CHẨN ĐOÁN XQUANG HÌNH ẢNH CỘT SỐNG

Bài giảng hay về XQuang cột sống. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

ĐỌC PHIM

X QUANG QUI ƯỚC

CỘT SỐNG

CHỈ ĐỊNH X QUANG CỘT SỐNG

-Dị dạng bẩm sinh

-Chấn thương-Thoái hoá

-Viêm nhiễm-U cột sống-Khác

X quang cột sống là xét nghiệm cơ bản đầu tiên

trong đánh giá bệnh lý cột sống

LƯU Ý

HÌNH ẢNH GIẢI PHẪU

GIẢI PHẪU HÌNH ẢNH

-Phim X quang cột sống cổ

+Thẳng

+Nghiêng

+Chếch+Há miệng+Gập-ưỡn cổ

Chụp cột sống cổ thẳng-nghiêng

tư thế nằm

Chụp đúng cột sống cổ nghiêng

Cột sống cổ nghiêng: Các đường cơ bản

Trật đốt sống cổ

Lao cột sống/ Bất thường phần mềm

Chụp cột sống cổ chếch

Meningioma:

Rộng lỗ liên

hợp

Chụp C1-2 / Miệng há

Gãy mỏm răng C1

GIẢI PHẪU HÌNH ẢNH

-Phim X quang cột sống ngực

+Thẳng+Nghiêng

GIẢI PHẪU HÌNH ẢNH

-Phim X quang cột sống lưng

+Thẳng +Nghiêng

+Chếch

Bất sản cuống sống

Rộng lỗ liên hợp trong neurinoma

CT: bào mòn mảnh sống, rộng lỗ liên hợp

Hở (nứt, huỷ ) eo cột sống

GIẢI PHẪU HÌNH ẢNH

-Phim X quang cột sống cùng-cụt

+Thẳng+Nghiêng

HÌNH ẢNH BỆNH LÝ

Loãng xương

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG

Các dấu hiệu cơ bản

a-Hẹp khoảng đĩa đệm b-Xơ đặc xương dưới sụn

c-Gai xương ở thân sống hay ở mỏm khớp bên

THOÁI HOÁ CỘT SỐNG

Các dấu hiệu kết hợp

d-Kén dưới sụn

e.Khí trong đĩa đệm

f Đóng vôi dây chằng dọc sau

g Trượt đốt sống

Thoái hoá cột sống/ Hẹp ống sống cổ

-Hẹp khoảng đĩa đệm

-Xơ đặc xương dưới sụn

-Gai xương

Đóng vôi dây chằng dọc sau / Thoái hoá cột sống

VIÊM CỘT SỐNG

-Xẹp, tổn thương thân sống không đều hai bên đĩa đệm

-Tổn thương và giảm chiều cao đĩa đệm -Tổn thương phần mềm (+/-)

-Tổn thương ít liên quan đến cung sau của cột sống

VIÊM CỘT SỐNG

Viêm cột sống

Viêm xương mãn

Xẹp C5,6 Lao cột sống Gù (kyphosi)s

-15-30 tuổi/ HLA-B 27 (+) 96%

-Xơ hoá các góc thân sống Hình thẳng hay vuông ở góc trước thân sống

-Cầu gai ở bờ thân sống

-Cột sống hình cây tre [bamboo]

-Đóng vôi dây chằng –khớp cột sống

VIÊM CỘT SỐNG DÍNH KHỚP

[ANKYLOSING SPONDYLITIS]

14 tuổi / Viêm CS dính khớp (ankylospondylitis)

14 tuổi / Viêm CS dính khớp (ankylospondylitis)

CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

Gãy các mỏm ngang, mỏm gai, mấu khớp

Xẹp thân sống

Thường giữa D10-L3

Xẹp phía trước thân sống dạng hình chêmBóc tách mảnh xương

Tăng đậm độ xương do gãy lún

CHẤN THƯƠNGCỘT SỐNG

Cần lưu ý đánh giá thành xương phía sau thân sống bình thường hay không, có mảnh xương trong ống sống không

Thường đĩa đệm ít bị ảnh hưởng

Đánh giá thêm tổn thương dây chằng: chụp phim ưỡn-gập, xem các mỏm gai có rộng bất thường không? Xem mấu khớp có trật không

Trật mấu khớp hai bên : thân sống ra trước > hay = ½ thân [hình ảnh ‘cánh dơi’, bowtie của mấu khớp ]

Trật mấu khớp một bên : Thân sống ra trước < ½ thân [mất hình ảnh ‘ván lợp mái nhà’ , mấu khớp trong lỗ liên hợp]

TRẬT MẤU KHỚP

Trật mỏm khớp 1 bên

Trật mỏm khớp 2 bên

Gãy Jefferson

Lọai II: gãy thân mỏm răng

Gãy mỏm răng C1 (II)

Lọai III:gãy mỏm răng liên quan với thân C2

Gãy ngang qua cung sau C2 gây trượt cột sống ra trước [Hangman’s fracture]

Gãy C5

Vỡ thân C6

Gãy phía trước-dưới thân C4 ( gãy giọt lệ/

Tear drop fracture )

Gãy mỏm gai (Clay-shoveler‘s fracture)

BỆNH LÝ U CỘT SỐNG

Khuyết xương nhiều nơi, bờ không rõ

Mất vỏ xương

Không thấy một cuống (cột sống chột) hai cuống (cột sống mù), mấu khớp, mỏm gai.

U CỘT SỐNG

Xẹp thân sống ác tính: không đối xứng, kết hợp huỷ xương

Đĩa đệm thường bình thường

Tổn thương phần mềm cạnh sống

90 % u cột sống là ác tính

hemangioma

(thoâ beø xöông)

20 tuoåi, ñau löng/ Osteosarcoma L3

Multiple myeloma

Di căn đặc xương ở C6, C7 (osteosclerosis)

Di căn xơ đặc xương/ K đại tràng

Di căn huỷ xương/

K vú/ Đau cổ/ yếu chi dưới

BỆNH LÝ BẨM SINH

CỘT SỐNG

Dính hai đốt sống hay nhiều hơn ở cột sống cổ

Có thể dị dạng khác kết hợp: đốt sống bán phần (hemivertebrae), vẹo cột sống, dính sườn, bất thường tai, dị dạng Sprengel

HỘI CHỨNG KLIPPEL FEIL

(bệnh BREVICOLLIS)

H/c Klippel Feil

Dính baåm sinh C2/3

H/c Klippel Feil

Beänh Scheuermann

Dị tật bất sản cuống sống ở L3 (P)

Huỷ eo (Spondylolysis) [Chó Scottie]

Dị tật bất sản ½ thân sống dạng

‘cánh bướm’

Gai ñoâi (Spina bifida)

Dị tật bất sản ½ thân sống

Bệnh xương đá

( Osteopetrosis)

[bone within bone /

Sandwich vertebrae]

VÀI BỆNH LÝ KHÁC

58 tuổi đau TK toạï/ Đau lưng/ Trượt đốt sống L4/L5 ( Spondylolisthesis)

Phân độ trượt đốt sống ( Spondylolisthesis) của Meyerding

Loạn sản xương ( Osteodysplasia)

do bệnh lý thận [cường giáp, nhuyễn

xương]

Thân sống hình ‘mỏ chim’ trước- giữa : hội chứng

Morquio [Keratin sulfate]

Thân sống hình ‘mỏ chim’ trước- dưới: hội chứng

Hurler (Chondroitin sulfate) , bất sản sụn, giả bất sản sụn, hội chứng Down, bệnh thần kinh-cơ

THAY ĐỔI HÌNH DÁNG THÂN SỐNG

Lõm phía sau thân sống

-U trong ống sống

THAY ĐỔI HÌNH DÁNG THÂN SỐNG

Lõm phía trước thân sống

-Hạch -Phình động mạch chủ

THAY ĐỔI HÌNH DÁNG THÂN SỐNG

Bào mòn thân sống phía trước / Phình động mạch chủ ngực đoạn xuống

ĐỌC PHIM THEO THỨ TỰ

A lignment: Trục cột sống

B ones: Xương

C artilarge and joints: Sụn và khớp

S oft tissue: Phần mềm

ABCs [Jackson và Williams]

KẾT LUẬN

-Bệnh lý cột sống đa dạng

-X quang qui ước rất có giá trị

-Cần kết hợp thêm lâm sàng trong chẩn đoán

XIN CÁM ƠN