Bai 2 ly thuyet phat trien

Lý thuyết hiện đại hoá 1950s-60s• Bắt đầu bằng sự phân biệt 2 loại hình xã hội trên thế giới – Xã hội công nghiệp phát triển, chiếm 1/5 dân số – Xã hội kém phát triển, gồm phần còn lại c

B ài 2 C ác lý thuyết Phát triển

• 1950s - 60s: Lý thuyết hiện đại hoá

• 1970s: Lý thuyết phụ thuộc

• 1980s: Lý thuyết kinh tế tân cổ điển

• 1990s: Lý thuyết phát triển con người

Lý thuyết hiện đại hoá (1950s-60s)

• Bắt đầu bằng sự phân biệt 2 loại hình xã hội trên thế giới

– Xã hội công nghiệp phát triển, chiếm 1/5 dân số

– Xã hội kém phát triển, gồm phần còn lại của thế giới

• Nhấn mạnh đến tiến bộ công nghệ và tăng trưởng kinh tế sẽ làm thay đổi xã hội

– Cách mạng công nghiệp ở Châu Âu và Bắc Mỹ

• Các nước kém phát triển sẽ khắc phục được tình

trạng nghèo nàn, lạc hậu thông qua sự chuyển giao công nghệ, vốn và kinh nghiệm của các nước phát triển

Mô hình của Rostow- Các giai đoạn của

tăng trưởng kinh tế

3 Cất cánh

Công nghiệp hoá, đầu tư, thay đổi chính trị

5 Xã hội tiêu dùng quy mô lớn

Phát triển dịch vụ, hàng hoá tốt

1 Xã hội truyền thống

4 Trưởng thành

Đa dạng hoá, ít phụ thuộc vào nhập khẩu

2 Chuẩn bị các tiền đề để cất cánh

Chuyên môn hoá, thặng dư, hạ tầng

Vào năm 1960, nhà kinh tế học người Mỹ, W Rostow cho rằng để trở thành một nước công nghiệp tiên tiến phải trãi qua 5 giai đoạn

Theo lý luận của Rostow, phát triển chính là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Rostow cho rằng các nước

đang phát triển ở vào các giai

đoạn thứ nhất và thứ hai

Một số phê phán lý thuyết hiện đại hoá

Có khuynh hướng xem tiến bộ công nghệ

và phát triển kinh tế mang tính tích cực

Quan điểm thiển cận về sự phát triển

Phát triển = Phương Tây hoá

Phát triển = Tăng trưởng kinh tế

Đề cao sự viện trợ của nước ngoài

Đặt nguyên nhân nghèo đói của thế giới

vào trong chính các xã hội nghèo

Lý thuyết Phụ thuộc và hệ thống

(1970s)

• Phân chia hệ thống thế giới ra làm 3 nhóm

– Các nước Trung tâm

– Các nước Bán ngoại vi

– Các nước Ngoại vi

• Sự phát triển kinh tế của một số xã hội trên thế giới đã và đang diễn ra bằng cái giá phải trả của các xã hội khác

– Các nước Trung tâm kiểm soát kinh tế, chính trị các nước ngoại vi

– Tình trạng kém phát triển của các nước ngoại vi xuất phát từ các nước Trung tâm

Một số phê phán Lý thuyết phụ thuộc

• Xã hội giàu là nguyên nhân gây ra nghèo đói trên thế giới mang tính chất thái quá

• Quan hệ quốc tế gây phương hại cho các nước ngoại vi

• Chỉ ra được tại sao các nước kém phát triển vẫn cứ kém phát triển nhưng không

đề xuất nên thoát khỏi tình trạng đó như thế nào

Lý thuyết kinh tế tân cổ điển (1980s)

• Tình trạng kém phát triển ở các nước thế

giới thứ ba bắt nguồn từ nguyên nhân bên trong

– Nhà nước can thiệp quá nhiều

– Tham nhũng

– Phân bổ tài nguyên không hợp lý

• Đề cao thương mại tự do

• Chính sách điều chỉnh cơ cấu

Một số phê phán

lý thuyết kinh tế tân cổ điển

• Sự thất bại của chính sách điều chỉnh cơ cấu: Nghèo đói, bệnh tật, mù chữ, nợ gia tăng

