Và cũng về mặt nguyên tắc, tuổi trẻ có quyền được tôn thờ ai đó, bày tỏ tình cảm nông nhiệt của mình với người đó, làm những điều đôi khi khiến người lớn thấy kì quặc, mà các bạn trẻ bâ
Trang 2
_ và kì thí Q
~ ap chi Van hoc va Tuổi frẻ xin trân trọng cảm ơn Quý bạn
đọc đã sử dụng an phẩm của Tạp chí trong thời gian qua
Chúng tôi rất mong nhận được sự hợp tác chặt chẽ với Quý
bạn đọc trong thời gian tới
Để chủ động cho Quý bạn đọc, Tap chi Văn học và Tuổi tré
xin thông báo kế hoạch phát hành ấn phẩm Tạp chí Văn học và
Tuổi trẻ năm 2015 - 2016 như sau:
Quy cách ấn phẩm:
Số thường: 64 trang, khổ 15,5 x 23cm
Số đặc biệt: 128 frang, khổ 15,5 x 23cm
Kế hoạch phát hành:
Số thường: tháng 1,2,3,10,11,12 Giá: 10.000 VNĐ/cuốn
3 số đặc biệt: Giá: 20.000 VNĐ/cuốn
Tháng 4 - Chủ đề trọng tâm: Hướng dẫn ôn thi cuối năm
uôc gia
Tháng 5 - Chủ đề trọng tâm: Hướng dẫn ôn thi kì thi Quốc
gia, Hướng dẫn ôn tập hè
Tháng 9 - Chủ đề trọng tâm: Chào mung nam hoc mdi
Tap chi rat mong nhận được sự phối hợp của Quý đơn vị
trong việc phát hành ấn phẩm đến giáo viên và học sinh trong
địa bàn
Trân trọng cảm ơn
Mọi chỉ tiết xín liên hệ: Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số 25
Hiàn Thuyên, phường Phạm Đình Hô, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
SUT/ Fax: 04 35142649 Email: phathanhvantre@gmail.com
Tạp chí của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
* 25 Han Thuyén - Hai Ba Trung - Hà Nội
tel: 04.35121598; 35122847 (bién tap); 35142649 (phat hanh tri su)
fax: 04.35142649; email: vanhoctt@yahoo.com; website: nữp: /vanhoctucitre.com.vn
* Văn phòng đại diện phía Nam: 322 Điện Biên Phủ, quận 10, TP Hồ Chí Minh; ĐT: 0909799184
“Ông đổ” một nốt lặng của thơ xuân
Đoàn Minh Tâm 111111118111 111555 1551111111122 x3) 7
Hau chuyén thuong dé: Cach viét mé bai hay?
Ta Duy Ảnh bececaeenaeesseeedeeaeseevecueessesenseuvacsseeceness 10 Rèn kĩ năng nghị luận về vân đề xã hội dat ra trong TPVH (tiếp theo) Phạm Thị Thanh Bình, Nguyễn Thị Minh DuyÊïñ 13
Phân biệt nghĩa các từ: đề bạt, đề cử, đề xuất, đề nghị
27///0869- 2 Pn077Ẽ78Ẻ7e aj AanD_ 16
Đề bài hưởng ứng Cuộc thi Ra đề, viết văn theo hướng phát triển nang luc va phẩm chất
Đăng Nguyệt Anh, Hà Thanh Thuy G1 1c ch chà 18
Đề bài dự thi Cuộc thi Ra đề, việt văn theo hướng phái triển năng lực và phẩm chất
Nguyễn Thị LÂm - s11 111 111111111111151515151111 11a 20
Đê minh hoạ kì thi THPT Quốc gia - môn Ngữ văn
Trang 3
GIÁT BÀI KÍTRƯỚC
SAC NANG tPONG tho cccc ch nàn tàn rerserecic 2Ợ
Bai du thi Vui hoc Ngi van: Tim hoa trong tho
Nguyên Thị Thuy Trang s ssssss ess s -
Gửi Ninh Thuận, Gọi Xuân - Xuân gọi
Duong Thế Vinh, Phạm Đình Ấn ccccseccsers 38
Và “Hai đứa trể”
Luu Hong [UH ẶẶ SA HH H11 x3 3x5 "— co 2122
Mua va choi non
Nguyên Thị Khánh LIP Lecce ccc ce nec cece eeeceeeeeeeneeeeeaeees 2Ö
Phạm Nguyễn Bảo Ngọc ¬— B—BÈE- .:Ö
Thơ xuân trong cảm nhận của em
Phương TU - ng HH vn vs ccx-P
Những que tính của bồ
Nguyên Thị Vân AnH Ăn |
Sek
“Nam quốc sơn hả” là “nịch” hay “tuyên ngôn”?
Đào Tiên THi H111 11101110 11556115 11 E1 2 cv chen L2 11111115 s2 04
ang năm học 2015-2016, thời gian
học tập của lớp 8 đã “căng” hơn,
Câu lạc bộ chuyên sang hoạt động (co chủ đề, tạo nên những nguồn tiững tiú mới.“Khúc thu ca” là chủ đề đầu
tiên đầy ngẫu hứng của CLB Văn 8 thực
hiện vào đúng ngày khai giảng 5.9.2015
Tiếng thơ thu cất lên trong một không gian nhỏ rực rỡ sắc kim cúc óng vàng và đượm
ùi thơm cốm mới làng Vòng Ngoài ra,
CLB Văn 8 họp mặt đầu xuân
Tham dự Hội sách Quốc tế và dự Tọa
đàm Viết thư UPU
thiêu nhỉ tại trụ sở Hội Nhà văn Việt Nam,
tham gia Hội chợ sách Quộc tế tại Công viên Thông Nhật và dự buổi thảo luận về
cuộc thi Viết thư quốc, tế UPU lần thứ 45 Tại những buổi trao đổi nay, tiếng nói hồn nhiên, chân thành mà sắc sảo của thây trò Câu lạc bộ Văn đã tạo An tượng tốt đẹp trong lòng những người tham dự
a
Dac biét, cudi thang 11.2015, CLB Văn đã có một chuyến đi giàu ý nghĩa tới
quê hương Nguyễn Du, nhân kỉ niệm 250
nam sinh đại thi hào Đây là cuộc hành hương do Trung ương Đoàn TNCS Ho Chi Minh và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức Thây và trò CLB đã dâng hương trước Nhà
lưu niệm Nguyễn Du, tham dự Tọa đàm
“Chắp cánh ước mơ văn học thiêu nhí” và nghe lầy Kiều, dé Kiều, tập Kiều ngay trên
mảnh đất Tiên Điền
Hoạt động của CLB Van ngay cang phong phú hơn, sản phẩm cũng giàu có hơn Các anh chị lớp 8 vân sáng tác,
nhưng hướng nhiều hơn tới dòng chảy
cuộc sống xung quanh mình Còn các em
học sinh khối 6, 7 lại rộn ràng với những
truyện ngắn nho nhỏ, có khi là những đoạn ngẫu hứng theo một chủ đề nào đó, chẳng
hạn “Thư gửi ông già Noel”, “Hãy viết về thế giới mà con mơ ước”
Câu lạc bộ Văn của THCS Nguyễn Tri
Phương đã thực sự trở thành nơi khơi dòng
bút mực cho những bạn yêu văn
NGUYÊN THỊ HUYỆN HẬU
Trang 4Nha thơ Ngô
Văn Phú là tác gia
_có nhiễu tác phẩm _
được dua vào -
_ $GK: Bài thơ Mây
tà bông (Tiếng
Việt 1, tập một),
các bài văn Chố
_ bánh khúc của dì ˆ | tôi (Tiếng Việt 3, tập mội) và Lũy làng (Ngữ
văn 6, tập hai) Độc giả nhiều lứa tuổi cũng rất yêu thích những bài thơ khác của tác giả như: Gió, Cua đồng, Chim ngói, Co bùa mô,
Chuyện cây đàn then Gần đây nhà thơ
Nhà thơ Ngô Văn Phú
rất hạnh phúc Ở dãy nhà C€ còn có
căn phòng 401 - chỗ mà bọn học
sinh con gái chúng tôi hay ngủ vào
giờ nghỉ trưa Tôi rất hay bị phạt, phải
viết bản kiểm điểm vì đùa nghịch, nói
chuyện trong giờ nghỉ trưa và lại còn
vào muộn giờ ngủ nữa (iôi chắc ở
trong diện học sinh cá biệt mất!)
Nhưng nằm úp thìa vào nhau mà
không nói chuyện, không rúc rích một
tí thì khó chịu lắm cơ! Dù chuyên bị
phạt vào giờ đấy, nhưng tôi rất hào
hứng với khoảng thời gian này Dãy
nhà B có phòng Vật lí Tôi rất hay vào
đây nghịch, có một lần tôi suýt bị cô
Phú - cô dạy Vật lí bắt được đang chơi
trò nghịch đống chai lọ thí nghiệm
Còn nơi đặc biệt nhất là dãy nhà
A, nơi có lớp học của tôi - lớp 7A1,
nơi mà tôi gặp những người tôi yêu
quý: thầy cô, bạn bè Họ là những
người luôn ủng hộ ,động viên và luôn
chia sẻ với tôi những niềm vui, nỗi
buồn và quan trọng nhất là họ sẽ
62 lfậmboe
Tears
luôn ở bên cạnh tôi Nếu không
chuyển trường thị tôi sẽ không có những lời khuyên hữu ích từ cô giáo,
không có những người bạn tốt Lũ
bạn nghịch như giặc đã củng tôi chia
sé vui buồn, chia sẻ mầu bim bim đáy túi hay ngụm nước ngọt cuối
chai Tôi thực sự yêu quý chúng nó,
và tâm sự được với chúng những bí
mật từ to đến nhỏ của mình, vì tôi biết
chắc, chúng sẽ nhe răng cười và làm tôi thấy thật bình yên
Ở đây, ngôi trường này, tôi sẽ
còn trải qua những chuyến phiêu lưu
thú vị cùng những người bạn tuyệt
vời, những thầy cô tuy nghiêm khắc
và đôi khi còn khó tính nhưng tốt
bụng và tài năng Fio là những người
sẽ luôn luôn tận tinh cùng tôi vượi qua những khó khăn trên những đoạn đường phía trước
Tôi rất yêu ngôi trường này, nơi
mà tôi có những kỉ niệm tuyệt đẹp sẽ trở thành những kí ức không bao giờ
quên
Ngô Văn Phú say mê viết truyện lịch sử
Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với nhà thơ để hiểu thêm nội lực của một ngòi bút
vừa níu giữ được hồn quê - hồn dân tộc vừa luôn đốt nóng được cảm xúc vê đời sống
hiện tại Những chía sẻ của nhà thơ Ñgô
Văn Phú ngõ hầu có thể giúp những người yêu văn chương hiếu sâu thêm những dì ấn chúa sau từng câu chữ trong một tác phẩm
Kani (Piet Chiing (thực hiện)
Nha van Bui Viét Thang
(BVT): Nha tho' co thé chia sé voi
bạn đọc về tác phẩm đâu tay cua
mình được ín báo? Cảm xúc của
nhà thơ vê “đứa con tính thân”
đâu lòng được độc giả tiếp nhận?
Nhà thơ Ngô Văn Phú
(NVP): Tôi trình làng văn bằng
tác phẩm văn xuôi (tản văn) Buổi
sáng trên sông Tiêu (một con
sông đào để tiêu nước) Cảm
hứng viết nảy ra trong một
chuyến đi thực tế ba tháng tại
vung qué Binh Da (Ha Tay cd), trước khi vào học chính khoá tại Khoa Ngữ văn, Trường Đại học
Tổng hợp Hà Nội Bài tản văn
được đăng trên bao Van học
(năm 1958) Trong đoàn thực tế
của chúng tôi ngày đó có nhiều
người sau trở thành nhà văn như
Võ Văn Trực, Phan Tứ, Nguyễn
Trang 5MS Gia Nùng Ban dầu tôi viết
« tan van vi thấy cảnh và
© ngudi dam chat van xudi
Nó rộn ràng cái không khí làng
quê trỗng giong cờ mở thời kì hợp
tác hoá nông nghiệp Bài viết gửi
chỉ vài tuần là được đăng báo Văn
học ngay Tôi vẫn mua đều báo
Văn học đọc nên biết tác phẩm
của mình được in Có người run
rấy khi tác phẩm đầu tay được in
báo và được nhiều độc giả biết
đến Không hiểu sao, riêng tôi,
cảm giác bình thường Có lẽ lúc
đó tôi chưa làm thơ nên có cái tỉnh
táo, bình tĩnh của người viết văn
xuôi chăng?
BVT: Ngoài bài thơ nổi tiéng
“Mây và bông” (1961) được dua
vào SGK (Tiếng Việt 1, tập một),
nhà thơ còn riêng thích bài nào
trong gia tài thơ của mình?
NVP: Đó là các bài thơ anh
vừa nhắc như Gió, Cua đồng,
Chim ngói, Cỏ bùa mê Nếu cần
kể thêm thì đó là Làng tôi, Làng
cọ Những bài thơ này tôi đều lấy
cảm hứng từ làng quê: tôi, miền
trung du (Vĩnh Phúc) Nói chung,
thơ tôi gắn với cảnh trí và con
người làng quê Việt Nam thân
thương, là gốc rễ của nhiều người
trong đó có tôi Có lẽ vì thế mà tôi
yêu thơ Nguyễn Bính, Đoàn Văn
Cu, Bang Ba Lan (nha thơ chính là
thay day tdi hồi Cấp 2)
BVT: Bai tho “May va bông”
có phong vị ca dao Nhà thơ có
tác của các nhà văn thời hiện đại?
Bản thân nhà thơ đã tiếp biến nguôn văn hoá dân gian của dân
lộc như thế nào trong quá trình
sáng tác gân sáu mươi năm qua?
NVP: Tôi nhớ, lúc nhỏ ở nhà
với mẹ, bạn bè mẹ hay đến chơi
nhà dạy hát cho trẻ nhỏ Các bà hát ca dao, hát ví, hát đối, Tất cả
cứ tự nhiên thắm vào tam hén thơ
ngây của tôi Nói cách khác, văn
học dân gian thắm vào tôi từ bé một cách tự nhiên, mạnh mẽ, đều đặn và bên bỉ Rồi đến một lúc nào không rõ, tôi bắt đầu thích
lam tho, ca dao Bai tho May va
bông tôi viễt năm 1961, lúc đó là phóng viên báo Văn nghệ, đi viết
ở nông trường Tam Đảo Bài thơ
đậm chất ca dao Tôi gửi dự thi ca
dao của báo Văn nghệ, được giải
Nhì (không có giải Nhất) Tôi vẫn còn nhớ tiền giải thưởng cho bai thơ được 80 đồng, hơn cả mội
tháng lương của một cán bộ biên tập có trình độ đại học Giải
thưởng tuy không lớn về tiền bạc
nhưng có sức động viên một cây
bút được gọi là trẻ như tôi lúc đó
Cứ thế thừa thắng xông lên viết văn, làm thơ trong niềm say mê bắt tận! Từ bài thơ Mây và bông, tôi nghĩ đến việc nhà thơ cần phải được nuôi dưỡng bằng bầu sữa của văn học dân gian Nhiều khi một tứ thơ hay, một cốt truyện cho truyện ngắn có thể được gợi ý từ
Sân trường THCS Nguyễn Tri Phương rợp bóng hoàng lan
chị lớp 8 và “bọn tré” lớp 6 có thê chơi chung mọi trò
Sân trường bé như vậy nên chỉ
có đúng một cây hoàng lan Cái cây
cao chạm tận tầng 4, đứng góc nào trong trường cũng nhìn thấy nó ngay
Hoa hoàng lan thơm ngọt như mít chín, à mà trông bông hoa cũng
vàng ươm ngon mắt như múi mít
được tước nhỏ ra vậy Tôi đã chụp
khá nhiều ảnh ở trường mới, và chợt nhận ra cây hoàng lan có mat 6 hau khắp các bức ảnh ấy Cây hoàng lan
đã trở thành biểu tượng của trường
tôi, vì sự độc nhất vô nhị của nó
Mặc dù cây hoàng lan đặc biệt như vậy, nổi bật như vậy nhưng cái
cây mà tôi thích nhất là cây hoa sữa
bé tí bé tẹo ở đẳng sau phòng Hiệu trưởng Tôi thích nó là bởi vì mỗi khi
nhìn thấy nó tôi lại thấy nó thật nhỏ
bé và đáng yêu Trông nó yếu đuối
và tội nghiệp thế nào ấy Đã còi cọc
lại còn mọc trong một cái ngách
hoen hoẻn, mỗi lần vào ngắm nó tôi phải lách người qua một kẽ tường rất
nó giống như yêu
thích cây hoàng lan vậy
Trong sân trường có rất ít cây nên cô Hiệu trưởng cùng các thầy cô
giáo khác đã chọn màu xanh lá làm
đồng phục của học sinh - màu xanh của những mâm cây non đang lớn
lên từng ngày dưới bàn tay của những “người thợ” giỏi , tận tâm với
nghề Chúng tôi vẫn được gọi là những “mầm xanh”, từ ngày đầu tiên đến trường Mỗi khi tập trung học
sinh dưới sân trường, chúng tôi lại
tạo thành cả một mảng xanh, tốt um
và khoẻ khoản
Các toà nhà trong trường được chia lam ba day A, B, C Day B la bé
nhất Dãy nhà A co sau tang, hai
dãy còn lại thi chỉ có bốn tầng Ở mỗi
dãy nhà tôi đều có những kỉ niệm đẹp khác nhau Đầu tiên là dãy nhà
C, nó có cửa hàng văn phòng phẩm
- nơi mọi người chen chúc, xô đấy lẫn
nhau nhưng không phải mua giấy
bút mà để mua được cái kẹo, gói bim bim Dù rất “khó khăn” nhưng bạn
G1
lWnhoo apes Te
9 Oud TRAUS
Trang 6“QUA TRÁY X 7tt xưa đến nas Y, ngOn net cua trai tim bao gid cing
lubn an chita nhitng điều ki diéu No c6 thé chap canh cho
nhiing yeu thuong, la chiéc cau noi két nhitng khodng cách
khong gian, thoi gian, la nhiing bong hoa dep, * mOn qua” Gul
_ gi tot nhiing nguoi ma ban yeu thuong, mén mo
J16p qua trai tim” - mot goc nhé aia VI§TT danh dé tuoi
teen’ “ching minh c6 co hoi bay t6 nhitng tam te, cdi xúc đối
pot con nguot, Cudc séng gan gui, than thuộc xung quanh,, flay
gui ve Hộ? qua trai tim”, nhitng tam ue tinh cam danh cho
ngUuot than, mai truong; ám hoc, thay 00, bé ban Flop qua trái
tim” sé giup ban “két noi” va tdng qua cho cac bai tham ela
chuyén muc (Bai viet cia ban c6 thé ding hinh thitc tho hodc
van xudl, dd dai khoang 500 chit Cac ban có thể dung tô that
hodc but danh, cudi bai can ghi ro ho tén, dia chi, dién thoai dé
Toa soan lién hé gti bao biéu, qua tang
Trường THCS Nguyễn Tri
Phương Tôi thích ngôi
trường mới này
Trường vừa được xây xong,
rất mới Tôi nghe mọi người bảo nó
được xây trên mảnh đất “địa linh,
nhân kiệt” vi ngày xưa nơi đây là
một phần của Hoàng Thành
Thăng Long - một di tích lịch sử nổi
tiếng ở Hà Nội, di sản văn hóa
được UNESCO công nhận Vì vậy
nên nó phải rất đặc biệt!
60
Nhin vào bên trong trường, ý
nghĩ đầu tiên của tôi là “Sân trường sao mà bé thế? Thế này
chơi sao được?” Mà đúng là cái
sân trường bé thật! Nhưng chẳng
bao lâu, tôi đã thấy sân trường bé
cũng có cái hay Khi ở trong một không gian nhỏ tôi thấy mọi hoạt động của con người như chậm lại,
thời gian như trôi qua nhẹ hơn,
êm đêm hơn Sân bé cũng làm cho mọi người gần nhau hơn, cứ
đi vài bước là đã thấy gặp nhau rồi Trong cái khoảnh sân ấy, học
sinh lớp 7 chúng tôi với các anh
một câu tục ngữ, ca dao, một
truyện cổ tích, một truyền thuyết, thậm chí một truyện tiếu lâm nào
đó trong kho tàng văn học dân
gian Như anh vừa nhắc, nhà văn
Võ Thị Xuân Hà đã viết truyện ngắn Lua hat rat hay, cũng từ gợi
ý của một câu tục ngữ “Đầu năm buôn muỗi, cuối năm buôn vôi”
BVT: Gân đây độc giả thấy
nhà thơ nghiêng về viết truyện lịch
sử Có một thôi thúc nào đặc biệt
mạnh mẽ và đột biến trong tâm
thế của nhà thơ chăng?
tốt nhất Những nhân vật lịch sử
có công trạng lớn đối với đất nước, nhân dân đều đáng lưu danh cho các thê hệ Học quá
khứ để hành xử cho hợp lí, hợp lẽ
trong hiện tại Lớp người “hậu
sinh” có thể “khả úy” nếu biết học
hỏi tiền nhân, tiền bối Lịch sử thường cung cấp những bài học
vô giá cho bất kì dân tộc nào, cá
nhân nào muốn cải tạo hiện tại và
bồi đắp tương lai Tôi đã kì công khi viết Truyện danh nhân Việt Nam (5 tập, xuất bản năm 2006)
Hiện tôi đang bổ sung, chỉnh sửa
Bộ sách này sắp được tái bản
trong 10 tập bởi Công ty Đông A
ở TP Hồ Chí Minh
BVT: Trong số các tác
phẩm của mình viết vẻ lịch
sử thời gian qua, nhà thơ
tâm huyết nhất với tác
phẩm nào? Vì sao?
NVP: Tôi viết rất nhiều truyện lịch sử, trong số đó cho đến nay tôi vẫn ưng ý nhất là Uy Viễn tướng công Đây là tác phẩm về nhân vật lịch sử Nguyễn Công Trứ Một con người có cái tố chất
nghệ sĩ, tài hoa, lãng tứ, đặc biệt
cái chất “ngông” và kiêu hãnh (coi
công danh là trò đùa) của ông thì
không ai bằng Đó là một nhân vật
văn học đích thực Là một cá tính, một nhân cách đặc biệt độc đáo
Văn chương cần đến cái độc đáo điển hình Nhưng Nguyễn Công
Trứ còn là người có nhiều công
trạng với dân, với nước trong sự
nghiệp lắn biến, khai khẩn đất mới
vùng biển Thái Bình Ông là biểu tượng của tinh thần và ý chí lập
nghiệp, nhưng là nghiệp: lớn được ghi trong trời đất Viết cuốn này tôi
đã về quê hương Nguyễn Công
Trứ, “nằm vùng” ở đó nhiều thời gian để tìm tư liệu, để suy ngẫm,
để thấm vào cái không khí đời
sống văn hoá đặc sệt chất Nghệ
đã ngắm vào nhân vật như thế
nào Nhưng Nguyễn Công Trứ
không là người bảo thủ, vì ông
hoà vào được cái sinh khí chung
của văn hoá Bắc Hà, văn hoá Việt Nguyễn Công Trứ là con người mang phẩm tính quốc gia, hiện đại Ông có sức hấp dẫn
nhiều thế hệ
Trang 7hư cấu Vậy mối quan hệ
giữa sự thật lịch sử vả hư
cấu nghệ thuật được nhà thơ quan
niệm như thé nao trong qua trinh
sáng tác truyện lịch sử?
NVP: Viết truyện lịch sử, tôi
luôn tôn trọng nguyên tắc sự thật,
sự thật con người và sự thật sự
kiện Tôi nhớ, văn hào Nga thế kỉ
19, L.Tôn-xtôi đã nói, đại ý, sự
thật là nhân vật mà ông hang yéu
mến nhất Tôi thấy bây giờ có
nhiều người rất tùy tiện khi viết về
lịch sử Họ “lấy râu ông nọ cắm
chương là hư cấu, tưởng tượng
Viết là một quá trình hư cấu Vì
vậy có thể nói khi viết Uy Viễn
tướng công chẳng hạn, tôi hư cấu
tử đầu chí cuối Nhưng nó lại là
truyện lịch sử, không ai có thể bác
bỏ Thế đấy Cái khó là ở chỗ đó,
cái tài của nhà văn cũng là ở chỗ
đó Nhưng rồi “cái khó sẽ ló cái
khôn”, tôi nghiệm ra như vậy
BVT: Độc giả nhiêu thế hệ
vẫn ấn tượng vê một nhà thơ Ngô
Văn Phú cô gắng níu giữ hôn quê
- hôn dân tộc qua những vân thơ
đẹp vê cảnh trí và con người Việt
Nam Độc giả lại cũng trí nhận
gân đây nhà thơ Ngô Văn Phú say
mê với quá khứ dân tộc và cố
6
gắng tái hiện lịch sử bằng văn chương Nhà thơ nghĩ gì vê sức mạnh của văn chương trong nỗ
lực soi sáng lịch sử?
NVP: Ai đó nói chí lí: “Không
phải nhà chép sử, mà nhà văn mới
là người chép lại lịch sử cuộc đời
Lịch sử tự thân nó tự soi sáng
Nhưng vẫn có thể có những khoảng
“mờ”, khúc gấp Văn chương là một cách “bạch hoá”, hay nói cách khác
là một cách soi sáng lịch sử Nhờ văn chương mà lịch sử được kéo lại
gần hơn con người hiện đại Văn học hiện đại có sức hấp dẫn và lôi
cuốn nhiều người Một tác phẩm về lịch sử thành công sẽ nâng nhận
thức của con người về quá khứ lên
cấp số nhân
BVT: Người ta thường nói,
nhà văn cân thiết sống với thời gian hai chiêu Trong quan niệm riêng của mình, nhà thơ có đông
ý vỚI ý kiễn trên?
NVP: Sống với thời gian hai chiều như là một quy luật Lúc trễ
thì sống với hiện tại Có tuổi, trải
nghiệm thì hướng tới quá khứ Để
có sự hài hoà của hai chiêu thời
gian sống là một việc khó, không
phải ai cũng làm được Nhưng tôi
thấy mình dung hoà được hai chiều thời gian này trong đời sống cũng
như trong sáng tác văn chương
cả lí trí, gào khóc lao vào than
tượng khiến chính thần tượng cũng phát hoảng!
Cô nhắc những chỉ tiết không
vui ấy để em thông cảm hơn với quan điểm có về hơi khắt khe trong việc này của bố mẹ em Họ
có lí do để lo lắng Hãy thử đặt mình vào ví trí mẹ của em chẳng
hạn: con gái học lớp 9, chuẩn bị thi
hết cấp, có về đang say mê một
nhân vật nào đó Lo chứt Lo con
quá đà mắt thời gian, lo con không còn đầu óc nghĩ đến việc khác nữa
vì đầu chật những hình ảnh nhân vật kia rồi còn gì! Còn những nỗi
lo gì người mẹ có thể có nữa, em
nhỉ? Nghĩ ra được hết những nỗi
lo đó là em sẽ có cách trần an mẹ, chứng minh cho mẹ thấy, không
có gì đáng lo sợ cả! Mà nếu chẳng
may em không “vào vai” me
được, em có thể hỏi thẳng mẹ xem
mẹ lo lắng điều gì! Chỉ có sự trao đối thắng thắn nhưng lễ phép của
em với bỗ mẹ mới khiến bồ mẹ đỡ
lo thôi! Hơn thế, em có thể kế cho
bố mẹ về cái hay, cái giỏi của nhân
vật mà em hâm mộ (tiếc là em không “bật mí” cho cô biết đó là ail) Rất có thể, bố mẹ cũng kế cho
em nghe hồi xưa họ có âm thầm là
“fan” của ai đó không Một cơ hội
để hiếu thêm về bố mẹ mình đây
Tóm lại về mặt nguyên tắc, phòng của em, em có quyền được trang trí bằng hình ảnh thần tượng Tuy nhiên, vẫn
phải chú ý giữ thấm mĩ chung cho ngôi nhà của gia đình, tôn trọng góp ý của người trong nhà Và
cũng về mặt nguyên tắc, tuổi trẻ
có quyền được tôn thờ ai đó, bày
tỏ tình cảm nông nhiệt của mình với người đó, làm những điều đôi
khi khiến người lớn thấy kì quặc,
mà các bạn trẻ bây giờ hay gọi vui
là “điên điên” Nhưng ai biết “điên điên” một cách sáng tạo, thú vị,
nhẹ nhõm, không ảnh hưởng đến
việc chính của mình, không làm
phiền lòng người thân thì mới là
sảnh điệu Cô nghĩ, có thé em
đồng tình với cô, rằng thần tượng vẫn chỉ là một khoảng “ảo” trong
cuộc đời chúng mình thôi Học
hành, giao lưu bạn bè, sống quan
tâm tới mọi người xung quanh,
nghĩ đến nghề nghiệp tương lai - mới là cuộc sống thật của mình
Chúc em vui vui giữ cho mình một
tình cảm trong lành với thần
tượng, có cách làm bồ mẹ an tâm,
đồng thời không quên trau dôi
những gì mình biết mình giỏi Biết đâu lớn lên, chính em lại là thần tượng của ai đó thì sao! Cì
Thân môn,
Cô THỤY ANH
Trang 8
Hanh than mén,
Cô đọc thư em gửi trong khi
trên tivi đang chiếu lại tiết mục
của ban nhac The Beatles Iting
danh những năm 70 của thé ki
trước Và cô bỗng nhớ vô cùng
thời cô hoc nam lớp 12, cô cũng
từng chép vào SỐ những bài hát
của họ, đón nghe họ trên đài phát
thanh qua cái loa rọt rẹt cũ kĩ của
khu tập thể, treo ảnh John Lenon
lên tường ngắm nghía say mê,
thấy “anh ấy” đẹp trai nhất thé giới
(!)- có điều ngày ấy không dễ có
được một bức hình thần tượng như
bây giờ
Phải rồi, hình như, một thời ai
cũng từng có thần tượng! Như câu
chuyện của em vậy
Thần tượng một ai đó, trở
thành “fan” của người ấy, quan
tâm đên mọi thông tin của người
ây, treo ảnh lên tường ngắm, thậm
chí mơ thây thần tượng, thê rồi
mong muốn được gặp mặt, được
chụp ảnh củng v.v Đó là những
hiện tượng không lạ, nhìn quanh
có khi cũng thấy, những người bạn
của mình, mỗi người có thể thích
một nhân vật khác nhau Một diễn
viên Hàn Quốc; một nữ ca sĩ Việt
Nam như Mỹ Tâm chẳng hạn; một
siêu sao bóng đá đội MU; hay, co
thể, một nhà khảo cổ học (như
con trai cô hâm mộ) Họ
đều là những người có điểm xuất sắc nào đó về nghề nghiệp của mình, hoặc về ngoại hình hay nghị lực vượt khó Họ khiền ta ngưỡng mộ, cảm phục, và thầm muốn được như họ Nhưng thần tượng cũng không “bên vững” qua năm tháng Ta lớn lên và mỗi một giai
đoạn ta lại say mê một hình ảnh
mới Thế rồi cho đến khi trưởng
thành, đã có những hoạt động
nghề nghiệp riêng của mình, một ngày ta bỗng nhận ra: ta chẳng còn thần tượng ai kinh
khủng nữa! Không còn mong mỏi được gặp, được treo ảnh
khắp phòng, được tưởng tượng mông lung về cái người mình
ham mo ngay nao nia
Đó là những chuyện rất bình
thường trong cuộc sống Vấn đề ở
đây chỉ là cách ứng xử thế nào với
chuyện này thôi
Gần đây nhiều cách ứng xử của các bạn trẻ với thần tượng khiến các bố mẹ lo ngại: ngoài việc mất thời gian đi sưu tằm tranh ảnh, các mầu tin tức về thần tượng, có nhóm bạn còn
châu chực ở sân bay, nhà hái
mong gặp thần tượng, khóc lóc,
biểu lộ cảm xúc quá mạnh như
hôn chiếc ghế thần tượng đã ngài, rồi vì thần tượng mà rơi vào
ng đồ là một trong những bài thơ viết về mùa xuân hay bậc nhất của nên thi ca nước nhà Là thi
phẩm thuộc giai đoạn Thơ mới
1932 - 1945, Ong dé mang trong
mình tâm trạng chủ đạo của thời
đại lúc bấy giờ: một nỗi buồn mênh mang Tuy nhiên, nếu nỗi buồn trong các bài thơ Tết, thơ
Xuân của các nhà Thơ mới
thường gắn với cái nghèo: Làm
thơ đem bán cho thiên hạ/ Thiên
hạ đem thơ đọ với tiên - (Nguyễn Bính - Sao chẳng về đây) hoặc
cảm giác tha hương, lữ thứ của
người khách “bộ hành phiêu lãng/
đường trần gian xuôi ngược để vui
chơi": RUG áo phong sương trên gac tro/ Lang nhin thién ha đón
xuan sang (Thé Lit - Gidy phut chạnh lòng) thì nỗi buồn của Ông
đô mang một tâm thé hoàn toàn khác Đó là nỗi buôn, nỗi đau của
một (hề hệ “cửa Không sân Trình”
đã hết thời chứ không phải nỗi
lòng không gặp thời của lớp nhà
Thơ mới đang tươi trẻ, đầy sức
sống Đó là nỗi tê tái về một foại
hình nghệ thuật ngày càng mai một sau quãng thời gian ngót một
thiên niên kỉ thông trị đời sông văn hoá người Việt chứ không phải nỗi buồn đậm chất lãng mạn của thể
“Thơ mới” đang giành những
chiên thắng vang dội trên thi dan Việt Ông đô mới và cũ, lạ và quen
với các bài thơ cùng thời chính ở
đặc điểm quan trong nay
Di sau vao phan tich bai tho,
chúng ta thấy nỗi buồn đó thắm
đượm trong từng câu, từng chữ,
từng hình ảnh:
Mỗi năm hoa dao nỗ Lại thấy ông đô già
Tại sao Vũ Đình Liên lại lựa
chon hinh anh 6ng dé gia (BMT nhẫn mạnh) chứ không phải một ông đồ khác xuất hiện trong khổ thơ đầu? Trên thực tê, nghệ thuật
thư pháp (chữ Hán) là “sân chơi”
chung của tất cả các ông đỏ,
không phân biệt tuổi tác Sự lựa chọn từ này chứ không phải từ
khác, đối với một nhà thơ, bao giờ
l
Trang 9
cũng hàm chứa những tầng ý
nghĩa nhất định Xưa nay, trong
quan niệm của nhân loại phương
Đông cũng như phương Tây, tuổi
già tương phản với mùa xuân,
mùa của tuổi trẻ Tuổi già báo
hiệu về quãng thời gian tươi đẹp
qua đi không trở lại nữa Tuổi già
gắn với sự lụi tàn không thể cưỡng
lại được theo quy luật tạo hoá Với
những ý nghĩa mang tính biểu
tượng đó, theo chúng tôi, Vũ Đình
Liên sử dụng hình ảnh ông đồ già
“Bay muc tau giấy đỏ/ Bên phó
đông người qua" nhằm bộc lộ kín
đáo cái tứ xuyên suốt thi phẩm là
sự tàn tạ, héo tàn của nghệ thuật
thư pháp trong những năm đầu
chậm, từng chút như nhịp đời của
người có tuổi Ban đầu là ngày vui nhưng ngày vui ấy ngắn chẳng
tày gang Vũ Đình Liên chỉ dùng
một trong tổng số năm khổ thơ để
diễn tả niềm vui của ông đỏ:
Bao nhiêu người thuê viết
Tâm tắc ngợi khen tài
“Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa rông bay”
Bao trùm ba khổ thơ còn lại
là sự biến mat âm thâm của nghệ thuật thư pháp Sự biến mất ấy
được biểu hiện trên ba phương
diện Thứ nhất, sự biến mất của
khách thế Những người khách tấp
nập đến xin chữ, mua chữ cứ thưa
dân, thưa dần rồi hoàn toàn vắng bóng Ban đầu, ông đồ chỉ cảm nhận đơn thuần về số lượng:
Nhưng mỗi năm mỗi vắng
TS Nguyễn Thụy Anh - (Cúc ban co cau hoi hay, thú vi được đăng trên Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đọc sách cùng con 4 | VHerTT se duoc nhan bdo bieu va qua tang cua Toa yn oe fm, CÀ ` me `
Email: nguyenthuyanh S00 Các cẩu liởi xin gưi 0ê 25 Han Thuyén, phuong
Pham Dink Ho, Hai Ba Trung, Ha Nội)
Thua c6, hoc sinh ngay nay ai cing mén mo một ca sĩ, diễn niên, người nổi tiếng nào đó ha nói cách khác là thân tượng Šm cũng tậu, em rất
ham mo cac ca si, dién niên trong nà ngoài nước nên dán ảnh của họ khắp phòng 'Thấu cậu bố
mẹ em không hài lòng pà lo lắng, khuyên em nên tập trung vao viéc hoc Vay viéc than tuong mot ai
đó có phải là một điều tốt không? Và em phải làm
thế nào dé thay đổi suu nghĩ của bố mẹ nề tiệc nàu? Ấm rất mong nhận được lời tư van cua cô
LÊ THỊ HỒNG HẠNH
Lớp 9D - THCS Lý Tự Trọng - Hương Canh -
Bình Xuyên - Vĩnh Phúc
Trang 10( Khánh Lính, Lớp 7B, THCS
Hùng Vương, tính Phú Thọ)
Trả lời: Cĩ thể cháu khơng để
ÿ nên quên một, hai chữ trong các
tài liệu mà cháu đọc dẫn đến hiểu
khơng chính xác SGK Ngữ văn 7,
(ap 1, trang 64, phan Đọc - hiểu
văn bản viêt: “Sơng núi nước Nam
được coi như là bản tuyên ngơn
độc lập” Các tài liệu khác cũng
thường dùng các từ ngữ “như,
“coi như" hoặc “cd thé cof’ Vi
du, sach Lich su Viét Nam, tap |,
(NXB Giao duc Viét Nam, 2012)
viết: “Bài tho da di vào lịch sử dân
tộc như một bản tuyên ngơn độc lập
đâu tiên của dân tộc Việt Nam" Khi
dùng các từ ngữ “như”, “coi như,
“cĩ thể cọf thì ta phải hiểu là nĩ cĩ
tính chất ấy, chứ khơng đồng nhất
vào bản thân nĩ Trường hợp ta
đang nĩi, dùng cụm từ “cĩ giá tri
như' thì cĩ lẽ dễ hiểu hơn cả Ví dụ:
“Từ lâu, từng khẳng định Nam quốc
sơn hà cĩ giá trị như một bản
(uyên ngơn độc lập ” (Bùi Duy Tân
irong Bui Duy Tan tuyén tap, NXB
Giao duc Viét Nam, 2007)
là tuyên bĩ về quyên độc lập Bài
Nam quốc sơn hà cĩ giá trị như một
bản tuyên ngơn độc lập là vì:
1 Nĩ khẳng định sự tổn tại đương nhiên của “nước Nam”, tức nước Đại Việt ta Và khi đã dẫn
“sách trời” thì nĩ khơng những là chân lí đương nhiên mà cịn khẳng
định tính chất thiêng liêng của chủ
quyên dân tộc
2 Nĩ chống lại tư tưởng bá
quyên muơn đời của các hồng đề
Trung Hoa, cái tư tưởng tự coi mình
là trung tâm, vua Trung Hoa la “đề”
là “thiên tử”, cịn tất cả các quốc gia
xung quanh chỉ là chư hầu
3 Nĩ cảnh báo quân giặc sẽ
thất bại thảm hại và khẳng định
niêm tin chiến thắng của quân ta
4 Nĩ là một bài thơ nhưng giàu tính chính luận với ngơn từ trang
của hồng đế nước Nam, diéu thiêng liêng ấy đã ghi ở sách trời,
kẻ nào ví phạm sẽ bại vong (Lưu
⁄ chữ “đề” chỉ “hồng đế”, cao hơn
“vua”, khẳng định nước Nam cĩ
“để”, tức là ngang hàng với “dé”
của phương Bắc) L
Sau rồi ơng phải bật lên
thang thốt câu hồi khơng cĩ lời
đáp khi khách khơng cịn một ai:
Người thuê viết nay đâu?
Sự biến mắt thứ hai là vật thể
Nếu ở khổ thơ thứ ba, những đồ vật
gắn liền với ơng đồ nĩi riêng và
nghệ thuật thư pháp nĩi chung như
giấy, bút, nghiên mực cịn xuất hiện (trong hình thái buồn bã):
Giấy đỏ buơn khơng thắm;
Mực đọng trong nghiên sâu
thì đến khổ thứ tư đã hồn tồn
vắng bĩng Khi vat dung mang
tính biểu trưng khơng cịn xuất hiện cũng cĩ nghĩa là nghệ thuật
gắn liền với nĩ đã khơng cịn được
ưa chuộng nữa
Thứ ba, cuỗi cùng và cũng quan trọng nhất là sự bién mat cla
chủ thể - ơng dồ Ở khổ thứ ba,
hình ảnh ơng đồ hiện lên gián tiếp
thơng qua biện pháp ấn dụ và
nhân hố những đồ vật thân thiết
như giấy, mực, nghiên Bạn đọc
qua những vật này cảm nhận được
nơi buơn của ơng đồ qua những tính từ chỉ tâm trạng như buơn, sâu Đến khổ thứ tư, cĩ một sự
thay đổi đáng kinh ngạc mang tính
chất bản lề so với khổ thứ ba
Hình ảnh ơng đồ lại hiện lên trực tiếp nhưng thay vì sự xuất hiện
của các tính từ chỉ tâm trạng là những động từ chỉ hành động như
ngồi, qua, rơi, bay
Sự biên chuyền này
phản ánh nhiều điều Ơng
đồ ở đĩ, bất động, khơng cĩ/ cịn cảm xúc (dẫu đau
buồn như ở khổ ba) Như vậy, thực chất chỉ cịn tâm thân già nua
tội nghiệp chứ khơng cịn ơng đỗ nữa Ơng khơng cịn (ồn tại với
chính bản thân Mặt khác, ơng tuy hiển hiện trước mặt nhưng cũng khơng hề tơn tại trong mắt và cả trong tâm trí mọi người Ai thây
ơng cũng coi như thấy một thứ gì
đĩ vơ tri, vơ giác và khơng liên
quan đến mình Và đến khổ kết,
ơng đồ đã biến mất thật sự:
Nam nay dao lại nở,
Khơng thấy ơng đơ xua
Những người muơn năm cũ
Hơn ở đâu bây giờ?
So với hai câu thơ: Nhân diện bat tri ha xứ khứ/ Đào hoa y cựu
tiêu đơng phong của Thơi Hộ, cái
tứ của Vũ Đình Liên trong khố
cudi nay dang đĩt hơn, buốt giá
hơn Người của Thơi Hộ mới chỉ
khơng biết ở chốn nào (đồng
nghĩa với việc vân cịn hi vọng
gặp mặt), cịn ơng đồ của Vũ Đình Liên đã thuộc về một thế giới khác
“muơn năm cũ”, vĩnh viên khơng bao giờ cĩ thê gặp lại nữa
Ơng đồ là một dấu lặng
buơn, là một lời chiêu tuyết cho
một hình mẫu con người từng là biểu tượng cho những gi cao quý, tinh hoa của văn hố - nghệ thuật
nước nhà l_]
Trang 11“450 Tạ” x sé : danh phan thuong đặc biệt (sách ‹
thơ, nhà văn) cho các bạn có câu hỏi được đăng trong chuyên ¡ mục Cc
hộ “thượng đế” hãy soạn thật nhiêu câu hỏi hay gửi vê Toà soạn theo dữ
chi: 25 Han Thuyên, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội ( [rong thư ghi rõ tên, dia chi, điện thoại để Toà soạn tiện liên hệ)
' chữ kí của các nhà -
Khi viết văn, cháu thường
nắm được cốt ý thân bài nhưng
không biết mở bài sao cho hay
Cháu không có gì phải lo
lắng Những hiện tượng như cháu
đang gặp phải khá phô biên, nêu
không muôn nói là rât thường
10
xuyên, là chuyện hang ngay của bất cứ ai còn có hạnh phúc cắp sách tới trường và ngôi nghe cô giáo ra đề làm văn Các cụ đã
từng dạy: Đầu xuôi thì đuôi lọt Cái
gì trên đời cũng thế, chứ không riêng gì chuyện làm văn Nếu sau
nay chau chuyén sang sang tac,
cháu sẽ lại gặp những tình huống
tương tự Nghĩa là cứ chật vật với
cái mở bài (câu mở đầu của sáng
tác), trong khi mọi ý tứ bên trong
thì đều rất rõ ràng, cứ thúc giục người viết vượt qua cửa ải để tiến lên Nhưng buôn thay, cái cửa ải đầu tiên thì cứ đóng im ïm
Chú có cả một tiê éu cong trin nh
nghiên cứu phục vụ cá nhân về câu mở đầu và đoạn mở đầu của
một tác phẩm (Vì nó khó và không
chắc đúng nên chú chỉ âm thầm
áp dụng với riêng chú thôi) Chú
trong đó có phần “phi chuẩn” (xin
nhớ “phi chuẩn” trong ngoặc kép)
Một trong những sự “phi chuẩn” ấy
là việc dùng chen các từ tiếng Anh
và việc này thường bị lớp già chê
trách GS.TS Nguyễn Văn Hiệp,
Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học,
đã tổng hợp ý kiến của dư luận như
u: “Sự phát triển mạnh mẽ ấy
(ngôn ngữ của lớp trẻ) cũng kéo
theo vô số những hệ lụy, trong đó
có những hệ lụy được xếp vào
hàng nghiêm trọng( ) Trên các
phương tiện truyên thông đại
chúng, thường xuyên xuất hiện
những bài việt báo động về sự tha hoá, méo mó của tiếng Việt, báo động về sự biễn dạng đến nỗi
không thể hiếu được khi tiếng Anh
được dùng lẫn voi tiéng me dé’
(Ngôn ngữ và đời sỗng số 1/2015)
Tuy GS Hiệp cũng thấy mặt tích
cực của hiện tượng “phi chuẩn”
này, nhưng ông nghiêng về mặt
tiêU cực nhiều hơn Còn theo chúng tôi, tích cực hay tiêu cực thì
phải xét ở nhiều mặt Xin dẫn ra
đoạn sau đây để xem xét: “Nơi mà
internet free, mọi sinh viên đêu có
thé online 24/24 ma khéng can
phải có mặt, chỉ cần síatus luôn
available Theo ý của Vietchanel
thi “treo nick đi học “chính là slogan
xứng đáng nhất cho giới trẻ hiện
đại và là biếu hiện rõ nhất của xã
hội giao tiếp bang internet.(Bao Sinh viên Việt Nam, dẫn lại Nguyễn Văn Khang: Từ ngoại lai trong tiếng Việt
Ta thay doan van chen
quá nhiều từ tiếng Anh, có
thể gây khó hiểu và khó
chịu cho người đọc, đó là
điều không nên Tuy nhiên, không
vì thế mà ta cho rằng bất cứ trường hợp nào cứ chen tiếng Anh
vào là hồng Ngay đoạn trên, từ ín-
fernef nên đề nguyên dạng, là vì
từ này hiện nay đã được dùng khá
phổ biến, tức là xã hội đã chấp
nhận, không nên dịch là “mạng
máy tính toàn cầu”(quá dài, không
thích hợp với quy luật tiết kiệm ngôn ngữ) Trong cuộc sống hiện nay, cac tu file, facebook, buffet thường cũng được dùng nguyên
dạng (ở phạm vi hẹp hơn), vì dịch
ra vừa dài vừa mắt chính xác Chỉ
trong một số trường hợp, từ buffet được “dịch thoát” là “tiệc đứng”
(dịch chính xác phải là “bữa ăn
người ăn tự phục vụ và thường đứng ăn” thì lại quá dài Từ ñ/e chì
có thể dịch tạm là “tệp dữ liệu”,
“hồ sơ”, hoặc ghép nửa tây nửa ta
là “phai dữ liệu” Từ facebook thì không dịch được (và cũng không
cần thiết dịch), cũng không nên
ohién am la “phay-so-buc’
Tóm lại, việc dung chen từ
ngữ tiếng Anh không thể nói cứng nhắc là tiêu cực hay tích cực Vấn
đề là trong trường hợp ấy nó có cần thiết không, sau nữa là sử
dụng nó có phù hợp không: mức
độ nào, người đọc/ người nghe
nào, hoàn cảnh nào (xã giao hay
thân mật), v.v
Trang 12
Phu trach chuyén muc Ki nay:
(Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Lớp
ZA1, THCS Lâm Thao, Phú Thọ)
Trả lời: Văn bản biểu cảm
(hay văn biểu cảm) là một trong
sáu kiểu văn bản đang có mặt
trong chương trình tập làm văn
hiện nay ở chương trình Ngữ văn
THCS: biểu cảm, miêu tả, tự sự,
nghị luận, thuyết minh, hành chính
— cong vu (xem lại SGK Ngữ văn
6, tập 1, trang 16 để rõ hơn) Biểu
cảm (biểu: bày tỏ; cảm: cảm xúc,
tình cảm) nghĩa là trực tiếp bày tỏ,
bộc lộ cảm xúc, tình cảm và phần
nào đó cả suy nghĩ nữa của mình
trước thế giới xung quanh (như
thiên nhiên, đất nước, gia đình,
con người, sự kiện, tác phẩm văn
học, nghệ thuật, ) Còn “cam
thụ” là từ chỉ sự cẩm nhận một
cách tỉnh vi, tế nhị trước một đối
tượng nào đó, thông thường đó là
biểu cảm
Kiểu văn biểu cảm trong
chương trình lớp 7 hiện nay, như
em đã biết, chia ra hai nhóm: biểu
cảm về sự vật, con người và biểu
cảm (phát biểu cảm nghĩ) về tác phẩm văn học Còn văn bản biểu cảm trong văn học nói chung thì
có: ca dao, thơ trữ tình (loại thơ bộc
Trả lời: Ngôn ngữ của giới trẻ
hiện nay đang biên đôi nhanh,
rút ra một kinh nghiệm như sau:
Câu mở đầu thường tham gia quyết định vấn đề (với cháu là ý
bài văn) triển khai theo hướng nào,
nhịp câu văn có êm ái, dễ vào hay
lửng củng, thiếu cảm xúc Bởi vì
câu mở đầu sẽ dẫn đường cho
những câu sau
Chính vì quan trọng như vậy
mà nó cần được chuẩn bị kĩ lưỡng
về tâm thé, tình thê và tư thê của
người viết Vận vào trường hợp
của cháu, để có cái mở bài hay,
việc nắm chắc cốt ý thân bài (tức
bày thì sẽ phải thể hiện bằng hết,
nếu không là không còn cơ hội
Nhưng cũng giống như khi bắt đầu câu chuyện, bắt đầu một buổi diễn thuyết, cần phải có một lời mào dau, lời thưa trước cho lí do những điều mà mình sẽ nói Mở bài của
