TỐI ĐA HÓA NĂNG LỰC BẢN THÂN

Khám pha sức mạnh tiềm năng thực sự của bản thân Danh hài Milton từng nói: Nếu cơ hội không gõ cửa, thì hãy dựng lên một cánh cửa. Nếu chúng ta muốn thu nhận được mọi tiềm năng của mình với tư cách của những nhà sáng tạo và những cá nhân, thì việc trở nên chủ động không phải là một lựa chọn.

M c l c

T i đa năng l c b n thân 3

Khám phá s c m nh ti m năng th c s c a b n thân 4

99U là gì? 5

B n là m t cá th t do, hãy t n d ng đi u đó 6

Ch ng I T o ra c h i 9

Ch ng )) T o d ng chuyên môn 25

Ch ng ))) Nuôi d ng các m i quan h 45

Ch ng )V Ch p nh n r i ro 63

Coda Suy nghĩ cu i cùng 80

Vài nét v tác gi 82

Jocelyn k.GLEI

B n quy n ti ng Vi t © 2014 Công ty C ph n sách Alpha

Khám phá s c m nh ti m năng th c s

c a b n thân

Danh hài Milton Berle t ng nói N u c h i không gõ c a, thì hãy d ng lên m t cánh c a

N u chúng ta mu n thu nh n đ c m i ti m năng c a mình v i t cách nh ng nhà sáng t o

và nh ng cá nhân, thì vi c tr nên ch đ ng không ph i là m t l a ch n, mà là m t yêu c u

Th t may, chúng ta có nhi u s c m nh h n bao gi h t đ chia s ý t ng c a mình v i th

gi i, k t n i v i nh ng ng i khác và xác đ nh con đ ng s nghi p c a chúng ta K

nguyên c a vi c t sáng t o ph thu c vào chúng ta

Tr c đây ch’ng ta t ng làm vi c v i s phát tri n ch m ch p trong ch m t công ty, thì

hi n t i, chúng ta nh y vi c trung bình 11 l n trong cu c đ i mình Chúng ta t ng nh vào

nh ng ng i kinh doanh môi gi i đ chia s nh ng tác ph m ngh thu t c a mình v i th

gi i, thì gi đây vi c đó đã đ n gi n h n khi ch c n t o m t phòng tri n lãm tr c tuy n đ chia s các tác ph m m i c a mình Chúng ta t ng ch đ cho m t b ph n nh nh ng nhà

đ u t bi t đ n nh ng sáng ch c a chúng ta, thì gi đây ch’ng ta có th gi i thi u nh ng

d án đó cho hàng lo t các qu tr c tuy n

Kh năng c a con ng i là vô h n Tuy nhiên nó cũng đ ng th i là nh ng trách nhi m Vi c

có kh năng xây d ng nên con đ ng cho riêng b n s chuy n đ i nhi m v lãnh đ o v

b n Đi u đó nghĩa là ch’ng ta không th trông đ i các nhà qu n lý ch u trách nhi m v s phát tri n s nghi p c a chúng ta và d n d t ch’ng ta đ n v i s vĩ đ i Chúng ta không th

âm th m ch đ i ng i c v n hoàn h o đ n và ch d n cách phát tri n nh ng mánh khóe,

m o m c Và ch’ng ta cũng không th tin vào m t t ng lai đ y r y nh ng t m bi n ch d n

M i ch ng là m t lĩnh v c tr ng tâm ch’ng tôi đã t p h p đ c m t nhóm tuy t đ nh

nh ng ng i có t duy sáng t o g m Bob Safian, Ben Casnocha, Joshua Foer, Teresa

Amabile, Tony Schwartz, Tina Seelig và còn nhi u ng i khác n a đ chia s hi u bi t c a

h v i b n D a trên nghiên c u chuyên sâu và kinh nghi m cá nhân sâu s c, nh ng bài vi t trong cu n sách này cung c p nh ng quan đi m m nh m v cách th c xây d ng m t s nghi p v i ng p tràn ni m h ng kh i thành công và đ y ý nghĩa

(ãy đ cu n sách này tr thành cu n c m nang s nghi p c a b n và gây d ng l i công vi c sáng t o c a b n theo th i gian, không ng ng ph n đ u đ đánh cu c vào con ng i mà b n

tr thành

Jocelyn K Glei, T ng biên t p, 99U

99U là gì?

Đã t lâu, th gi i sáng t o t p trung vào s hình thành ý t ng t th t b i c a vi c th c thi

ý t ng Nh thiên tài Thomas Edison t ng nói Thiên tài đ c t o nên t 1% thông minh

và 99% c n c‘ Đ bi n nh ng ý t ng vĩ đ i thành hi n th c, chúng ta c n hành đ ng, tr i nghi m, v p ngã, ch p nh n và h c h i t nh ng đi u c b n hàng ngày

99U là k t qu nh ng n l c c a Behance nh m mang đ n ch ng trình đào t o còn thi u sót này đ bi n nh ng ý t ng tr thành hi n th c Thông qua Webby Award dành cho

nh ng website chi n th ng, nh ng s ki n n i ti ng và nh ng cu n sách bán ch y, chúng tôi chia s ch nghĩa th c d ng, nh ng hi u bi t đ nh h ng hành đ ng t các nhà nghiên

c u hàng đ u và có t m nhìn sáng t o

V i 99U, chúng tôi không mu n cung c p cho b n thêm nhi u ý t ng h n mà mu n trao quy n cho b n đ b n tr nên thành công và giàu có t nh ng th mà b n s h u

B n là m t cá th t do, hãy t n d ng đi u

đó

Scott Belsky, nhà sáng l p Behance

Khi nói đ n s nghi p và kinh nghi m làm vi c c a b n thân ch’ng ta th ng tr nên ích

k m t cách tích c c Đ c tr l ng thôi không đ ch’ng ta còn mong đ i đ c h c h i

th c s trong công vi c Chúng ta mu n nh ng k năng c a mình đ c t n d ng tri t đ và

th ng không tho mãn v i nh ng vi c d dàng Ch’ng ta mu n có thêm trách nhi m khi

s n sàng, thay vì ch cho t i khi đ c đ t trách nhi m lên vai Ch’ng ta mong đ i đ c làm nhi u h n nh ng vi c mình a thích t đ ng x lý nh ng khó khăn và s đ n đi u trong công vi c c a b n thân

Chúng ta là nh ng ng i đ y tham v ng nh ng thi u kiên nh n B i ch’ng ta đang b c vào m t k nguyên mà đó ch’ng ta đ c trao quy n đ kh i g i, t n d ng h t nh ng ti m năng c a b n thân Nh ng c h i và thành công không đ n t c m giác v quy n h n Kh năng b n nh n ra ti m năng c a b n thân s ph thu c vào s s n sàng mài giũa các k năng ch p nh n đ ng đ u v i nh ng r i ro vô cùng l n và đ t cái tôi sang m t bên đ theo đu i nh ng gì l n lao h n

Cho d‘ đó là công ngh m i, m ng xã h i hay các công c kinh doanh đã t ng m t th i n m ngoài t m v i, gi đ u s n m trong tay b n Chúng ta th c s đ c trao quy n đ làm vi c theo cách c a riêng mình và làm nhi u h n v i l ng th i gian ít h n Và k t qu là, chúng

ta mong đ i nhi u h n t c p trên cũng nh t chính b n thân Khi có đ c ngu n l c và

c h i x ng đáng đ c h ng, chúng ta s t o ra t ng lai

Đây là cái tên dành cho ch’ng ta Nh ng cá th t do

Nh ng cá th t do mu n gây d ng s nghi p b ng chính đôi tay c a mình và khi n c th

gi i ph i ph c v h H bi t thích nghi v i m i hoàn c nh, luôn t l c cánh sinh và vô cùng

m nh m B n s th y h làm vi c đ c l p, trong nh ng nhóm nh ho c nh ng công ty l n

Và khi th gi i thay đ i, nh ng cá th này s đ nh hình l i công vi c nh ch’ng ta đã bi t

Rõ ràng, chúng ta có nh ng kỳ v ng quá l n

Đ u tiên và quan tr ng nh t, chúng ta làm nh ng vi c mà v b n ch t là đáng làm

Nh ng ch’ng ta không t o ra thành qu cho riêng mình mà mu n làm nh h ng thi t th c

và lâu dài đ n th gi i xung quanh ta

Chúng ta t p trung phát tri n s linh ho t và đ t đ c hi u qu cao nh t khi c m th y g n

bó ch t ch v i công vi c Chúng ta c n t do d‘ cho đang đi làm thuê cho các công ty hay

t kinh doanh, đ ti n hành nh ng th nghi m, tham gia vào nhi u d án cùng lúc và hi n

th c hóa các ý t ng

Chúng ta th c thi các ý t ng th ng xuyên và do đó cũng th t b i th ng xuyên V c

b n, nh ng v p ngã s gi’p ch’ng ta đi đ’ng h ng và hãy xem m i th t b i là m t c h i

h c h i, m t ph n trong bài h c th c t dành cho b n thân

Ch’ng ta không khoan nh ng tr c nh ng va ch m c a b máy quan liêu, các m ng l i

cũ và nh ng ho t đ ng kinh doanh l i th i Ch’ng ta th ng đ t câu h i v th t c v n hành tiêu chu n và đòi quy n l i cho b n thân Nh ng ngay c khi đi u đó là b t kh thi, ch’ng ta cũng không đ cho hi n tr ng chi ph i thay vào đó ch’ng ta tìm ra nh ng cách

th c thông minh xoay quanh v n đ đó

Ch’ng ta mong đ i đ c tr ng d ng h t m c và đánh giá m t cách l c quan, b t ch p chúng

ta đang làm vi c trong m t công ty kh i nghi p hay m t t ch c l n Khi đóng góp c a chúng ta và vi c h c h i bão hòa, chúng ta r i đi Nh ng khi th’c đ y các ngu n l c c a m t công ty l n đ tác đ ng đ n th chúng ta quan tâm ch’ng ta th ng s r t hào h ng!

Chúng ta luôn mu n n l c h t mình và t o đ c nh h ng l n nh t có th

Chúng ta coi công ngh ngu n m , API Giao di n l p trình ng d ng và kh i l ng ki n

th c kh ng l v )nternet là kho vũ khí c a riêng mình Wikipedia, Quora và nh ng c ng

đ ng m cho các nhà thi t k , nh ng nhà phát tri n và các nhà t t ng đ c chúng ta xây

d ng và nh m ph c v chúng ta B t c khi nào có th , chúng ta t n d ng ki n th c t p h p

đ c đ đ a ra quy t đ nh t t h n cho b n thân và khách hàng c a mình Ch’ng ta cũng đóng góp vào các ngu n tài nguyên m này v i m t tâm th c đáp đ n ti p n i

Chúng ta tin r ng networking là s s chia M i ng i nghe (và làm theo) chúng ta vì s sáng su t và năng l c qu n lý c a mình Khi chia s nh ng thành qu cũng nh nh ng gì

h p d n mình ch’ng ta đã th c s tao ra m t c ng đ ng nh ng ng i ng h , h mang l i cho chúng ta nh ng ph n h i, s khích l và đ a đ ng ch l i ch’ng ta đ n v i nh ng c

h i m i Vì lý do này và nhi u lý do khác, ch’ng ta th ng (dù không ph i l’c nào cũng v y)

ch n l a s minh b ch thay vì s riêng t

Chúng ta tin vào ch đ nhân tài và s c m nh c a các m ng l i tr c tuy n cũng nh các

c ng đ ng chia s nh m nâng cao kh năng làm nh ng đi u chúng ta yêu thích và đ t đ c

hi u qu cao h n nh làm t t chúng Chúng ta xem c nh tranh nh m t đ ng l c tích c c thay vì m t m i đe d a, b i chúng ta mu n có các ý t ng tuy t v i và th c hi n chúng t t

nh t có th đ thành công

Chúng ta dành h t nhi t huy t s ng đ làm nh ng gì chúng ta yêu thích Chúng ta coi mình

v a là ngh s v a là doanh nhân Trong nhi u tr ng h p, chúng ta t cho mình là k toán,

đ i di n marketing giám đ c phát tri n kinh doanh chuyên viên đàm phán kiêm nhân viên bán hàng Chúng ta dành nhi u năng l ng c n thi t đ đ u t vào b n thân nh là các ho t

đ ng kinh doanh t n d ng nh ng công c và ki n th c (h u h t là mi n phí và tr c tuy n)

m t cách t i u đ v n hành b n thân nh m t doanh nghi p hi n đ i

U đ c thành l p v i ý t ng Cá th T do trong tâm th c đ cung c p h th ng đào t o

và v n hi u bi t mà tr ng h c không trang b cho ch’ng ta nh ng vô c‘ng c n thi t trong quá trình ch’ng ta khai thác các c h i trong k nguyên m i Cu n sách này tr c h t, t p

trung vào vi c t i đa hoá ti m năng c a b n và th’c đ y b n trên con đ ng s nghi p Tôi khuy n khích b n ti p thu v n hi u bi t này, hãy nh r ng b n đ c trao quy n t bây gi Chúng tôi luôn bên b n, còn b n ch c n: thách th c và c i thi n b n thân và th gi i

b ng m i cách có th

Ch ng I T o ra c h i

Xác đ nh và t n d ng nh ng c h i m i trong s nghi p

T v n ngh nghi p theo cách truy n th ng là m t cách ti p c n th đ ng trong quá trình xin vi c: Ch n m t danh sách công vi c, ng tuy n, ch h i âm Trúng tuy n, th hi n b n thân, ch đ c c t nh c B t đ u l i, tái l p, ì tr Nh ng ki u thái đ há mi ng ch sung

đó s r t khó đ a b n đ n đ c v i thành công

V i các ngu n l c c a th k XXI trong tay, chúng ta có th và nên tr thành nh ng ng i tham gia ch đ ng vào quá trình đ nh hình t ng lai c a b n thân Chúng ta ph i tìm ra các

c h i chi n l c b ng tài xoay x và kh năng thích ng c a m t doanh nhân kh i nghi p,

đ ng th i ph i t o ra nh ng c h i cho chính chúng ta b ng cách không ng ng phát tri n các k năng c a b n thân mài s c năng l c c a mình trong công vi c

Chúng ta c n quan sát th tr ng đ ng th i g n li n nh ng l i ích và kh năng c a b n thân

v i nhu c u c a m i ng i Nh ng cũng đ ng quên đ phòng nh ng đi u không mong đ i

x y đ n không bám quá ch t vào nh ng k ho ch mà đ tu t m t nh ng c may

Thành công hay s vĩ đ i không đ n t cách ti p c n d a d m liên quan đ n vi c l p k

ho ch s nghi p (ãy đón đ u c h i và nó s n m trong t m v i c a b n

Hãy chuyên tâm vào công vi c c a b n tr c khi dành th i gian cho đam mê

Cal Newport

(ãy làm theo đam mê c a b n không ph i là m t l i khuyên hay Tôi đã đi đ n k t lu n này sau khi dành h n m t năm đ nghiên c u m t câu h i c b n Đi u gì khi n m i ng i yêu thích nh ng gì h làm đ ki m s ng? Nghiên c u này đã nêu b t lên hai đi u ch ng l i ý

t ng làm theo đam mê Đ u tiên, nó ch ra r ng r t ít ng i có đam mê phù h p v i công

vi c h làm sau đó Vì v y, vi c b o h làm theo đam mê là m t công th c d n đ n lo l ng và

th t b i

Th hai, ngay c khi m i ng i c m th y ch c ch n v m t ch đ c th nào đó thì hàng

th p k nghiên c u v s th a mãn trong công vi c cũng đã ch’ng ta bi t r ng b n c n nhi u h n m t đam mê t tr c đ bi n công vi c c a b n thành th b n yêu thích Ví d ,

r t nhi u nh ng ng i đam mê làm bánh đã suy s p tr c áp l c c a vi c c g ng v n hành m t ti m bánh nh cũng nh nh ng ng i đam mê ch p nh nghi p d đã m t đi s

h ng thú v i ngh thu t khi ph i c g ng l u l i nh t li u cho m t đám c i l n

N u mu n k t li u đam mê trong công vi c, b n c n có m t chi n l c ph c t p h n vi c

ch đ n thu n c g ng khám phá m t vài y u t v n có trong b n Trong ph n này, tôi mu n khai thác m t chi n l c nh v y m t chi n l c xu t hi n th ng xuyên khi tôi nghiên

c u v đ i s ng c a nh ng ng i t o d ng đ c s nghi p đ y h p d n Hãy l y m t câu chuy n v cu c đ i c a m t nhân v t n i ti ng đ làm nghiên c u tình hu ng c a chúng ta

Bill McKibben là m t nhà báo v môi tr ng Anh tr nên n i ti ng t khi cho ra m t cu n sách c a mình vào năm The End of Nature t m d ch: H i k t c a t nhiên), m t trong

nh ng cu n sách n i ti ng đ u tiên v s bi n đ i khí h u T đó anh đã vi t hàng ch c

cu n sách và tr thành m t nhà ho t đ ng môi tr ng đ c nhi u ng i bi t đ n N u tham d m t bu i nói chuy n ho c đ c m t bài ph ng v n c a McKibben, b n s đ c g p

m t ng i th c s đam mê v i công vi c c a mình Nh ng b ng cách nào mà anh có th đ t

đ c thành công nh ngày nay

Chúng tôi bi t đ c câu chuy n c a McKibben khi anh đ n Harvard v i t cách m t sinh viên năm cu i và đăng ký làm vi c cho t báo sinh viên The (arvard Crimson Đ n khi t t nghi p anh đã là biên t p viên c a t báo này Vi c này đã đ a anh vào t m ng m c a William Shawn, t ng biên t p t New Yorker

Vào năm năm sau khi đ n làm vi c t i New Yorker McKibben đã có m t b c ngo t Anh thôi vi c đây và chuy n đ n m t nhà g nh t i Adirondacks S ng cô l p gi a

m t v‘ng hoang dã McKibben đã t p trung vi t The End of Nature, cu n sách ngay l p t c

tr thành m t tác ph m kinh đi n trong lĩnh v c báo chí v môi tr ng đ t n n t ng cho

m t cu c s ng đ y đam mê c a anh ngày nay

Câu chuy n c a McKibben t p trung vào hai bài h c mà trong nghiên c u c a tôi đã t ng cho là r t quan tr ng đ i v i vi c hi u rõ v cách m i ng i t o d ng s nghi p mà h yêu thích

Bài h c th nh t: Nh ng gì b n làm đ ki m s ng không quan tr ng nh b n t ng

McKibben đã t o d ng m t s nghi p nh m t nhà văn mà anh yêu thích M c dù v y, khi nghiên c u v tr ng h p c a anh, tôi cho r ng có r t nhi u con đ ng s nghi p mà anh

có th đi theo v i ni m đam mê y (ai đi u có v th c s r t có ý nghĩa v i McKibben là s

t ch (ví d , ki m soát công vi c, th i gian làm vi c và n i sinh s ng, v.v ) và ít nhi u nh

h ng đ n th gi i Do đó b t kỳ công vi c nào có th cung c p cho anh s t ch và t m

nh h ng đó s t o nên đam mê Ví d , m t ng i có th t ng t ng ra m t th gi i khác n i ch’ng ta th y m t McKibben v i ni m h nh ph’c t ng t là ng i đ ng đ u

m t t ch c giáo d c phi l i nhu n ho c m t giáo s xã h i h c đ c kính tr ng

Mô hình này r t ph bi n nh ng ng i yêu thích nh ng gì h làm S hài lòng c a h không xu t phát t nh ng chi ti t trong công vi c mà thay vào đó t m t t p h p nh ng

đ c đi m phong cách s ng quan tr ng mà h đ t đ c trong s nghi p Nh ng đ c đi m mong mu n này khác nhau tùy theo m i ng i ví d vài ng i có th mong mu n có

đ c s tôn tr ng và tr ng v ng, trong khi nh ng ng i khác khao khát s linh ho t trong

l ch trình c a h và s đ n gi n nh ng đi u ch ch t đây là nh ng đ c đi m này t ng quát h n b t c v trí c th nào Đ gây d ng m t s nghi p, thì câu h i đ’ng đ n không

ph i là Tôi đam mê làm công vi c nào nh t mà thay vào đó là Phong cách s ng và làm

vi c nào s nuôi d ng đam mê c a tôi

Bài h c th hai: K năng có tr c đam mê

McKibben có đ c s t ch và t m nh h ng trong s nghi p c a anh ch sau khi anh tr thành m t tay vi t gi i Ví d khi đ n Harvard l n đ u tiên, anh y không ph i là m t nhà báo gi i Nh ng bài vi t đ u tiên c a anh y, có th đ c tìm th y trong kho l u tr c a Crimson, cho th y xu h ng vi t quá lên c a m t lính m i ví d nh m t bài báo năm

1979 v tr n đ u m màn cho mùa gi i bóng r Celtics đã mô t sân đ u nh là m t h m

r u c l và ám ch các s áo đ ng ph c l i th i c a đ i nh là m t danh sách các thánh,

v i các áo s màu xanh Kelly mà h đã t ng m c, l ng l ng t các c a mái

Nh ng gì mà các đ ng nghi p c a McKibben nh nh t v anh không ph i là m t tài năng

b m sinh v ngh nghi p mà h n th là n l c c a anh trong vi c c i thi n nó Crimson,

ng i ta truy n tai nhau r ng vào m t đêm khi McKibben quay tr l i văn phòng mu n sau

m t cu c h p h i đ ng thành ph Cambridge, anh ch c n v n v n ph’t đ hoàn t t bài cho s báo ngày hôm sau Anh đã cá c c v i đ ng nghi p c a mình m t chai Scot r ng anh

có th hoàn thành 3 câu chuy n tr c th i h n Và anh đã có đ c chai r u đó

M i ng i kh ng đ nh r ng McKibben đã vi t h n bài báo v i t cách là m t phóng viên sinh viên Sau đó anh đã dành năm làm vi c cho New Yorker, t báo đã xu t b n 47

s báo trong m t năm Trong th i gian đó anh đã h ng đ n m t cu c s ng t ch và có

s c nh h ng chuy n đ n s ng trên n’i đ vi t The End of Nature anh đã phát tri n r t nhi u các k năng v công vi c đ h tr cho s thay đ i này N u t ng c g ng dành hoàn toàn th i gian đ vi t sách t khi m i ra tr ng, ch c ch n anh s th t b i

Mô hình này r t ph bi n trong cu c s ng c a nh ng ng i không còn yêu thích công vi c

c a h Nh đã miêu t trong bài h c th nh t, ngh nghi p s tr nên h p d n ch khi chúng s h u nh ng đ c đi m chung mà b n tìm ki m Tuy nhiên, nh ng đ c đi m này r t

hi m và có giá tr ví d , không ai s trao cho b n s t ch hay t m nh h ng ch đ n thu n vì b n mu n có chúng Kinh t h c c b n cho chúng ta bi t r ng n u mu n m t th khan hi m và có giá tr , b n c n ph i đ i l i b ng m t th khan hi m và giá tr khác trong công vi c, chúng là các k năng c a b n Đó là lý do vi c phát tri n các k năng m t cách h

th ng nh McKibben đã vi t h n bài báo trong giai đo n 1979-1987) g n nh luôn

xu t hi n tr c đam mê

Gi hãy ghép nh ng m nh ghép l i v i nhau M c đích có đ c c m h ng đam mê v i ngh

là l đ ng nhiên Nh ng đi theo đam mê ch ch n l a con đ ng s nghi p b i b n có

s n đam mê v i nó là m t chi n l c t i đ đ t đ c m c đích này Có ng i t ng cho

r ng b n có s n đam mê đ theo đu i m t công vi c th c t và vi c hòa h p v i công vi c

v i s quan tâm m nh s c a b n thân r t có tác d ng trong vi c t o ra s hài lòng v lâu dài trong công vi c C hai gi đ nh này đ u sai l m

Trái l i, câu chuy n c a Bill McKibben đã làm n i b t lên m t chi n l c chi ti t h n cho

vi c trau d i ni m đam mê m t chi n l c đ c th c thi b i r t nhi u ng i đã có đ c

nh ng s nghi p h p d n Nó cho chúng ta bi t r ng chúng ta nên b t đ u b ng cách phát tri n m t cách có h th ng các k năng hi m có và đáng giá M t khi đã gây n t ng đ c

v i th tr ng, chúng ta có th s d ng nh ng k năng này nh c u n i đ a s nghi p c a

ch’ng ta h ng t i nh ng đ c đi m phong cách s ng ph bi n (t ch , linh ho t, t o nh

h ng, phát tri n, v.v ) hòa h p v i mình

Chi n l c này kém h p d n h n ý t ng cho r ng ch n m t công vi c hoàn h o có th cung c p cho b n ni m vui t c th i và lâu dài trong công vi c Nh ng nó có đ c m t l i

th riêng bi t th c s r t hi u qu

Hãy làm theo m t cách khác Đ ng làm theo đam mê hãy nuôi d ng nó

CAL NEWPORT là m t nhà văn kiêm giáo s t i Đ i h c Georgetown Cu n sách c a ông So Good They Can t )gnore You t m d ch: Quá t t đ h có th ph t l b n) cho r ng làm theo đam mê là m t l i khuyên t i Tìm hi u thêm v Cal và các bài vi t c a ông t i blog, Study Hacks

calnewport com blog

Ng i ngh s s không là gì n u không có trong tay món quà tài năng thiên phú

nh ng món quà đó s là vô ích n u thi u lao đ ng

T t c m i ng i đ u là doanh nhân không ph i b i chúng ta c n kh i d ng các công ty, mà

b i mong mu n t o d ng, tìm tòi và thích nghi là m t ph n trong con ng i m i chúng ta

Nh Yunus đã nói nh ng ph m ch t này là b n ch t c a tinh th n doanh nhân Đ thích

ng v i nh ng thách th c trong th gi i ngày nay, b n c n tái khám phá nh ng b n năng kinh doanh này

M t trong nh ng cách t t nh t đ th c hi n đi u này đó là coi b n thân b n nh m t doanh nhân đang đ ng mũi ch u sào con tàu cu c s ng và phát tri n m t công ty kh i nghi p: s nghi p c a b n Khi kh i d ng m t công ty, b n đ a ra các quy t đ nh v i ngu n thông tin nghèo nàn, th i gian và môi tr ng tài nguyên h n ch Không có m t s đ m b o hay n i

trú n an toàn nào; vi c đ i phó v i r i ro là t t y u S c nh tranh và th tr ng đang không ng ng thay đ i Nh ng th c t này t t c nh ng đi u mà các doanh nhân ph i đ i

m t khi kh i nghi p và phát tri n công ty là nh ng đi u ch’ng ta đ u ph i đ i m t khi t o

d ng m t s nghi p trong b t c m t ngành ngh nào Thông tin h n ch Các ngu n l c

h n h p S c nh tranh kh c li t

Tr thành m t nhà lãnh đ o s nghi p c a b n thân là chuy n không đ n gi n nó đòi h i

m t t duy đ c bi t và m t t p h p các k năng c th

Gi b n thân trong tr ng thái ch a hoàn thi n

Các công ty công ngh th ng dán các nhãn d‘ng th ch a hoàn thi n beta lên ph n

m m trong m t th i gian sau khi nó chính th c đ c tung ra th tr ng nh m nh n m nh

vi c s n ph m v n ch a đ c hoàn thi n và đang s n sàng cho nh ng đ t c i thi t ti p theo Gmail là m t ví d nó đ c ra m t vào năm nh ng đã đ b n beta cho đ n năm

2009, sau khi hàng tri u ng i đã s d ng nó Jeff Bezos ng i sáng l p kiêm CEO c a Amazon đã k t lu n trong lá th hàng năm g i cho các c đông b ng vi c nh c nh h nh ông đã làm trong lá th đ u tiên c a mình đ c g i đi vào năm r ng v n là ngày đ u tiên t i Amazon com M c dù chúng ta l c quan nh ng v n c n ti p t c c nh giác và duy trì m t ý th c c nh báo Nói cách khác Amazon ch a bao gi hoàn thi n: Nó luôn tr ng thái Ngày kh i đ u V i các doanh nhân hoàn thi n là m t t không bao gi nên xu t hi n trong t đi n c a riêng h

Hoàn thi n đ i v i ch’ng ta cũng ch là m t t không đáng có Ch’ng ta đ u đang làm vi c

M i ngày l i g i m ra nh ng c h i đ h c h i nhi u h n th c hành nhi u h n và tr ng thành nhi u h n (ãy luôn gi b n thân ch đ ch a hoàn thi n s giúp b n nh n ra

nh ng sai l m c a mình và t đi u ch nh b n thân đ ti p t c thích nghi và phát tri n Đi u

đó đ ng nghĩa v i m t cam k t su t đ i dành cho vi c liên t c phát tri n b n thân Đó là

m t t duy tràn đ y l c quan b i nó tán d ng th c t r ng b n có s c m nh đ c i thi n

b n thân và quan tr ng h n c i thi n th gi i quanh b n

S d ng nh ng k năng kinh doanh c a b n

M t t duy khác bi t thôi ch a đ Tái khám phá b n năng kinh doanh thôi cũng ch a đ

Đ phát tri n m nh m nh m t doanh nhân sáng t o và chuyên nghi p, b n ph i có đ c

nh ng k năng đ thích ng v i nh ng thách th c m i D i đây là m t vài g i ý c th :

T p trung xây d ng l i th c nh tranh T h i b n thân Có cách nào gi’p tôi gi i h n khác

bi t h n so v i nh ng ng i làm cùng m t công vi c N u b n ngh vi c m t ngày, nh ng

vi c gì s không đ c hoàn thành Cũng nh các doanh nhân t p trung vào cách giúp công

ty c a h cung c p s n ph m nhanh h n t t h n r h n nh ng công ty khác, b n c n xác

đ nh cách b n k t h p nh ng gì mình có (k năng th m nh, các m i quan h ) và các

nguy n v ng c m giá tr , l i ích đ t o ra m t l i đ ngh duy nh t trong th tr ng ngh nghi p Nh ng chuyên gia khác đang c nh tranh cũng nh m giành đ c nh ng c h i đáng m c đó phát tri n k năng các m i quan h ho c s thích giúp b n n i b t h n

so v i nh ng ng i còn l i trong lĩnh v c c a b n

L p k ho ch đ thích nghi Các doanh nhân th c s là nh ng ng i luôn bi t cách thích nghi (ãy xét đ n t t c nh ng công ty đã t n d ng các ý t ng ban đ u c a h đ m r ng quy mô nh Starbucks Flickr Paypal và Pixar v v là ta có th th y s thích nghi c a h

Nh ng các doanh nhân cũng l p k ho ch r t k l ng H đ a ra nh ng k ho ch r t linh

ho t M i chúng ta cũng c n ph i làm đi u này trong s nghi p c a b n thân Đ a ra k

ho ch A xây d ng l i th c nh tranh hi n t i (công vi c hi n t i c a b n nh ng b n cũng

c n có thêm k ho ch B m t k ho ch theo h ng khác nh ng v n liên quan t i công vi c

hi n t i c a b n Cu i cùng, hãy lên m t k ho ch Z n đ nh m t k ch b n cho tr ng h p

t i t nh t V i k ho ch A B và Z hãy suy nghĩ c n tr ng h n v t ng lai c a mình nh ng cũng ph i chu n b tinh th n cho nh ng thay đ i vô cùng m nh m

Xây d ng m t m ng l i cho c nh ng đ ng minh l n nh ng m i quan h xã giao Các doanh nhân, trái v i khuôn m u, không ph i là nh ng ng i h‘ng cô đ c; h d a vào các

m ng l i xung quanh h đ phát tri n công ty B n cũng c n phát tri n m t đ i ngũ xung quanh b n Chúng ta nghe r t nhi u v networking nh ng có m t đi m khác bi t r t l n

gi a vi c là ng i k t n i nhi u nh t v i ng i k t n i t t nh t M t ng i s h u r t nhi u

m i quan h Ng i còn l i đã xây d ng m t th cân b ng gi a các liên minh m nh m và

nh ng m i quan h xã giao l ng l o Các liên minh c a b n là nh ng ng i b n chia s m c tiêu s ng, là nh ng ng i b n tin t ng, là nh ng ng i b n c g ng làm vi c m t cách ch

đ ng trong các d án Nh ng ng i quen bi t cũng r t có giá tr b i h có xu h ng là

nh ng ng i làm vi c trong các công ty, các ngành công nghi p, th m chí các thành ph khác nhau H mang th m nh c a s đa d ng vào m ng l i c a b n Hãy k t n i theo c hai cách này đ r i b n s s n sàng gi i quy t m i d án khó khăn v i r t nhi u s h tr t

m i ng i xung quanh đ ng th i t n h ng dòng ý t ng và ngu n c m h ng t i m i t

nh ng ng i trong các vòng xã h i và chuyên môn khác nhau

Đón nh n nh ng r i ro tr c m t R i ro có xu h ng tiêu c c Nh ng đó không ph i là k thù c a b n Các doanh nhân luôn ch đ ng nh ng cũng th n tr ng khi đ ng đ u v i

nh ng r i ro tr c m t B i m t trái c a m i c h i là r i ro, n u không đ ng đ u v i

nh ng r i ro, b n s không tìm ra nh ng c h i đ t phá mà b n đang mong đ i Trong s nghi p, nh ng r i ro kinh doanh mang tính tích c c bao g m vi c luôn tích c c tham gia vào các d án không k ngày đêm n m l y c h i đi công tác n c ngoài đ ngh s p giao thêm vi c, ng tuy n vào các v trí mà b n không nghĩ mình đ năng l c đ đáp ng

B n thay đ i, s c nh tranh cũng thay đ i, và th gi i cũng thay đ i Th b t di b t d ch chính là vi c b n xác đ nh ti p t c đ u t vào b n thân Steve Jobs m t l n đã g i Apple là

m t doanh nghi p m i đ c thành l p l n nh t hành tinh Cũng nh v y, b n c n luôn tr trung, nhanh nh n và d thích ng B n c n mãi là m t nhà kh i nghi p

Công ty m i kh i nghi p chính là b n

BEN CANOCHA là m t doanh nhân kiêm m t tác gi Ông là đ ng tác gi v i Reid Hoffman

cu n sách The Star-up of You: Adapt to the Future, Invest in Yourself, and Transform Your Career (t m d ch: S kh i nghi p c a b n: Ch p nh n t ng lai đ u t vào b n thân, và

chuy n hóa công vi c c a b n đ ng th i ông cũng là tác gi cu n My Start-Up Life: What a (Very) Young CEO Learned on His Journey Through Silicon Valley (t m d ch: Công cu c

kh i nghi p c a tôi: Nh ng gì m t CEO (r t) tr h c đ c t cu c tr i nghi m c a anh qua thung lũng Silicon BusinessWeek đã x ng danh ông nh m t trong nh ng doanh nhân

V i t cách biên t p viên c a Fast Company, Robert Safian s ng đi m giao thoa gi a thi t

k , công ngh và s sáng t o dõi theo t ng nh p đ p c a nh ng xu h ng m i t i các doanh nghi p và ngh nghi p c a chúng ta Trong m t câu chuy n trang bìa năm ông đã đ a

ra thu t ng Th h Flux đ miêu t nh ng ng i s t n t i và phát tri n m nh m trong

th gi i làm vi c m i đ y r y s ph c t p Trong s h , d u hi u v năng l c c a GenFlux bao

g m vi c thích ng đ phát tri n nh ng k năng m i và tho i mái m t cách đ y t nhiên v i

s không ch c ch n Chúng tôi đã trò chuy n v i Safian v ý nghĩa c a t flux đ i v i t ng lai c a s nghi p sáng t o và cách chúng ta có th đ i m t v i nó m t cách hi u qu

Ông có nghĩ r ng ngh nghi p theo nghĩa truy n th ng còn t n t i?

Tôi nghĩ s nghi p đã t ng luôn là m t huy n tho i 8 t ng r ng b n s ki m đ c m t công vi c đâu đó leo lên n c thang thăng ti n trong năm và r i ngh h u N u huy n tho i đó đã t ng có th t, thì ch c ch n gi đây nó đã không còn đ’ng đ n n a T ng s th i gian trung bình mà m t ng i M g n bó v i công vi c hi n t i c a anh y/cô y là năm

Đi u đó có nghĩa là ch’ng ta luôn thay đ i công vi c, th nh ng ch’ng ta v n đang tìm ki m công vi c n đ nh h n th

Nh ng d ng k năng nào mà m i ng i c n trau d i?

Tôi nghĩ k năng quan tr ng nh t trong th i đ i flux (s t) là kh năng có đ c các k năng m i Liên t c c i m v i các lĩnh v c h c h i và phát tri n m i

Đó là nh ng th s giúp b n có giá tr trong m tnh ng ông ch các đ i tác và ngh nghi p

t ng lai Và nó cũng cung c p cho b n các c h i t t nh t đ ti n v phía tr c Đi u đó không có nghĩa b n

ph i là ng i cái gì cũng bi t B n ph i phát tri n kinh nghi m đ n m t m c đ nh t đ nh

v chuyên môn trong b t c lĩnh v c nào b n l a ch n B n cũng đ ng quá c u toàn v tình

tr ng trì tr , và n u có vi c gì đó không di n ra đ’ng theo cách b n mu n, hãy lo i b nó và chuy n sang vi c khác

T duy đó có th áp d ng đ c trong th c ti n?

Đi u đó có nghĩa r ng khi có c h i h c h i và t ng tác v i th gì đó m i m , b n c n ti n

l i g n nó thay vì ch y ra xa kh i nó N u b n có đam mê mãnh li t và mong mu n ti n sâu

h n n a, hãy c ti p t c Tuy nhiên đ ng ng c nhiên n u b n d ng chân đ a đi m mà b n không mong mu n Và hãy bi t r ng, t i m t đi m nào đó b n s quay tr l i và b t đ u l i

t m t v trí khác Đó là cách m i th di n ra trong th i c a th h Flux

N u không có n i nào đó mà b n th c s có đam mê đ đ u t công s c, hãy t p trung vào

nh ng lĩnh v c mà b n quan tâm Đ i v i tôi, trong th gi i c a th h Flux tôi nghĩ không

có m t mô th c duy nh t nào có tác d ng Không có m t mô th c duy nh t có hi u qu đ i

v i b t kỳ m t công ty hay ngh nghi p nào Chúng ta không có nhi u th i gian, chúng ta

đ c đào t o đ tìm ki m m t câu tr l i, m t h ng đi Đây là con đ ng s nghi p c a ch’ng ta Đây là nh ng n c thang Nh ng l i đi duy nh t đó không còn t n t i n a

Ông có nghĩ th c s c n m t nhi m v cá nhân gi vai trò la bàn đ nh h ng các quy t đ nh trong s nghi p?

Tôi nghĩ nguyên t c kim ch nam là ni m đam mê và kh năng ki m tìm đi u ý nghĩa c a riêng b n Nhi m v c a b n là gì Đâu là nhi m v b n đang c g ng th c hi n trong cu c

s ng gi’p mang đ n ý nghĩa cho công vi c và ho t đ ng kinh doanh c a b n? Và câu tr l i cho các câu h i này luôn thay đ i theo th i gian B n có vô vàn nh ng nhi m v đa d ng trong su t cu c đ i Nh ng đó là nh ng y u t s quy t đ nh cách b n phân chia năng

l ng c a b n thân

Theo kinh nghi m c a tôi, nh ng ng i yêu thích vi c h làm s gi i làm nh ng công vi c

đó ( s thành công h n th ng xuyên trau d i thêm nh ng k năng m i và ti p t c ti n

t i thành công B n càng tìm ki m đ c ni m đam mê trong nh ng vi c b n làm, b n càng háo h c b sung các k năng h u d ng cho b n v lâu dài

Có m t câu nói r ng, Th i kh c b n tìm đ c cách b o v thay vì phá v hi n tr ng là lúc

b n đ t mình vào r i ro Đó là thách th c c a các doanh nghi p và cũng là thách th c đ i

v i các cá nhân: N m b t đ c th i đi m b o v nh ng gì b n bi t, thay vì ki m tìm nh ng

Th c đo cho s thông minh là kh năng thay đ i

S phát tri n nhanh nh ch p c a công ngh đ ng nghĩa v i vi c các lo i công vi c có th

tr thành xu h ng ho c l i th i ch trong m t vài năm th m chí vài tháng Ai bi t đ c nhà qu n lý c ng đ ng là gì vào năm tr c M t nhà thi t k ng d ng cho iPad hay

m t ph‘ th y JavaScript1 là ai

M t ph n đáng k ng i lao đ ng hi n nay ki m ti n b ng cách làm nh ng công vi c ch a

t ng xu t hi n trong 10 ho c năm v tr c Ngay c n u b n ch t công vi c c a b n

ch a bao gi thay đ i, thì r t có th b n đang d‘ng nh ng k thu t và k năng m i đ th c

hi n công vi c c a mình (ãy nghĩ v m t nhà thi t k vi t blog, các di n viên hài s d ng Twitter ho c m t nhà s n xu t phim g i v n trên Kichstarter2

năm sau ch’ng ta có th th c hi n m t lo i hình công vi c m i mà hi n tai chúng ta không th t ng t ng đ c Suy nghĩ đó v a khi n ta h ng kh i v a t o ra s s hãi Chúng ta ph i làm gì đ chu n b cho m t t ng lai đ y nh ng s thi u ch c ch n?

Phóng t m m t ra kh i ch c v công vi c, và t p trung vào nhi m v c a b n Th t d dàng

đ b cu n vào m t cu c r t đu i m t ch c v công vi c k c đó là m t giám đ c sáng

t o giám đ c marketing, hay qu n lý s n ph m Nh ng các ch c v đó là m t c m b y Công

vi c mà b n mu n bây gi có th s không t n t i trong t ng l i Do đó b ng cách tinh

ch nh các m c tiêu và phát tri n k năng c a mình đ đ t đ c m t v trí c th , b n c n

h n ch các l a ch n c a b n thân

Thay vì t p trung vào m t v trí c th , hãy t p trung vào nh ng gì b n mu n đ t đ c Hãy

t h i b n thân Tôi đang gi i quy t v n đ gì? Tôi mu n t o ra đi u gì? Tôi mu n thay đ i

đi u gì Nhi m v c a b n s đ c phát tri n t nh ng câu tr l i Chúng có th là Tôi

mu n đ a ra m t mô hình kinh doanh m i v lo i hình xu t b n tr c tuy n ho c Tôi

mu n s d ng công ngh đ mang giáo d c đ n v i các c ng đ ng còn l c h u hay Tôi

mu n là m t ph n trong cu c đàm tho i v năng l ng s ch

B ng vi c th c hi n m t nhi m v , b n đ nh hình l i các tham v ng c a mình đ làm sao khi n m i ng i c m th y hào h ng và k t n i v i b n (ví d Tôi cũng có đam mê v năng

l ng s ch B n có bi t Mosaic, th tr ng đ u t năng l ng s ch không Nó cũng mang

l i cho b n m t n n t ng t t h n đ các giá tr c a b n song hành v i nh ng công ty và các

đ i tác ti m năng (ãy ch c ch n r ng công ty đang ph ng v n b n có th c n m t nhà qu n

lý s n xu t nh ng li u h có chung ni m đam mê đ a giáo d c vào các c ng đ ng còn l c

h u hay không?

B n càng làm sáng t nhi m v c a mình bao nhiêu, b n càng đ c trang b t t h n đ có

th thích ng v i m t th tr ng nhi u bi n đ ng và thu h’t cũng nh đánh giá đ c nh ng

c h i m i

Nhi t tâm khám phá nh ng k thu t m i Trong t ng lai b n s không s d ng nh ng công c c a hi n t i B n có th t ng nghe th y thu t ng th thao cu c s ng tr c đây

Nó đ c p đ n nh ng môn th thao nh golf tennis ho c b i l i mà b n có th ch i

m i l a tu i (t đ n 70 tu i Kevin Kelly đ ng sáng l p Wired g n đây đã m r ng khái

ni m này đ a công ngh nh là m t ph n c a th thao cu c s ng, phác th o m t danh sách

nh ng k năng công ngh cu c s ng mà ch’ng ta ph i trau d i

Nh Kelly đã nói N u b n đang ng i trên gh nhà tr ng, thì nh ng công ngh b n s s

d ng nh m t ng i tr ng thành trong t ng lai v n ch a đ c phát minh ra Do đó k năng s ng mà b n c n nh t không ph i là làm ch nh ng k thu t c th , mà làm ch cách

ho t đ ng nói chung c a công ngh

Cho d‘ đó là m t cu c ph ng v n ai đó qua Skype t o d ng m t hình nh hòa nhã trên Twitter, h c cách xu t b n m t cu n sách đi n t , hay tr i nghi m m t ng d ng qu n lý

m i, chúng ta c n ph i th c luy n kh năng th nghi m nh ng k thu t có l i cho cu c

s ng cá nhân cũng nh công vi c c a ch’ng ta Đôi khi ch’ng ta s ch n không tích h p

m t công ngh m i vào cu c s ng c a mình và đi u đó cũng ch ng sao Đó là m t tr i nghi m, và nh n th c mà ch’ng ta có đ c thông qua nó m i quan tr ng

Bi n vi c gi’p đ m i ng i b t c khi nào có th tr thành thói quen c a b n Chúng ta

đ u có th ch c ch n r ng, t i m t th i đi m nào đó trong t ng lai ch’ng ta s c n s giúp

đ t nh ng ng i khác Nh chuyên gia v ngh thu t lãnh đ o và nhà dân t c h c, Simon Sinek, nêu ra trong m t cu c nói chuy n sôi n i t i H i ngh 99U c a ch’ng tôi Ch’ng ta không th gi i trong m i m t và chúng ta không t sinh ra đã làm t t đ c Sinek ti p t c

mô t cách th c mà kh năng xây d ng các m i quan h là chìa khóa cho s sinh t n c a chúng ta trong m t cu c đua và phát tri n m nh m nh các nhà ho ch đ nh ý t ng Cách

th c s m t đ gây d ng các m i quan h t t nhiên là b ng cách gi’p đ ng i khác

Nh ng trong th i đ i c a nh ng k t n i ph c t p và đ y r i ro, không ph i l’c nào cũng t n

t i m i t ng quan tr c ti p gi a hai ng i trong hàng lo t các hành đ ng Nh Tôi gi’p anh r i anh s giúp tôi Vi c gi’p đ các đ ng nghi p, c ng s và các đ ng minh nên tr thành m t thói quen th ng xuyên Ch’ng ta th ng không th d đoán tr c đ c b ng cách nào nh ng hi n thì g p lành

Hãy ch đ ng đ m nh n thêm các trách nhi m và kh i x ng các d án m i Cái th i

chu n b các nhân viên tr cho các v trí c p cao đã xa r i Không ai còn dành nhi u th i

gian đ lo cho s nghi p c a b n ngoài b n thân b n (Và, thành th c mà nói, t i sao b n l i mong ch đi u đó t h Nh ng i ph trách chuyên m c c a t p chí New York Times kiêm tác gi c a nh ng cu n sách bán ch y Thomas Friedman đã vi t, các ông ch đ u đang tìm ki m m t lo i ng i nh ng ng i không ch có k năng t duy ph n bi n đ làm các công vi c gia tăng giá tr mà công ngh không th , mà còn là nh ng ng i có th t o ra, thích ng và tái t o công vi c c a h m i ngày, trong m t th tr ng thay đ i nhanh h n bao gi h t

B n s không bao gi đ c khen th ng nh nh ng c h i m i đ y h p d n b ng vi c cúi

đ u và luôn tuân th các quy t c N u b n mu n m t thách th c m i t i n i làm vi c ho c nhi u trách nhi m h n b n ph i trình bày v i s p và khách hàng c a b n v nh ng gì c n

đ c hoàn thành, t i sao đó l i là m t ý t ng hay, t i sao b n l i là l a ch n t i u đ th c

hi n nó và t i sao m i ng i đ u có l i (ãy là ng i tiên phong v i s sáng t o và ch

đ ng c a riêng b n, và h tr nó v i s nhi t tình và tinh th n kinh doanh m nh m

Nuôi d ng ch s may m n c a b n b ng cách luôn c i m và c nh giác M t c h i g p

g t i m t quán cà phê s d n b n đ n v i đ i tác kinh doanh đ u tiên c a b n, m t ng i

b n c a b n b n gi i thi u b n cho m t c v n có th làm thay đ i cu c đ i b n, m t l i

nh n xét b n đăng m t bài trên blog s giúp b n có đ c m t h p đ ng vi t lách khá ti n Đây là nh ng ki u s ki n c h i chúng ta v ch ra đ tìm ki m s may m n dù chúng hoàn toàn n m ngoài t m ki m soát c a chúng ta

Nh ng hóa ra may m n không ph i là s huy n bí nào mà là k t qu c a m t t p h p các

đ c đi m tính cách Tr thành m t ng i may m n th c s là m t cách đ thâm nh p vào

th gi i và đó cũng là cách đ b n trau d i thêm th m nh cho b n thân Đây là nh ng gì

mà Tina Seelig giám đ c đi u hành c a Stanford Technology Ventures ng i mà chúng tôi

s ph ng v n sau trong cu n sách này) đã vi t trong cu n sách tuy t v i c a cô, What I Wish Knew When I Was 20 (t m d ch: Nh ng đi u tôi c mình đ c bi t khi 20 tu i)

Nh ng ng i may m n t n d ng l i th c a các s c theo cách c a h Thay vì tr i qua

cu c s ng trên hành trình đ c m c đ nh, h ch’ ý đ n nh ng gì x y ra quanh mình và, do

đó có th đ’c r’t ra nh ng giá tr tuy t v i nh t t m i tr ng h p Nh ng ng i may

m n cũng th ng chào đón nh ng c h i m i và s n sàng th s c v i nh ng gì h ch a

t ng tr i nghi m H thiên v vi c ch n m t cu n sách v i ch đ l l m chu du đ n nh ng

n i không thân thu c và t ng tác v i nh ng ng i có tính cách và suy nghĩ khác bi t so

v i b n thân h

Tóm l i, nh ng ng i may m n là nh ng ng i c i m , l c quan, ch đ ng và luôn s n sàng

tr i nghi m nh ng đi u m i m Dù vi c đ c h ng d n r t t t cho s nghi p c a b n,

nh ng b n s mu n luôn c i m và s n sàng đón nh n v i nh ng c h i b t ng Và khi chúng xu t hi n hãy hành đ ng d a trên chúng B n s không bao gi bi t k t qu có th

tr thành ra sao

Luôn đ t câu h i Đi u gì ti p theo N u không đ t câu h i, b n s không tìm đ c câu tr

l i Ch’ng ta th ng ch đ t ra nh ng câu h i khó v ngh nghi p cho đ n khi chúng ta c n

đ c h i đáp trong tuy t v ng Chúng ta ch cho đ n khi b sa th i đ nghĩ v nh ng đi u

k ti p Ho c chúng ta ch đ n khi b n thân hoàn toàn kh n cùng và ng n l a đam mê v i công vi c hi n t i t t lm tr c c khi chúng ta b t đ u suy tính đ n nh ng d đ nh ti p theo

Nh ng n u b n thay đ i công vi c kho ng năm m t l n, b n c n ph i luôn t h i b n thân

r ng Đi u k ti p là gì T t nhiên, không ph i theo cách s tách r i b n v i công vi c hi n

t i mà theo cách có th giúp b n th’c đ y và trau d i thêm cho b n thân v i ni m đam mê

s n có c a mình Nh ng k năng m i nào b n mu n phát tri n? Ai s là ng i mà b n mu n

đ c nghe c v n? Li u b n có nên đ m nhi m m t d án l n trong công vi c, v n luôn khi n b n s hãi?

N u không h i, b n s ch ng bao gi tìm ra câu tr l i

JOCELYN K GLE) đi u hành 99U v i nhi m v cung c p ph n ch ng trình đào t o còn thi u sót nh m bi n các ý t ng thành hi n th c Cô giám sát trang web đ t gi i Webby 99u.com và t m th i ph trách H i ngh U Jocelyn cũng là m t biên t p viên c a lo t sách

U trong đó bao g m các cu n sách nh Manage Your Day-to-Day Đ ng n c đ n chân

m i nh y đ c Alpha Books mua b n quy n và xu t b n vào tháng 8/2014) và cu n sách các b n đang c m trên tay

www jkglei com

May m n là nh ng gì x y ra khi s chu n b g p đ c c h i

SENECA Tìm ra đi m tr ng tâm trong công vi c c a b n

Scott Belsky

Có hai d ng công vi c trên th gi i D ng th nh t là tuân th đó là lo i ngh ho c m t h p

đ ng th ng chúng ta s ch chăm chăm nhìn vào đ ng h ch đ n gi tan làm Lo i th hai hoàn toàn khác bi t d ng công vi c mà chúng ta làm v i m t s quy t tâm cao

Khi làm vi c v i quy t tâm cao, chúng ta s r t mi t mài th ng là làm thâu đêm su t sáng v i nh ng d án mà ch’ng ta đ t nhi u quan tâm Cho d‘ đó là vi c d ng mô hình

m t con tàu c ph c t p, so n m t bài hát, hay ho ch đ nh ý t ng kinh doanh đ u tiên, b n

s d c toàn tâm s c và tình c m vào công vi c đó

N u có th bi n công vi c v i quy t tâm cao thành tr ng tâm n l c c a b n, b n có th

t o nh h ng đ n nh ng gì ý nghĩa nh t đ i v i b n Nh ng b n có th th c s làm đi u

đó b ng cách nào?

Trong nh ng năm qua tôi đã g p r t nhi u các nhà lãnh đ o và doanh nhân sáng t o, nh ng

ng i đã có tác đ ng r t l n đ n ngành công nghi p mà h đang ho t đ ng Không có gì đáng ng c nhiên khi h yêu thích nh ng gì h làm Nh ng khi h i v con đ ng s nghi p

c a h , tôi luôn nh n th y v n may c a h là duyên tr i đ nh Ngoài nh ng công vi c khó khăn thì s nghi p sáng t o vĩ đ i đ c ti p thêm năng l ng b i s giao thoa c a 3 y u t :

l i ích, k năng và c h i

Nh ng suy nghĩ t ng t cũng đ’ng v i các d án sáng t o thành công Đi u kỳ di u s x y

ra khi b n tìm th y đi m tr ng tâm hay còn g i là đi m giao thoa c a 3 y u t này

S quan tâm chân thành c a b n

Đi u gì mê ho c b n? Nh ng ch đ nào b n mu n th o lu n và đ c nh t? R t nhi u công

vi c sáng t o tuy t v i đ c g i ra b i m t s quan tâm chân thành đ n m t lĩnh v c c

th Đó có th là phim nh, cà phê ho c đi du l ch b ng máy bay Nó không ph i là v n đ v

l i nhu n kinh t mà ng c l i v t ra ngoài c m i b n tâm v l i nhu n đ n thu n đó là

ni m yêu thích c a b n

Dù ti n b c r t quan tr ng nh ng đ ng l c đ đ t đ c nh ng thành t u đáng k xu t phát

t m t n i sâu th m h n Đ n m b t các bi u hi n c a nh ng công vi c đ c th c hi n mà thi u v ng nhi t huy t chân thành, ta không c n tìm đâu xa mà hãy nhìn vào nh ng d án b

b d g n đây nh t ho c nh ng s nghi p không m y n t ng Hãy quan sát nh ng qu n

lý c p trung, nh ng ng i ng i ch đ n gi tan làm Đi u đó không h hay ho chút nào

Vi c ti n t i s vĩ đ i mà không có s quan tâm chân thành và sâu s c đ n m t lĩnh v c đó

ch ng khác nào vi c ch y marathon sau khi nhn ăn Nh ng thành t u n t ng đ c thúc

đ y b i nh ng s quan tâm chân thành và sâu s c đ n công vi c đang làm

Nh ng k năng then ch t c a b n

Nh ng k năng và tài năng c a b n là gì? B n có năng khi u toán h c hay k chuy n không?