• Nhiều cuộc nổi dậy từ các nước Phương Bắc và Phương Nam

Bế tắt của Phát triển

• Cạn kiệt tài nguyên

• Ô nhiễm môi trường

• Bất bình đẳng, phân hoá giàu nghèo

• Nợ gia tăng

• Suy thoái văn hoá

• Rạn nứt và khủng hoảng các giá trị tinh thần

Tăng khoảng cách thu nhập

• Khoảng cách về thu nhập của các nước giàu và các nước nghèo

20% dân số nghèo nhất

Theo thống kê của Liên hợp quốc, số nước nghèo trên thế giới ngày càng gia tăng

Năm Số quốc gia nghèo

(Chiếm ¼ tổng số quốc gia trên toàn cầu)

Chênh lệch về thu nhập bình quân

đầu người (USD)

Năm Nước

nghèo Nước giàu Chênh lệch

GDP và GNP

• GDP (Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội)

là giá trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi lãnh thổ trong một

khoảng thời gian nhất định, thường là một năm Giá trị này

có thể được tạo ra bởi các công ty nước ngoài hay trong

nước, miễn là trong lãnh thổ của quốc gia đó

• GNP (Gross National Product - Tổng sản phẩm quốc dân) là một chỉ tiêu kinh tế đánh giá sự phát triển kinh tế của một đất nước Là tổng giá trị bằng tiền của các sản phẩm cuối

cùng và dịch vụ mà công dân của một nước làm ra trong

một khoảng thời gian nào đó, thông thường là một năm tài chính, không kể làm ra ở đâu (trong hay ngoài nước).

• GDP là một trong những chỉ số cơ bản để đánh giá sự phát

• Đã và đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới như một chỉ số đánh giá sự phát triển kinh tế

– Đánh đồng GDP với tiến bộ xã hội

• GDP không bao hàm chất lượng cuộc sống

• Không phản ánh được sự phân bố bình quân đầu người một cách trung thực ở những quốc gia có mức chênh lệch giàu nghèo cao

Chỉ số phát triển con người

(Human Development Index - HDI)

• Là chỉ số so sánh, định lượng về mức thu nhập, tỷ

lệ biết chữ, tuổi thọ và một số nhân tố khác của

các quốc gia trên thế giới

• HDI giúp tạo ra một cái nhìn tổng quát về sự phát

triển của một quốc gia

• Chỉ số HDI được phát triển bởi một kinh tế gia

người Pakistan là Mahbub ul Haq vào năm 1990

• HDI là một thước đo tổng quát về phát triển con

người, được Liên Hiệp Quốc sử dụng để xếp hạng các quốc gia theo chất lượng cuộc sống

• Nó đo thành tựu trung bình của một quốc gia theo

ba tiêu chí sau:

• Sức khỏe: Một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh,

đo bằng tuổi thọ trung bình

• Tri thức: Được đo bằng tỉ lệ số người lớn biết chữ

và tỉ lệ nhập học các cấp giáo dục (tiểu học, trung học, đại học)

người

Phát triển con người chính là, và phải là, sự phát triển mang tính nhân văn Đó là sự phát triển vì con người, của con người và do con người

Chỉ số phát triển con người

(Human Development Index - HDI)

• Là chỉ số so sánh, định lượng về mức thu

nhập, tỷ lệ biết chữ, tuổi thọ và một số nhân

tố khác của các quốc gia trên thế giới

• HDI giúp tạo ra một cái nhìn tổng quát về sự

phát triển của một quốc gia

• Chỉ số HDI được phát triển bởi một kinh tế gia người Pakistan là Mahbub ul Haq vào

năm 1990

5 đặc trưng của quan điểm phát triển

con người:

Con người là trung tâm của sự phát triển

Người dân vừa là phương tiện vừa là mục tiêu của phát triển

Việc nâng cao vị thế của người dân(bao

hàm cả sự hưởng thụ và cống hiến)

Chú trọng việc tạo lập sự bình đẳng cho mọi người dân về mọi mặt: tôn giáo, dân tộc,

giới tính, quốc tịch

Tạo cơ hội lựa chọn tốt nhất cho người dân về: kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa