phương pháp luận nghiên cứu khoa học

Đề bài câu hỏi :Trình bày một đề cương nghiên cứu của anh /chị .ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI : HIỆU QUẢ CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP GRAP TRONG DẠY HỌC PHẦN SINH HỌC TẾ BÀO SINH HỌC 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TIỂU LUẬN MÔN HỌC PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Giảng viên phụ trách:

Học viên:

Cao học Lý luận phương pháp dạy học

Hạn nộp bài theo qui định: ngày 30 tháng 06 năm 2012 Thời gian nộp bài: ngày 03 tháng 08 năm 2012

Nhận xét của giảng viên chấm bài:

Điểm: Giảng viên (kí tên):

Đề bài (câu hỏi) :Trình bày một đề cương nghiên cứu của anh /chị

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI : HIỆU QUẢ CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP GRAP TRONG DẠY

HỌC PHẦN SINH HỌC TẾ BÀO

(SINH HỌC 10)

1 Tên đề tài : HIỆU QUẢ CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP GRAP TRONG DẠY HỌC PHẦN SINH HỌC TẾ BÀO( SINH HỌC 10 )

2 Lí do chọ đề tài.

Xuất phát từ nhiệm vụ đổi mới phương pháo dạy học ở trường THPT

Đứng trước yêu cầu đổi mới PPDH, đòi hỏi người giáo viên phải chú trọng hơn đến các cách tiếp cận khác nhau nhằm tăng cường tính tích cực nhận thức của HS Trong vài chục năm trở lại đây, trên thế giới đã có những tác giả áp dụng tiếp cận chuyển hoá các phương pháp khoa học, các thành tựu của kỹ thuật tiên tiến và công nghệ mới thành PPDH đặc thù Trong đó, tiếp cận chuyển hoá lý thuyết grap toán học thành PPDH là một trong những hướng có triển vọng

Xuất phát từ đặc điểm môn học

Khi dạy - học phần sinh học tế bào, có thể dùng grap để diễn đạt quan hệ giữa cấu trúc với cấu trúc; cấu trúc với chức năng Như vậy HS sẽ thấy được tế bào được cấu tạo từ các phân tử ra sao, các phân tử tương tác với nhau tạo nên các bào quan như thế nào, rồi các bào quan lại tương tác với nhau tạo nên tế bào

có khả năng thực hiện các chức năng quan trọng của sinh vật như trao đổi chất và năng lượng rồi sinh sản Có như vậy học sinh mới thực sự được học “Sinh học tế bào” chứ không phải “Tế bào học”

Xuất phát từ thực trạng dạy chương trình sinh học 10

Việc giảng dạy và học tập các bộ môn nói chung, bộ môn sinh học nói riêng còn nhiều hạn chế, chưa phát huy được năng lực tư duy hệ thống, chưa phát huy được năng lực sáng tạo của học sinh để giải quyết các vấn đề tiếp thu được trong tài liệu SGK và thực tiễn cuộc sống nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

3 Lịch sử nghiên cứu.

Việc thiết kế và dạy học phần sinh học tế bào bằng phương pháp grap đã được nhiều giáo viên chú trọng Song việc đánh giá hiệu quả của của sử dụng dụng phương pháp này trong dạy học phần sinh học tế bào (sinh học10 ) lại chưa được tác giả nào nghiên cứu Vậy việc đánh giá được hiệu quả của việc sử dụng phương pháp này vào dạy phần sinh học tế bào (sinh học 10) là rất quan trọng Qua đó người giáo viên có thể sử dụng và điều chỉnh sao cho phù hợp vói tiết học

để nâng cao chất lượng dạy học phần sinh học tế bào

4 Mục tiêu nghiên cứu.

4.1 Mục tiêu nghiên cứu:

Hiệu quả của việc sử dụng phương pháp Grap trong dạy học phần sinh học

tế bào (sinh học lớp 10)

*4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu :

Tìm hiểu về phương pháp Grap

Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc sử dụng phương pháp Grap trong dạy học phần sinh học tế bào sinh học lớp 10

