Nhõn vật Thị Nở Giới thiệu: Cú hai người đàn bà tạo nờn những bước ngoặt lớn trong cuộc đời Chớ Phèo 7 ý Nếu bà ba xinh đẹp thỡ Thị Nở lại là một sự “mỉa mai của húa cụng”.. - Tro
Trang 1MOON.V N
3 Phân tích nhân vật Bá Kiến trong truyện ngắn Chí Phèo của nhà văn Nam Cao
3.1 Tiểu sử
Xuất thân trong một gia đình bốn đời làm lí trưởng Bản thân ông ta làm lí trưởng, rồi chánh tổng Bằng mưu mô và thủ đoạn khôn khéo, hắn lần lượt leo lên đỉnh cao của danh vọng: tiên chỉ làng Vũ Đại, Bá hộ, Chánh hội đồng kỳ hào, huyện hào, Bắc kỳ nhân dân đại biểu, “hắn khét tiếng đến cả trong hàng huyện” Ở làng Vũ Đại, nơi có cái thế đất “quần ngư tranh thực”, nghĩa là cả bầy cá tranh mồi, Bá Kiến trở thành con cá lớn Tuy chỉ xuất hiện ở phần đầu và phần cuối tác phẩm, nhưng “cái bóng” của cụ Bá đã che rợp không gian vật chất và tinh thần làng Vũ Đại
3.2 Sự xuất hiện của Bá Kiến
- Xuất hiện trực tiếp trong tác phẩm với giọng nói đầy uy quyền: “Nhưng kìa, cụ ông đã về…Cụ cất
tiếng rất sang hỏi: “Cái gì mà đông thế này?” Chỗ này “lạy cụ”, chỗ kia “lạy cụ”, người ta kính cẩn đứng dãn ra, và Chí Phèo bỗng nằm dài, không nhúc nhích”…
- Nhớ đến Bá Kiến, người ta không hình dung được khuôn mặt (bộ mặt thật rất khó nhận diện), mà
ấn tượng nhất tiếng cười Đó là điệu cười rất sang, ngay cả khi cười nhạt (kiểu cười xã giao), tiếng
cười vẫn giòn giã lắm (như là chân tình, nồng mặn) Đó là tiếng cười ẩn chứa sự ranh mãnh, tinh quái, độc ác Tiếng cười khanh khách để thử thần kinh con người- Điệu cười Tào Tháo là dấu hiệu
riêng chỉ có ở Bá Kiến, vừa bộc lộ một phần tính cách Giọng cười ha hả đắc thắng khi hắn tưởng
“đọc vị” được Chí Phèo Người ta bảo cụ hơn người cũng bởi cái cười đó; bao nhiêu người chết cũng
vì cái cười và giọng nói ấy…Tiếng cười ấy đi kèm với những cử chỉ, hành động Ta hãy xem cụ làm
gì khi có thằng như Chí Phèo đến nhà ăn vạ?
- Hành động: Quát mấy bà vợ…quay lại người làng, dịu giọng hơn, lay gọi Chí Phèo bằng giọng
thân mật, xốc Chí Phèo, mắng con…Bên trong, là kẻ khôn lõi đời Khác với Nghị Hách (Giông tố –
Vũ Trọng Phụng) dâm ô, Nghị Lại (Bước đường cùng- Nguyễn Công Hoan) tàn ác, Nghị Quế hủ lậu, Bá Kiến điển hình là con cáo già lọc lõi, lắm mưu nhiều kế, vô cùng nham hiểm và thâm độc Khắc họa nhân vật này, Nam Cao không chỉ nhấn mạnh khía cạnh áp bức bóc lột người nông dân mà
khắc sâu một nét bản chất đặc biệt của lão Đó là một tên cường hào có nghệ thuật thống trị, đàn
áp người nông dân rất thâm hiểm Đây là nhân vật mang rõ nét phong cách nghệ thuật độc đáo của Nam Cao
3.3 Nghệ thuật “dùng người” của Bá Kiến
Nam Cao để cho nhân vật Bá Kiến độc thoại nội tâm, nhằm phơi bày những suy nghĩ tỉnh táo, nham hiểm, tự rút ra được những phương châm, thủ đoạn thống trị người nông dân rất khôn ngoan và hiệu quả mà Bá Kiến đã đúc rút từ bốn đời làm tổng lý
