NGU PHAP TIENG VIET BAI TAP CÓ DAP AN

Nếu thì, hễ thì, dù mặc dù thì, vì tại bởi do nên, tuy nhưng không những mà còn 23.SỰ CHUYỂN LOẠI CỦA TỪ - Tôi cho nó một quyển sách động từ phát nhận Tôi cho nó đi chơi động từ gây khiế

- Tiều loại:

+ Danh từ riêng

+ Danh từ chung

 Danh từ tổng hợp: các sự vật khác nhau nhưng gần gũi nhau, đi đôi

hợp thành một loại sự vật: nhà cửa, binh lính, vợ chồng, quần áo, máy móc, sách vở, bạn bè Có thể kết hợp với các từ (tất cả, cả, toàn thể, hết thảy, bộ, đoàn, tốp, đống, đoàn, lũ)

 Danh từ trừu tượng: thuộc phạm trù tinh thần không cảm nhận được

bằng giác quan: thái độ, tư tưởng, quan điêm, ý nghĩa, đạo đức, niềm vui, nỗi buồn, cuộc sống, cái ăn, cái đẹp….Có thể kết hợp với lượng

từ (hai, ba, những, các, cái, vài, mấy, mọi, mỗi)

 Đơn vị tập thể: bộ, cặp, bọn, đoàn, đàn, tốp, lũ, chồng, đống, tụi

 Đơn vị thời gian: ngày, tháng, năm, quý, mùa, thế kỷ

 Đơn vị hành chính: nhóm, đoàn, tiểu đội, huyện, thôn, xóm

 Đơn vị hành động, sự việc: lần, lượt, trận, chuyến, phen, cuộc,

cú, ngụm, nắm, gánh

 Danh từ chỉ sự vật đơn thể: chân, tay, gà, cam, xe, học sinh, côngnhân

 Danh từ chỉ chất liệu: xăng, nước, dầu, mỡ, thịt, cồn, muối, thép…

Từ chỉ lượng + danh từ chỉ đơn vị + DANH TỪ 16.SỐ TỪ

- Để chỉ số lượng, thứ tự sự vật

- Kết hợp: danh từ

- Có khả năng: độc lập, thực hiện chức vụ của các thành phần câu, như làm

VN (nhưng khả năng này rất hạn chế)

Vd: Một là một, hai là hai Nước VN là một, dân tộc VN là một

+ Làm thành phần phụ, chính, làm vị ngữ trực tiếp (Vd: nó đi Những người

công nhân xây dựng, đang thiết kế cây cầu)

+ Khởi ngữ: Đi, tôi không đi

+ Định ngữ: công nhân xây nhà

+ Bổ ngữ: tôi đi mua đồ

Vd: Anh nên giữ sức khỏe

Tôi không thể nói với anh

*Không thể nói: nó toan, anh phải, cô Tấm biến thành

+ Động từ độc lập:

 Nội động từ: chỉ hoạt động, trạng thái tự thân, không tác động đếnđối tượng nào khác

Vd: đi, đứng, nằm, ngồi, quỳ, nghỉ ngơi, lo lắng, hồi hộp, chạy, bò,

phảy, bơi, lăn, trườn, ra, vào, lên, xuống, sang, qua, về, lại, lui, tiến,đến nơi, chảy, rơi, cháy, rụng, úa, héo, chết, sống, đau đớn, bănkhoăn, thao thức, mỏi mệt, có, còn, mất, hết, mọc, tàn, tan, tan tác

 Ngoại động từ: chỉ những hoạt động có chuyển đến, tác động đến 1

đối tượng nào đó Động từ + thành tố phụ chỉ đối tượng

Vd: đá bóng, xây nhà, lập chính quyền, xây dựng quan điểm, lấy cắp,

thu, nộp, hiến dâng, nối, hòa, trộn, pha, liên kết, sáp nhập, hợp nhất,thống nhất, yêu cầu, sai khiến, đề nghị, khuyên bảo, rủ, cử, bầu, côngnhận, thừa nhận, đánh giá, biết, nghĩ, nói, phát biểu