Có th b n s h u s hi u bi t đ c đáo nào đó v hoàn c nh con ng i? Hãy li t kê ra

nh ng gì b n bi t và có th h c h i m t cách d dàng Nh ng k năng b n có là các ch s

h u ích cho nh ng c h i có nhi u kh năng phát tri n m nh d i quy n lãnh đ o c a b n

Đ ng nhiên nh ng k năng đ n l là không đ Nh ng khi k t h p s quan tâm chân thành v i m t c h i m i, nh ng kh năng thiên b m c a b n s th c s t a sáng, m l i cho thành công

Nh ng lu ng c h i c a b n

Y u t th ba đóng vai trò quan tr ng trong m i s nghi p thành công là c h i Th t không may, chúng ta luôn g p khó khăn v đi u này, không k đ n vi c nh ng c h i ti m năng xung quanh chúng ta luôn thi u Không có th đ c g i là s ti p c n công b ng đ i v i các c h i T ch c ki u h i vui tu i già gi’p nhau old boy network và gia đình tr đang tràn ng p trong m i n n công nghi p Và h u h t các c h i đ u hoàn toàn xu t hi n b t

ng Vì v y, b n c n ph i đ n gi n đ nh nghĩa c h i là b t c th gì đ a b n đ n g n h n

v i nhi t huy t c a b n thân

C h i hi m khi là nh ng b c nh y v t mà th ng là các quy trình ch m nh ng n đ nh và

ch c ch n Đa s nh ng ng i tôi g p có th l n theo nh ng c h i t t nh t sau nh ng cu c

đ i tho i ch a đ ng c h i Đó là lý do nh ng ph n gi i thi u cá nhân, các h i ngh và

nh ng n l c k t n i khác th c s đ c tr công m t cách x ng đáng Vi c ch bao quanh

b n thân nhi u ho t đ ng h n n a s tăng c ng lu ng c h i c a b n nh ng di n bi n

c h i s d n b n đ n g n h n nh ng m i quan tâm chân thành c a b n

T p trung vào đi m giao thoa I.S.O (Interest s quan tâm, Skill k năng

Opportunity c h i)

Khi b n đ a ra nh ng l a ch n có kh năng nh h ng đ n s nghi p c a b n, hãy nh m

đ n đi m giao thoa gi a s quan tâm, k năng và c h i c a b n

Quan tâm

K năng

C h i Hãy quan sát 3 hình tròn d ng bi u đ Venn trên m t hình là s quan tâm chân thành,

m t hình t ng tr ng cho k năng và hình còn l i đ i di n cho các c h i s n có c a b n S giao thoa gi a hai vòng tròn thôi không đ Ví d , tình yêu dành cho bóng r và quan h v i

m t ng i chiêu m cho gi i MBA s không th giúp gì cho b n n u b n thi u đi k năng

ch i bóng B n c n tìm đ c tam giác ma thu t đi m giao thoa gi a c ba y u t đam mê

k năng và c h i (I.S.O)

Khi tham gia vào m t d án trong ISO, b n đang thâm nh p vào vùng t o nh h ng t i đa

c a b n thân Nh v y, b n s s h u uy l c t nhiên bi n công vi c ph tr thành s nghi p c a b n B n có th làm vi c v i tràn đ y t tin, không b m h và có th v t qua

đ c s ph thu c vào nh ng l i ích ng n h n và s phê duy t thông th ng Đó là n i

đi u kỳ di u xu t hi n

V i t cách nhà lãnh đ o, chúng ta c n ph i gi’p đ các đ i tác và nhân viên c a mình tìm

ra ISO c a h Nh ng qu n lý tài năng đã tìm cách đ th u hi u đam mê và các k năng c a nhân viên đ ng th i liên t c n l c t o ra các c h i trong v‘ng giao thoa đó

B n mu n thay đ i th gi i (ãy th’c đ y m i ng i t p trung làm vi c trong vùng giao thoa c a h Hãy c v n đ giúp h nh n ra đam mê các k năng và t n d ng m i c h i dù

là nh nh t xung quanh h Khi nói đ n s nghi p c a b n hãy đ a ra m i quy t đ nh d a trên vùng s giao thoa c a riêng b n

S nghi p v i s chuyên tâm có th th’c đ y s phát tri n c a ngành (ãy làm đi u đó vì

b n thân b n và vì t t c chúng ta

SCOTT Belsky là phó t ng giám đ c C ng đ ng c a Adobe kiêm giám đ c c a Behance, n n

t ng tr c tuy n hàng đ u đ nh ng ng i sáng t o gi i thi u và khám phá nh ng công vi c sáng t o Scott đ c Fast Company vinh danh là m t trong ng i sáng t o nh t trong kinh doanh kiêm tác gi c a cu n sách bán ch y trên th gi i Make idea happen (t m d ch:

Bi n ý t ng thành hi n th c Ông cũng là m t nhà đ u t kiêm c v n cho m t s công ty, trong đó có Pinterest và Uber

www scottbelsky com

Bí quy t b túi

T o ra nh ng c h i

Ngh nghi p xu t hi n tr c đam mê

Đam mê không ph i là m t ngh mà là m t cách làm vi c Đ có đ c m t cách s ng (và cách làm vi c) mà b n yêu thích, hãy b t đ u b ng vi c nuôi d ng, trau d i nh ng k năng

hi m có và giá tr , nh ng th s giúp b n khác bi t

Tìm cách thích nghi v i k ho ch c a b n

L p k ho ch linh ho t và s n sàng xoay chuy n trong công vi c n u c n thi t Hãy luôn phòng b s n k ho ch A, B th m chí là Z

Đ ng th a hi p v i hi n tr ng

(ãy th ng xuyên tìm cách phá v hi n tr ng c a b n N u b n đang c m th y quá tho i mái v i v trí hi n t i c a mình đó cũng là l’c b n nên thách th c b n thân v i nh ng vai trò m i

Đ m trách nh ng nhi m v quan tr ng

(ãy nghĩ v công vi c c a b n đích đ n c a b n xét v m t nhi m v l n h n Ch c v là

m t m c tiêu khép kín nh ng nhi m v có th phát tri n cùng b n

May m n là tr ng thái c a t duy

Khám phá b n thân tr c nh ng tình hu ng m i, hãy luôn c i m , luôn ch đ ng theo đu i các c h i May m n s đ n v i nh ng ng i ki m tìm nó

Ch ng II T o d ng chuyên môn

Cách th c t o d ng và t i u hóa các k năng c a b n theo th i gian

R t d đ s ng cho qua ngày đ làm vi c m t m c đ v a đ đ xác đ nh đi m đ n và

t i đích theo l ch trình s n có Nh ng n u mu n tr nên th c s xu t s c trong công vi c, chúng ta c n đánh th c nh ng kh năng ti m n đ phát tri n b n thân Trí tu tài năng và

c nh ng thói quen c a ch’ng ta đ u có th u n n n đ c đáng k

Đó là m t tin t t b i th tr ng cho các k năng ngh nghi p và nh ng ý t ng l n đang

đ i thay nhanh chóng h n bao gi h t Nh ng lĩnh v c chuyên môn đang nóng ngày nay

có th s không còn là nh ng lĩnh v c đ c quan tâm trong năm t i Do đó nh ng ng i

có th thích ng và c p nh t liên t c tài năng c a h s có nh ng l i th rõ ràng

Chúng ta ph i ch p nh n m t t duy nuôi d ng s phát tri n liên t c, d n h t tâm s c c a

b n thân vào vi c th c hành công vi c c a ch’ng ta th ng xuyên và nghiêm ng t đ ng th i giám sát nh ng th t b i cũng nh thành công c a chúng ta qua th i gian Chúng ta c n ph i

đ a ra các tiêu chí cao và nâng d n chúng lên

N u b n mu n n i b t trong th gi i này, thì vi c b c ra kh i vùng tho i mái c a b n nuôi d ng nh ng k năng m i chính là xu t phát đi m tuy t v i

T p trung vào vi c tr nên t t nh t thay vì ch d ng l i m c t t

Heidi Grant Halvorson

Nh ng ng i có năng khi u xu t chúng nh ng ng i mà chúng ta th y r t thông minh, sáng t o và sâu s c th ng đánh giá kh năng c a h không ch gay g t h n mà v c b n còn khác bi t so v i nh ng ng i khác M t khác, nh ng đ a tr tài năng th ng l n lên d

b t n th ng h n và ít ch c ch n v b n thân chúng, ngay c khi chúng là ng i t tin nh t trong phòng

Hi u đ c nguyên do c a đi u này là b c đ u tiên trong vi c nh n ra ti m năng c a b n và tránh đ c nh ng c m b y mà mà b n đã t ng m c ph i trong quá kh B c th hai là h c cách thay đ i t duy đi u mà b n đã không nh n ra là mình có và h c cách quan sát công

vi c cũng nh th gi i c a b n qua lăng kính m i, chính xác và nhi u đ ng l c h n

Nhà phê bình nghiêm kh c nh t c a b n

Khi tôi còn là m t sinh viên năm cu i t i Đ i h c Columbia, th y c v n c a tôi, Carol Dweck

và m t sinh viên khác Claudia Mueller đã ti n hành m t nghiên c u xem xét nh ng t m

nh h ng khác nhau c a vi c khen ng i nh ng h c sinh l p 5 H chú tr ng đ n t m nh

h ng c a nh ng l i khen ng i đ n nh ng ni m tin c a m t ng i v nh ng gì h có th và không th làm, và cách h x lý nh ng khó khăn và th t b i x y ra T t c các h c sinh thu c nghiên c u b t đ u b ng vi c nh n đ c m t lo t các v n đ t ng đ i d đ gi i quy t và

sau đó đánh giá k t qu M t n a trong s ch’ng đ c khen ng i t p trung vào kh năng thiên b m c a b n thân Em đã làm r t t t Em h n ph i r t thông minh M t n a còn l i

đ c khen ng i nh c g ng Em đã làm r t t t Em h n đã làm vi c r t chăm ch

Ti p theo, m i h c sinh l i đ c giao cho m t lo t các v n đ nan gi i h n th c t ch có

m t vài h c sinh đ a ra câu tr l i chính xác T t c đ u nói r ng ch’ng đã làm r t t

Cu i c‘ng ch’ng đ c giao gói v n đ c n gi i quy t th ba d t ng đ ng v i gói th

nh t đ xem m c đ nghi m th t b i s tác đ ng nh th nào đ n thành tích c a chúng Dweck và Muller đã nh n th y nh ng đ a tr đ c khen ng i v s thông minh gi i quy t

th t b i trong gói v n đ cu i kém h n k t qu mà chúng đ t đ c gói đ u là 25% Chúng

có v đã cho r ng thành tích kém c a mình là do thi u kh năng k t qu là, chúng thích gi i quy t nh ng v n đ đ n gi n h n và t b ch’ng nhanh chóng h n M t khác, nh ng đ a

tr đ c khen ng i b i s c g ng l i th hi n đ c s xu t s c trong gói v n đ cu i cao

h n gói đ u đ n 25% Chúng cho r ng khó khăn c a ch’ng là do ch a c g ng, và k t qu là, ch’ng đã t p trung nhi u h n vào gói v n đ cu i cùng và th m chí r t thích thú v i tr i nghi m đó

Đi m quan tr ng c n ghi nh đó là trong công trình nghiên c u c a Dweck và Muelle,

không có s khác bi t v kh năng trung bình gi a nh ng đ a tr đ c khen là thông minh và nh ng đ a tr đ c khen có c g ng t t c đ u làm t t trong gói v n đ đ u tiên, và g p khó khăn trong gói v n đ th hai Đi u khác bi t duy nh t là cách mà hai nhóm này đ c h ng d n gi i thích cho khó khăn mà ch’ng g p ph i đi u có ý nghĩa v i chúng khi v n đ tr nên khó gi i quy t Nh ng đ a tr đ c khen là thông minh s nhanh chóng nghi ng kh năng c a b n thân, m t t tin và cho th y hi u qu kém h n

Nh ng d ng ph n h i mà chúng ta nh n đ c t cha m , giáo viên, c v n khi chúng ta còn

tr đã tác đ ng r t l n đ n ni m tin mà chúng ta d a vào đ phát tri n kh năng c a mình bao g m c vi c li u chúng ta có th y vi c phát tri n kh năng thông qua th c hành và c

g ng là vi c đ ng nhiên hay không đ i Vi c nói v i m t ngh s tr r ng cô y th t sáng

t o tài năng ho c có tài năng thiên ph’ ng ý r ng s sáng t o và tài năng đó là nh ng

ph m ch t mà ng i đó có th có ho c không K t qu r t rõ ràng: Khi m t d án hóa ra không hi u qu ho c tác ph m c a ngh s đó b t ch i, cô y s coi đó là b ng ch ng cho

th y cô y không sáng t o ho c tài năng h n là coi ph n h i đó là d u hi u cho th y cô

y c n n l c h n n a ho c tìm ra m t cách ti p c n v n đ hoàn toàn m i

Hai ki u t duy T t và t t h n

Ch’ng ta đ u ti p c n các m c đích mà ch’ng ta theo đu i v i m t trong hai ki u t duy

mà theo cách g i c a tôi là t duy Tr nên t t n i mà s t p trung đ c đ t c vào vi c

ch ng t b n có s n r t nhi u kh năng và r ng b n bi t đích xác nh ng gì b n đang làm và

t duy Tr nên t t h n t p trung vào vi c phát tri n kh năng c a b n và h c h i nh ng

k năng m i B n có th nghĩ đó là s khác bi t gi a vi c mu n ch ra r ng b n thông minh

so v i vi c mu n tr nên th c s thông minh h n

Khi s h u t duy Tr nên t t ch’ng ta luôn so sánh thành tích c a mình v i thành tích

c a ng i khác đ xem ch’ng ta đánh giá và công nh n tài năng c a b n thân ra sao Đây là

l i suy nghĩ xu t phát t vi c ch’ng ta đ c nh n quá nhi u l i khen ng i v kh năng và

đi đ n vi c tin r ng nh ng tài năng c a chúng ta là thiên b m và không đ i Đó cũng là l i suy nghĩ mà ch’ng ta v n th ng ch p nh n m t cách vô th c khi môi tr ng c a chúng ta

đ c đánh giá r t cao khi công vi c c a ch’ng ta th ng xuyên đ c đánh giá b i nh ng

ng i khác Đ i v i nh ng công vi c sáng t o đi u này r t đ’ng đánh giá và phê bình là

m t ph n không th tránh kh i trong cu c s ng c a b t kỳ ngh s nào

V n đ v i l i suy nghĩ Tr nên t t là nó s khi n chúng ta d t n th ng khi m i th tr nên khó khăn ho c khi nh ng ng i mà ch’ng ta đem ra đ so sánh v i b n thân quá xu t chúng Chúng ta s nhanh chóng nghi ng kh năng c a b n thân Ôi không có th tôi không gi i làm vi c này và đi u này t o ra vô vàn nh ng n i lo s Tr trêu thay, vi c lo

l ng v kh năng c a b n thân s khi n b n th t b i nhi u h n Vô s nh ng nghiêm c u đã

ch ra r ng không có gì c n tr hi u su t c a b n l n nh n i s hãi hay lo l ng đó là th

gi t ch t s sáng t o

M t khác t duy Tr nên t t h n thay vì d n t i vi c t so sánh và quan tâm đ n ti n đ : Hôm nay tôi làm t t đ n m c nào, so v i hi u su t hôm qua tháng tr c ho c năm tr c? Tài năng và kh năng c a tôi có phát tri n theo th i gian không Tôi có đang ti n g n h n

đ n vi c tr thành m t chuyên gia sáng t o nh tôi mong mu n không?