+ Trị không được thì cụ dùng
+ Lấy thằng đầu bò trị thằng đầu bò
+ Mềm nắn rắn buông
+ Thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân
+ Nắm thằng có tóc chứ ai nắm thằng trọc đầu
+ “Hãy ngấm ngầm đẩy người ta xuống sông, nhưng rồi dắt nó lên để nó đền ơn Hãy đập bàn đập ghế đòi cho được năm đồng, nhưng được rồi thì vứt trả năm hào vì thương anh túng quá”
+ Ngấm ngầm cho nhau ăn bùn
3.4 Trong quan hệ với tầng lớp những người cùng đinh, bá Kiến bộc lộ bản chất: nham hiểm
và thâm độc, già đời trong nghề đục khoét
- Một mặt lão tìm cách bóp nặn đám dân hiền lành và yên phận vào những vụ thuế;
- Mặt khác, lão thu dụng những tên “bạt mạng” sinh chuyện với những kẻ có máu mặt trong làng
để mà ăn, mà kiếm
CHÍ PHÈO – NAM CAO (tiết 3)
Trang 2MOON.V N
- Nhờ biết mờ̀m, biết cứng, lão biết thu dụng những kẻ bạt mạng, khụng sợ chết và khụng sợ bị tù, rất được việc trong chuyện đối phú với bất cứ anh nào khụng nghe mỡnh, mà Bỏ Kiến tập hợp được mụ̣t phe cỏnh, bè đảng xung quanh lão đầy thế lực Một tay hắn đã đẩy bao người nụng dõn lương thiện vào con đường tha húa, cựng quẫn, làm tay sai cho hắn Chớnh tờn cỏo già lọc lõi, gian hùng
ấy đã đưa Binh Chức, Năm Thọ vào tù, vào con đường tha hoỏ, bị đày đoạ, và khi cần thỡ sẵn sàng thớ mạng những con người khốn khổ đú Việc Bỏ Kiến xỳi Chớ Phèo đi đòi tiờ̀n Đội Tảo chẳng khỏc nào cài sẵn một cỏi bõ̃y để mượn tay Đội Tảo giết chết Chớ Phèo Với những thủ đoạn nham hiểm, Bá
Kiến có thể biến tội nhân thành ân nhân, biến một nạn nhân trở thành tội nhân Chính Bá Kiến
đã đẩy ng-ời lao động l-ơng thiện vào con đ-ờng tha hoá, cấu kết với nhà tù thực dân cào xé, c-ớp
đoạt nhân hình và nhân tính của ng-ời dân l-ơng thiện
3.5 Trong quan hệ với tõ̀ng lớp thống trị: bờ̀ ngoài bằng mặt, bờn trong luụn sắp sẵn ý định cho
nhau ăn bùn Với tầng lớp bị trị, chỳng bộc lộ mõu thuõ̃n gay gắt, với tầng lớp thống trị, chỳng cũng xõu xộ vỡ quyờ̀n lực, vỡ lợi lộc ở mảnh đất quần ngư tranh thực Nội bộ lục đục trong tầng lớp thống trị làng xã là dự cảm vờ̀ một “đờm trước của cỏch mạng” trong cảm quan nhạy bộn và tinh tế của người cầm bỳt
3.6 Trong quan hệ gia đình: bỏ Kiến còn bụ̣c lụ̣ sự ớch kỉ, xṍu xa, đồi bại
Dù đã ngoài 60 tuổi, một lỳc cú đến bốn vợ, nhưng võ̃n chưa vừa lòng, võ̃n hay ghen búng ghen giú với những trai trẻ Nhưng chớnh lão cỏo già hỏo sắc và thớch chơi “trống bỏi” ấy lại bớ mọ̃t đi lại với
vợ Binh Chức đã cú bốn con, rồi còn lờn tỉnh ngồi chung xe, chơi bời trỏc tỏng
3.7 Cỏi chết bṍt ngờ của Bá Kiến: Khụn ngoan lọc lõi đến vọ̃y, nhưng húa ra hắn võ̃n khụng hiểu
