Giáo án môn sinh học lớp 8 cả năm

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét bổ Hoạt Động 2: Xác Định Mục Đích Nhiệm Vụ Của Môn Cơ Thể Người Và Vệ Sinh Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức GIÁO VIÊN: Yêu cầu HS

Trang 1

Bài 1:

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Nêu rõ mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của môn học

- Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên

- Nêu được các phương pháp học tập đặc thù của môn học

Tìm Hiểu Vị Trí Của Con Người Trong Tự Nhiên

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức

+ Hãy nêu những đặc điểm giống và khác nhau

giữa người và ĐV thuộc lớp thú

HỌC SINH:

* Xét về vị trí phân loại thì loài người cũng thuộc lớp thú

* Đặc điểm cơ bản phân biệt người với động vật là:

- Con người có tư duy, tiếng nói và chữ viết

- Nghiên cứu thông tin trong SGK→ Thảo luận

nhóm → Hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV

- Con người biết chế tạo và

Trang 2

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét bổ

Hoạt Động 2:

Xác Định Mục Đích Nhiệm Vụ Của Môn Cơ Thể Người Và Vệ Sinh

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK

→ Thảo luận nhóm:

- Bộ môn cơ thể người và vệ sinh cho

chúng ta hiểu biết điều gì?

- Những kiến thức của môn cơ thể người

và vệ sinh có quan hệ mật thiết với những

ngành nghề nào trong xã hội? Cho ví dụ

cụ thể

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin Tiến hành thảo

luận nhóm → trả lời câu hỏi:

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác

- Sinh học 8 cung cấp những hiểu biết về phòng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể

- Sinh học 8 giúp chúng ta có những hiểu biết khoa học để có ý thức và hành vi bảo vệ môi trường

- Kiến thức về cơ thể người có liên quan tới nhiều ngành khoa học như: Y học, Tâm lí giáo dục, Hội họa, Thể thao…

Tìm Hi u Ph ng Pháp H c T p B Mônểu Phương Pháp Học Tập Bộ Môn ương Pháp Học Tập Bộ Môn ọc Tập Bộ Môn ập Bộ Môn ộ Môn

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin, trả lời CH:

- Phương pháp học tập cơ bản của bộ môn là

Trang 3

- Xem lại các hệ cơ quan của ĐV thuộc lớp thú

- Xem trước bài mới

RÚT KINH NGHIỆM :

Kí duyệt Ngày ……… tháng …………năm …………

TT Ký tên

Trang 4

  

Bài 2: CẤU TẠO CƠ THỂ NGƯỜI

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Kể được tên và xác định được vị trí các cơ quan trong cơ thể người

- Giải thích được vai trò của hệ thần kinh và hệ nội tiết trong sự điều hòa họatđộng các cơ quan

- Cho biết lợi ích của việc học tập môn học “ Cơ thể người và vệ sinh”

- Trình bày điểm giống và khác nhau giữa người và động vật thuộc lớp thú

3 Hoạt động dạy học

Ho t ạt Động 1: Tìm Hiểu Các Phần Của Cơ Thể Độ Môn ng 1: Tìm Hi u Các Ph n C a C Th ểu Phương Pháp Học Tập Bộ Môn ần Của Cơ Thể ủa Cơ Thể ơng Pháp Học Tập Bộ Môn ểu Phương Pháp Học Tập Bộ Môn

+ Ngoài các hệ cơ quan được nêu ở bảng 2, trong cơ

thể còn có các hệ cơ quan nào?

HỌC SINH:

- Quan sát hình, vận dụng những hiểu biết của bản

thân Tiến hành thảo luận nhóm → Hoàn thành bài

tập theo yêu cầu của GV

Trang 5

Hệ tuần hoàn Tim và hệ mạch

Vận chuyển chất dinh dưỡng, ôxi tới các tế bào và vận chuyển chất

tiết

Hệ hô hấp

Mũi, khí quản, phế quản và 2 lá phổi

giữa cơ thể và môi trường

Hệ bài tiết

Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái

Bài tiết nước tiểu

Hệ thần kinh

Não, tủy sống, dây thần kinh và hạch thần kinh

Tiếp nhận và trả lời các kích thích của môi trường, điều hòa hoạt động các cơ quan

Tìm Hiểu Sự Phối Hợp Hoạt Động Của Các Cơ Quan

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến

thức

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin, qs hình 2.3 Thảo luận

nhóm:

+ Các mũi tên từ hệ thần kinh và nội tiết tới các hệ cơ

quan nói lên điều gì?

+Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan trong cơ thể

được thể hiện như thế nào?

+ Phân tích 1 VD về sự phối hợp hoạt động của các cơ

quan

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình tiến hành thảo

luận nhóm → đưa ra câu trả lời

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét bổ sung

sự phối hợp với nhau cùng thực hiện chức năng sống.

- Sự phối hợp đó được thực hiện nhờ

sự điều khiển của hệ thần kinh và thể dịch.

Trang 6

4 Củng cố:

Bằng một ví dụ, em hãy phân tích vai trị của hệ thần kinh trong sự điều

hịa hoạt động của các hệ cơ quan trong cơ thể

5 Dặn dị:

-Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK

-Ơn lại cấu tạo tế bào thực vật

-Xem trước bài mới

TT Ký tên

Trang 7

- HS: Xem trước bài

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định

2 Kiểm tra:

- Cơ thể người gồm những phần nào? Phần thân chứa những cơ quan nào?

- Cho 1 ví dụ để chứng tỏ rằng các hệ cơ quan trong cơ thể quan hệ mật thiết vớinhau

Tìm Hiểu Các Thành Phần Cấu Tạo Của Tế Bào

- Nhân: Nhiễm sắc thể và nhân con

Tuần

Tiết

ND: ………

NS: ……….

Trang 8

Tìm Hiểu Chức Năng Của Các Bộ Phận Trong Tế Bào

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS nghiên cứu thông

tin ở bảng 3.1 Thảo luận nhóm:

+ Vai trò của màng sinh chất và

lưới nội chất Năng lượng để

tổng hợp protein lấy từ đâu?

+ Giải thích mối quan hệ thống

nhất về chức năng giữa màng

sinh chất, chất tế bào và nhân tế

bào

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin Tiến

hành thảo luận nhóm, trả lời

+ Bộ máy gôngi: Thu nhận, hoàn thiện, phân phối sản phẩm

+ Trung thể: Tham gia quá trình phân chia tế bào

- Nhân: Điều khiển mọi hoạt động sống của

TB:

+ Nhiễm sác thể: Là cấu trúc quy định sự hình thành protein, có vai trò quyết định trong di truyền

+ Nhân con: Tổng hợp ARN ribôxôm

Thành Phần Hóa Học Của Tế Bào

* Chất hữu cơ:

+ Protein: gồm các nguyên tố: C, H,

O, N, P, S + Gluxit: gồm 3 nguyên tố: C, H, O + Lipit: gồm 3 nguyên tố: C, H, + Axit nucleic: gồm AND và ARN

* Chất vô cơ: gồm các loại muối

khoáng như: Canxi, Natri, Kali…

Trang 9

Tìm Hiểu Hoạt Động Sống Của Tế Bào

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu Hs quan sát sơ đồ ở hình 3.2 thảo luận nhĩm

trả lời câu hỏi:

+ Cơ thể lấy thức ăn từ đâu? TĂ được biến đổi và

chuyển hĩa ntn trong cơ thể?

+ Cơ thể lớn lên được là do đâu?

+ Cho biết chức năng của tb trong cơ thể?

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thơng tin ở sơ đồ hình 3.2 Tiến hành thảo

luận nhĩm trả lời câu hỏi

- Đại diện nhĩm trình bày, nhĩm khác nhận xét, bổ sung

Hoạt động sống của

tế bào gồm: Trao đổi chất; Lớn lên, phân chia và cảm ứng

- Xem lại phần mơ thực vật

TT Ký tên

Trang 10

Bài 4: MÔ

I.MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- HS trình bày được khái niệm mô

- Phân biệt được các loại mô chính và chức năng của từng loại mô

- GV: Tranh các loại mô: hình 4.1→ hình 4.4 /SGK

III. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Trình bày cấu tạo TB và chức năng của các bộ phận trong TB

Tìm Hiểu Khái Niệm Mô

Tuần

Tiết

NS: ………

ND: ………

Trang 11

Tìm Hiểu Các Loại Mô

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK , quan sát hình 4.1

→ 4.4 Thảo luận nhóm hoàn thành phiếu HT

Mô biểubì

Mô liên kết

Mô cơMô thần

kinhcấu

tạo

chức

năng

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình Tiến hành thảo

luận nhóm → Hoàn thành phiếu HT theo yêu cầu của

GV

GIÁO VIÊN:

- Nhận xét, chốt lại kiến thức

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

+ Em có nhận xét gì về sự sắp xếp các tế bào ở mô biểu

bì?

+ Máu là mô gì? Vì sao máu được xếp vào loại mô đó?

+ TB cơ vân và TB cơ tim giống và khác nhau ở điểm

Mô biểu bì

Mô liên kết Mô cơ ( Cơ vân,

cơ trơn và cơ tim) Mô thần kinh

Đặc

điểm

cấu tạo

Tế bào xếp sít nhau

Tế bào nằm trong chất cơ bản

Tế bào dài, xếp thành lớp, thành bó

Nơron có thân nối với sợi trục và các sợi

nhánh

Chức

Bảo vệ, hấp thụ

và tiết

Nâng đỡ, liên kết các

Trang 12

năng động của cơ thể -Xử lí thơng tin

-Điều hịa hoạt động các cơ quan

-Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK

-Chuẩn bị cho bài thực hành: Mỗi tổ 1 con ếch, một mẫu xương ống cĩ đầu sụn và xương xốp, thịt lợn nạc cịn tươi

TT Ký tên

Trang 13

+ Chuẩn bị được tiêu bản tạm thời tế bào mô cơ vân

- HS: Chuẩn bị theo nhóm như đã phân công

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS và các dụng cụ thực hành

Hoạt Động 1: Nêu Yêu Cầu Của Tiết Thực Hành

- Cho HS đọc yêu cầu của tiết thực hành

- GV nhấn mạnh : quan sát và so sánh tế bào và các loại mô

Hoạt Động 2: Hướng Dẫn Thực Hành

 Hướng dẫn và làm tiêu bản và quan sát tế bào mô cơ vân

- Rạch da đùi ếch lấy một bắp cơ đùi hoặc miếng thịt lợn còn tươi đặt trênlam

- Dùng kim nhọn rạch bao cơ theo chiều dọc bắp cơ, dùng ngón cái và ngóntrỏ đặt 2 bên mép rạch, ấn nhẹ sẽ thấy những sợi mảnh nằm dọc bắp cơ, đó

Trang 14

- Quan sát dưới kính hiển vi ở độ phĩng đại nhỏ trước, sau đĩ mới chuyểnvật kính để quan sát với độ phĩng đại lớn hơn.

i Quan sát tiêu bản các loại mơ khác

- Yêu cầu : Phân biệt các phần cảu tế bào: màng, chất tế bào, vân ngang, nhân

nhận xét đặc điểm tế bào mơ cơ vân

- Hướng dẫn quan sát tiêu bản các loại mơ khác

+ Hướng dẫn cách làm tiêu bản các loại mơ bằng cách sử dụng bản phụ đã

chuẩn bị sẵn (Mơ bì, mơ sụn )

+ Hướng dẫn phương pháp quan sát tiêu bản

Hoạt Động 3: Tiến Hành Thực Hành Và Báo Cáo Kết Quả

- Các nhĩm tiến hành làm tiêu bản và QS tiêu bản theo sự chỉ đạo hướngdẫn của GV

- Các nhĩm lần lượt báo cáo kết quả làm việc của nhĩm mình

- Viết báo cĩa thu hoạch:

+ Tĩm tắt phương pháp làm tiêu bản mơ cơ vân

+ Vẽ hình, chú thích đầy đủ hình vẽ các loại mơ đã QS được

4 Củng cố:

- Nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS trong tiết thực hành

- Đánh giá kết quả làm việc của các nhĩm thơng qua báo cáo thu hoạch

5 Dặn dị:

- Dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ

- Hồn thành báo cáo thu hoạch

Bài 6: PHẢN XẠ

TT Ký tên

Trang 15

I MỤC TIÊU:

2 Kiến thức:

- Trình bày được chức năng cơ bản của nơron

- Trình bày được 5 thành phần của một cung phản xạ và đường dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Thu báo cáo thu hoạch của bài thực hành

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Cấu Tạo Và Chức Năng Của Nơron

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin trong

SGK quan sát hình 6.1 Thảo

luận nhóm:

+ Hãy nêu thành phần cấu tạo

của mô thần kinh

+ Mô tả cấu tạo của 1 nơron điển

hình

+ Nơron có chức năng gì? Có

mấy loại nơron?

+ Có nhận xét gì về hướng dẫn

truyền xung thần kinh ở nơron

hướng tâm và nơron li tâm?

