơn giản đem lại cho chúng ưu thế gì?
3 Bài mới:
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
* Đặc điểm chung của tế bào nhân thực :
- Đã có màng nhân ngăncách nhân và tế bào chất
- Cấu tạo: gồm màng nhân,
dịch nhân và nhân con
Trang 24Nêu câu hỏi và yêu cầu
học sinh thực hiện
Nhóm 1, 2
Câu hỏi : Cấu tạo và chức
năng của nhân tế bào và
lưới nội chất?
Nhóm 3, 4
Câu hỏi : Cấu tạo và chức
năng của ribôxôm, và bộ
Nhóm đại diện dán kếtquả lên bảng
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Nhóm 3, 4 dán kết quảlên bảng
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Trong dịch nhân chứaNST(AND liên kết vớiPrôtêin)
- Chức năng : chứa toàn bộ
thông tin di truyền đặc trưngcủa loài
II lưới nội chất :
- Chức năng :
+ Lưới nội chất hạt : là nơitổng hợp nên prôtêin tiết,prôtêin cấu tạo cho tế bào.+ Lưới nội chất trơn: tham giatổng hợp lipit, chuyển hóađường, phân hủy các chất độchại
IV Bộ máy Gôngi :
- Cấu tạo : là một chồng túi
màng dẹp tách biệt nhau
Trang 25GV nhận xét, đánh giá, kết
luận vấn đề
- Chức năng : đóng gói, lắp
ráp và phân phối các sản phẩmcủa tế bào
4 Củng cố:
Câu 1 : Nêu điểm khác biệt về cấu trúc giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực?
Câu 2 : Nêu mối liên hệ giữa lưới nội chất và bộ máy gôngi trong tế bào?
5 Dặn dò:
- Học thuộc bài đã học, chuẩn bị làm bài kiểm tra giữa kì
- Đọc trước bài 9, 10 trang 40 - 43, SGK Sinh học 10
Tuần: 9
Tiết : 9
KIỂM TRA 45 PHÚT
I Mục tiêu:
- Kiểm tra mức độ hiểu bài và rèn luyện kĩ năng làm bài kiểm tra của học sinh
- Giúp học sinh ôn tập kiến thức đã học
- Đánh giá kết quả việc dạy và học của thầy và trò lần thứ nhất
II Phương pháp:
- GV hướng dẫn HS tự ôn tập ở nhà
- GV ra đề trước, cho học sinh làm bài tại lớp
- Học sinh làm bài tự luận tại lớp theo hướng dẫn của GVBM
III Nội dung:
Trang 26Phần I : Trắc nghiệm (3đ)
Khoanh trịn đáp án (a, b, c, d) đúng nhất.
Câu 1: Vi khuẩn là dạng sinh vật được xếp vào Giới nào sau đây?
a Giới Nguyên sinh
b Giới Thực vật
c Giới Khởi sinh
d Giới Động vật
Câu 2 : Tại sao khi hạ nhiệt độ xuống 00C tế bào sẽ bị chết ?
a Các enzim bị mất hoạt tính, mọi phản ứng sinh hóa trong tế bào không thực hiệnđược
b Nước trong tế bào đóng băng phá hủy cấu trúc tế bào
c Liên kết hiđrô giữa các phân tử nước bền vững, ngăn cản sự kết hợp với phân tửcác chất khác
d Sự trao đổi chất giữa tế bào và môi trường không thực hiện được
Câu 3: Con Châu chấu được xếp vào ngành động vật nào sau đây ?
a Ruột khoang
b Da gai
c Thân mềm
d Chân khớp
Câu 4: Nguyên tố nào dưới đây là nguyên tố đa lượng ?
Câu 5 : Các nuclêôtit trên mạch đơn của phân tử ADN liên kết với nhau bằng liên kết
nào ?
a Liên kết hiđrô
b Liên kết cộng hố trị
c Liên kết peptit
d Liên kết glicôzit
Câu 6: Giữa các nuclêôtit trên hai mạch của phân tử ADN có :
a G liên kết với X bằng hai liên kết hiđrô
b G liên kết với A bằng ba liên kết hiđrô
Trang 27c A liên kết với T bằng hai liên kết hiđrô.
d A liên kết với X bằng ba liên kết hiđrô
Câu 7: Nhóm các nguyên tố nào sau đây là nhóm nguyên tố chính cấu tạo nên chất
Câu 9:Lactôzơ có ở đâu ?
a Mía và nho
b Sữa động vật
c Mạch nha
d Cả a, b, c đều đúng
Câu 10:Hợp chất nào có đơn vị cấu trúc là Glucôzơ ?