được Chớ Phèo, khụng sao hiểu nổi khỏt vọng hoàn lương đang gào thột Tiếng cười khanh khỏch cùng cõu mai mỉa: “ễ̀ tưởng gỡ! Tụi chỉ cần anh lương thiện cho thiờn hạ nhờ” đã cứa vào tõm can Chớ, chạm đỳng nụ̃i đau của Chớ Như giọt nước tràn li, Chớ đã thột lờn: “Khụng được! Ai cho tao lương thiện? chỉ còn một cỏch này là…biết khụng?” Bỏ Kiến đã đõ̉y Chớ vào con đường cùng, kẻ thủ phạm đã phải nhọ̃n lấy nhỏt dao đổi mạng
Với tất cả tội ỏc của mỡnh, Bỏ Kiến đã phải chết như một điờ̀u tất yếu- kẻ gieo giú sẽ phải gặt bão
Cảm quan hiện thực sõu sắc của nhà văn cho ta thấy tỡnh trạng xung đột giai cấp ở nụng thụn Việt
Nam là hết sức gay gắt và chỉ cú thể được giải quyết bằng những biện phỏp quyết liệt Lưỡi dao Chớ Phèo vung lờn tuy đơn độc, tự phỏt, nhưng nú là tia chớp bỏo hiệu sấm rung bão tỏp cỏch mạng sẽ nổ
ra trong nay mai
3.8 Nghệ thuật
- Bỏ Kiến là nhõn vọ̃t điển hỡnh
+ Bỏ Kiến cú nột chung của giai cấp thống trị tham lam tàn bạo khụng từ một thủ đoạn nào để búc lột người nghốo (giống Nghị Quế, Nghị Lại…)
+ Bỏ Kiến cú nột riờng của tờn ỏc bỏ gian hựng, nham hiểm, thủ đoạn (cỏi cười để thử dõy thần kinh người, lối núi giả dối…)
+ Nghệ thuọ̃t độc đỏo, sắc sảo của Nam Cao: Cỏc nhà văn hiện thực khỏc chỉ chỳ ý miờu tả ngoại hỡnh giai cấp thống trị, cũn Nam Cao ớt chỳ ý ngoại hỡnh khi xõy dựng nhõn vọ̃t Bỏ Kiến ễng chủ
yếu khắc họa tõm địa “Cụ cười nhạt nhưng giòn giã lắm”, “Bao giờ cụ cũng quát để thử dõy thần kinh người”, “tiờ́ng cười Tào Tháo”…Bỏ Kiến là nhõn vọ̃t tiờu biểu cho giai cấp thống trị đương thời, hội
tụ những nột tàn bạo, xảo quyệt, đểu cỏng của bọn người búc lột Truyện ngắn Chớ Phốo thể hiện cuộc đấu
phõ̉m Nam Cao là đồng minh khụng ngờ của cỏch mạng.
Kết luận
Bỏ Kiến là tờn cường hào điển hỡnh sắc sảo, vừa cú những nột cỏ tớnh sinh động vừa cú những nột chung phổ biến, tiờu biểu cho bọn cường hào, địa chủ gian ỏc Nhõn vọ̃t Bỏ Kiến cũng là một hỡnh tượng mang rõ nột tài năng của Nam Cao Trong dòng văn học hiện thực phờ phỏn lỳc bấy giờ, ớt cú ngòi bỳt nào khắc hoạ được một hỡnh tượng sinh động, bộc lộ giỏ trị hiện thực mới mẻ và sõu sắc đến thế
Trang 3MOON.V N
4 Nhõn vật Thị Nở
Giới thiệu: Cú hai người đàn bà tạo nờn những bước ngoặt lớn trong cuộc đời Chớ Phèo (7 ý) Nếu bà
ba xinh đẹp thỡ Thị Nở lại là một sự “mỉa mai của húa cụng” Bà ba lẳng lơ một cỏch ranh mãnh còn Thị Nở thỡ vụ tõm “ngõ̉n ngơ như những người đần trong cổ tích” Bà ba chủ động tỡm cỏch “tiếp
cọ̃n” Chớ Phèo còn Thị Nở lỳc đầu hoàn toàn bị động trong cuộc gặp gỡ với Chớ Sự “ưu ỏi” của bà
ba dành cho Chớ chỉ để thỏa mãn nhục dục còn sự chăm chỳt của Thị Nở là hoàn toàn tự nguyện Với