+ Bổ ngữ: Anh nói nhanh như gió

+ Trạng ngữ: Xưa có một người nông dân nghèo

+ Chủ ngữ: Hiếu thảo là đức tính tốt

- Tiểu loại:

+ Tính từ về chất: xanh, đỏ, to nhỏ, đắng, ngọt, tốt, xấu, rắn, mềm, hiền ác,khỏe mạnh, ngu đần, nhanh chậm, bền chắc…

+ Tinh từ về lượng: sâu, rộng, ngắn, dài, mỏng, hẹp, dày, xa, gần

+ Tình từ theo thang độ: kết hợp với các thành tố phụ (hơi, khá, rất, lắm, vô cùng, cực kì, tuyệt)

Vd: khá đẹp, rất hay, vô cùng dũng cảm hoặc đẹp như tiên, sâu đến ngực,

cao vời vợi…

+ Tính từ không theo thang độ: riêng/ chung, trống/mái, đực/cái, âm/dương,công/tư, xanh lè, đen kịt, xanh ngắt, thơm phức, đỏ au, trắng xóa, nhỏ xíu

+ Đại từ xưng hô: tôi, tao, mi, ngươi, cô, chú, hắn, thị

+ Đại từ chỉ định: ấy, kia, đó, đây, đấy, bấy, bây, này (Những con chó này

rất ngoan, đó là truyền thống quý báu của ta, đây là xe gắn máy còn kia làmáy bơm)

+ Đại từ để hỏi: ai, cái gì, bao giờ, nào, sao, bao nhiêu

20.PHỤ TỪ

- Bổ sung ý nghĩa ngữ pháp

- Tiểu loại

+ Đi kèm với danh từ: chiếm vị trí thứ 2 trong cụm danh từ, thường được gọi

là lượng từ (những, các, mỗi, mọi, từng, một…)

+ Đi kèm động từ, tính từ: đã, vừa, từng, sẽ, đang, sắp, mới, đều, cùng, vẫn,

cứ, còn, lại, có không, chưa, chẳng, hãy, đừng, chớ, đi, nào, rất, hơi, khá, quá, lắm, vô cùng, cực kì, xong, rồi, được, mất, ra, ngay liền, cùng, với, mãi, dần, nữa

Vd: Em đừng khóc nữa, Anh hãy đi đi nào

21.QUAN HỆ TỪ

- Và, với, rồi, nhưng, song, mà, chứ, hay, hoặc, của, bằng, rằng, vì, với, tại

bởi, nên, để, cho, để, do Nếu thì, hễ thì, dù mặc dù thì, vì tại bởi do nên, tuy nhưng không những mà còn

23.SỰ CHUYỂN LOẠI CỦA TỪ

- Tôi cho nó một quyển sách (động từ phát nhận

Tôi cho nó đi chơi (động từ gây khiến)

Tôi cho nó là người tốt (động từ đánh giá)

- Danh từ chỉ công cụ - động từ chỉ hoạt động: cưa, khoan, đục, cày, bừa

- Họ mng đến một cái cân Sau đó họ sẽ cân thóc

- Cái đó là cái lá bàng Tôi có hai lá phổi

24 CỤM CHỦ - VỊ

- Làm chủ ngữ:

 Con chuột / làm vỡ lọ hoa

 Con chuột chạy / làm vỡ lọ hoa

 Lan / làm cha mẹ rất hài lòng

 Lan học giỏi / làm cha mẹ rất hài lòng

- Làm vị ngữ:

 Cái bàn này/ đã gãy

 Cái bàn này /chân đã gãy

 Trung đội trưởng Bính / khuôn mặt đầy đặn

- Làm định ngữ:

 Cây bút / rất đẹp

VN CN

V0

C0

VN CN

VN CN

 Cây bút bạn tặng tôi / rất đẹp

 Tôi / đã đọc xong quyển sách mà bà tôi tặng

 Quyển sách mẹ tặng / rất hay

 Nói cho đúng thì / phẩm giá của tiếng Việt / chỉ mới thật sự được xác định

và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công

 Cái nhà / anh Hoàng ở nhờ có thể gọi là rộng rãi

*Định ngữ là thành phần phụ trong câu tiếng Việt Nó giữ nhiệm vụ bổ nghĩa chodanh từ (cụm danh từ) Nó có thể là một từ, một ngữ hoặc một cụm C-V

- Làm bổ ngữ:

 Em / thích quyển sách

 Em / thích quyển sách mới mua

 Cả lớp / khen Nam

 Cả lớp / khen Nam học giỏi

 Mình nghĩ rằng / mình cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuông ấy

Phần trước Trung tâm Phần sau

Đặc điểm tính chất

Này, ấy,kia, nọ

 Tất cả những em học sinh chăm ngoan ấy / đều là học trò của tôi

 Tất cả những quyển sách tôi vừa đọc / đều rất khô khan

- Làm vị ngữ

28.Bồi dưỡng thế hệ CM cho đời sau / là một việc quan trọng và rất cần thiết29.Hiếu thảo / là một truyền thống quý báu của ta

- Làm định ngữ

 Tôi mới mua một cái áo những sợi vải của nó thật mềm mịn

 Mỗi năm hai kì, việc doanh thương của ông biểu Tạ Đình hách được

đem ra tính sổ

- Làm trạng ngữ

 Những năm còn đi học ở trường làng, nó hay bị thầy giáo phạt

 Bằng một giọng nói từ tốn, bà kể em nghe những câu chuyện thần kỳ

(trạng ngữ chỉ cách thức)

 Trước cổng trường, anh đứng chờ ai? (trạng ngữ chỉ địa điểm)

14 CỤM ĐỘNG TỪ

- Làm vị ngữ:

 Viên quan ấy / đã đi nhiều nơi

 Hắn / vừa đi vừa chửi

 Huy / đã yêu thương tôi hết mực

 Tôi / đang định xin lỗi nó Nhưng thấy nó khóc to quá Tôi / không dám

mở mồm

- Làm chủ ngữ:

 Đi nhiều nơi / là viên quan ấy

 Đang bơi dưới nước / có thể là một con cá

 Trả lời sai / thì sao cho là thắng

 Vì muốn giúp mẹ / Cô bé dậy thật sớm thổi giúp mẹ nồi cơm

 Hồi hộp xen lẫn lo lắng / chúng tôi chờ tin từ biên giới

15 CỤM TÍNH TỪ

- Làm vị ngữ:

 Một chiếc thuyền câu / bé tẻo teo

 Hương / dễ thương vô cùng

- Làm chủ ngữ:

 Tốt gỗ / hơn tốt nước sơn

 Nhanh nhẹn / là sở trường của cô ấy

- Làm định ngữ:

 Người chiến sĩ vô cùng dũng cảm ấy đã hi sinh

 Cậu học sinh thông minh kia làm tôi vô cùng ngưỡng mộ

- Làm bổ ngữ:

 Cô ấy hát hay như ca sĩ chuyên nghiệp

 Chiếc lá vàng hoe ấy sắp lìa cành

- Chỉ thời gian: chỉ thời gian xảy ra sự việc được nói đến trong câu

 Anh không ngờ đời hạnh tiếp sau đó cho đến ngày lấy chồng đã phải

lưu lạc khắp nơi…Bây giờ Hạnh là bác sĩ và con cái đã lớn

 Sang năm , chúng ta sẽ mang đến cho mỗi gia đình bộ sưu tập thuyền

và biển

 Thỉnh thoảng, nó không còn sức nén, tiếng khóc bật ra

- Chỉ không gian: nơi xảy ra sự việc

 Dưới dầm trời này, tôi lo gì không thừa một chiếc giường hẹp

 Xa xa, tiếng tí tách của một dòng nước chảy

 Dưới vành khăn xếp nhiễu tây, cái mặt phèn phẹt như…

 Đó là cái cổng nhà Lợi Phía trên lối ra vào, nó xây thêm một tầng

nữa

- Chỉ tình huống: nêu tình huống diễn ra sự việc

 Giữa sống chết, người lính không có gì ngoài tình yêu thuong đùm

bọc

 Trong tấm áo dài màu thiên thanh từ ngày may chưa bao giờ xỏ tay,

bà trẻ đẹp đến nổi chính ông phán cũng phải lấy làm ngạc nhiên

 Qua hàng nước mắt, tôi nhìn theo mẹ và em trèo lên xe

- Chỉ cách thức, phương tiện để thực hiện hành động

 Chân tay run lên như điện giật, ông trợn mắt hỏi không ra tiếng

 Từng nhát một, cối giã gạo nổi lên tiếng ken két thong thả

 Anh muốn làm việc một cách thẳng thắng tự do

 Lại hai nách hai con, chị bế chúng ngồi lên chõng

 Bằng sắc mặt ôn hòa và dễ dãi, Nghị Quế nhìn vào mắt chị Dậu

- Chỉ nguyên nhân

 Là vì nhờ ít tiền dành dụm, người ta vẫn có đủ cơm và rượu

 Do một sự tình cờ, y biết được tên Tư

 Còn tôi, chỉ vì hai đồng bạc mà phải tuyệt dao với người yêu

- Chỉ mục đích mà chủ thể cần đạt được trong câu

 Để có thể sớm quay trở về cơ quan làm việc, tôi cũng phải tự chữa

bệnh cho tôi

 Các công ty, để chống trộm, đã trang bị các thiết bị báo động

 Cấu tạo:

- Có cấu tạo là một từ:

+ Danh từ: Hôm nay, cháu hãy đóng trước một suất

+ Tính từ: Xa xa, tiếng tí tách của một dòng nước Lâu lâu mới dám ngẩng

- Là thành phần phụ, đứng trước để nêu lên đối tượng, đề tài của câu Trước

khởi ngữ thường có quan hệ từ: Về, đối với…

- Tiểu loại

+ Không tương quan với các thành phần khác trong câu

 Về chính trị, chúng quyết không cho dân ta chút tự do nào

 Sống, anh ấy đã được làm anh hùng Chết, anh ấy sẽ là một vĩ nhân

 Giàu, thì anh chê là trụy lạc Nghèo, thì anh chê là ích kỷ

 Bé, thì nhờ vợ nhờ cha Lớn thì nhờ vợ

+ Tương quan với chủ ngữ

 Khởi ngữ - chủ ngữ cùng biểu hiện một đối tượng (đồng nhất)

 Ừ, thế như anh thì anh còn thiếu thốn cái gì

 Chú thì chú chỉ tiếc vài ba trang giấy

 Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc gan góc đứng về phe đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do

 Một con người đã trải qua nhiều thăng trầm trong cuộc sống,

con người đó không dễ dàng gục ngã

 Khởi ngữ nêu lên tập hợp Chủ ngữ nêu lên một thành viên trong tậphợp ấy (bao hàm)

 Mấy đứa con chú tôi, đứa nào cũng nghịch như quỷ sứ ấy

 Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh, có người không kiềm được

nước mắt

 Cây cối vài đám um tùm, lâu đài mấy tòa xuất hiện

 Hai mẹ con, một người chí tử, một người chí hiếu

 Khởi ngữ là một tổ hợp đẳng lập nhiều thành viên, chủ ngữ là tập hợpcủa các thành viên ấy

 Một bà nhà cày cấy nhiều, không thể tin vào ai mà giao phó một phần công việc một bà buôn bán ngược xuôi được mỗi mụn con cái thì lại quặt quẹo luôn, một ông là em họ của hai đứa trẻ nhỏ làm cai thầu, ba người ấy bây giờ mới rõ mặt

chúng mà không hiểu sao lại đốivới chúng một cách sốt sắngnhư thế

 Phải lắm, tôi với anh, ta còn phải nói nhiều chuyện

 Bán lạc, trèo sấu, câu cá, làm lính chạy cờ hiệu, những

nghiệp ấy chỉ dẫn đến chỗ tắc tị

+ Tương quan với vị ngữ:

 Bấy giờ cơ chế thị trường, mở công ti thì cũng mở đuợc đấy

nhưng mở ra có hoạt động được không mới là quan trọng

 Kể đẹp thì cô ta đẹp thật nhưng không thông minh

 Nói thì ai chẳng nói được Khó là ở chổ làm được hay không ấy

+ Có quan hệ với bổ ngữ của động từ

 Cái ý kiến này nảy ra, họ cũng không ngờ

 Truyện Kiều, tôi thuộc lòng từ cấp 1

 Điều muốn nói với anh tôi đều giữ riêng trong lòng

 Thẻ của nó, người ta giữ Hình của nó, người ta chụp rồi

 Lối ăn ở của chủ tịch HCM giản dị như thế nào, chúng ta đều

 Đến bây giờ tôi / mới nhận ra mẹ tôi

 Mấy đứa con chú tôi đứa nào / cũng nghịch như quỷ sứ ấy

 Lạy trời , đây / chỉ là một giấc mơ

 Do đó , trong cuộc đời mỗi người, học ở thầy / là quan trọng nhất

7.2 Câu ghép

- Có hai kết cấu chủ - vị nòng cốt trở lên Nhưng không có cái nào bao cái nào

- Cách nối các vế câu: nối bằng quan hệ từ, cặp quan hệ từ, phó từ, đại từ, dấu

phẩy

 Nhìn lên non , non / cao thăm thẳm

Nhìn xuống đất, đất / tối mịt mù

 Người ta / sẽ khinh y, vợ y / sẽ khinh y, chính y / sẽ khinh y

 Cảnh vật chung quanh tôi / đều thay đổi, vì chính lòng tôi / đang có sự

thay đổi lớn: hôm nay tôi / đi học

 Những ý tưởng ấy tôi / chưa lần nào ghi lên giấy, vì hối ấy tôi / không

biết ghi và ngày nay tôi / không nhớ hết

 Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ / rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên

đi đến trường, lòng tôi / lại tưng bừng rộn rã

VN CN

VN CN

TN

VN CN

KN

VN CN

TTN

VN CN

KN LN

VN CN

KN

VN CN

VN CN

TN

TN CN

VN CN

TN

 Chị con / có đi, u / mới có tiền nộp sưu , thầy Dần / mới được về với

Dần chứ

 Nếu Dần / không buông chị ra, chốc nữa ông lí / vào đây, ông ấy / trói

nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy

 Vì hôm qua gió / lớn nên hôm nay lá / rụng đầy sân trường

 Thể ca Huế // có sôi nổi, tươi vui, có buồn cảm bâng khuâng có tiếc thương ai oán

 Nguồn gốc của văn chương // là tình cảm, là lòng vị tha

- Tiểu loại:

+ Ghép đẳng lập:

 Ai / làm sai, người nấy / chịu

 Mẹ / nói sao, con / nghe vậy

 Người ta / đi cấy lấy công

Tôi / nay đi cấy còn trông nhiều bề

 Cái đầu lão / ngoẹo về 1 bên và cái miệng / móm mém của lão mếu

như con nít

 Hai người // giằng co nhau, đưa đẩy nhau rồi ai nấy // đều buông gậy

ra, áp vào mặt nhau

 Con đường này tôi / đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên

thấy lạ

 Tôi / nói mãi nhưng nó / không nghe tôi nên nó / thi trượt.

+ Ghép chính phụ: Gồm 2 vế, vế phụ bổ sung ý nghĩa cho vế chính, giữa 2

vế được nối với nhau bằng qht

 Quan hệ nguyên nhân-kết qủa:

 Bởi nó / không nghe lời thầy cô giáo nên nó học hành chẳng ra

sao cả!

 Nguyễn Huệ / biết đây là hai sứ giả của ngọc hoàng xuống ban

ấn, kiếm nên ông // nâng bảo vật lên, cung kính cảm tạ trời đất,

cảm tạ lưỡng xà

 Quan hệ điều kiện (gt):

 Hễ còn 1 tên xâm lược trên đất nước ta thì ta còn phải tiếp tục

chiến đấu quét sạch nó đi!

 Nếu có người / tới mua hoa thì cô / bảo họ ra vường nhé

 Giá một thằng / là trai, một thằng / là gái thì có tuyệt không

 Tôi / lạy cô Nhỡ cô / đổ bệnh cho tôi thì bỏ mẹ tôi

CN VN

CN TN

VN CN

VN

VN 3

VN 2

VN 1 CN

VN 1 CN

VN 2

VN 1 CN

VN 2

 Quan hệ nhượng bộ – tăng tiến:

 Nó / không những thông minh mà nó còn chăm chỉ nữa.

 Dù ai / nói ngả nói nghiêng

Lòng ta / vẫn vững như kiềng ba chân

 Ở đâu tre / cũng xanh tươi

Cho dù đất sỏi đất voi / bạc màu

 Các em / phải cố gắng học hành để thầy mẹ được vui lòng, để

thầy dạy các em / được sung sướng

 Quan hệ hành động – mục đích: Chúng ta / phải học tập tốt để cha mẹ

 Mèo kêu / làm tôi tỉnh giấc

 Nó không đến / là lỗi của anh

 Hương sen thơm mát từ cánh động đưa lên / làm dịu hẳn cái nóng

ngột ngạt của trưa hè

+ Câu phức thành phần VN

 Nỗi buồn lớn nhất đối với ông / vẫn là việc ông chưa có con trai

 Cái chàng dế choắt / người gầy gò và dài lêu nghêu

 Cá chim / hai vây xòe ra Cá mòi / vây trắng li ti như bạc mới Cágúng / ria trê dài vểnh lên

+ Câu phức thành phần bổ ngữ

 Tôi / không thích anh nhìn tôi như lúc này

 Tôi / đã nói là tôi không biết gì cả

 Rose / từng bị tòa báo sa thải vì thiếu ý tưởng

 Chị cốc / trông thấy dế choắt đang loay hoay trước cửa hang

+ Câu phức thành phần trạng ngữ

 Nó / cứ gào thét cho đến cổ bị khản đặc

 Tiếng chó sủa / râm ran đến nỗi tôi không tài nào nhắm mắt được

 Sự thay đổi / thể hiện ở việc mọi người sống với nhau thật hơn

 Bà sư / mua đứa con gái về nuôi để sau nó hầu hạ, đỡ đần trong

chùa

 Ở đâu tôi / cũng sống được, miễn là trời / cho tôi sức khỏe.

C 0 V 0

VN CN

VN CN

 Nét mặt rầu rầu, chị / im lặng nhìn sự ngoan ngoãn của hai đứa connhỏ

 Vì trời mưa, tôi / nghỉ học+ Câu phức thành phần định ngữ

 Hoa / chị mua tươi quá

 Dế choắt / là tên tôi đã đặt một cách chế giễu và trịch thượng

 Điều / tôi dự đoán thật không sai

 Căn nhà tôi ở núp dưới rừng cọ

 Mỗi khi họa mi tung ra tiếng hót vang lừng, mọi vật như có sự đổi

Những chiếc áo mẹ mua cho tôi / bao giờ cũng vừa vặn  phức

Mưa / làm ngập đường  đơn

Tuy trời nắng / như đổ lửa chúng tôi / vẫn hăng say làm việc  ghép

Cây bút này / bạn tớ tặng  phức

Anh ta đến / làm chúng tôi bất ngờ  ghép

Cô gái đang đọc báo / là bạn tôi  phức

BÀI TẬP Câu 1: Xác định từ loại của các từ gạch dưới:

a) Truyện ngắn Lão Hạc là một trong những truyện ngắn xuất sắc của Nam Cao

b) Hạnh phúc là một hành trình chứ không phải là điểm đến

c) Tôi đã nói mà nó đâu chịu nghe tôi

d) Có ý kiến cho rằng, mỗi truyện ngắn của Thạch Lam như một bài thơ trữ tình đượm buồn

Câu 2: Xác định thành phần của cụm và gọi tên cụm từ được gạch dưới

a) Mọi thành viên lớp này đều phải hoàn thành bài tiểu luận đúng thời hạnb) Thời điểm ấy, tôi đang trẻ như một thanh niên

c) Tất cả những ảnh hưởng quốc tế đó đã nhào nặn nên một phong cách vĩ đại

ĐN

CN