Đi u tuy t v i v l i t duy Tr nên t t h n là kh năng t ph c h i Khi nghĩ v nh ng gì ch’ng ta đang làm d ng h c h i và c i thi n kh năng ch p nh n th c t r ng chúng ta có

th m c sai sót, chúng ta luôn gi đ c đ ng l c và kiên trì b t ch p m i tr ng i Chúng ta cũng nh n th y công vi c mà ch’ng ta đang làm th’ v , h p d n và tr i nghi m h n thay vì tuy t v ng và lo l ng Ch’ng ta trì hoãn ít h n và l p k ho ch t t h n Ch’ng ta c m th y sáng t o và đ i m i h n đ ng th i cũng ghi nh lý do chúng ta mu n làm công vi c này t

M i ng i th ng r t lo l ng khi tôi nói v i h hãy c m c sai l m Nh ng theo nh các nghiên c u c a tôi và nhi u ng i khác đã ch ra, khi m i ng i đ c phép ph m sai l m,

Đ ngh gi’p đ khi g p r c r i C n t i s gi’p đ không có nghĩa là b n không có kh năng trên th c t đi u ng c l i m i đ’ng Ch có nh ng k kh m i tin r ng h có th t làm

m i th Các nghiên c u đã ch ra r ng vi c đ ngh gi’p đ khi c n th c s khi n m i

(ãy nghĩ đ n s ti n b thay vì s hoàn h o Vi c vi t ra nh ng m c đích c a b n theo b t

c cách nào mà b n th ng nghĩ v chúng s r t h u ích l i th là b n có th nghĩ v chúng v i t duy Tr nên t t và sau đó hãy vi t l i chúng, s d ng ngôn ng t duy Tr nên t t h n s d ng các t nh c i thi n, h c h i, ti n b , phát tri n tr ng thánh, và tr nên Ví d :

M c đích tr nên t t c a b n: Tôi mu n gi i marketing chính công vi c c a mình

Phiên b n tr nên t t h n Tôi s phát tri n kh năng marketing công vi c c a mình và tr thành m t nhân viên marketing hi u qu h n

Ki m ch ng đ c tin c a b n, và khi c n thi t, hãy thách th c chúng Dù cho b n đ c trao

ki u c h i h c h i nào, b n có th s không bao gi th y đ c s c i thi n v lâu dài n u

b n không tin vào kh năng có th c i v n đ Vi c tin r ng kh năng c a b n có gi i h n có

th h y ho i b n D‘ cho đó là trí thông minh s sáng t o, kh năng t ki m soát, s quy n

rũ hay th l c khoa h c đ u cho r ng kh năng c a chúng ta hoàn toàn có th d dàng u n

n n Khi xét đ n kh năng thành th c b t c k năng nào thì tr i nghi m, n l c và s kiên trì có ý nghĩa r t to l n S thay đ i luôn có th x y ra không có kh năng nào đ c phát tri n n u thi u đi s c g ng Vì v y khi có suy nghĩ r ng Tôi không h gi i vi c đó hãy

nh r ng, b n ch ch a gi i làm vi c đó mà thôi

Giáo s (eidi Grant (alvorson là m t nhà nghiên c u, tác gi , di n gi kiêm phó giám đ c

c a Trung tâm Khoa h c Đ ng l c thu c tr ng Kinh doanh Comlumbia Bà là c ng tác viên thân tín c a 99U, Harvard Business Review, Fast Company, WallStreet Journal và

Huffington Post Bà là tác gi c a các cu n sách nh Succeed Nine Things Successful

People Do Differently và Focus

www.heidigranthalvorson.com

Công vi c là m t hành trình

ch không ph i đích đ n

Elbert Hubbard

Phát tri n s tinh thông thông qua th c hành có ch đích

Tony Schwartz

Đó là m t nghiên c u nh ch v i đ i t ng, có th không đ đ mang tính th ng kê

nh ng nó ch a đ ng m t ngu n thông tin r t phong phú v vi c theo đu i s thành th c và

nh ng thành ph n làm nên hi u su t tuy t v i

K Anders Erisson chuyên gia hàng đ u th gi i v hi u su t đã ti n hành m t nghiên c u

đ i v i 30 ngh s violon tr đăng ký vào ( c vi n Âm nh c Tây Berlin, m t trong nh ng

nh c vi n có yêu c u đ u vào g t gao nh t th gi i M c đích c a Ericsson là tìm hi u, c p

đ chi ti t nh t, không ch v đi m chung c a các ngh sĩ tài năng này mà c đi m khác

bi t gi a h Tóm l i, nh ng th c t nào giúp h đ t đ n c p đ cao nh t v s xu t s c? Phát hi n chính c a Ericsson hi n có v quá xa xôi: c th là c n 10.000 gi dành cho th

mà ông g i là th c hành có ch đích đ đ t đ c s thành th c th t s b t c k năng và

kh năng nào Nó cho th y g n nh b t c ai cũng có th đ t đ n s xu t s c trong g n nh

m i th , n u có đ kiên trì và ph n h i v chuyên môn trong su t quá trình Khám phá này

là nguyên lý c t lõi c a cu n sách bán ch y Outliers (Nh ng k xu t chúng) c a Malcolm Gladwell và nó cũng đ c trích d n trong hàng tá cu n sách và bài báo khác nh ng th c s

đó là m t ph n nh trong nh ng gì mà nghiên c u này ti t l

Không th ph nh n, th c hành là đi m c t lõi c a s tinh thông Trong nghiên c u c a Ericsson, ông chia các ngh s violon thành 3 nhóm d a theo m c đ k năng c a h theo đánh giá c a các giáo viên Nhóm có kh năng th p nh t t p luy n không quá 90 phút m i ngày Hai nhóm còn l i t p luy n trung bình kho ng 4 ti ng m i ngày, m i đ t không quá 90 ph’t và sau đó h đ c ngh gi i lao Đi m khác bi t đáng ch’ ý nh t trong quá trình luy n

t p c a hai nhóm là nhóm đ ng đ u b t đ u ch i violon t khi còn r t nh và vì v y, h đã tích lũy đ c nhi u gi t p luy n h n nhóm th hai

Nh ng t i sao nh nhi u nh c s tr ng thành, h t p luy n theo g n nh chính xác c‘ng

m t cách? Và t i sao cách ti p c n đó cũng là đ c đi m c a nh ng ng i đ t thành tích cao

nh t trong s các v n đ ng viên đi n kinh, kỳ th nhà văn các nhà khoa h c và nhi u ng i khác n a?

Câu tr l i b t ngu n t chính quan đi m c a chúng ta Chúng ta là nh ng th c th s ng

đ c t o nên đ di chuy n gi a vi c s d ng và tái t o năng l ng Ch’ng ta đ t hi u su t cao nh t khi đ ng đi u v i nh ng nh p đ p n i t i trong c th Đi u đó đ ng nghĩa v i vi c chúng ta ng vào ban đêm và th c c ngày Bu i đêm khi ch’ng ta ng hay tham gia vào Chu kỳ Ho t đ ng Ngh ng i C b n theo giai đo n, t ch p ch n đ n ng sâu và quá trình đó l p l i c sau kho ng 90 phút Chu kỳ t ng t này cũng di n ra trong quãng th i gian ban ngày, ngo i tr c 90 phút m t l n ch’ng ta đi t tr ng thái sinh lý t nh táo xu ng

tr ng thái m t m i

Nh ng ngh s trong nghiên c u c a Ericssion g n nh hoàn toàn không nh n th c đ c

nh ng th c t này nh ng nh ng ng i xu t s c nh t trong s h đã đi u ch nh nh ng tín

hi u phát ra t c th G n nh t t c các thành viên trong hai nhóm đ u b t đ u t p luy n

t sáng s m khi năng l ng c a h đ t m c cao nh t và s l ng phân tán m c th p

nh t Khi h b t đ u c m th y m t m i, hay ti n g n đ n m c 90 phút, h ng ng l i đ ngh

ng i và làm m i năng l ng c a b n thân Ericsson sau đó đã th a nh n r ng 4 ti ng r i

là gi i h n m c đ t p trung t nhiên cao nh t c a m t ng i vào m i nhi m v trong b t

c ngày nào

Chúng ta có th h c h i đ c gì t khoa h c v hi u su t cao

Nh ng phát hi n này n ch a nh ng bài h c r t c th và m nh m đ i v i b t c ai đang

ki m tìm s tinh thông Bài h c th nh t ph i k đ n s c m nh c a thói quen Thói quen là môt thái đ chính xác mà b n th hi n t i m t th i đi m c th do đó nó tr thành m c đ nh theo th i gian và không c n đ n quá nhi u s chú tâm ho c năng l ng

Hóa ra ý chí và k lu t đ c đánh giá quá cao M i ch’ng ta đ u có m t b ch a năng l ng

c n đ n, và nó d n b c n ki t m i khi chúng ta s d ng đ hoàn thành m t vi c N u chúng

ta s d ng năng l ng khi th c d y đ quy t đ nh xem hôm nay s m c gì, ho c hoàn thành

m t nhi m v khó khăn trong bu i sáng, ho c nh n ăn m t chi c bánh đ n sau b a tr a chúng ta s còn r t ít năng l ng đ hoàn thành b t c nhi m v ti p theo nào M t cách

ti p c n có trình t đ i v i vi c t p luy n giúp b o t n ngu n năng l ng h u h n và quý giá c a chúng ta

Bài h c th hai v s tinh thông t nh ng ngh s violon c a Ericsson cho th y cách t t

nh t đ t p luy n là ch y n c rút trong th i gian gi i h n thay vì trong l ng th i gian vô

h n S b t n ng n h n trong vi c huy đ ng s chú tâm vào nh ng nhi m v mà b n đã rõ

s ph i xu t phát t đâu và k t thúc khi nào Kh năng t p trung chuyên tâm vào m t m c đích duy nh t là tr ng tâm c a vi c làm ch ho c tinh thông b t c thách th c nào Nh ng kho ng th i gian h n ch cũng khi n vi c tránh đ c nh ng phi n nhi u nh e-mail và

m ng xã h i cũng tr nên d dàng h n

Bài h c th ba có l ph n tr c giác nh t Đó là t m quan tr ng c a s ph c h i R t nhi u

ng i trong s chúng ta lo s r ng vi c dành th i gian đ ngh ng i và tái t o năng l ng s

đ c coi là l i bi ng Nhi u h n l n h n nhanh h n lâu h n v n là tâm lý chi m u th trong ph n l n văn hóa các doanh nghi p Th c t , ngh ng i là m t ph n quan tr ng trong quá trình đ t đ c nh ng thành tích xu t s c theo th i gian

T m nhìn sâu s c này d n đ n m t đi u th m chí còn đáng ng c nhiên h n Khi Ericsson đ ngh các đ i t ng trong nghiên c u c a ông đ t tên cho y u t quan tr ng th hai trong quá trình c i thi n k năng nh m t ngh s violon, câu tr l i chi m đa s đó là ng đ

gi c C hai nhóm đ ng đ u ng trung bình 8,5/24 ti ng bao g m c 20-30 phút ch p m t vào bu i tr a Nhóm có k năng kém h n ch ng 7,8 ti ng m i t i Ng c l i, trung bình

m t ng i M ng t 6-6,5 ti ng m t đêm Ng không ch giúp ph c h i mà còn cho phép não b c ng c và duy trì quá trình h c h i vào ban ngày hi u qu h n Nh ng ngh s violon hàng đ u nh n ra đ c đi u này b ng tr c giác và ng đ gi c

T o ra quy trình cá nhân cho vi c luy n t p k l ng

Tôi bi t ph ng pháp ti p c n này hi u qu , không ch b i tôi đã h ng d n cho hàng ngàn

ng i v nó trong năm qua và quan sát k t qu , mà còn b i đó là cách tôi đã t ng h c

h i đ làm vi c hi u qu h n trong các d án c a mình

Trong nhi u năm tôi đã vi t sách b ng cách ng i tr c bàn vào m i bu i sáng và ng i lì

