Giáo án giảng dạy số 2

I. Mục tiêu 1. Kiến thức Trình bày được khái niệm về sinh trưởng Phân tích được ý nghĩa của các loại mô phân sinh đối với thực vật một lá mầm và thực vật hai lá mầm Phân biệt được sinh trưởng thứ cấp và sinh trưởng thứ cấp Giải thích được sự hình thành vòng năm Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng ở thực vật 2. Kỹ năng Kỹ năng trình bày ý kiến trước tập thể lớp Kỹ năng phân tích Kỹ năng làm việc nhóm Kỹ năng làm việc cá nhân

Người soạn: Lê Trung Nhân

Ngày soạn: 27/2/2016

Ngày dạy: 5/3/2016

Tiết: 3

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY SỐ 2 CHƯƠNG III: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN

A-SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT

Tiết 37: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT (DẠY MÁY)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Trình bày được khái niệm về sinh trưởng

- Phân tích được ý nghĩa của các loại mô phân sinh đối với thực vật một lá mầm và thực vật hai lá mầm

- Phân biệt được sinh trưởng thứ cấp và sinh trưởng thứ cấp

- Giải thích được sự hình thành vòng năm

- Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng ở thực vật

2 Kỹ năng

- Kỹ năng trình bày ý kiến trước tập thể lớp

- Kỹ năng phân tích

- Kỹ năng làm việc nhóm

- Kỹ năng làm việc cá nhân

3 Thái độ

- Học sinh có thể điều khiển các nhân tố để tác động vào sự sinh trưởng của thực vật

- Biết bảo vệ môi trường sống, biết yêu thiên nhiên

II Kiến thức trọng tâm

- Sinh trưởng thứ cấp và sơ cấp ở thực vật

III Phương tiện dạy học

- Máy chiếu

- Phiếu học tập

IV Phương pháp dạy học

- Phương pháp hỏi đáp – tìm tòi

- Phương pháp quan sát tranh ảnh, phim – tìm tòi

- Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm

- Phương pháp làm việc độc lập với Sgk

V Tiến trình tổ chức dạy học

1 Ổn định lớp (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ: Không

3 Tiến trình tổ chức dạy học

a Đặt vấn đề (1 phút)

- Chúng ta đã được tìm hiểu về chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng thì sau quá trình đó thì sinh vật sẽ lớn lên Vậy quá trình lớn lên đó diễn ra như thế nào thì chúng ta cùng đi vào chương III: Sinh trưởng và phát triển Sinh trưởng và phát triển ở thực vật có khác gì so với sinh trưởng và phát triển ở động vật thì chúng ta cùng tìm hiểu trong phần A: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT Và chúng ta cùng đi vào bài đầu tiên Tiết 37: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT

b Tiến trình dạy học

Hoạt động 1 : Khái niệm về sinh trưởng và mô phân sinh (5 phút)

TG Slid

e

6

phút

Slide

2

- GV: Cho học sinh quan

sát video kết hợp với mẫu vật Các em có nhận xét gì

về chiều cao, thể tích của cây từ lúc nảy mầm cho đến lúc trường thành?

GV nhận xét: Hoạt động cây

- HS trả lời:

+ Kích thước cây lớn dần + Từ nhỏ cho đến lớn

I Khái niệm

đã có sự gia tăng về chiều

cao, thể tích (kích thước) và

sự gia tăng đó được gọi là

sinh trưởng Vậy nguyên

nhân làm cho cây lớn lên?

GV nhận xét và chính xác

hóa: Vậy quá trình nào của

tế bào đã làm tăng kích

thước và số lượng?

GV nhận xét: Vậy sinh

trưởng là gì?

GV nhận xét và nêu lên

định nghĩa và ghi bảng

- GV: Sinh trưởng ở thực

vật được phân thành hai

hình thức là sinh trưởng sơ

cấp và sinh trưởng thứ cấp

- HS trả lời:

+ Do sự tăng lên về số lượng

và kích thước của tế bào

- HS trả lời:

+ Nguyên phân

- HS trả lời:

+ Sinh trưởng là sự lớn lên của

cơ thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước của tế bào

- Sinh trưởng là quá trình tăng về số lượng

và kích thước tế bào làm cho cây lớn lên trong từng giai đoạn, tạo cơ quan sinh dưỡng như rễ, thân, lá

Cơ sở tế bào:

Nhờ vào quá trình nguyên phân

Vậy hai quá trình này diễn

ra như thế nào? Chúng ta cùng di vào mục II

Hoạt động 2: Tìm hiểu vế sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp

20

phút

-GV: Cây lớn lên nhờ vào

quá trình nguyên phân của tế bào Có phải mọi tế bào của

cơ thể đều có khả năng phân chia suốt đời hay không?

GV nhận xét, chính xác hóa

và hoàn thiện kiến thức: Tập

hợp những tế bào chưa phân hóa duy trì được khả năng phân chia suốt đời ở cơ thể thực vật được gọi là MPS

Vậy MPS là gì?

GV nhận xét, chính xác hóa

và ghi bảng

- HS trả lời:

+ Không phải mọi tế bào trong cơ thể đều nguyên phân

mà chỉ những tế bào chưa phân hóa

- HS trả lời:

+ MPS là loại mô chưa phân hóa duy trì được khả năng nguyên phân

II Sinh trưởng sơ cấp

và sinh trưởng thứ cấp

1 Mô phân sinh

a Khái niệm

- Mô phân sinh là nhóm các tế bào chưa

5

-GV: Cho học sinh quan sát

tranh “ Các loại mô phân

sinh” Có bao nhiêu loại

MPS và người ta dựa vào

tiêu chí nào để phân loại

chúng?

GV nhận xét chính xác hóa

và ghi bảng

- GV: Quan sát hình trong

SgK và hình trên bảng hãy

hoàn thành phiếu học tập sau

trong thời gian là 2 phút

-GV: Dựa vào sự hoạt động

của 3 loại MPS mà người ta

đã phân thành 2 loại sinh

trưởng là sinh trưởng sơ cấp

và sinh trưởng thứ cấp

Chúng ta cùng tìm hiểu mục

2

-GV: Chiếu sơ đồ hình 34.2

- HS quan sát tranh và trả lời : + Có 3 loại là MPS đỉnh, bên, lóng

+ Dựa vào chức năng và vị trí

- HS hoạt động nhóm

phân hóa, duy trì được khả năng nguyên phân

để tạo tế bào mới cho

cơ thể thực vật

b Phân loại MPS Đỉnh Chồi Nách Bên Rễ Lóng

7

và 34.3 và giới thiệu hai

hình: Hình 34.2 là ảnh chụp

dưới kính hiển vi ở đỉnh chồi

ngọn, chồi nách và ở đỉnh rễ

còn ở hình 34.3 là hình sinh

sinh trưởng sơ cấp và thứ

cấp của cây thân gỗ

-GV: Để tìm hiểu rõ hơn về

2 hình thức sinh trưởng này,

GV chia lớp thành 2 nhóm,

yêu cầu HS quan sát tranh

kết hợp với thông tin mục

II-Sinh trưởng sơ cấp và thứ

cấp ở thực vật (trang

135-136/SGK ) để hoàn thành

phiếu học tập trong thời gian

là 3 phút

- GV: Đặt các câu hỏi hệ

thống để học sinh có thể

hoàn thành phiếu học tập

+ Quan sát hình 34.2 theo

các em vị tri của sinh trưởng

sơ cấp là ở đâu? Và MPS

đỉnh có ở những lớp thực vật

nào vậy quá trình sinh

trưởng sơ cấp diễn ra ở lớp

thức vật nào?

+ Quan sát hình 34.3 và cho

biết sinh trưởng thứ cấp là

- HS hoạt động nhóm

8

Slide

9

do loại MPS nào hoạt động

tạo nên? Vậy sinh trưởng thứ

cấp diễn ra ở lớp thực vật

nào?

GV gọi đại diện nhóm lên

trình bày sau đó cho các

nhóm nhận xét lẫn nhau GV

hoàn thiện kiến thức

- GV: Trong hình 34.3 ta

thấy trong giải phẫu cắt

ngang của thân sinh trưởng

sơ cấp và sinh trưởng thứ

cấp Vậy theo em sinh

trưởng sơ cấp diễn ra vào

thời gian nào?

GV nhận xét: Thân cây năm

nay diễn ra quá trình sinh

trưởng sơ cấp Và quá trình

này đã tạo ra mạch rây và

mạch gỗ sơ cấp Vậy còn

sinh trướng thứ cấp diễn ra

vào thời gian nào?

GV nhận xét: Thân cây 2

năm trước đã diễn ra quá

trình sinh trưởng thứ cấp

nhờ hoạt động của MPS bên

- HS quan sát tranh và trả lời: + Diễn ra vào năm nay

- HS quan sát tranh và trả lời: + Diễn ra vào năm ngoái và năm kia

10

và quá trinh này tạo ra tầng

sinh trụ và tầng sinh vỏ

Tầng sinh vỏ hay tầng sinh

bần tạo ra lớp bần còn tầng

sinh trụ hay tầng sinh mạch

tạo ra

+ Mạch rây thứ cấp đẩy

mạch rây sơ cấp ra ngoài

+ Mạch gỗ thứ cấp đẩy mạch

gỗ sơ cấp vào bên trong

GV ghi bảng

-GV: Các em có thể giải

thích vì sao trong kỹ thuật

trồng cây như cây ăn quả,

cây công nghiệp thì người ta

thường bấm ngọn đi?

GV giải thích: Để kích thích

các mô phân sinh đỉnh ở các

chồi nách nhằm tạo ra nhiều

nhánh hơn

-GV: Vậy ở một số loài cây

thuộc lớp 1 lá mầm như cau,

dừa…thì chúng vẫn có thân

cây to về bề ngang?

- HS trả lời:

+ Giúp cây có thể sinh trưởng tốt hơn

- HS có thể trả lời không

2 Sinh trưởng sơ cấp

(Kết quả PHT)

3 Sinh trưởng thứ cấp

a Khái niệm (Kết quả PHT)

11

GV giải thích: Do có vòng

MPS thứ cấp nằm dưới các

mầm lá và phân chia tạo

thành dãy mô mềm ở phía

ngoài làm cho thân to ra

-GV: Nhờ hoạt động của

sinh trường thứ cấp mà thân

cây to ra Thông qua việc

hình thành của mạch gỗ và

mạch rây thứ cấp Quá trình

này sẽ tạo ra thân cây gỗ

-GV: Các em hãy chú thích

vào hình sau?

-GV: Cấu tạo thân gỗ gồm:

+ Gỗ lõi là các tế bào thứ

cấp già có chức năng là nâng

đỡ cho cây

+ Gỗ dác là các tế bào thứ

cấp trẻ có chức năng là vận

chuyển các chất cho cây

+ Bần có chức năng là che

chở

Vậy các em thể cho biết là

các đường vân trong thân

cây gỗ có nguồn gốc từ đâu?

GV nhận xét, chính xác hóa

và ghi bảng

được

- HS trả lời:

+ Có nguồn gốc từ gỗ dác có màu sáng và gỗ lõi có màu sẫm

b Cấu tạo thân gỗ

- Gỗ lõi (Ròng): Màu

14

-GV: Chiếu slide 14 và yêu

cầu học sinh trả lời? Một

thân gỗ có 6 vòng sáng, 6

vòng tối hai bạn Nam và Lan

cùng tranh luận:

+ Nam cho rằng thân cây

này có số tuổi là 6

+ Lan cho rằng thân cây này

có số tuổi là 12

Vậy Nam hay Lan trả lời

+ Nam trả lời đúng

sẫm ở trung tâm của thân và rễ,gồm những

tế bào thứ cấp già

Chức năng: Nâng đỡ

cho cây

- Gỗ dác: Màu sáng kế

theo phía ngoài,gồm những tế bào gỗ thứ

Chức năng: Vận

chuyển nước và ion khoáng

- Vỏ cây (bần): Do

tầng sinh bần tạo ra

Chức năng: Bảo

vệ cây

GV nhận xét và chính xác

hóa và tiếp tục hỏi vậy sự xuát hiện vòng sáng tối đó là

do đâu?

GV nhận xét và chính xác hóa

-GV: Như đã nói ở trên thì

các vòng sáng tối này chính

là do ảnh hưởng điều kiện thời tiết là mưa và nắng những yếu tố này đã ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của thực vật Ngoài ra, thực vật còn chịu sự ảnh hưởng của nhiều nhân tố khác nữa

Chúng ta cùng đi vào mục III

+ Lan trả lời đúng

- HS trả lời:

+ Do điều kiện môi trường

Hoạt động 3: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của thực vật (10 phút)

10

phút

-GV: Cha ông ta đã có câu

Nhất nước, nhì phân, tam cần tứ giống để nói về tác

động của các nhân tố đối với

sự sinh trưởng của thực vật

Vậy dựa vào thực tiễn và các kiến thức đã học ở lớp dưới

em có thể nêu những nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh

III Nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng

16

trưởng ở thực vật?