một bài văn chính là để làm cái
nhiệm vụ khơi mào cho câu chuyện
chính Nó phải đủ sức lôi kéo người
doc to mo khám phá những gì tiếp theo Vì thế, nó cần trước hết một
thứ văn trong sáng, rõ ràng, súc
tích và có khả năng mở ra những
suy đoán cho người đọc
Có thê cháu sẽ bảo rằng, những chuyện đó cháu biết cả rồi,
nhưng cái cháu cần là trên
những cái đã biết đó viết
thế nào để có cái mở bài hay,
hoặc it ra lam mình hài lòng Chú nói ngay là không có bí quyết
chung, mà chỉ có một vài gợi ý
mang tính kinh nghiệm cá nhân
để cháu tham khảo thôi nhé
Trước hết vẫn là đọc thật kĩ dau bai, tim xem bài cô cho yêu cầu làm rõ chuyện gì Trong quá trình đọc đầu bài, cần liên tưởng
rộng hon dén những lĩnh vực kiến thức có liên quan Chẳng hạn nêu
đề bài nói về tình yêu Tổ quốc, thì
lĩnh vực liên quan là lịch sử, địa lí,
phong tục văn hoá, tinh thân anh dũng chống ngoại xâm của dân tộc, những tắm gương chiến đấu,
lao động Cũng trong quá trình
đọc và suy ngẫm, có thể tạo thêm
cho cháu cảm hứng và những ý
nghĩ lạ Nhớ ghi chép ra một tờ giây những ý nghĩ lạ đó
Cháu không chỉ phải biết rõ vẫn
đề cháu muốn nói là gì (cốt ý của thân bài), mà cần biết rõ (với bản thân) với vẫn đề ấy thì nên mở bài trực tiếp hay gián tiếp Mở bài trực tiếp là nêu thẳng van đề sẽ trình bày
ở thân bài Còn mở bài gián tiếp là
dùng một nội dung khác, nói mội
chuyện khác để làm bật lên tầm quan trọng của chủ đề chính
Trang 13Giờ là lúc quay lại những yêu
cầu chú nói lúc đầu: Tâm thế, tình
thê và tư thê của người viết
Tâm thế: Cháu đang suy
nghĩ, tiếp cận vấn đề với tâm trạng
nào: Yêu đời, tràn ngập cầm xúc
sáng tạo hay buôn chán, vô cam,
cốt làm cho xong một việc
Tinh thé: Van dé dat ra trong
bối cảnh nào và cháu đứng ở vị trí
nào để trình bày (Vi du dé tai tinh
yêu Tổ quốc, trong bối cảnh đất
nước luôn bị đe dọa bởi ngoại xâm
và người viết là một công dân nhỏ
tuổi suy nghĩ về trách nhiệm với
chính tương lai của mình)
Tư thế: Cháu làm chủ bản
thân đên đâu trước những gì cô giảng
và trước những kiên thức cháu có
về vấn đề ấy
Không thể viết văn hay khi thiêu cảm xúc Nhưng nếu có cảm
xúc mà không muốn thể hiện,
không tìm thấy ý nghĩa của công
việc thì cũng khó mà có những trang văn đi vào lòng người
Sau khi chắc chắn mọi thứ đã
chuẩn bị tốt, cháu hãy tự tin đặt
bút viết Đừng nghĩ là mình đang
viết cái mổ bài một cách ước lệ
(theo kiểu chia đoạn), mà là đang
làm một bài văn với tất cả những
gì mà cháu muốn hướng tới trên
cơ sở bám sát yêu cầu của đề bài (kẻo lạc để thì uống) Về mat ki
thuật thì bài văn chia ra mỡ bài,
thân bài, kết luận nhưng chỉ có một nội dung chạy xuyên suốt từ đầu đến cuối Mở bài hay là mở đầu tự
nhiên của một bài văn mà người
đọc tin là sẽ rất sâu sắc (về ý nghĩa), có giá trị cao (về thẩm mi)
và vì thê họ không thể bỏ dở giữa
chừng được Một bài văn hay, về
mặt hình thức, là bài văn không thể
tìm thấy vết nối giữa mở bài, thân
Năm 2015, chuyên mục Hiâu chuyện thượng dé da nhan duoc
rất nhiều câu hỏi của các bạn học sinh trên toàn quốc Câu hỏi
hay nhất thuộc về bạn Phạm Tường Vi, lớp 8A1, THCS Ly Tu
Trọng, N lam Định (Câu hỏi đăng trên VH&.TT số 6+7.2015)
Xin tran trong cam on
không phải cười nữa mà là động viên, an ủi
Buổi chiều hôm ấy, em thấy
bố đi đâu khá lâu Khi về, bố vác
trên vai một cây tre nhỏ Thấy em,
bố cười bảo: “Bố chuẩn bị làm
may tinh cho con day!” Em không tin nhưng vẫn tò mò nhìn bé làm
Bồ lẫy con dao lớn chặt tre thành
từng đốt rồi lọc lượt vỗ xanh bên
ngoài, lọc lượt lõi trắng bên trong,
pha thành những thanh tre nhỏ
Nhìn những que tre trắng nõn, thô phác nằm xếp đống, em nghĩ bố định vót đũa ăn cho một bữa cỗ (Thế mà bồ bảo làm máy tính cho em) Bố làm công việc ấy tỉ mỉ lắm, bố đặt từng que tre ướm vào
thước đúng mười lãm xăng-ti-mét
rồi chặt, lưỡi dao nhỏ cứ chạy đi
chạy lại làm cho than que nhtn
Buổi tối hôm ấy, lần đâu tiên
được dùng những que tính ấy, em lấy làm lạ, vừa tò mò lại vừa thích
thú Những que tính mới tính còn
thơm mùi tre chuyển từ tay nay sang tay khác trông thích lắm!
Tiếng que tính va vào nhau giống
hệt khi em chơi chuyển Chài Tính
bằng que tính mới tiện làm sao
que tính mà bồ cất công, miệt mài
làm cho em Sáng hôm sau đến
lớp, vào giờ học Toán, khi em rút
những que tính của mình ra, cả
lớp xôn xao Cô giáo cũng | dan chiêm ngưỡng rồi khen em sang
tạo Nghe em kế về nguồn gốc
của chúng, các bạn trong lớp đều
hồ hởi: “Nhất định chúng tớ sẽ
nhờ bố làm cho như thế!”
Suốt năm lớp Một, que tinh
đã giúp em học Toán rất nhanh
Lên lớp Hai, em tinh nham rat
thanh thao, khéng con can dén
chúng nữa nhưng thỉnh thoảng
em vẫn mang que tính ra làm cho
đỡ nhới
Còn lại với em đến bây giờ chỉ
là hai mươi que tính Đó phần nhiều
là do em đem tặng bạn làm kỉ niệm, cũng có khi để giúp bạn học tính
Những que tính ấy khiến em nhớ về tâm lòng yêu thương của bố và cái
ngày bồ tỈ mỈ chuốt từng que tính
cho em Chúng gợi nhắc em đền
một thời ngây thơ, đáng yêu trong
cuộc đời mình Tất cả những điều
Ay động viên em biết học tốt, học chăm thêm nữa
NGUYEN THI VAN ANH
Lớp 7A4 - THCS Yên Lạc - Yên Lạc - Vĩnh Phúc
Trang 14| Cách thức nhận diện Để đáp ứng được bố cục của
đúng dạng đề một bài nghị luận và trình bày về
ll Cac thao tác rèn kĩnăng vẫn đề một cách khoa học,
làm kiểu bài nghị luận về vấn chúng ta có thể so dé hoa cau
đề xã hội đặt ra trong TPVH trúc thực hiện một bài Nghị luận
én kĩ năng tìm hiểu để vê vẫn dé xã hội đặt ra trong
en kĩ năng lập dàn ý TPVH như sau:
b.1 Bước 1) b.2 (Hước 2}
Phân tích, giới thiệu Nghị luận vẽ văn đề
vẫn G xã hội xã hội được dat ra trong TPVH dat ra trong TPVH
bị ghi luận về Nghị luận vẽ
rốt tư tưởng, đạo lí một hiện tượng đứa
2
^
a Mở bài: Giới thiệu về TPVH; ` b.1 Làm rõ vẫn đê xã hội
vẫn đề xã hội cần bàn luận trong _ được đề cập trong TPVH
TPVH
Trang 15- Néu dé bai da chi
rõ yêu cầu nghị luận về
một vấn để xã hội cụ thể
đặt ra trong TPVH thì cần
sơ lược giới thiệu, phân tích về biểu
hiện của vẫn đề xã hội đó trong
TPVH Có thể dựa vào những câu
hỏi dưới đây để tư duy, sắp xếp ý:
+ Vấn đề xã hội được nhắc
đên trong tác phâm như thê nào?
+ Tác giả đã nhìn nhận, đánh
giá về vẫn đề xã hội đó ra sao?
+ Cắt nghĩa, lí giải: cơ sở nào
trong một TPVH chưa được học
hoặc chưa nêu cụ thể đó là vấn đề
xã hội nào, thì cần thực hiện thao tác
đọc hiểu văn bản TPVH mà đề cho,
phẩm đó không rơi vào tinh trạng
phỏng đoán thiếu căn cứ; GV cần
hướng dẫn cụ thể cho HS cách
thức thực hiện khâu đọc hiểu và rút
ra vẫn đề xã hội trong TPVH Có
thể dựa vào những câu hỏi dưới
đây để tư duy, sắp xếp ý:
14
+ Tác phẩm (cầu chuyện mi-nf/
bài thơ ngắn/ đoạn trích ) nói về nội
dung gi? (Đề trả lời câu hỏi này, học
sinh có thể dựa vào nhan đề của TPVH, các yếu tố nghệ thuật có
tác dụng làm nổi bật nội dung như
từ ngữ, hình ảnh, các biện pháp tu
từ, các hình thức liên kết câu - liên
kết đoạn văn )
+ Tác phẩm/ đoạn trích đề cập đến những vẫn đề xã hội nào? Đâu
la van đề xã hội cơ bản, liên quan đến yêu cầu của đề bài? Vẫn đề xã
hội đó là một tư tưởng, đạo lí hay
một hiện tượng đời sống?
+ Tác giả có ngam thể hiện
cách nhìn nhận, đánh giá của mình
về vẫn đề xã hội được nhắc đến trong
tác phẩm/ đoạn trích đó hay không?
b.2 Nghị luận vé van dé xa
hội đặt ra trong TPVH (Làm rõ vấn
đề trong thục tế xã hội)
- Nếu vấn đề xã hội đặt ra trong TPVH là một tư tướng, đạo
lí, học sinh có thể bàn luận về vấn
đề đó theo trình tự:
+ Giải thích (nếu cần) Với những vấn đề xã hội được diễn đạt bằng những từ ngữ, hình ảnh ít nhiều mang nghĩa ẩn dụ, biểu tượng hoặc có nhiều cách hiểu thì người viết cần giải thích nội dung của những từ ngữ đó trước khi tiến
(Dé bai va goi y VAGTT số 13.2015, trang 4®)
id day, em da la hoc sinh lop
7 Bước vào phòng học của
mộc mạc - nhìn đơn sơ vậy thôi
nhưng đó là nơi cất giữ cả một
kho báu tuổi thơ của em Nó là
chiếc đũa ăn cơm Nhìn lại chúng,
em lại rưng rưng nhớ ngày nào em
vào lớp Một, ngày bố hì hục đi xin tre để vót que tính cho em
Ngày ấy chưa có những que
tính bằng nhựa làm sẵn, có thể mua về như bây giờ Em vào lớp
Một, ngày nào cũng líu lo tập đêm
số: một, hai, ba, bốn rồi ngọng nghịu cộng trừ, hai cộng ba bằng năm, bốn trừ hai bằng hai Những lúc rồi trí, em giơ những ngón tay nhỏ xíu trước mặt rồi phông miệng cộng trừ Dần dẫn con số học cứ lớn lên, em phải sử
dụng hêt các ngón tay, ngón chân
rồi đến cả đốt ngón chân, đốt ngón tay Mỗi lần nhìn em học, bố lại ngồi nhìn em chăm chú rồi bố cười như có điều gì kì lạ lắm đấy!
Những lúc như thế, em giận bố
lắm! Có gì đáng cười đâu cơ chứ
Đến khi học đến phạm vi số một trăm thì các ngón tay, ngón chân cũng không thé nào giúp em
được nữa Mỗi lần ngồi học bài gặp phép tính lớn, em bị nhằm lẫn, tdi than qua! Em bật khóc Bồ thấy vậy liên lại gần em nhưng
Trang 16+ Câu thơ, bài thơ gợi
lên trong ta những hình
dung, tưởng tượng gì về vẻ
đẹp của mùa xuân?
+ Câu thơ, bài thơ có gợi
nhớ đến những câu, bài khác cùng
viết về mùa xuân; gợi nhớ đến kỉ
niệm, hôi ức riêng 2 v.v
*w*
Sau đây là một vài câu thơ,
bài thơ hay về mùa xuân của các
nhà thơ Việt Nam, xin trích giới
thiệu để các em tham khảo:
Có non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa
(Truyện Kiêu - Nguyễn Du)
Cỏ xanh như khói bến xuân tươi
Lại có mưa xuân nước vỗ trời
Quạnh quế đường đông
thưa vắng khách Con đò gối bãi suốt ngày ngơi
(Bến đò xuân đâu trại -
Thiếu nữ nhìn sương chói mặt trời
Sao buổi đầu xuân êm ái thế!
Cánh hông kết những nụ cười tươï- Ánh sáng ôm trùm những ngọn cao Cây vàng rung nắng lá xôn xao Gió thơm phơ phất bay vô ý
Dem đụng cành mai với cành đảo
(Nụ cười xuân - Xuân Diệu) Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc
Ơi, con chim chiên chiện
Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng
(Mùa xuân nho nhỏ- Thanh Hài)
4 Hoàng Thị Tú Anh, lớp 7C, THCS Lý Nhật Quang, Đô Lương, Nghệ An
2 Nguyễn Thị Ngọc Hân, lớp 8/1, THCS Hồ Văn Long,
3 Nguyễn Ngọc Sơn, lớp 9B, THCS Nguyễn Thượng Hiền, Ứng Hoà, Hà Nội
4 Phạm Minh Trang, lớp 9A5, THCS Yên Lạc, Yên Lạc, Vĩnh Phúc
5 Nguyễn Thị Chỉnh, lớp 9A3, THCS Hàn Thuyên, Lương Tài, Bắc Ninh
6 Đặng Thị Hường, lớp 10A15, THPT Yên Phong 1, Yên Phong, Bắc Ninh
7 Lê Thị Thảo, lớp 12C3, THPT Đông Hiêu, Thái Hoà, Nghệ An
8.Phạm Thị Khánh Huyền, 20 Phan Đà, Bên Thuỷ, Vinh, Nghệ An /
cực hay tiêu cực), cắt nghĩa nguyên
nhân của hiện tượng và rút ra những
bài học có ý nghĩa giải pháp để khắc
phục hiện tượng tiêu cực hoặc nhân rộng hiện tượng tích cực
b.3 Đánh giá nét ôn định
hoặc chuyển biên của vân đề xã
hội từ TPVHI đên cuộc sông
Để bài viết được sâu sắc, toàn diện, sau khi bàn luận về vấn đề xã hội thì người viết nên có cái nhìn đối sánh về nội dung xã hội được đề cập
trong TPVH và hiện thực cuộc song
hiện nay Chỉ ra nét ổn dinh va bién đổi của vẫn dé; li giải nguyên nhân
của nét ổn định và biến đổi đó (do
hoàn cảnh, điều kiện xã hội, cái nhìn
riêng của tác giả )
c Kết bài: Khái quát lại vấn
đề cần bàn luận Rút ra bài học
nhận thức và hành động
Lời kết:
Mỗi TPVH đều chứa đựng
những hình tượng nghệ thuật đa
nghĩa và phản ánh những vẫn dé
xã hội khác nhau Vì vậy trước
hành động tiếp nhận tích cực của
người đọc, tác phẩm hiện
lên như một cấu trúc vừa Ổn
định vừa biến đổi của
những hình ảnh mang ý
nghĩa thẩm mĩ Nội dung ý nghĩa
của tác phẩm là một hệ thống mở đối với những cách lí giải khác nhau Vì thế trong quá trình giảng dạy và bồi dưỡng kĩ năng làm bài cho HS, GV cần tránh giới hạn, gò
ép vào một kết quả diễn giảng duy nhất; mà cần gợi ra cho HS nhiều chiều hướng lí giải khác nhau về ý
nghĩa tác phẩm, đặc biệt là sự liên
có hệ thông: Ôn luyện hai dạng bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí nghị luận vê một hiện tượng đời sống trước rồi mới tiễn hành ôn luyện dạng bài nghị luận vê một vẫn đê xã hội đặt ra trong TPVH
Bên cạnh đó: Việc rèn kĩ năng chỉ
thực sự hiệu quả khi gắn với thực hành, do vậy, GV cần đầu tư tâm
huyệt để xây dựng được một hệ
thống đề bài có chất lượng ở
những mức độ, phạm vi khác nhau cho HS thực hành luyện tập
Hi vọng với bài viết trên sẽ góp
thêm một vài ý tưởng, phương
hướng để các thầy cô giáo và các
em học sinh tham khảo trong quá
trình tiếp xúc với các đề bài nghị luận vé một vấn đề xã hội đặt ra
trong TPVH \