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin, quan sát

hình Tiến hành thảo luận → đưa

- Thân: chứa nhân

- Xung quanh thân có nhiều sợi nhánh

và 1 sợi trục Sợi trục thường có bao miêlin, tận cùng sợi trục có các cúc xináp

Chức năng của n ơ ron :

- Cảm ứng: là khả năng tiếp nhận

các kích thích và phản ứng lại các kích thích bằng hình thức phát sinh xung thần kinh

- Dẫn truyền xung thần kinh: là

khả năng lan truyền xung thần kinh theo 1 chiều nhất dịnh từ nơi phát sinh hoặc tiếp nhận về thân nơron và truyền đi dọc theo sợi trục

phân biệt 3 loại nơron:

+ Nơron hướng tâm ( nơron cảm giác )

+ Nơron trung gian (nơron liên lạc) + Nơron li tâm ( nơron vận động)

Trang 16

Tìm Hiểu Các Thành Phần Của Cung Phản Xạ Và Vòng Phản Xạ

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình Tiến

hành thảo luận nhóm → Trả lời

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác NX bổ

sung

GIÁO VIÊN:

- Nhận xét, chất lại kiến thức

- Giải thích: Hiện tượng cụp lá ở cây xấu hổ

chủ yếu là do thay đổi về trương nước ở các

TB gốc lá

- Đưa ra câu hỏi:

+ Các loại nơron nào tạo nên 1cung PX

- Dựa vào sơ đồ hình 6.3 Thảo luận nhóm

hoàn thành yêu cầu của GV

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác NX bổ

sung

GIÁO VIÊN:

- Nhận xét Tóm tắt lại đường dẫn truyền xung

TK theo cung phản xạ trong vd của HS

- Giảng giải: Trong cung phản xạ luôn có

luồng thông tin ngược báo về TW TK → Vòng

phản xạ

- Hướng dẫn HS rút ra kết luận

- Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi trường thông qua hệ thần kinh

- Cung phản xạ là con đường mà xung thần kinh truyền từ cơ quan thụ cảm qua trung ương thần kinh đến cơ quan phản ứng Một cung phản xạ gồm 5 yếu tố: CQ thụ cảm, nơron hướng tâm, nơron trung gian, nơron li tâm và CQ phản ứng

- Trong phản xạ luôn có luồng thông tin ngược báo

về trung ương thần kinh

để trung ương điều chỉnh phản ứng cho chính xác Vòng phản xạ bao gồm cung phản xạ và đường liên hệ ngược.

4 Củng cố:

Trang 17

Cho 1 ví dụ về phản xạ và phân tích đường đi của xung TK trong phản xạ đĩ

5 Dặn dị:

- Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK

- Đọc “Em cĩ biết”

TT Ký tên

Trang 18

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Các Phần Chính Của Bộ Xương

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát

hình 7.1→7.3 Thảo luận nhóm

- Bộ xương gồm có mấy phần? Nêu

đặc điểm của mỗi phần

- Tìm những điểm giống và khác

nhau giữa xương tay và xương chân

- Bộ xương có chức năng gì?

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình

Tiến hành thảo luận →đưa ra câu trả

3 Xương chi: Xương tay và xương

chân có các phần tương ứng với nhau nhưng phân hóa khác nhau

Trang 19

* Bộ xương là bộ phận nâng đỡ, bảo

vệ cơ thể, là nơi bám của các cơ.

Hoạt Động 2: Phân Biệt Các Loại Xương

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin trong

SGK, Trả lời câu hỏi:

+ Có mấy loại xương? Dựa vào đâu để

phân biệt các loại xương?

+ Xác định các loại xương trên cơ thể

* Xương dài: Hình ống, ở giữa rỗng

chứa tủy (Xương ống tay, xương đùi…)

* Xương ngắn: Kích thước ngắn

( xương đốt sống, xương cổ chân…

* Xương dẹt: Hình bản dẹt, mỏng

(xương bả vai, xương cánh chậu…)

Hoạt Động 3: Tìm Hiểu Về Các Khớp Xương

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát

hình 7.4 Thảo luận nhóm trả lời câu

hỏi:

+ Dựa vào cấu tạo khớp đầu gối hãy

mô tả một khớp động

+ Khả năng cử động của khớp động và

khớp bán động khác nhau như thế nào?

+ Nêu đặc điểm của khớp bất động

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình

Tiến hành thảo luận nhóm → trả lời

4 Củng cố:

Sự khác nhau giữa xương tay và xương chân có ý nghĩa gì đối với hoạt

động của con người

5 Dặn dò:

Trang 20

TT Ký tên

Trang 21

+ Xương đùi ếch, đèn cồn, panh, nước lã, cốc đựng dd axit HCL 10%

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Cấu Tạo Và Chức Năng Của Xương

GIÁO VIÊN:

Yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK, quan sát hình

8.1,2 → thảo luận nhóm:

+ Xương dài có cấu tạo như thế nào?

+ Cấu tạo hình ống, nan xương ở đầu xương xếp

vòng cung có ý nghĩa gì đối với chức năng nâng đỡ

của xương?

+ Chức năng của xương dài

+ Xương dẹt và xương ngắn có cấu tạo và chức năng

gì?

HỌC SINH:

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình Tiến hành

thảo luận nhóm, trả lời các câu hỏi của GV

- Cử đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét

bổ sung

GIÁO VIÊN:

1 Cấu tạo và chức n ă ng của x ươ ng dài :

( Nội dung ở bảng phía

Trang 22

- Giảm ma sát trong khớp xương

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Sự To Ra Và Dài Ra Của Xương

GIÁO VIÊN:

- Dùng tranh 8.4,5/SGK mô tả thí nghiệm chứng

minh vai trò của sụn tăng trưởng

- Yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK trả lời câu

hỏi:

Cho biết vai trò của sụn tăng trưởng

HỌC SINH:

- Theo dõi phần mô tả thí nghiệm của GV

- Nghiên cứu thông tin, trả lời câu hỏi

- Xương dài ra do sự phân chia của các tế bào ở lớp sụn tăng trưởng

Hoạt Động 3: Tìm Hiểu Thành Phần Hóa Học Và Tính Chất Của Xương

GIÁO VIÊN:

- Dùng hình 8.6,7 hướng dẫn HS sinh thí nghiệm

tìm hiểu thành phần và tính chất của xương

- Dùng tiêu bản đã chuẩn bị sẵn để cho HS đối

chiếu k.quả

- Yêu cầu:Từ kết quả thí nghiệm trên có thể rút ra

kết luận gì về thành phần và tính chất của xương?

HỌC SINH:

- Lắng nghe, Tiến hành TN theo sự hướng dẫn của

GV

- Các nhóm quan sát tiêu bản, Báo cáo kết quả thí

nghiệm Đối chiếu với tiêu bản mẫu

- Các nhóm lần lượt trình bày ý kiến của nhóm

mình

- Xương gồm 2 thành phần chính là cốt giao

và muối khoáng

- Sự kết hợp của 2 thành phần này làm cho xương bền chắc và có tính mềm dẻo

Trang 23

- Xem trước bài mới.

TT Ký tên

Trang 24

- Trình bày được đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ và của bắp cơ

- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của sự co cơ

- Rèn kĩ năng quan sát, khái quát hóa, hoạt động nhóm

- Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh hệ cơ

II CHUẨN BỊ:

Tranh vẽ các hình 9.1→9.4 tr.32-33/SGK, búa cao su

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định

2 Kiểm tra: - Trình bày cấu tạo và tính chất của xương

- Thành phần HH của xương có ý nghĩa gì đv chức năng của

xương

3 Tiến trình bài giảng

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Cấu Tạo Của Bắp Cơ Và Tế Bào Cơ

- Yêu cầu HS đọc thông tin, quan

sát hình 9.1→ trả lời câu hỏi:

+ Bắp cơ có cấu tạo như thế nào?

+ Tế bào cơ có cấu tạo như thế

- Yêu cầu HS đọc thí nghiệm và quan sát

hình 9.2 để tìm hiểu phản ứng co cơ khi bị

kích thích ở ếch.

- Yêu cầu các nhóm tiến hành thí nghiệm

phản xạ đầu gối như hướng dẫn h.9.3 /33.

+Hiện tượng gì xảy ra ?

+ Mô tả cơ chế phản xạ đầu gối và giải

- Đọc thí nghiệm về phản ứng co cơ của ếch khi bị kích thích

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm như hướng dẫn →Quan sát hiện tượng và giải thích Nêu được:

+ Trình bày cơ chế phản xạ đầu gối

Trang 25

Tuần

Tiết

thích cơ chế phản xạ của sự cơ cơ

+ Gập cẳng tay vào sát với cánh tay, em

thấy bắp cơ ở trước cánh tay thay đổi như

thế nào? Vì sao cĩ sự thay đổi đĩ?