đó c ngày mà không có th i gian ngh ng i c th nào Tôi luôn b phân tán, không th t p trung và th ng k t thúc ngày làm vi c trong s ki t s c c v th xác l n tinh th n cũng

nh c m th y th t v ng v i k t qu đ t đ c

Ch sau khi b t đ u nghiên c u khoa h c v hi u su t cao, tôi m i b t đ u xây d ng m t

ph n quy trình làm vi c ki u m i Tôi v n ng i bàn tr c tiên vào m i bu i sáng khi vi t sách nh ng bây gi , tôi ch t p trung vi t chính xác trong kho ng th i gian 90 phút không

ph i 85 hay 95 phút, sau đó tôi ngh gi i lao Tôi có th ăn m t ch’t gì đó ch p m t, hay dành ph’t đ hít th sâu, ch y b , m i ho t đ ng này nh m tái t o và ph c h i năng

l ng

Khi k t thúc vi c tái t o năng l ng c a mình, tôi quay tr l i và làm vi c theo đ’ng l ch

trình cũ thêm ph’t n a tr c khi ngh đ tái t o năng l ng l n hai Sau đó tôi quay tr

l i bàn làm vi c đ hoàn thành n t giai đo n 90 phút cu i c‘ng tr c khi ăn tr a m t

d ng th c tái t o năng l ng khác N u có nhu c u, tôi s ngh tr a Trong bu i chi u, tôi làm nh ng công vi c c n ít nh ng đòi h i kh t khe h n Vi c th c hành có ch ý mà tôi đã

l p ra v b n ch t r t h u ích Tôi c m th y khoan khoái đ c ph c h i ngay c khi công

vi c không mang l i nh ng l i ích rõ ràng Nh ng nó t o ra nh ng l i ích đáng tin c y trong dài h n

Trong su t nh ng năm ng i bàn làm vi c và c g ng t p trung trong ngày dài, tôi m t ít

nh t năm đ cho ra đ i m t cu n sách Làm vi c ít h n m t n a s gi m i ngày, v i m t

m c đ t p trung cao tôi đã hoàn thành hai cu n sách g n đây c a tôi trong ch a đ n 6 tháng Cu i c‘ng nh ng không kém ph n quan tr ng, ch t l ng suy nghĩ và l i văn c a tôi

c m giác c a tôi v s tinh thông đã tăng lên m t cách rõ r t

Đó có v là m t vi c phi th c t v i ph n đông chúng ta khi dành ra 4 ti ng r i m t ngày

đ làm m i vi c C cho là nh v y hãy xét đ n vi c b t đ u luy n t p đ n gi n K năng nào b n mu n đ c phát tri n nh t? Hãy nh r ng b n s đ c th’c đ y m nh m h n n u

đó là đi u mà b n th c s đang nghiêm t’c nghĩ đ n

Ti p theo, hãy dành ra m t kho ng th i gian liên t c, kho ng 60 phút m i ngày đ t p trung xây d ng k năng mà b n đã ch n, có th là vi c đ u tiên vào bu i sáng Khi kh năng c a

b n d n tăng lên hãy tăng thêm ph’t và ph’t n a cho đ n khi b n đ t m c 90 phút

Ng c l i, hãy xem xét vi c xây d ng m t l ch trình luy n t p t ng t liên quan đ n gi c

ng N u b n đang ng ít h n ti ng m i ngày m c t i thi u cho m i ng i nh ng

kho ng 2,5 % trong s chúng ta c n đ c ngh ng i hoàn toàn hãy tr i nghi m b ng vi c

ng s m 30 phút trong tu n đ u tiên Theo dõi k t qu v c m giác c a b n N u b n c m

nh n l i ích c a vi c đi ng s m này trong kho ng th i gian ban ngày hãy tăng thêm phút vào tu n th hai và 15 phút cho tu n th ba

Tôi tin r ng tr ng tâm c a vi c đ t đ c s điêu luy n đang m r ng biên đ nh ng đ t sóng mà b n t o ra trong cu c s ng c a mình Khi làm vi c, hãy t n d ng m i th b n có trong m t kho ng th i gian ng n Khi c n ngh ng i hãy làm v y đ tái t o năng l ng th c

s cho b n thân

M c trung bình là m t tr ng thái n đ nh không cao cũng không th p Nh ng th t không may, nó không mang l i s hài lòng S Tinh thông liên quan đ n vi c th ng xuyên thúc

đ y b n thân v t ra kh i vùng tho i mái c a b n đ ng th i h c cách ph c h i và chăm sóc

b n thân T o ra nh ng đ t sóng nh p nhàng s giúp b n không ch làm t t h n nh ng vi c

b n luy n t p, mà b n còn c m th y mình có kh năng ki m soát cu c s ng c a b n thân

h n

TONY SCHWARTZ là ch tích kiêm CEO c a The Energy Project, m t công ty h tr các t

ch c cung c p hi u su t cao b n v ng b ng cách đáp ng t t h n nhu c u c a đ i ngũ nhân viên Nh ng cu n sách m i nh t c a Tony, Be Excellent at Anything và The Power of Full Engagement đ ng tác gi v i Jim Loehr đ u là nh ng cu n sách bán ch y nh t c a New York Times

v B nh , Ed Cooke v cách th c nh ng ng i tài gi i nh t t các quán quân v trí nh trong các cu c thi đ n nh ng v n đ ng viên hay các bác s ph u thu t ti p thu nh ng k năng m i Chúng tôi đã trò chuy n v i Foer v lý do t i sao vi c thúc đ y con ng i v t ra ngoài vùng tho i mái c a h r t c n thi t cho vi c t o d ng chuyên môn theo th i gian

Các giai đo n c a quá trình ti p thu k năng

Trong nh ng năm các nhà tâm lý h c đã xác đ nh đ c giai đo n mà chúng ta ph i

tr i qua trong quá trình ti p thu nh ng k năng m i Chúng ta b t đ u giai đo n nh n

th c trong đó ch’ng ta ti p nh n nhi m v , khám phá các chi n l c m i đ th c hi n chúng t t h n và ph m ph i r t nhi u sai l m Chúng ta t p trung vào nh ng vi c chúng ta làm m t cách có ý th c Sau đó ch’ng ta chuy n sang giai đo n k t h p khi ch’ng ta

ph m ph i l i ít h n và nh n th y m i th đang d n t t h n Cu i c‘ng là giai đo n t tr khi chúng ta chuy n sang ch đ t đ ng và đ a k năng ra sau chi c t tâm ngôn c a mình

và ng ng ch’ ý đ n nó

Anh có th gi i thích v khái ni m Cao nguyên bình n đ c không?

Cao nguyên bình n là đi m mà khi ch’ng ta đ t đ n giai đo n t qu n và t nh m t cách

có ý th c ho c vô th c r ng Tôi c m th y n v i k t qu kh quan mà tôi đã đ t đ c trong công vi c và ng ng ch’ tâm đ n s ti n b c a ch’ng ta Ch’ng ta đ u đ t t i tr ng thái bình n này trong m i vi c mình làm Chúng ta h c lái xe khi chúng ta còn tr và đ u tiên, chúng ta ti n b r t nhanh nh ng khi đã lái xe thành th c, chúng ta ng ng ti n b m t cách đáng k

Có m t s nguyên t c khái quát mà t t c các chuyên gia s d ng đ th’c đ y b n thân v t

kh i cao nguyên bình n Anh có th miêu t v chúng không?

Các nhà tâm lý h c đã nghiên c u nh ng chuyên gia trong m i lĩnh v c kh thi mà b n có

th t ng t ng ra, t nh ng v n đ ng viên đ n các h a s , t i nh ng doanh nhân H đã tìm ra m t s nguyên t c khái quát đ y b t ng có xu h ng đ c s d ng trong m i lĩnh

v c Nh ng nguyên t c này giúp gi i thích t i sao vi c luy n t p c a h l i mang đ n các k t

qu trong quá trình đ t đ c các c p đ chuyên môn mà nh ng ng i khác không đ t

đ c M t trong nh ng phát hi n quan tr ng c a h đó là n u b n mu n làm t t m t đi u

gì đó h n b n không th làm nó trong giai đo n t tr B i b n không ti n b đ c nhi u trong giai đo n t tr M t đi u mà các chuyên gia trong nhi u lĩnh v c có xu h ng làm đó

là s d ng nh ng chi n l c đ gi b n thân h kh i b c vào giai đo n t tr và luôn đi theo h ng ý th c c a h Đó là cách b n chinh ph c nh ng cao nguyên bình n này

Vì v y, các chuyên gia s ch c ch n r ng h luôn trong giai đo n đ u c a quá trình h c

h i?

M t đi u mà các chuyên gia trong m i lĩnh v c có kh năng làm khi h đang trong quá trình

th c hành đó là ho t đ ng ngoài vùng tho i mái và quan sát nh ng sai l m c a b n thân

Nh ng tay tr t ván xu t s c nh t th gi i luôn dành nhi u th i gian luy n t p nh y m c

h ch a làm đ c h n nh ng tay tr t kém h n Đi u đó cũng đ’ng đ i v i các nh c sĩ Trong khi ph n l n các ngh sĩ s ng i đ t p luy n ch i nh ng đo n mà h đã gi i T t nhiên đi u đó khó có th mang l i thành công Nh ng nh ng ngh sĩ giàu kinh nghi m s có

xu h ng t p trung vào nh ng ph n khó, nh ng ph n mà h ch a ch i t t Đ tr nên t t

h n m t k năng nào đó b n bu c ph i n l c luy n t p v t ra kh i nh ng gi i h n c a

b n thân

Nh ng chuyên gia này dành bao nhiêu th i gian đ luy n t p? R t nhi u gi ? Hay ch t p trung vào đ’ng đi m?

Không có cách nào đ gi i làm vi c gì đó h n mà không dành th i gian t ng x ng đ luy n

t p Tuy nhiên, vi c s d ng th i gian h p lý cũng quan tr ng nh s gi b n dành đ luy n

t p N u không nghiêm kh c v i vi c t p luy n c a b n thân và t p trung vào nh ng ph n khó, b n s khó có th c i thi n đ c k năng c a mình

Anh t p trung đ c vào nh ng ph n khó v i t cách m t tác gi trong su t s nghi p c a mình b ng cách nào?

Tôi đã c g ng t p trung vào nh ng câu chuy n có th th c s th’c đ y tôi Ví d , d án sách hi n t i bu c tôi ph i dành r t nhi u th i gian s ng khu r ng nhi t đ i t i Congo v i

b l c ng i lùn Babenjele M i ngày đó là c m t thách th c đ i v i tôi Nh ng n u không th t th’c đ y mình, b n s phát tri n b n thân b ng cách nào?

Vi c thu th p các ph n h i gi vai trò nh th nào?

Các chuyên gia luôn khao khát và phát tri n m nh m h n n a d a trên các ph n h i

th ng xuyên và t c th i M t ví d cho đi u này có th đ c tìm th y trong lĩnh v c y khoa B n có th nghĩ r ng, các bác s càng có nhi u th i gian th c hành, thì h càng có tay ngh gi i Tuy v y, có m t lĩnh v c y h c mà đi u đó có v không đ’ng đó là ch p X-quang tuy n vú Các bác s th c hi n ch p X-quang tuy n v’ đ xác đ nh kh năng m c ung th

b nh nhân không có xu h ng đ a ra d đoán t t h n n u h có kinh nghi m trong vi c này Đi u khác bi t n m ph n h i Vi c ch p X-quang tuy n vú có th di n ra vài tu n, vài tháng, ho c vài năm tr c khi bác s đ a ra ch n đoán b nh nhân m c hay không m c

b nh M t khác, m t bác s ph u thu t có th nh n đ c ph n h i chính xác và t c th i:

Li u b nh nhân sau ph u thu t có bi u hi n ph c h i s c kh e hay không Tuy nhiên, có

m t h ng đi m i cho v n đ này: Các bác s ch p X-quang tuy n vú c n đ c th ng xuyên th nghi m v i nh ng t m phim ch p cũ đ t đó h có th ngay l p t c nh n đ c

ph n h i và h c h i t nó

Anh đã h c h i đ c gì t hu n luy n viên trí nh c a mình?

Ed Cooke là m t trong nh ng hu n luy n viên trí nh t t nh t t i châu Âu Tôi không th

tr thành Quán quân Trí nh t i M n u không đ c anh y gi’p đ Anh y thúc ép tôi t p luy n và không ng ng ph n h i v cách tôi có th c i thi n hi u su t c a b n thân

Anh có nghĩ mình cũng có th t hu n luy n b n thân t t nh v y không?

Th t khó đ tr thành hu n luy n viên c a b n thân nh ng đi u đó không ph i là không

th Đi u c t y u là ta ph i đ a ra các c c u cung c p thông tin ph n h i khách quan và

s n sàng ch p nh n nh ng ph n h i đó và t n d ng chúng

Đôi khi m t c v n ho c m t hu n luy n viên không ph i l’c nào cũng r nh r i Anh đ a ra các h th ng ph n h i trong tình hu ng đó b ng cách nào?

Khi t luy n cách ghi nh , tôi luôn th s n các phi u theo dõi hi u su t c a b n thân r t t

m Chúng cho phép tôi th y đ c đi u gì hi u qu và đi u gì không Nh ng con s không

bi t nói d i

Ho t đ ng m t cách liên t c ngoài vùng tho i mái c a b n thân là m t yêu c u cao Li u anh

có b t c l i khuyên nào v cách luôn gi đ c đ ng l c đ th’c đ y b n thân không?

