RỐI LOẠN tâm THẦN SAU đẻ

ĐỊNH NGHĨA Bệnh tâm thần sau đẻ postpartum psychiatric illness được chia thành 3 loại: 1 Buồn sau đẻ postpartum blue 2 Trầm cảm sau đẻ không loạn thần nonpsychotic postpartum depression

RỐI LOẠN TÂM THẦN SAU

ĐẺ

TRẦN THỊ BÍCH THẢO

1 ĐỊNH NGHĨA

 Bệnh tâm thần sau đẻ (postpartum psychiatric illness) được chia thành 3 loại:

(1) Buồn sau đẻ (postpartum blue)

(2) Trầm cảm sau đẻ không loạn thần

(nonpsychotic postpartum depression)

(3) Loạn thần sau đẻ (puerperal psychosis)

2 PHÂN LOẠI

Buồn sau

sinh 30- 85% Trong đầu tiên tuần

Cảm xúc dao động dễ khóc , mất ngủ, lo âu

Trần cảm

sau sinh 10- 15%

Trong 2- 3 tháng đầu sau đẻ

Trầm buồn, lo âu, mất ngủ

Loạn tâm

thần sau

sinh

0,1- 0,2 % Trong 2- 4

tuần đầu sau đẻ

Kích động, trầm hay hưng phấn, hoang tưởng, giải thể nhân cách, hành vi vô tổ chức

3 NGUYÊN NHÂN

 Dịch tễ học: VTN, con so, biến chứng sản khoa.

 Tâm lý: stress, không hài lòng về hôn nhân, sinh đẻ, gia đình

 Tiền sử tâm thần.

 Hormon: giảm nồng độ Progesterol, Estrogen giảm sau đẻ

4 BIỂU HIỆN LÂM SÀNG

 Buồn sau đẻ:

 Thường gặp vào ngày thứ 3

 Hội chứng này xảy ra cùng lúc với có sữa

 Gồm các biểu hiện: lo lắng tương đối đến trẻ sơ sinh, khuynh hướng trầm cảm với cảm xúc không

ổn định, dễ cáu gắt, bận tâm quá mức về cơ thể

4 BIỂU HIỆN LÂM SÀNG

 Loạn thần sau đẻ:

 Biểu hiện sớm thường vào ngày thứ 5 đến ngày thứ 25.

 Trước đó có rối loạn giấc ngủ dưới dạng mất ngủ có ác mộng và kích động trong đêm

 Điển hình là:

· Tình trạng lú lẫn: đánh dấu bởi dao động nặng về ý thức

· Những ý nghĩ hoang tưởng, ảo tưởng giác quan, ảo thị thực sự dạng

mê mộng Chủ đề thường gặp liên quan đến lần sinh gần đây nhưng có thể bị phủ nhận (đứa con không được sinh ra hoặc chưa bao giờ hiện hữu hoặc không đúng với giới tính được thông báo) hoặc có ý nghĩ bị hại (đức trẻ sẽ chết, hoặc có nguy cơ bị giết hoặc bị bắt cóc).

5 HẬU QUẢ

 Đối với con:

Bà mẹ không có khả năng chăm sóc con hoặc bị ảnh

hưởng bởi hoang tưởng.

Con có nguy cơ bị giết: 1 – 3 trường hợp / 50.000 lần

sanh

 Đối với bà mẹ: Nguy cơ tự tử do:

- Loạn cảm và trầm cảm phối hợp với tỷ lệ rối loạn loạn thần sau sanh này có thể đi kèm theo nguy cơ tự tử.

- Do ảnh hưởng của hoang tưởng

6 Hướng điều trị

 Buồn sau đẻ: thường nhẹ và hồi phục tự nhiên

Hỗ trợ và trấn an bệnh nhân

Khám 1 bác sĩ sản khoa hay nhân viên chăm sóc sức khỏe ban đầu nếu triệu chứng kéo dài > 2 tuần Bệnh nhân có tiền sử bệnh tâm thần, đặc biệt trầm cảm sau sanh nên đánh giá kỹ hơn

6 Hướng điều trị

 Trầm cảm sau đẻ: tương tự các trầm cảm khác

 Điều trị không dùng thuốc: Dùng phương pháp tâm lý liệu pháp tập vào mối quan hệ giữa bệnh nhân với người khác chủ yếu với chồng và với con

 Điều trị dùng thuốc: an thần, chống trầm cảm

Nhập viện: Đối với trầm cảm sau sanh nặng có nguy

cơ tự tử

6 Hướng điều trị

 Loạn thần sau đẻ: là cấp cứu tâm thần đòi hỏi phải nhập viện điều trị.

7 PHÒNG BỆNH

 Nhiều nghiên cứu mô tả có thể dự phòng bằng Lithium được ưu tiên dùng lúc mang thai (thai 36 tuần) hay không kéo dài quá 48h đầu sau sanh

 Can thiệp tâm lý xã hội như giáo dục và hỗ trợ nhóm thường làm trong chăm sóc bà mẹ sau sanh