Trang 28Tuần :10
Tiết:10
Bài 9 & 10 : TẾ BÀO NHÂN THỰC
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Mô tả được cấu trúc và trình bày được chức năng của ti thể
- Mô tả được cấu trúc và trình bày được chức năng của lục lạp
- Trình bày được chức năng của không bào và lizôxôm
II Phương tiện dạy học:
Hình 9.1và 9.2 SGK phóng to
III Phương pháp:
Hỏi đáp – minh họa + Thảo luận nhóm
IV.Nội dung dạy học:
GV chia nhóm HS, nêu câu
hỏi và yêu cầu HS tiến
và thảo luận nhóm
Nhóm đại diện lên trìnhbày kết quả, các nhómcòn lại nhận xét, bổ sung
Học sinh tiến hành thảoluận dưới sự giám sát của
V Ti thể:
- Cấu tạo: gồm hai lớp màng
và chất nền
+ Màng ngoài không gấp khúc,màn trong gấp khúc tạo thànhmào, có đính nhiều enzim hôhấp
+ Chất nền chứa AND vàribôxôm
- Chức năng: cung cấp năng
lượng cho tế bào dướidạngATP
Số lượng ti thể khác nhau tùyloại tế bào
VI Lục lạp:
- Cấu tạo : 2 lớp màng bao
Trang 29Câu hỏi: Mô tả cấu tạo và
Câu hỏi: Mô tả cấu tạo và
chức năng của khung
xương tế bào?
GV yêu cầu các nhóm bổ
GV, ghi nhận kết quả, cửđại diện lên trình bày kếtquả
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
HS nghe câu hỏi, tự thamkhảo SGK trả lời
Các HS khác nhận xét,
bổ sung
HS tự nghiên cứu SGKtrả lời
Các nhóm tiến hành thảoluận, ghi nhận kết quả,
cử đại diện trình bày
bọc, bên trong là chất nền
- Trong chất nền có nhiều túidẹt là tilacôit trên màng tilacôitchứa nhiều diệp lục và enzimquang hợp
Nhiều phiến tilacôit xếpchồng lên nhau thành cấu trúcGrana
Trong chất nền có chứa AND
- Ở tế bào cánh hoa: khôngbào chứa sắc tố,…
Một số động vật cũng cókhông bào nhỏ
2 Lizôxôm:
Phân hủy tế bào già, tế bào bịtổn thương và các bào quanggià
VIII Khung xương tế bào:
- Cấu tạo: Gồm hệ thống các
vi ống, vi sợi và sợi trunggian
- Chức năng: là giá đỡ cơ
học cho tế bào, giữ cho tế bào
Trang 30GV nhận xét, kết luận
Hoạt động 4:
GV nêu câu hỏi, giao công
việc cho HS, quan sát HS
thực hiện
Câu hỏi: Mô tả cấu tạo và
nêu chức năng của màng
Các nhóm tiến hành thảoluận theo yêu cầu của
GV, ghi nhận kết quả vàtrình bày
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
HS nghe câu hỏi, tựnghiên cứu SGK trả lời
động vật có hình dang ổn định,giúp các tế bào quan phân bốthêo trật tự xác định
IX Màng sinh chất:
1 Cấu trúc của màng sinh chất:
Mô hình khảm động củamàng sinh chất do Singơ vàNicônson đề nghị năm 1972
- Cấu tạo: Gồm 2 thành phần
chính là prôtêin vàphôtpholipit
Ngoài ra còn có một số chấtkhác như:
+ Colestêron làm tăng độ ổnđịnh của màng
+Lipôprôtêin, glicôprôtêin cóvai trò thụ thể, kênh, dấuchuẩn,
1 Chức năng của màng sinh chất:
- TĐC với môi trường mộtcách có chọn lọc
- Thu nhận thông tin
- Nhận biết tế bào cùng loạihoặc tế bào là nhờ cácglicôprôtêin
X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất:
1 Thành tế bào:
- Tế bào thực vật có thành tếbào là xenlulô
Nấm: thành tế bào là kitin
Trang 31?Cấu tạo và chức năng của
chất nền ngoại bào?
- Chức năng: quy định hình
dạng và bảo vệ tế bào
2 Chất nền ngoại bào:
- Cấu tạo: glicôprôtêin, các
chất vô cơ, hữu cơ
- Chức năng: giúp tế bào thu
nhận thông tin
4 Củng cố:
Câu 1 : Mô tả cấu trúc và chức năng của ti thể ?
Câu 2 : Mô tả cấu trúc và trình bày chức năng của lục lạp ?
Câu 3: Mô tả cấu trúc và chức năng của khung xương tế bào?
Câu 4 Mô tả cấu trúc và chức năng của màng sinh chất?
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Trình bày được kiểu vận chuyển thụ động và kiểu vận chuyển chủ động
- Nêu được sự khác biệt giữa vận chuyển tụ động và vận chuyển chủ động
- Mô tả được các hiện tượng nhập bào và xuất bào
II Phương pháp :
Hỏi đáp – minh họa + Thảo luận nhóm
III Phương tiện dạy học :
Trang 32Câu 1: Mô tả cấu trúc và chức năng của khung xương tế bào?
Câu 2.Mô tả cấu trúc và chức năng của màng sinh chất?
3 Bài mới:
GV treo hình, nêu câu hỏi,
yêu cầu HS quan sát hình
nghiên cứu SGK trả lời
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS tham khảo SGK trả lời
? Nêu các kiểu vận chuyển
HS nghiên cứu SGK trảlời
HS nghe câu hỏi, nghiêncứu SGK trả lời
HS thảo luận nhanh, trảlời
I Vận chuyển thụ động:
- Khái niệm: là phương thức
vận chuyển các chất qua màngsinh chất mà không tiêu tốnnăng lượng
- Nguyên lí : sự khuếch tán
của các chất từ nơi có nồng độcao đến nơi có nồng độ thấp
Sự khuếch tán của các phân
tử qua màng sinh chất đượcgọi là sự thẩm thấu
+ Môi trường ngoài ưutrương : chất tan di chuyển từngoài vào tế bào
+ Môi trường ngoài đẳngtrương :
+ Môi trường ngoài nhượctrương : chất tan không dichuyển được vào trong tế bào
Trang 33Hoạt động 1
GV chia nhóm HS, nêu yêu
cầu công việc đối với HS,
quan sát HS thực hiện
Câu hỏi : Trình bày khái
niệm và cơ chế của phương
thức vận chuyển chủ
động ?
GV đánh giá, tổng kết
Hoạt động 2
GV nêu câu hỏi và yêu cầu
công việc đối với HS
Câu hỏi : Trình bày khái
niệm và cơ chế của nhập
bào và xuất bào ?
GV nhận xét, kết luận
HS tách nhóm theo yêucầu của GV, tiến hànhthảo luận, ghi nhận kếtquả và cử đại diện lêntrình bày
Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung
Nghe câu hỏi, tiến hànhthảo luận theo yêu cầu,
cử đại diện lên trình bày
Các nhóm còn lại bổsung
Phụ thuộc vào đặc tính của
tế bào: kích thước, độ phâncực,…
II Vận chuyển chủ động:
- Khái niệm : Là phương
thức vận chuyển các chất quamàng sinh chất từ nơi có nồng
độ thấp đến nơi có nồng độ cao
và cần tiêu tốn năng lượng
- Cơ chế : ATP + Prôtêin đặc
chủng → prôtêin biến đổi, đưacác chất từ ngoài vào tronghoặc đẩy ra khỏi tế bào
III Nhập bào và xuất bào :
- Xuất bào : Là phương thức
đưa các chất ra khỏi tế bàotheo cách ngược lại với quátrình nhập bào
4 Củng cố:
Câu 1 : Phân biệt phương thức vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động ?
Câu 2 : Tại sao muốn giữ rau tươi ta phải thường xuyên vẩy nước vào rau ?
5 Dặn dò:
- Học thuộc bài đã học
Trang 34- Đọc bài thực hành, chuẩn bị mẫu vật theo yêu cầu.
Tuần : 12
Tiết : 12
Bài 12 : THỰC HÀNH: THÍ NGHIỆM CO VÀ PHẢN CO NGUYÊN SINH
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh phải:
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng kính hiển vi và kĩ năng làm tiêu bản kính hiển vi
- Biết cách điều khiển sự đóng mở của các tế bào khí khổng thông qua điều khiểnmức độ thẩm thấu ra vào tế bào
- Quan sát và vẽ được tế bào đang ở các giai đoạn co nguyên sinh khác nhau
- Tự mình thực hiện được thí nghiệm theo quy trình đã cho trong SGK
II Chuẩn bị:
1 Mẫu vật:
Lá lẻ bạn hoặc hoa dâm bụt
2 Dụng cụ:
- Kính hiển vi quang học với vật kính x10, x40/ 4 cái
- Lưỡi lam, lam kính và lamelle/ 4 bộ
* Lưu ý : Học sinh chú ý giữ gìn an toàn trong quá trình thực hành.
IV Nội dung:
1 Quan sát hiện tượng co nguyên sinh và phản co nguyên sinh ở tế bào biểu bì lá cây :
- GV hướng dẫn làm tiêu bản trước, HS quan sát, sau đó tiến hành thực hiện sau
- GV quan sát HS thực hành, chỉnh sửa, nhắc nhở
- HS viết bài thu hoạch theo yêu cầu
Yêu cầu bài thực hành:
Trang 35Câu 1 : Vẽ hình tế bào biểu bì bình thường và các tế bào cấu tạo khí khổng của mẫu vật trên
tiêu bản
Câu 2 : Khí khổng lúc quan sát được lúc này đóng hay mở ?
Câu 3 : Vẽ các tế bào đang bị co nguyên sinh chất quan sát được dưới kính hiển vi.
Câu 4 : Các tế bào lúc này có gì khác so với các tế bào trước khi nhỏ nước muối?
2 Thí nghiệm phản co nguyên sinh và việc điều khiển sự đóng mở khí khổng:
- GV hướng dẫn làm tiêu bản trước, HS quan sát, sau đó tiến hành thực hiện sau
- GV quan sát HS thực hành, chỉnh sửa, nhắc nhở
- HS viết bài thu hoạch theo yêu cầu
Yêu cầu bài thực hành:
Câu 1 : Vẽ các tế bào đang ở trạng thái phản co nguyên sinh quan sát được dưới kính hiển
- Bài thu hoạch sẽ nộp vào tuần sau
- Đọc trước bài 13 trang 53, SGK Sinh học 10
Tuần: 13
Tiết: 13
Chương III: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ
BÀO Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT.
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Phân biệt được thế năng và động năng, đồng thời đưa ra các ví dụ minh họa
- Mô tả được cấu trúc và nêu được chức năng của ATP
- Trình bày được khái niệm chuyển hóa vật chất
II Phương pháp :
Hỏi đáp – minh họa + Thảo luận nhóm
III Phương tiện dạy học :
Trang 36Hình 13.1, 13.2 SGK Sinh học 10 phóng to.
Các hình ảnh minh họa khác
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Phân biệt phương thức vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động?
Câu 2: Tại sao muốn giữ rau tươi ta phải thường xuyên vẩy nước vào rau ?
3 Bài mới:
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả lời
? Năng lượng là gì?
GV làm thí nghiệm với ná
dây thun yêu cầu HS quan
sát, trả lời câu hỏi
? Thế nào là động năng, thế
năng?
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả lời
? Trong tế bào, năng lượng
được tồn tại ở những dạng
nào?
Hoạt động 1
GV chia nhóm HS, nêu yêu
cầu công việc đối với HS,
HS nghe câu hỏi, thamkhảo SGK trả lời
HS quan sát thí nghiệm,thảo luận nhanh, trả lời
HS nghe câu hỏi, thamkhảo SGK trả lời
HS tách nhóm theo yêucầu của GV, tiến hành
I Năng lượng và các dạng năng lượng trong tế bào :
1.Khái niệm năng lượng :
- Khái niệm: Năng lượng làđại lượng đặc trưng cho khảnăng sinh công
Dựa vào trạng thái tồn tại,năng lượng được chia làm 2dạng :
+ Động năng : là dạng năng
lượng sẳn sàng sinh ra công
Ví dụ : + Thế năng : là dạng năng
lượng dự trữ có tiềm năng sinh
ra công
Ví dụ :
- Trong tế bào, năng lượngtồn tại dưới các dạng : hóanăng, điện năng, nhiệt năng,…
2 ATP – đồng tiền năng lượng của tế bào :
- Thành phần hóa học :
+ 1 phân tử Bazơ nitơ Ađênin.+ 1 phân tử đường Ribôzơ
Trang 37Các nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung.