+ Chỉ rõ các khâu thực hiện px co cơ + Vận dụng cấu tạo của sợi cơ để giải thích đĩ là do tơ mãnh xuyên sâu vào vùng của tơ dày

- Đại diện nhĩm trình bày, nhĩm khác nhận xét bổ sung

- Yêu cầu HS quan sát hình 9.4, Thảo luận

nhĩm trả lời câu hỏi:

+ Hãy cho biết sự co cơ cĩ tác dụng gì?

+ Thử phân tích sự phối hợp hoạt động co,

dãn giữa cơ hai đầu (cơ gấp) và cơ ba đầu

(cơ duỗi) ở cánh tay

- Đại diện nhĩm trình bày, nhĩm khác bổ sung

KẾT LUẬN:

- Cơ thường bám vào 2 đầu xương qua khớp nên khi cơ co làm xương cử động dẫn tới sự vận động của cơ thể

- Trong cơ thể luơn cĩ sự phối hợp hoạt động của các nhĩm cơ

- Cơ co khi cĩ kích thích của mơi trường và chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh

IV KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:

Cĩ khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng co tối đa hoặc cùng

duỗi tối đa khơng? Vì sao?

V DẶN DỊ:

RÚT KINH NGHIỆM :

Giáo Án Sinh Học 8 25

TT Ký tên

Trang 26

§ 10 HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ

- Nêu được lợi ích của sự luyện tập cơ

- Rèn kĩ năng phân tích, khái quát hóa, vận dụng kiến thức, hoạt động nhóm

- Giáo dục ý thức giữ gìn, bảo vệ, rèn luyện cơ

Máy ghi công của cơ và các loại quả cân

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định

2 Kiểm tra: - Trình bày đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ phù hợp với chức

năng co cơ

- Ý nghĩa của hoạt động co cơ

3 Tiến trình bài giảng

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Công Của Cơ

+ Thế nào là công của cơ? Cách tính

công của cơ

+ Co cơ phụ thuộc vào yếu tố nào?

- Lựa chọn từ thích hợp điền vào chỗtrống → Hoàn thành bài tập

- Trả lời câu hỏi→ Nêu được:

+ Cơ co→ Lực→ Vật di chuyển→

Sinh ra công Công thức tính công:

A= FS

+ Khối lượng của vật, thần kinh…

- Vài HS phát biểu, em khác bổ sung

- Tổ chức cho HS làm thí nghiệm trên

máy ghi công đơn giản

- Yêu cầu: Hãy tính công co cơ và điền

Trang 27

+ Qs bảng 10→ Khối lượng như thế nào

thì công cơ sinh ra lớn nhất?

+ Biên độ co cơ như thế nào khi thí

nghiệm kéo dài?

+ Khi chạy một đoạn đường dài em có

cảm giác gì? Vì sao như vậy?

+ Hiện tượng biên độ co cơ giảm dần khi

làm việc quá sức có thể đặc tên là gì?

- Chốt lại: Đó là sự mỏi cơ

- Giải thích nguyên nhân của sự mỏi cơ

- Yêu cầu HS thảo luận nhóm:

+ Cần phải làm gì để hết mỏi cơ?

+ Trong lao động cần có những biện

pháp gì để cơ lâu mỏi và có năng suất lđ

cao?

Nêu được+ Nhịp co vừa phải, khối lượng vật thích hợp…

+ Biên độ co cơ sẽ giảm dần

+ Vài HS phát biểu, em khác bổ sung

- Lắng nghe, ghi nhớ kiến thức

- Tiến hành thảo luận nhóm → Nêu được:

IV Biện pháp chống mỏi cơ:

+ Thở sâu kết hợp với so bóp cơ

+ Cần có thời gian lao động, học tập, nghỉ ngơi hợp lý

Hoạt Động 3: Nên Rèn Luyện Cơ Mhư Thế Nào?

- Yêu cầu HS thảo luận nhóm Trả lời CH:

+ Khả năng co cơ phụ thuộc vào những

yếu tố nào?

+ Những hoạt động nào được coi là sự rèn

luyện cơ?

+ Luyện tập thường xuyên có tác dụng như

thế nào đến các hệ cơ quan trong cơ thể và

dẫn tới kết quả gì đối với hệ cơ?

