Nói giảm nói tránh văn 8

Hồ Ph ơng, Th nhà đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác đi chẳng còn - đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác - đi Đều có cùng nghĩa là chế

Ví dụ 1:

_ Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ

, thì đồng bào cả n ớc, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột

(Hồ Chí Minh , Di chúc)

_ Bác đã rồi sao Bác ơi !

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời

( Tố Hữu, Bác ơi )

_ L ợng con ông Độ đây mà… Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ

(Hồ Ph ơng, Th nhà)

đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác

đi

chẳng còn

- đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và

các vị cách mạng đàn anh khác

- đi

Đều có cùng nghĩa là chết Những từ ngữ in màu xanh trong các đoạn trích trên có nghĩa là gì?

Diễn đạt nh vậy để giảm nhẹ, để tránh đi

Ví dụ 2:

Phải bé lại và lăn vào lòng một ng ời mẹ, áp mặt vào nóng của ng ời mẹ, để bàn tay ng ời mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống l ng cho, mới thấy ng ời mẹ có một êm dịu vô cùng

( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu )

bầu sữa

Vì sao trong đoạn văn trên tác giả dùng từ bầu sữa mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghia?

-Tác giả dùng từ bầu sữa mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa để tránh thô tục , gây c ời cho ng ời đọc ng ời nghe

Ví dụ 3:

_ Con dạo này l ời lắm

_ Con dạo này không đ ợc chăm chỉ lắm

Trong hai cách nói trên cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với ng ời nghe ?

_ Cách nói thứ hai là cách nói tế nhị , có tính chất nhẹ nhàng hơn đối với ng ời nghe

_ “ Bác D ơng thôi đã rồi,

N ớc mây man mác ngậm ngùi lòng ta

Nhớ từ thủa đăng khoa ngày tr ớc, Vẫn sớm hôm tôi, bác cùng nhau Kính yêu từ tr ớc đến sau,

Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời…”

( “Khóc D ơng Khuê” – Nguyễn Khuyến )

_ “ Bác D ơng thôi đã rồi,

N ớc mây man mác ngậm ngùi lòng ta

Nhớ từ thủa đăng khoa ngày tr ớc, Vẫn sớm hôm tôi, bác cùng nhau Kính yêu từ tr ớc đến sau,

Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời…”

thôi

chết

Ghi nhớ:

Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục , thiếu lịch sự

Bài tập: Trong những câu sau câu nào sử dụng cách nói giảm nói tránh ?

A1 Anh ấy chết cách đây đã ba năm

A2 Anh ấy qua đời cách đây đã ba năm

B1 Bài thơ của anh dở lắm

B2 Bài thơ của anh ch a đ ợc hay lắm

C1 Anh còn kém lắm

C2 Anh cần phải cố gắng hơn nữa

D1 Anh ấy bị th ơng nặng nh thế này

thì không sống đ ợc lâu nữa đâu chị

ạ

D2 Anh ấy thế thì không đ ợc lâu nữa

đâu chị ạ

Nói giảm nói tránh bằng cách dùng từ đồng

nghĩa: chết - qua đời

Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định từ

trái nghĩa: dở lắm- ch a hay lắm.

Nói giảm nói tránh bằng cách dùng cách nói

vòng.

Nói giảm nói tránh bằng cách nói trống ( nói tỉnh l ợc )

Bài tập Tìm biện pháp tu từ nói nói giảm nói tránh trong đoạn trích sau và nêu rõ tác dụng

của chúng:

“ Hôm sau , Lão Hạc sang nhà tôi Vừa tôi tôi lão bảo ngay:

_ Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ ! _ Cụ bán rồi ?

_ Bán rồi ! Họ vừa bắt xong.”

( “Lão Hạc” – Nam Cao )

* Tác dụng: Tránh gây cảm giác ghê sợ cho ng ời đọc ng ời nghe( Nói giảm nói tránh

bằng cách sử dụng từ đồng nghĩa : đi đời – bị giết)

Bài tập 1: Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống: ,

, ,

đi nghỉ khiếm thị chia tay nhau có tuổi đi b ớc nữa

a) Khuya rồi mời bà ………

b) Cha mẹ em ……….từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại

c) Đây là lớp học cho trẻ em ………

d) Mẹ đã ………….rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe

e) Cha nó mất, mẹ nó ………, nên chú nó rất th ơng nó

Bài tập 2: Trong mỗi cặp câu d ới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh ?

a Anh phải hòa nhã với bạn bè !

a’ Anh nên hòa nhã với bạn bè !

b Anh ra khỏi phòng tôi ngay !

b’ Anh không nên ở đây nữa !

c Xin đừng hút thuốc trong phòng

c’ Cấm hút thuốc trong phòng

d Nó nói nh thế là thiếu thiện chí

d’ Nó nói nh thế là là ác ý

e Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi

e’ Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi

Bài tập : Tìm biện pháp nói giảm , nói tránh trong các tr ờng hợp sau:

“ Ông năm nao ? Ngày độc lập , Buồm cao đỏ sóng bóng cờ sao

Bà năm đói làng treo l ới, Biển động, Hòn Mê giặc bắn vào…”

( “Mẹ Tơm”- Tố Hữu )

“ Ng ời d ới mả, ai ai đó?

Biết có quê đây, hay vùng xa ?

( “Thăm mả cũ bên đ ờng”- Tản Đà ) _ “ “Năm nay con , con ôn tập để sang năm thi tiếp đạt kết quả

tốt đẹp hơn ” Nhận đ ợc phiếu báo điểm thi Đại học và giấy gọi nhập học , tôI vô cùng sung s ớng , và không thể nào quên đ ợc lời mẹ dặn dò ân cần tr ớc đây…”

( Trích báo) _ “ Giờ sinh hoạt lớp lần nào cô giáo chủ nhiệm cũng nhẹ nhàng nhắc nhở chúng em: “ Các em làm việc riêng, nói chuyện riêng tập trung chú ý trong giờ học Có thế mới đạt đ ợc nhiều hiệu quả tốt đẹp trong học tập.”

( Trích bài làm của học sinh )

mất

về

nằm

không nên