bà ba, Chớ tuy “khụng phải là đá” nhưng chỉ cảm thấy nhục vỡ phải phục dịch còn khi được Thị Nở chăm chỳt, Chớ chỉ mong “giá cứ thờ́ này mãi thì thích nhỉ” Việc buộc phải quan hệ với bà ba là
nguyờn nhõn trực tiếp đầu tiờn để Chớ trở thành con quỷ dữ thỡ sự kiện gặp gỡ với Thị Nở lại là
nguyờn nhõn quan trọng để Chớ Phèo dần thức tỉnh ý thức làm người Bà ba như “con quỷ cái”, còn
thị Nở như một “thiờn thần” cứu rụ̃i linh hồn của Chớ
4.1 Giới thiệu, vị trớ của nhõn vật
- Truyện "Chí Phèo" đ-ợc Nam Cao viết năm 1941 để phản ánh hiện thực về con ng-ời nông thôn Việt nam tr-ớc cách mạng tháng Tám Bức tranh hiện thực mà Nam Cao tạo ra trong "Chí Phèo" vô cùng phong phú với những mối quan hệ phức tạp, chồng chéo, vừa gắn bó, phụ thuộc vào nhau, vừa mâu thuẫn, xung đột với nhau Từ những mối quan hệ phức tạp ấy, cả một hệ thống các nhân vật hiện lên cũng sinh động và đa dạng không kém giỳp nhà văn bộc lộ cách nhìn và thể hiện ý đồ t- t-ởng- nghệ thuật
- Trong thế giới nhân vật mà Nam Cao xây dựng ở "Chí Phèo", Thị Nở tuy chỉ là một nhân vật phụ song lại có một vai trò vô cùng quan trọng trong cấu trúc hình thức cũng nh- ý nghĩa nội dung của toàn tác phẩm
4.2 Phân tích cụ thể
a Thị Nở thuộc loại nhân vật cá biệt với ngoại hình bất thành nhân dạng (xấu dị dạng)
- Đõy là loại nhân vật đ-ợc xây dựng khá nhiều trong những sáng tác của Nam Cao tr-ớc cách mạng Cũng nh- những nhân vật khác thuộc loại này, Thị Nở đ-ợc ngòi bút Nam Cao đặc tả thật khách quan, thật trần trụi để hiện lên nh- là nơi hội tụ tất cả những gì kém cỏi nhất của cõi ng-ời "Một ng-ời ngẩn ngơ nh- những ng-ời đần trong cổ tích và xấu ma chê quỷ hờn"
- Đần (dở hơi, ngẩn ngơ): hành động hoàn toàn theo bản năng và không có khả năng nghĩ tới hậu quả, nghĩ rất lâu mới xong cả những chuyện đơn giản nhất
- Xấu ma chê quỷ hờn: từng đ-ờng nét trên g-ơng mặt đều không giống với những gì có thể có
và nên có trên g-ơng mặt con ng-ời (mũi, răng, môi, g-ơng mặt )
- Nghèo và có mả hủi: l-ớt qua nh-ng đủ để gợi cho ng-ời đọc hiểu rằng đó là những thứ "tội nợ" trong lý lịch để ngăn cản hạnh phúc Đây là sự cố ý của nhà văn Cả giọng điệu và từ ngữ
mà Nam Cao sử dụng đều cho thấy rõ điều đó: giọng hài h-ớc lẫn chua chát
b Đối lập với ngoại hình bất thành nhân dạng là một nội tâm tràn đầy nhân tính
Mục đích của Nam Cao khi xây dựng nhận vật Thị Nở không phải để miệt thị, hạ thấp con ng-ời mà tr-ớc hết là để làm nổi bật những giá trị chân chính Nam Cao đã cố ý sử dụng thủ pháp đối lập để thể hiện một quan điểm rất hiện đại về hai chữ "con ng-ời": không có con ng-ời hoàn toàn thánh thiện, không có con ng-ời hoàn toàn xấu xa, con ng-ời hiện diện với tất cả sự phức tạp của những mặt đối lập Đối lập với ngoại hình bất thành nhân dạng là một nội tâm tràn đầy nhân tính
- Tình th-ơng:
+ Đối t-ợng th-ơng: Chí Phèo- một ng-ời ốm và cô đơn "ốm mà phải nằm còng queo một mình"
+ Biểu hiện của lòng th-ơng: nấu cháo hành để giải cảm - cách chăm sóc ng-ời ốm đơn giản nhất; mang cháo sang cho Chí với một thái độ ân cần, chân thành
Trang 4MOON.V N
+ Giá trị: giải cảm và cũng giải độc cho Chí Phèo để Chí rũ bỏ cái vỏ quỷ dữ mà trở lại với bản tính ng-ời vốn có Điờ̀u đú khiến cho chính thị cũng trở nên có giá trị hơn: có duyên, đáng yêu
và đáng là ng-ời (khác hẳn với bà ba Bá Kiến là quỷ cái - khiến Chí khinh bỉ và ghê sợ)
- Tình nghĩa: ý thức trách nhiệm trong mối quan hệ với Chí khiến thị không bỏ mặc Chí khi
ốm đau, khiến thị tự nguyện chăm sóc Chí
- Khao khát hạnh phúc: thích cuộc sống gia đình có vợ có chồng và nghĩ rất nghiêm túc về
mối quan hệ với Chí (cảm giác "ng-ờng ng-ợng và thinh thích", hành động về xin phép bà cô, cám giác tức giận khi bị bà cô từ chối)
-> Đây là chỗ rất nhân đạo của ngòi bút Nam Cao khi cảm thông với những khát khao chính
đáng trân trọng những giá trị ng-ời trong con ng-ời Chỗ nhân đạo nhất của ngòi bút Nam Ca o
là phát hiện ra vai trò, giá trị và sức mạnh của tình th-ơng trong cuộc sống con ng-ời
c Thị Nở là chất "xúc tác" làm hiện hình trọn vẹn vấn đề trung tâm của tác phẩm: tính chất bi thảm trong bi kịch cuộc đời của Chí Phèo
Mục đích lớn nhất của Nam Cao khi xây dựng nhân vật Thị Nở không ở việc làm hoàn chỉnh
chân dung nhân vật này mà là để tạo ra một chất "xúc tác" làm hiện hình trọn vẹn vấn đề trung tâm của tác phẩm: tính chất bi thảm trong bi kịch cuộc đời của Chí Phèo
+ Ban đầu Thị Nở chỉ khơi dậy bản năng sinh vật ở gã đàn ông Chí Phèo Nhưng sự chung đụng xỏc
thịt giữa đờm trăng giú lạnh ngoài bờ sụng khi đang say rượu chỉ đem lại cho Chớ trọ̃n ốm thọ̃p tử
nhất sinh
+ Sau đó, nhờ tình thương và sự chăm sóc õn cõ̀n, giản dị (gắn với hình ảnh bỏt chỏo hành)
mới làm thức dậy nhõn tớnh: (Chớ Phèo chưa ăn cỏc em nhộ!) Ban đầu thằng này rất ngạc nhiờn
Hết ngạc nhiờn thỡ hắn thấy mắt mình hình như -ơn -ớt- nước mắt hiếm hoi giữa sa mạc khụ hộo tỡnh người Cũng nh- những nhân vật khác của Nam Cao trên hành trình trở về luơng thiện cũng bắt
đầu từ n-ớc mắt (còn biết khúc, biết đau khổ ăn năn, lương tri còn cơ hội thức tỉnh- chợt nhớ giọt nước mắt cay đắng của Hộ trong “Đời thừa”; hàng lệ chúi ngời nhõn cỏch của lão Hạc) Một bát cháo
bình th-ờng được đón nhọ̃n vô cùng cảm động, hắn nhìn bát cháo mà bâng khuâng Thị Nở nhìn
trụ̣m hắn rụ̀i toe toét cười (lòng tốt giản dị, mộc mạc) Hắn vừa vui vừa buồn, một cỏi gỡ như là ăn
năn…(Cụ Mai lưu ý: chi tiết Chớ Phèo ăn chỏo và liờn quan đến chỏo- giữa nú là những hồi ức, so sỏnh, liờn tưởng, cảm xỳc…được miờu tả rất kĩ lưỡng, chi li đến từng chi tiết suốt 2,5 trang (khoảng
86 dòng- 1500 chữ/ trờn tổng số tỏc phõ̉m là 25 trang, 14 ngàn chữ) Tỡnh thương của Nam Cao như
bao bọc trong từng cõu chữ: Thị cắp mụ̣t cái rụ̉, trong cú một nồi gì đọ̃y vung Đú là nụ̀i cháo còn nóng nguyờn…vừa sáng thị đã đi tìm gạo, hành thì nhà may lại còn Thị nấu bỏ vào cỏi rổ, mang
ra cho Chớ Phèo… nhỡn bỏt chỏo bốc khói, cầm lấy bỏt chỏo đưa lờn mồm Trời ơi chỏo mới thơm làm sao! Chỉ khói xụng vào mũi cũng đủ làm người nhẹ nhõm Hắn húp mụ̣t húp và nhận ra
rằng: …bỏt chỏo húp xong rồi, thị Nở đỡ lṍy bát cháo và múc thờm bát cháo nữa…mấy bỏt chỏo
ý chừng đã ngṍm…sau này, cứ thoang thoảng thấy hơi chỏo hành) Đến bên kia dốc của cuộc đời Chí mới biết rằng: cháo hành ăn rất ngon
+ Như vọ̃y, bỏt chỏo hành là một chi tiết nghệ thuật đặc sắc, là hương vị quyến rũ của hạnh phỳc,
tỡnh yờu, biểu tượng thơm tho của tỡnh người Đú cũng là yếu tố chuyển húa tớnh cỏch Chớ Phèo sang điờ̀u tốt lành, là liờ̀u khỏng sinh cực mạnh trong một ca cấp cứu, một chiếc thang từ bi vớt Chớ Phèo lờn từ đỏy vực, là cỏi bản lờ̀ khẽ xoay nghiờng để mở ra một giai đoạn mới trong đời Chớ, tuy khụng
đổi được số phọ̃n, nhưng đã cứu mụ̣t tõm hồn Lần đầu tiờn sau bấy nhiờu năm người ta lại thấy Chớ
Phèo khúc, lần đầu tiờn sau bấy nhiờu năm lại thấy Chớ Phèo cười (còn biết khúc biết cười là còn cú cảm xỳc và ý thức của người) Tuy là tỡnh yờu của hai kẻ khụng được coi là người nhưng Nam Cao đã trõn trọng và chăm chỳ phỏt hiện, diờ̃n tả, lắng nghe từng rung động nhỏ nhoi trong đỏy sõu tõm
hồn nhõn vọ̃t Nhìn Thị hắn cảm đụ̣ng "Hắn cảm thṍy lòng thành trẻ con, hắn muốn làm nũng với
thị như làm nũng với mẹ ” Đú là giõy phỳt người nhất của Chớ Ta quen nhỡn đụi lứa này bằng con
mắt cười cợt, rẻ rỳng, nhưng những cụ gỏi thời này cú làm được như thị khụng?
- Dỏm đi ngược lại định kiến đờ̉ vờ̀ với Chớ Phèo Và chỉ gần Chớ thị mới biết rằng: “ễi sao mà
hắn hiờ̀n!" rồi “hắn cười nghe thật hiờ̀n” Cảm giỏc được yờu thương và chở che đã làm Chớ trụ̃i dọ̃y một tỡnh yờu cuộc sống Phần quỷ tạm thời rũ bỏ, Chớ "thèm lương thiện và khát khao làm hòa với
Trang 5MOON.V N
mọi người" Cảm giỏc hạnh phỳc khiến con người ta trở nờn hiờ̀n lành hơn bao giờ hết: "Giá cứ như
thờ́ này mãi thì thích nhỉ? “Hay là mình sang đõy ở với tớ mụ̣t nhà cho vui" ễi! Phải là lời của Chớ
Phèo đú khụng? Nghe sao ngờ nghệch, hồn nhiờn mà lại rất đụ̃i chõn thành Lời cầu hụn khụng tỡnh tứ nhưng lại khiến cho trỏi tim chỳng ta nghẹn ngào thương cảm Từ một con quỉ dữ, nhờ tỡnh thương của Thị Nở, Chớ thực sự được trở lại làm người, với tất cả những năng lực vốn cú Một chỳt tỡnh thương, dù là tỡnh thương của một con người dở hơi, thụ kệch, xấu xớ, cũng đủ để làm sống dọ̃y cả một bản tớnh người nơi Chớ Phèo Thế mới biết sức cảm húa của tỡnh thương kỳ diệu biết nhường nào! Bỳt phỏp phõn tớch tõm lớ sắc sảo cùng những yờu thương õm thầm sõu sắc của Nam