Nó giúp b n có m t cái nhìn m nh m và rõ nét v đích đ n Khi m i th b t đ u tr nên khó khăn b n c n ph i có kh năng th y đ c ph n th ng đang đ i mình cu i hành trình

JOSHUA FOER là tác gi c a cu n sách bestseller, Moonwalking with Einstein: The Art and Science of Remembering Everything Ông cũng c ng tác vi t bài cho các t p chí nh New Yorker, National Geographic, Esquire, New York Times và nhi u nhà xu t b n khác Ông còn

là nhà đ ng sáng l p Atlas Obscura và Sukkah City

B n đã làm gì vào ngày hôm qua N u gi ng nh ph n đông m i ng i, b n có th s c g ng

tr l i câu h i này b ng cách t p trung vào nh ng quy t đ nh mà b n đã đ a ra Có th b n

đã quy t đ nh nán l i n i làm vi c lâu h n ho c đi v s m h n Có th b n quy t đ nh gi i quy t m t v n đ khó khăn ho c đ i đ u v i s p v m t v n đ mãi ch a đ c gi i quy t

Nh ng quy t đ nh có ch đích gi ng nh v y xu t hi n trong tâm trí c a chúng ta b i chúng

ta đã r t n l c đ đ a ra chúng

Nh ng b n quy t đ nh s ăn gì vào b a sáng hôm qua b ng cách nào? Ho c b n s đi đ ng nào đ đ n n i làm vi c? R t có th là, không có nhi u l a ch n đ c đ a ra B n ăn b a sáng mà b n v n th ng ăn B n đi làm hàng ngày trên con đ ng mà b n v n th ng đi

N u nghĩ k , b n s bi t có bao nhiêu quy t đ nh t đ ng mà b n đ a ra m i ngày Nh ng

nh ng thói quen này không ph i l’c nào cũng đ n gi n nh v c ch n món cho b a sáng

S c kh e năng su t lao đ ng, và s phát tri n ngh nghi p c a b n đ u đ c hình thành

b i nh ng th b n làm m i ngày ph n l n b ng thói quen, không ph i l a ch n

Ngay c nh ng l a ch n b n đ a ra có ch đích cũng đ u b tác đ ng m nh m b i nh ng

mô hình t đ ng Các nhà nghiên c u đã phát hi n ra r ng suy nghĩ có ý th c đ c coi nh

là nguyên nhân d n đ n hành đ ng c a chúng ta, ch không ph i h qu Thay vì kích ho t

ho t đ ng, ý th c c a chúng ta tìm cách gi i thích t i sao chúng ta l i hành đ ng nh v y

v i nh ng m c đ thành công khác nhau Đi u này có nghĩa r ng ngay c nh ng l a ch n ch’ng ta đ a ra m t cách có ch ý ít nh t cũng b nh h ng m t ph n b i nh ng mô hình

vô th c

Vì đi u này, nh ng gì b n làm m i ngày t t nh t nên đ c xem xét nh m t t ng băng trôi

v i ph n n i là các quy t đ nh có ý th c, còn ph n chìm c a t ng băng là n n t ng c a thói quen và hành vi Nh ng quan đi m này cũng không quá bi quan Vi c nh n ra r ng ph n l n các hành đ ng c a ch’ng ta đ c ki m soát b i thói quen có th r t h u ích M t khi bi t

đ c r ng các mô hình đó chi ph i ph n đa cu c s ng c a b n, b n có th b t đ u tìm cách

đ thay đ i chúng

L p trình s hi u qu

Kho ng năm tr c tôi đã phát hi n ra m t v n đ trong cu c s ng c a mình Tôi luôn

th t b i trong vi c hoàn thành đ c nh ng m c tiêu mà tôi đ t ra cho b n thân Tôi mu n làm t t d án v n r t c n thi t cho công vi c kinh doanh c a mình nh ng tôi đã th t b i trong quá trình th c hi n Gi ng nh đa s m i ng i tôi đ l i nh ng th t b i đó cho s

l i bi ng ho c thi u đ ng l c

Nh ng sau đó tôi h c h i v các thói quen Hóa ra ý chí là m t ngu n l c h u h n m t th

s c n ki t khi s d ng Roy Baumeister đã ti n hành nh ng thí nghi m đ u tiên v hi n

t ng này đ c bi t đ n nh là s suy gi m cái tôi ch ra r ng vi c s d ng ý chí trong lĩnh v c này s gây khó khăn cho vi c s d ng nó vào m t công vi c khác sau đó

Đi u này t ng ng v i nh ng gì tôi đã quan sát b n thân M i khi tôi mu n c g ng làm

t t h n công vi c này, tôi s th t b i v i công vi c khác Tôi c m th y nh mình đang ch i trò tung h ng công vi c nh ng luôn làm r i ch’ng

T o ra thói quen s góp ph n t o d ng s c m nh vô cùng h p d n N u có th đ m nhi m các ho t đ ng tiêu hao ý chí, tôi s th t b i trong vi c th c hi n và d n bi n chúng thành thói quen vô th c sau đó có th tôi s ph i s d ng con tàu kéo ý chí đ th c hi n nh ng

vi c khác

Cách thay đ i m t thói quen

Chìa khóa gi’p thay đ i m t thói quen là nh n ra s thi u hi u qu c a ý chí Đi u đó không

có nghĩa ý chí là th không c n thi t nh ng nó là m t công c kém hi u qu h n nhi u

nh ng gì ch’ng ta nghĩ B i ý chí c a chúng ta có gi i h n, nó giúp chúng ta tr nên thông minh h n trong cách hình thành nh ng thói quen m i

Nh đó tôi nh n th y r ng t t nh t nên đ u t m nh vào giai đo n đ u tiên trong quá trình hình thành thói quen m i đ sau đó nó s ho t đ ng m t cách t đ ng mà không c n đ n các ngu n l c v k lu t t giác c a b n Tôi g i đó là nguyên t c t p trung và nó đi ng c

l i nh ng ph ng th c mà m i ng i s d ng khi h mu n thay đ i hành vi

Nguyên t c c a s t p trung

T p trung có nghĩa là ch thay đ i m i l n m t thói quen Tôi phát hi n ra t t nh t nên dành

ít nh t m t tháng đ th c hi n m t thói quen tr c khi chuy n sang thói quen ti p theo Ví

d , b n mu n th c d y s m h n t p th d c th ng xuyên h n và gi i thi u m t h th ng

t ch c m i n i làm vi c B n nh n ra r ng nh ng nói quen hi n t i c a b n dành cho vi c

ng , s c kh e và công vi c đang h n ch b n và b n mu n t o ra nh ng thay đ i tích c c

th hai là vào vi c t p th d c đ u đ n h n Tháng th ba đ n l t h th ng m i cho công

vi c c a b n M c dù ba ngày có th không đ đ đ nh hình m t thói quen m i (m t nghiên

c u đã đ a ra con s trung bình là ngày đ hình thành m t thói quen nh ng ít nh t 30 ngày cũng đ giúp b n c n đ n ít n l c h n n u g p tr ng i

Ngay c n u b n ch th c hi n ¼ nh ng đi u trong danh sách trên tôi đoán là b n cũng có

th t o nên thành qu đáng k trong cu c s ng c a mình Nguyên t c t p trung đ thay đ i thói quen th c s không h ch m ch p Th c t nó nhanh h n nhi u vi c đan xen thay đ i nhi u thói quen cùng lúc

Nguyên t c c a s nh t quán

Cái nhìn sâu s c ti p theo v vi c thay đ i nh ng thói quen mang tên đi u ki n hóa c đi n Đây là m t nguyên t c tâm lý c b n đ c phát hi n đ u tiên b i Ivan Pavlov thông qua thí nghi m n i ti ng c a ông v i các chú chó Pavlov s rung chuông và sau đó mang th c ăn

đ n cho các chú chó c a ông Ch ng bao lâu, nh ng chú chó này s ch y n c dãi m i khi nghe th y ti ng chuông kêu, m t d đoán v vi c đ c cho ăn (i n t ng ch y n c dãi này s ti p t c ngay c n u th c ăn không bao gi đ c đ a t i, cho th y nh ng ch’ chó đã

t đ ng thi t l p m t m i liên h gi a ti ng chuông và th c ăn

B n cũng có th s d ng đi u ki n hóa c đi n đ tăng t c quá trình thay đ i thói quen

B ng vi c t o ra thói quen, b n đang t p trung vào s nh t quán, b n tăng t c th i gian c n thi t đ hình thành thói quen m t cách t đ ng

Đây là lý do mà nh ng chú chó b t đ u ch y n c dãi khi chuông kêu N u Ti n sĩ Pavlov

ch rung chuông m t vài l n, ho c mang th c ăn d a trên nh ng hành đ ng kích thích khác nhau, nh ng chú chó có th đã không thi t l p m i liên h này m t cách t đ ng

S nh t quán đ ng nghĩa v i vi c b n c g ng th c hi n m t thói quen theo cùng m t cách vào m i l n (ãy t ng t ng b n mu n hình thành thói quen t p luy n có ch đích đ ng nghĩa v i vi c b n t p trung vào m t k năng khó khăn mà b n đang c làm t t đ ph c v ngh nghi p c a b n thân Gi s b n mu n t p trung th c hi n nó trong kho ng 3 ti ng

m i tu n

M t cách giúp b n th c hi n vi c này là dành m t ti ng m i ngày, 3 ngày m i tu n, khi b n

có th i gian cho thói quen m i đó Trong m t vài ngày, b n có th làm nó tr c gi làm,

ho c đôi khi vào cu i tu n nh ng cũng có th vào các ngày trong tu n Đi u này có th mang l i hi u qu nh ng không nh t quán Và k t qu là, b n có th c n nhi u th i gian

h n đ hình thành thói quen

Thay vào đó hãy t ng t ng r ng b n dành 35 phút m i ngày sau gi làm vi c đ t p luy n k năng này Gi đây thói quen này đã tr nên nh t quán Nó đ c th c hi n vào cùng các ngày trong tu n trong c‘ng đi u ki n, chính xác theo m t cách B n s không m t quá nhi u th i gian tr c khi t p luy n thói quen c a mình sau gi làm nh m bi n nó tr thành m t thói quen trong ngày c a b n thân

V i s t p trung và tính nh t quán, b n có th thay đ i nh ng thói quen c a mình B ng cách thay đ i thói quen, b n có th thay đ i các hành vi ki m soát ph n l n cu c s ng c a

b n và cu i c‘ng là xác đ nh đ c thành công c a b n thân

SCOTT H YOUNG t ng nghiên c u v khoa h c h c h i thay đ i thói quen và năng su t

hi u qu khi m i 17 tu i Ông đã vi t r t nhi u sách đi n t trong đó bao g m Holistic Learning, hi n có s n trên website c a ông

www.scotthyoung.com/blog

Thay đ i s d n đ n t m nhìn nhi u h n là t m nhìn s d n đ n thay đ i

MILTON ERICKSON

Hãy vi t nh t ký đ t o ra ch t xúc tác cho sáng t o

Teresa Amabile, Steven Kramer & Ela Ben-Ur

Andy Warhol có đi m gì t ng đ ng v i t ng George Patton trong Th chi n II? Và h đ u

có đi m chung nào v i nhà c i cách Che Guevara, nhà thi t k có t m nhìn xa Buckminster Fuller hay nhà văn Virginia Woolf Đó là t t c h đ u vi t nh t ký

Đi u thú v là, m c dù nh t ký đ c r t nhi u ng i trong r t nhi u ngành ngh s d ng,

nh ng s l ng ng i vi t nh t ký g n li n v i công vi c sáng t o l i r t ít Wikipedia li t

kê ng i vi t nh t ký đáng ch’ ý ngh nghi p chính c a m t n a trong s h là v sáng

t o Không ch bao g m nhà văn nh ng ng i vi t nh t ký nh m t vi c t t y u, mà c

nh ng h a s nhà điêu kh c, nhà khoa h c, ki n tr’c s nhà thi t k , nh c s , v.v Nhi p

nh gia vĩ đ i ng i M Edward Weston đã vi t đ u đ n cu n Daybooks c a ông trong g n năm

Đi u đó không ph i ng u nhiên M t cu n nh t ký là n i m i ng i có th gi i khuây và

kh i ngu n c m h ng, có cái nhìn sâu s c đ i v i nh ng mô hình n i b t và có đ ng l c đ

M t cu n nh t ký có th giúp l p đ y các khi m khuy t Nó có th đóng vai trò nh m t t m cách âm và m t ng i đ ng hành s không bao gi quên nh ng gì b n nói Nh ng th đã

t ng b cô l p ho c b qua tr thành nh ng ý t ng ti m năng lâu dài và m nh m

Ph ng ti n ph bi n t t ng này có r t nhi u ch c năng ch c năng đ n gi n nh t là lên

k ho ch R t nhi u bài vi t trong cu n The Daybooks of Edward Weston (t m d ch: Nh t

ký c a Edward Weston đã ti t l ông đang t p trung vào nh ng hành đ ng t ng lai đ t i

đa hóa các c h i n i b t

Nh ng ph n trích trong cu n nh t ký và nh ng b c nh s đ c xu t b n trong s ra tháng

8 c a t p chí Creative Art D ng nh nh ng may m n c a tôi là thay đ i vì nh ng đi u t t

đ p h n Gi đây tôi c n ph i dành t t c th i gian r nh c a mình đ c t s a b n th o Edward Weston tháng năm

Đ ng nhiên Weston có th s d ng m t cu n l ch đ n gi n ho c m t danh sách vi c ph i làm đ lên k ho ch cho nh ng b c ti p theo Nh ng hãy ch’ ý đ n nh n xét c a ông r ng may m n c a ông d ng nh đang thay đ i Đi u mà m t cu n l ch không th mang l i hi u

qu nh ng m t cu n nh t ký thì có th đó là gi’p b n suy nghĩ v b c tranh cu c đ i b n

và công vi c sáng t o c a b n nó n m đâu nó có ý nghĩa gì và đâu là đ ng h ng mà

b n mu n nó n m gi

Nh ng cu n nh t ký có th là nh ng công c đ c bi t h u ích đ n m gi m t cách chính xác nh ng s ki n tích c c Trong cu n sách c a ông Thinking Fast and Slow T duy nhanh và ch m đ c Alpha Books mua b n quy n và phát hành), nhà tâm lý h c Daniel Kahneman đã phân bi t gi a tr i nghi m và trí nh , ghi chú r ng b nh c a m t ng i v

m t tr i nghi m có th đ c thay đ i m t cách d dàng Kahneman mô t m t ng i có th

t n h ng m t bu i hòa nh c t i t n phút cu i cho đ n khi có m t ti ng đ ng r t khó ch u trong s nh bu i hòa nh c xu t hi n Ng i đàn ông đó nói r ng ti ng đ ng này đã làm h ng

c bu i nghe nh c c a anh ta Nh ng th c t không ph i v y đ ng nhiên anh ta đã t n

h ng bu i hòa nh c cho đ n th i đi m ti ng đ ng x y ra Chính b nh c a anh ta đã làm

h ng bu i hòa nh c đó