Sử dụng phương pháp Grap để thiết kế một giáo án trong phần sinh học tế bào (sinh học 10)

Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra và đánh giá tính kha thi và hiệu quả khi

sử dụng phương pháp grap trong dạy học sinh học tế bào (sinh học 10)

5 Phạm vi nghiên cứu.

Lí thuyểt về phương pháp Grap hiệu quả khi sử dụng phương pháp này để dạy phần sinh học tế bào (sinh học 10)

Phân tích nội dung và đặc thù của phần sinh học tế bào

Thời gian : 20 tiết học phần sinh học tế bào

6 Đối tượng nghiên cứu.

6.1 Đối tượng nghiên cứu :

Lí thuyết Grap và hiệu quả của việc sử dụng phương pháp Grap để dạy học phần sinh học tế bào (sinh học lớp 10)

6.2 Khách thể nghiên cứu :

Học sinh lớp 10 ban cơ bản trường THPT Vân Nội , Đông Anh, Hà Nội Giáo viên bộ môn Sinh học trường THPT Vân Nội, Đông Anh,Hà Nội

7.Câu hỏi nghiên cứu

Sử dụng phương pháp Grap đem lại hiệu quả như thế nào trong dạy học phần sinh học tế bào (sinh học lớp 10)?

Phương pháp Grap là gì ?

Nội dung và đặc thù của phần sinh học tế bào (sinh học lớp 10) là gì ?

8 Giả thuyết nghiên cứu.

Luận cứ 1: 100% các tiết học được sử dụng phương pháp Grap để dạy

phần sinh học tế bào (sinh học 10 ) đều đem lại hiệu quả cao hơn hẳn so với

những tiết học không được sử dụng phương pháp Grap.

Luận cứ 2: Việc dạy học sinh học tế bào(sinh học 10) bằng phương pháp

Grap khắc phục hiện tượng học sinh học thuộc lòng một cách máy móc, giúp học sinh hiểu bản chất của sự vật hiện tượng, thiết lập được mối quan hệ giữa các thành phần kiến thức

Luận cứ 3: Sử dụng phương pháp Grap học sinh mới thực sự được học

“Sinh học tế bào” chứ không phải “Tế bào học”

9 Phương pháp chứng minh giả thuyết

9.1 Sử dụng phương pháp nghiên cứu lí thuyết, phân tích tài liệu

Các giáo trình về lí thuyết Grap, các giáo trình sinh học tế bào…

9.2 Sử dụng phương pháp quan sát thực nghiệm

Tiến hành thức nghiệm sư phạm đối với học sinh lớp 10 ở phần sinh học tế bào

Chia học sinh khối 10 thành hai nhóm (nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng) có trình độ, số lượng tương đương

Điều kiện cơ sở vật chất để tiến hành thực nghiệm ở hai nhóm lớp là tương đương

9.3 Phương pháp xử lí số liệu

Dùng thống kê toán học để xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm

9.4 Phương pháp đánh giá và so sánh kết quả

Từ số liệu thu được tác giả tiến hành đánh giá và so sánh giữa hai nhóm lớp thực nghiệm và đối chứng

10 Nội dung nghiên cứu.

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHAP

GRAP VÀO QUA TRÌNH DẠY HỌC 1.1 Khái niệm về phương pháp dạy học Grap

1.1.1 Khái niệm Grap

Theo từ điển Anh –Việt, Grap (graph) có nghĩa là đồ thị - biểu đồ, gồm có một đường hoặc nhiều đường biểu thị sự biến thiên của các đại lượng

Từ Grap trong lí thuyết lại bắt nguồn từ từ « graphic » có nghĩa là tạo ra một hình ảnh rõ ràng, chi tiết, sinh động trong tư duy

1.1.2 Khái niệm phương pháp dạy học Grap

Phương pháp dạy học Grap là phương pháp tổ chức rèn luyện tạo được những sơ đồ học tập trong tư duy của học sinh Trên cơ sở đó hình thành một phong cách tư duy khoa học mang tính hệ thống

