Đơn bào ki sinh trung

HÌNH THỂ ĐƠN BÀO – XÉT NGHIỆM ĐƠN BÀO... Nhận dạng được hình thể một số loại đơn bào đường tiêu hóa.. Hình thể một số loại đơn bào đường tiêu hóa 2.. Entamoeba histolytica amip Thể hoạt

HÌNH THỂ ĐƠN BÀO – XÉT NGHIỆM

ĐƠN BÀO

MỤC TIÊU

Sau khi học xong, học viên có khả năng:

1 Nhận dạng được hình thể một số loại đơn bào

đường tiêu hóa

2 Trình bày được quy trình xét nghiệm đơn bào

3 Thực hiện được các kỹ thuật:

- Soi tươi

- Nhuộm soi (Zeihl – Neelsen cải tiến)

NỘI DUNG

1 Hình thể một số loại đơn bào đường tiêu hóa

2 Trình bày quy trình xét nghiệm đơn bào

3 Xét nghiệm trực tiếp (bệnh phẩm phân)

4 Nhuộm soi (Zeihl – Neelsen cải tiến)

Đại cương một số đơn bào

Lớp trùng lông

Lớp bào tử trùng

Lớp Chân giả

Đơn bào đường tiêu hóa

Entamoeba histolytica (amip)

Thể hoạt động ăn hồng cầu

(Entamoeba histolytica histolytica)

Thể hoạt động không ăn hồng cầu

(Entamoeba histolytica minuta)

Thể bào nang (Thể cystica)

Có 3 thể:

Entamoeba histolytica – thể hoạt

động ăn hồng cầu

• Kích thước 20 – 40µm

• Nội tế bào chất chứa hồng cầu

• Nhân: Nằm ở nội nguyên sinh chất,

xung quanh nhân có hạt nhiễm sắc

ngoại vi (chromatin), giữa tâm nhân

có hạt trung thể

• Chuyển động nhanh, Hình dạng dài

và thay đổi khi di chuyển Di

chuyển bằng cách tạo chân giả

Soi tươi

Nhuộm Trichrome

Thể hoạt động không ăn hồng cầu

• Hình dạng tròn hoặc bầu dục, ít di chuyển

• Kích thước 12- 20 μm

• Trong nguyên sinh chất không có hồng cầu

Thể bào nang (Thể cystica)

Vẽ,Tiêu bản ướt cùng Iodine

Entamoeba coli

Thể hoạt động

Thể bào nang

Có 2 thể

Entamoeba coli – thể hoạt động

- Hình bầu dục, kéo dài khi di

chuyển, di chuyển chậm

- Kích thước lớn hơn amip gây

bệnh, 12-50μm

- Nhân: Hạt nhiễm sắc ngoại vi

không đều, thô, trung thể nằm

Entamoeba coli – bào nang

So sánh E histolytica – E Coli

- Một roi quặt ngược lại dính

vào màng tạo thành màng vây

- Không có thể bào nang

Giardia lamblia

Thể hoạt động

Thể bào nang

Có 2 thể

Giardia lamblia

Thể hoạt động

- Hình quả lê đối xứng 2

bên, đầu tròn, đuôi nhọn,

Giardia lamblia

Thể hoạt động

Giardia lamblia

Thể bào nang

Quy trình xét nghiệm đơn bào

Nhuộm soi

Hematoxylin Zeihl – Neelsen cải tiến Trichrome Giemsa Gram

Xét nghiệm trực tiếp Lấy bệnh phẩm

Kỹ thuật xét nghiệm phân trực tiếp

Mục đích

• Phát hiện sự di động của thể hoạt động bào,

• Trứng giun, sán, ấu trùng giun

• Các vật thể bất thường trong phân

2 Hóa chất

● Nước muối sinh lý NaCl 0,9%

● Dung dịch lugol

-Iod 1g -Kali Iodid 2g Nước cất vừa đủ 100mL

(dung dịch lugol đựng trong lọ màu, hạn sử dụng 1 tháng)

● Dung dịch bảo quản phân (trong trường hợp cần thiết)

3 Bệnh phẩm ( đúng – đủ)

● Khối lượng: 5-7 g

● Vị trí: đầu khuôn phân hoặc vị trí bất thường (nếu có)