HS quan sát hình, thamkhảo SGK và trả lời câuhỏi
Cá nhân HS trả lời
+ 3 nhóm phôtphat
Các nhóm phôtphat mang điệntích âm nên có xu hướng đẩynhau, làm cho 2 nhómphôtphat ngoài cùng dễ bị phá
vỡ giải phóng năng lượng
- Vai trò của ATP trong tế bào :
+ Tổng hợp nên các chất cầnthiết cho tế bào
+ Vận chuyển các chất quamàng
+ Sinh công cơ học
II Chuyển hóa vật chất :
- Khái niệm : Chuyển hóa vậtchất là tập hợp các phản ứngsinh hóa xảy ra bên trong tếbào, luôn kèm theo chuyển hóanăng lượng
Chuyển hóa vật chất gồm haiquá trình :
+ Đồng hóa : là quá trình tổng
hợp các chất hữu cơ phức tạp
từ các chất đơn giản
+ Dị hóa : là quá trình phân
giải các chất hữu cơ phức tạpthành các chất đơn giản
4 Củng cố:
Câu 1 : Năng lượng là gì? Sự chuyển hóa vật chất gồm những quá trình nào ?
Câu 2 : Mô tả cấu trúc hóa học và chức năng của phân tử ATP?
Trang 38Sau khi học xong bài này, học sinh cần:
- Trình bày được cấu trúc và chức năng của enzim
- Trình bày được các cơ chế tác động của enzim
- Giải thích được ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến hoạt tính của enzim
- Giải thích được cơ chế điều hòa chuyển hóa vật chất của tế bào bằng các enzim
II Phương pháp:
Hỏi đáp – minh họa + Thảo luận nhóm
III Phương tiện dạy học:
Hình 14.1, 14.2 SGK Sinh học 10 phóng to
Các hình ảnh minh họa khác
IV Nội dung dạy học:
1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1 : Phân biệt phương thức vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động ?
Câu 2 : Tại sao muốn giữ rau tươi ta phải thường xuyên vẩy nước vào rau ?
3 Bài mới :
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
- Đặc điểm : làm tăng tốc độ
phản ứng nhưng không bị biến
Trang 39GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS nghiên cứu SGK trả
lời
? Trình bày thành phần hóa
học và đặc điểm của trung
tâm hoạt động của enzim ?
Các nhóm dán phiếu họctập lên bảng
HS nghe câu hỏi, nghiên
- Cấu trúc hóa học : có một
vùng chuyên biệt gọi là trungtâm hoạt động, đây là một chỗlõm hoặc khe hở nhỏ trên bềmặt enzim
Cấu hình của trung tâm hoạtđộng phải tương thích với cấuhình không gian của cơ chất
2 Cơ chế tác động :
Gồm các bước :+ Enzim kết hợp với cơ chấttạo thành phức hợp Enzim – cơchất
+ Enzim tương tác với cơ chấttạo sản phẩm
+ Sản phẩm tạo thành vàenzim được giải phóng nguyênvẹn
Liên kết enzim – cơ chấtmang tính đặc thù
3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim :
- Hoạt tính của enzim đượcxác định bằng lượng sản phẩmtạo thành từ một lượng cơ chấttrên một đơn vị thời gian
- Các yếu tố ảnh hưởng lên
Trang 40GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS thảo luận nhanh trả lời
GV nêu câu hỏi, yêu cầu
HS trả lời
? Trình bày sự điều khiển
quá trình chuyển hóa vật
HS nghe câu hỏi, thảoluận nhanh trả lời
HS nghe câu hỏi, thảoluận nhanh, cử đại diệntrả lời
- Enzim xúc tác làm tăng tốc
độ các phản ứng, nếu tế bàokhông có enzim thì các hoạtđộng sống không thể duy trì vàtốc độ phản ứng xảy ra quáchậm
- Tế bào có thể điều chỉnh sựchuyển hóa bằng cách điềuchỉnh tác động của enzim, theohướng ức chế hoặc hoạt hóa.Khi một enzim bị thiếu, cơchất sẽ tích lũy lại hoặc chuyểnhóa theo con đường phụ thànhcác chất độc hại gây nên cáctriệu chứng bệnh lí, gọi là bệnhrối loạn chuyển hóa