1.2 Ưu điểm của phương pháp dạy học Grap

Phương pháp dạy học Grap là phương pháp khoa học có tính khái quát cáo,

có tính ổn định bền vững

Sử dụng phương pháp này thì kiến thức được sắp xếp thành hệ thống kiến thức có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Sử dụng phương pháp dạy học Grap sẽ nâng cao hiệu quả dạy học , thúc đẩy quá trình tự học, tự nghiên cứu của học sinh, rèn luyện năng lực hệ thống hóa

kiến thức và năng lực sáng tạo của học sinh.

1.3 Hiệu quả của việc sử dụng phương pháp Grap trong dạy học

Phương pháp grap giúp việc xây dựng cấu trúc bài soạn của giáo viên hợp

lí hơn

Phương pháp Grap nâng cao chất lượng dạy học trên lớp, đặc biệt là chất lượng tự học

Phương pháp Grap giúp học sinh lĩnh hội và tái hiện bài lên lớp tốt hơn Phương phápg Grap giúp việc sử dụng sách giáo khoa có hiệu quả với việc dạy và học trên lớp hơn

Chương 2: SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP GRAP TRONG DẠY HỌC SINH

HỌC TẾ BÀO (SINH HỌC 10) 2.1 Nguyên tắc sử dụng Grap dạy học

2.2 Quy trình sử dụng Grap dạy học sinh học tế bào (sinh học 10)

Lựa chọn hình thức tổ chức hoạt động học tập của HS và nội dụng bài giảng phù hợp

Tiến hành bài giảng

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

3.1 Mục đích thực nghiệm

3.2 Nội dung thực nghiệm

Sử dụng hệ thống các Grap để dạy phần cấu trúc và chức năng của tế bào 3.3 Phương pháp thực nghiệm

3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm và biện luận

3.4.1 Thống kê và đánh giá kết quả

3.4.2 So sánh kết quả với nhóm lớp không sử dụng phương pháp Grap (nhóm lớp đối chứng)

3.4.3 Đánh giá hiệu quả cuả việc sử dụng phương pháp Grap trong daỵ học phần sinh học tế bào (sinh học 10 ).

* Phân tích kết quả về mặt định lượng

So sánh định lượng kết quả nhóm TN và nhóm ĐC qua các lần kiểm tra

* Phân tích kết quả về mặt định l ƣợng.

- Lớp đối chứng: HS ít phát biểu, ít hứng thú trong tiết học Trả lời các câu hỏi trong bài

kiểm tra còn lan man, lúng túng Khả năng khái quát, hệ thống kiến thức của HS chưa cao

- Lớp thực nghiệm : tiết học sôi nổi hơn, HS hệ thống hóa kiến thức tốt hơn Trong giờ kiểm

tra HS trả lời nhanh, ngắn gọn và súc tích các câu hỏi

Điều này chứng tỏ chất lượng bài dạy được nâng cao

3.4.4 Biện luận kết quả

3.5 Đề xuất cách sử dụng và các hình thức tổ chức hoạt động học tập của

HS theo phương pháp Grap đối với phần sinh hoc tế bào (sinh học 10).

Chương 4 : KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

4.1 Kết luận

Qua quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi thu được các kết quả sau:

Hệ thống hóa được cơ sở lý luận của việc thiết kế và sử dụng PP Grap

Đề xuất một số biện pháp sử dụng và hình thức tổ chức hoạt động học tập theo phương pháp Grap

Thiết kế được một số giáo án mẫu có sử dụng phương pháp Grap

Đánh giá được hiệu quả của việc sử dụng phương pháp Grap trong dạy học phần sinh học tế bào (sinh học 10)

4.2 Khuyến nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 TS Nguyễn Phúc Chỉnh (2005), Phương pháp Grap trong dạy học Sinh học, NXB Giáo Dục.

2 Đỗ Thị Trường (2008), Bài giảng lý luận dạy học Sinh học – phần đại cương, NXB Đà Nẵng.