● Sau khi lấy, làm xét nghiệm càng sớm càng tốt

- Giun sán: trong 12 -24h đầu

- Đơn bào: trong 30ph – 2h đầu

● Bảo quản

Quy trình

1 Đánh dấu tiêu bản

2 Nhỏ 1 giọt nước NaCl 0,9% ở bên trái và một giọt

lugol bên phải lam

3 Lấy 1 lượng phân = đầu que diêm để vào giọt

nước muối sinh lý, hòa đều

4 Lấy thêm 1 lượng phân = đầu que diêm để vào

giọt nước Lugol , hòa đều

Lưu ý – Soi KHV

-Khảo sát tiêu bản phân bằng vật kính x10, khi muốn nhìn rõ chi tiết thì chuyển sang vật kính x40

- Khảo sát mẫu phân theo hình chữ chi (zic zac)

để không bỏ sót vi trường nào

– Không quá dày: phân nhiều sẽ làm tiêu bản đục tối,

che lấp KST, khó phát hiện

– Không quá mỏng: ít phân quá sẽ không tìm thấy KST, trừ khi chúng quá nhiều

– Tiêu bản có độ dày vừa phải khi thấy được chữ in trên

tờ báo đặt dưới tiêu bản

– Tiêu bản không có bọt khí, dung dịch phân không tràn

ra quanh lá kính

TIÊU CHUẨN CỦA MỘT TIÊU BẢN TỐT

Trả lời kết quả

- Tìm không thấy trứng và bào nang của KST đường ruột

-Dương tính, viết ra các chi tiết sau:

* Tên tiếng Việt và tên khoa học của KST

* Trứng, thể hoạt động, bào nang, ấu trùng

Ví dụ: Tìm thấy bào nang Entamoeba histolytica

Các kỹ thuật phân phổ biến

Trichrome (Wheatley – Gomori)

Nhuộm Haematoxylin sắt

Nhuộm Zeihl – Neelsen cải tiến

Kỹ thuật xét nghiệm phân Zeihl – Neelsen cải tiến

Mục đích/ Phạm vi áp dụng

trực tiếp Vì vậy, người ta dùng phương pháp nhuộm

để tạo sự tương phản giữa màu của KST và nền cặn bã phân

– Kỹ thuật nhuộm Ziehl–Neelsen cải tiến được dùng

dựa trên đặc điểm kháng acid của các KST này

– Kỹ thuật nhuộm Ziehl–Neelsen cải tiến có thể áp dụng cho phân tươi, hoặc phân được cố định trong formol, hoặc các loại bệnh phẩm khác như dịch hút tá tràng, mật, đờm

Chuẩn bị - hóa chất

– Methanol / cồn tuyệt đối

– Carbon–fuchsin

– Cồn acid ( 3ml HCL + 97 ml cồn ethylic 95) – Xanh Malachit 1% hoặc Xanh Methylen 1%

1 Bệnh phẩm dàn đều, mỏng Để khô

2 Cố định bằng methanol

3 Nhuộm với carbon–Fuchsin trong 5 phút Rửa

nước

4 Tẩy cồn bằng cồn acid cho đến khi màu không

trôi nữa Rửa nước

5 Nhuộm với xanh Malachit 1% hoặc methylene

1% trong 30 giây Rửa nước

6 Để khô tự nhiên

Quy trình

– Nếu làm phết phân quá dày, thuốc nhuộm có thể

không ngấm vào tất cả các KST, có thể làm sai lệch kết quả

– Khi tẩy màu, nếu tẩy kỹ quá (thời gian tẩy kéo

dài hoặc nồng độ acid đậm) sẽ làm cho KST

không còn bắt màu sau khi nhuộm

– Nếu nhiễm nhẹ, có thể không tìm thấy KST Nên xét

nghiệm 3 lần, mỗi lần cách nhau vài ngày để không bỏ sót ca bệnh

Các vấn đề thường gặp

Trả lời kết quả

- Tìm không thấy trứng và bào nang của KST đường ruột

- Dương tính, viết ra các chi tiết sau:

• Tên tiếng Việt và tên khoa học của KST

Ví dụ: Tìm thấy bào nang Cryptosporidium

Xin trân trọng

cảm ơn!