+ Nên có phương pháp luyện tập như thế

Trang 28

+ Thường xuyên luyện tập thể dục thể thao → Cơ phát triển, Xương cứng rắn, tăng năng lực hoạt động của các hệ cơ quan khác: Tuần hồn, hơ hấp, tiêu hĩa… + Lao động vừa sức

+ Tinh thần sản khối, ý thức cố gắng → Co cơ tốt hơn

Nêu những biện pháp để tăng cường khả năng làm việc của cơ và các biện pháp chống mỏi cơ

V DẶN DỊ:

- Học bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

- Đọc “ Em cĩ biết”

TT Ký tên

Trang 29

2 Kiểm tra: Sử dụng câu 1,2,3 Tr 36/SGK

3 Tiến trình bài giảng

Hoạt Động 1: Sự Tiến Hóa Của Bộ Xương Người So Với Bộ Xương Thú

- Yêu cầu HS quan sát hình

11.1→11.3 Thảo luận nhóm hoàn

thành bảng 11tr38

-Nhận xét, chốt lại kiến thức đúng

- Nêu câu hỏi:

+ Khi con người đứng thì trụ đỡ cho

cơ thể là phần nào?

+ Lồng ngực của người có bị kẹp giữa

2 tay không?

+ Những đặc điểm nào của bộ xương

người thích nghi với tư thế đứng

thẳng và đi bằng hai chân?

+ Tay chân phân hóa+ Khớp linh hoạt

- Vài HS phát biểu, em khác bổ sung

- Rút ra kết luận dưới sự hướng dẫn của Gv

Trang 30

- Cột sống cong ở 4 chỗ

- Xương chậu nở, xương đùi lớn

- Tay, chân phân hóa, khớp linh hoạt

- Ngón cái đối diện với 4 ngón kia

- Bàn chân hình vòm, xương gót phát triển

Hoạt Động 2: Sự Tiến Hóa Của Hệ Cơ Người So Với Hệ Cơ Thú

- Yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát

hình 11.4 Trả lời câu hỏi:

Sự tiến hóa của hệ cơ người so với

hệ cơ thú được thể hiện như thế nào?

- Mở rộng: Cơ người phân hóa làm

nhiều bộ phận khác nhau Do người ăn

thức ăn chín và sử dụng công cụ lao

động ngày càng tinh xảo→Hệ cơ tiến

hóa, hoàn thiện phù hợp với tiếng nói

và tư duy

- Đọc thông tin kết hợp quan sát hình11.4 → Đưa ra câu trả lời:

Vài HS phát biểu, em khác bổ sung

- Rút ra kết luận dưới sự hướng dẫn của giáo viên

KẾT LUẬN:

- Cơ nét mặt phân hóa giúp con người biểu hiện tình cảm

- Cơ vận động lưỡi phát triển

- Hệ cơ ở người phân hóa thành các nhóm nhỏ phù hợp với các động tác lao động khéo léo của con người:

+ Cơ dập, duỗi tay

+ Thường xuyên luyện tập TDTT…

+ Ngồi học ngay ngắn, làm việc vừa sức

Trang 31

+ Rèn luyện thân thể thường xuyên

VI Để chống cong vẹo cột sống cần chú ý:

+ Mang vác đều ở hai vai

+ Tư thế ngồi ngay ngắn, khơng nghiên vẹo

Chúng ta cần làm gì để cơ thể phát triển cân đối và khỏe mạnh?

V DẶN DỊ:

- Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK

- Chuẩn bị cho bài thực hành ( hướng dẫn ở tr 40/SGK )

TT Ký tên

Trang 32

- HS biết cách sơ cứu khi gặp người bị gãy xương

- Biết cách cố định xương bị gãy, cụ thể là xương cẳng tay

- Rèn thao tác sơ cứu và băng cố định cho người gãy xương

Hình 12.1→ 12.4 tr.40-41/SGK

Dụng cụ: Nẹp gỗ, Băng y tế, Gạc, dây vải…

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

+ Hãy nêu những nguyên nhân dẫn tới

gãy xương ?

+ Vì sao nói khả năng gãy xương có

liên quan đến lứa tuổi?

+ Để bảo vệ xương, Khi tham gia giao

thông em cần lưu ý những điểm gì?