Cao giỳp người đọc dần bước vào những ngõ nẻo sõu kớn khuất, nao nao theo nụ̃i lòng Chớ
- Như vậy, khi Thị Nở xuất hiện với t- cách một con ng-ời có tình ng-ời ở bên cạnh Chí, Thị
Nở khiến Chí hồi sinh: thoạt đầu là tỉnh r-ợu, tiếp đó là tỉnh ngộ rồi cuối cùng khao khát làm
ng-ời l-ơng thiện, khao khát hoàn l-ơng Nghĩa là trong mối quan hệ với Thị Nở, Chí Phèo đã trở lại với tính ng-ời trọn vẹn
- Khi Thị Nở từ chối Chí, sự từ chối ấy đẩy Chí từ đỉnh cao của khát khao hạnh phúc xuống đáy cùng của nỗi bất hạnh: tủi nhục, khốn khổ vì bị một ng-ời đàn bà "xấu ma chê quỷ
hờn, bị cả làng tránh nh- tránh vật gì rất tởm" từ chối Đau đớn tuyệt vọng vì cánh cửa trở vào thế giới l-ơng thiện đã đóng lại, con d-ờng trở lại làm ng -ời l-ơng thiện bị chặn đứng Uất ức, thù hận vì bị khinh bỉ, coi th-ờng, bị t-ớc đi cơ hội đ-ợc sống nh- một con ng-ời (khi Thị Nở trút vào mặt Chí những lời của bà cô, khi Chí đùng đùng xách dao đi "trả thù") Tất cả những yếu tố ấy đẩy Chí đến chỗ tự sát một cách nhanh chóng, quyết liệt và bi thảm
3 Xây dựng nhân vật Thị Nở, Nam Cao đã làm nổi bật khao khát sống l-ơng thiện của Chí Phèo Xây dựng nhân vật Thị Nở, Nam Cao cũng đã làm nổi bật thực tế tàn bạo của xã hội Việt Nam thời ấy: con ng-ời mốn sống l-ơng thiện thì đồng thời phải chọn cho mình cái
chết đề tự bảo vệ phần ng-ời l-ơng thiện ấy
4.3 Tổng kết, đánh giá
- Thị Nở đ-ợc xây dựng nh- một nhân tố quan trọng góp phần tạo nên một tình huống đặc biệt của truyện (cuộc gặp gỡ Chí Phèo- Thị Nở) và thúc đẩy quá trình diễn tiến của cốt truyện Trong tình huống truyện mà Nam Cao xây dựng, cả Chí Phèo và Thị Nở đều bộc lộ trọn vẹn
những gì tốt đẹp bấy lâu vẫn bị che khuất Ả ngớ ngõ̉n gã khùng điờn, khi tình yờu đờ́n bụ̃ng nhiờn thành người (Lờ Đình Cánh- Trăng nở nụ cười) Trong diễn tiến của cốt truyện "Chí
Phèo", sự hiện diện của Thị Nở một mặt tạo cho truyện cái ý vị trữ tình đặc biệt qua sự tỏa sáng của tình th-ơng, tình ng-ời, một mặt khác tạo ra tính b-ớc ngoặt cho mạch truyện khiến ch ủ đề của tác phẩm trở nên sáng rõ
- Xây dựng nhân vật Thị Nở, Nam Cao đã hé mở một phần hiện thực cuộc sống của ng-ời phụ nữ ở nông thôn và thể hiện sâu sắc tấn bi kịch của ng-ời nông dân tr-ớc cách mạng, bị đẩy
đến chỗ cùng đ-ờng, tha hóa, biến chất và tuyệt vọng trên con đ-ờng tìm về l-ơng thiện Cách xây dựng nhân vật nhìn từ bề ngoài có vẻ theo chủ nghĩa tự nhiên, song trong chiều sâu ý nghĩa của nó lại là tinh thần nhân đạo sâu sắc (Đề cao vai trò, sức mạnh của tình th-ơng)