GV nhận xét và hoàn thiện

kiến thức: Người ta đã phân

chia các nhân tố thành 2 loại

là nhân tố bên trong và nhân

tố bên ngoài

-GV nêu ví dụ: Ở măng tre

tốc độ sinh trưởng là

1m/ngày về sau thì chậm

nhưng ở lim thì sinh trưởng

chậm Vậy nhân tố nào ảnh

hưởng đến sự sinh trưởng

của thực vật?

-GV: Thông qua đó em hãy

giải thích câu tục ngữ: Tốt

giống, tốt mạ, tốt mạ, tốt lúa

-GV:Người ta còn dựa vào

vòng sinh trưởng để đánh

giá tốc độ sinh trưởng của

cây Có những cây gỗ sinh

trưởng nhanh, có những cây

gỗ sinh trưởng chậm Có

những cây có thời gian sinh

trưởng chậm như lim trong

khi đó nhu cầu về các loại

- HS trả lời:

+ Ánh sáng, nước, dinh dưỡng…

- HS trả lời:

+ Di truyền, giống, thời kì sinh trưởng của cây

- HS trả lời:

+ Giống có vai trò quyết định năng suất của cây trồng

1 Nhân tố bên trong

18

cây này là rất lớn do vậy

người ta đã khai thác ồ ạt

không có quy hoạch Làm

mất rừng và sẽ gây ra hậu

quả khôn lường về môi

trường Do vậy mỗi chúng ta

cần có các biện pháp bảo vệ

rừng

GV nhận xét và bổ sung:

Ngày nay thì người ta rất

quan tâm đến công tác cải

tạo giống nhằm cải thiện

năng suất cây trồng

-GV: Chiếu hình và yêu cầu

HS cho biết nhân tố bên

trong nào đã tác động đến

tình hướng sáng của cây

ngoài ánh sáng?

GV nhận xét: Auxin chính là

hoocmon thực vật

GV ghi bảng

-GV:Ngoài các nhân tố bên

trong thì sự sinh trưởng của

thực vật còn chịu tác động

của các nhân tố bên ngoài

Các em hãy cho thầy biết

các nhân tố bên ngoài ảnh

- HS trả lời:

thời kì sinh trưởng của giống, của loài cây

- Hoocmon thực vật

hưởng đến sự sinh trưởng ở

thực vật GV phân tích và

yêu cầu HS cho ví dụ

GV ghi bảng

-GV: Ngoài ra, thì nồng độ

oxi cũng cần cho sự sinh

trưởng của thực vật, nồng độ

oxi giảm quá thấp cụ thể là

dưới 5% thì sinh trưởng ở

thực vật bị ức chế

- HS cho ví dụ

2 Nhân tố bên ngoài

a Nước

b Nhiệt độ

c Ánh sáng

d Dinh dưỡng

4 Củng cố (6 phút)

- Nước ta là nước có nền nông nghiệp lâu đời, từ xa xưa khi chưa có các kỹ thuật hiện đại

để can thiệp đến thì ông cha ta vẫn dựa vào những kinh nghiệm và những kinh nghiệm này được đút kết trong các câu tục ngữ, thành ngữ, ca dao Thầy sẽ chia cả lớp thành 2 đội A và đội B trong vòng 1 phút các em hãy tìm các câu tục ngữ, ca dao lẫn thành ngữ đội nào tìm được nhiều hơn sẽ là đội chiến thắng

- Nhắc lại cho học sinh: Sinh trưởng sơ cấp là quá trình làm thân cao lên và rễ dài ra Sinh trưởng thứ cấp là quá trình làm cho thân cây và rễ cây tăng lên về đường kính

5 Dặn dò (1 phút)

- Học bài cũ

- Đọc trước bài số 35: HOOCMON THỰC VẬT

PHỤ LỤC

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Quan sát hình 34.1 trang 134 Sgk sau đó hãy hoàn thành phiếu học tập sau

Loại MPS

Vị trí

Chức năng

Lớp thực vật

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Quan sát 2 hình 34.2 và 34.3 trang 135 -136 trong Sgk sau đó hãy hoàn thành bảng so sánh sau

Sinh trưởng

Chỉ tiêu

Lớp thực vật

Nguyên nhân

Kết quả

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Loại MPS

Vị trí Chồi đỉnh, chồi rễ,

Chức năng Giúp thân, rễ tăng về

chiều dài

Giúp thân, rễ tăng về đường kình

Giúp tăng chiều dài

lóng

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Sinh trưởng

Lớp thực vật Thực vật một lá mầm và phần non

của thực vật hai lá mầm

Thực vật hai lá mầm

Sinh viên thực tập