+ Gặp người bị tai nạn gãy xương,

chúng ta có nên nắn lại chỗ xương gãy

+ Tuân thủ luật giao thông

- Gãy xương do nhiều nguyên nhân

- Khi bị gãy xương không được nắn bóp bừa bãi mà phải tiến hành sơ cứu tại chỗ

Thao tác:

+ Đặt nạn nhân nằm yên+ Dùng gạc hay khăn sạch nhẹ nhàng lau sạch vết thương

+ Tiến hành sơ cứu

Hoạt Động 2: Tập Sơ Cứu Và Băng Bó Cố Định

- Tiến Hành hướng dẫn cho HS biết

cách sơ cứu và băng bó

- Tiến hành làm mẫu cho HS quan sát

- Yêu cầu các nhóm tiến hành

- Nhận xét kết quả làm việc của các

nhóm

- Đọc thật kĩ phần hướng dẫn trong SGK

- Theo dõi thật kĩ các thao tác làm mẫu của GV

- Các nhóm tiến hành tập sơ cứu và băng bó xương gãy

- Các nhóm lên trình bày kết quả làm

Trang 33

- Chọn nhĩm làm đẹp nhất để đánh giá

kết quả và rút kinh nghiệm cho các

nhĩm

- Lưu ý: Gặp người bị gãy xương, sau

khi sơ cứu và băng bĩ xong, nhất thiết

phải chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế

gần nhất

tiến hành của việc sơ cứu và băng bĩxương gãy

VII. Em cần làm gì khi tham gia giao thơng, khi lao động, vui chơi để tránhcho mình và người khác bị gãy xương

VIII. Viết báo cáo tường trình phương pháp sơ cứu và băng bĩ khi gặp người bịgãy xương

V DẶN DỊ:

IX. Dọn dẹp vệ sinh lớp sau khi thực hành

X. Cĩ thể tập làm ở nhà để giúp đỡ bạn bè và những người xung quanh

XI. Xem trước bài mới

TT Ký tên

Trang 34

ƯƠ NG III : TUẦN HOÀN

- HS: Xem trước bài mới

1 Ổn định

2 KTBC: Thu bài báo cáo thu hoạch của HS

3 Hoạt động dạy học:

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Về Máu

- GV: Giới thiệu sơ lược về thí nghiệm:

Tìm hiểu thành phần cấu tạo của máu

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

+ Máu là gì? Máu có ở đâu trong cơ

- GV: Yêu cầu HS đọc thông tin Thảo

luận nhóm trả lời câu hỏi:

+ Hồng cầu có chức năng gì?

+ Khi cơ thể mất nhiều nước, máu có

thể lưu thông dễ dàng trong mạch nữa

không?

+ Huyết tương có chức năng gì?

+ Vì sao máu từ phổi→Tim rồi tới các

TB có màu đỏ tươi, còn máu từ các

I Máu:

1 Thành phần cấu tạo:

Máu gồm: Huyết tương và TB máu

- Huyết tương: lỏng, vàng nhạt, chiếm 55% thể tích

- Các TB máu: đặc quánh, đỏ thẫm, chiếm 45% thể tích Gồm: Hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu

2 Chức n ă ng của huyết t ươ ng và hồng cầu:

Trang 35

TB→Tim rồi tới phổi cĩ màu đỏ thẫm?

- HS: Đại diện nhĩm báo cáo kết quả

thảo luận, nhĩm khác nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt lại kiến thức

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Mơi Trường Trong Cơ Thể

- GV: Yêu cầu HS đọc thơng tin kết

hợp quan sát hình 13.2→Trả lời câu

- GV: Yêu cầu HS thảo luận nhĩm:

+ Các TB cơ, não…của cơ thể người

cĩ thể trực tiếp TĐC với mơi trường

ngồi được khơng?

+ Sự TĐC của TB trong cơ thể

người với mơi trường ngồi phải

gián tiếp thơng qua các yếu tố nào?

- HS: Trao đổi nhĩm Cử đại diện

nhĩm trình bày, nhĩm khác nhận

xét, bổ sung

- GV: Nhận xét chốt lại kiến thức

II Mơi tr ư ờng trong c ơ thể :

- Mơi trường trong cơ thể gồm: Máu, nước mơ và bạch huyết

- Mối quan hệ giữa Máu, nước mơ và bạch huyết

+ Một số thành phần của máu thẫm thấu qua thành mạch máu tạo ra nước mơ+ Nước mơ thẫm thấu qua thành mạch bạch huyết tạo ra bạch huyết

+ Bạch huyết luân chuyển trong mạch bạch huyết rồi đổ vào tĩnh mạch máu và hịa vào máu

- Mơi trường trong cơ thể giúp tế bào thường xuyên liên hệ với mơi trường ngồi trong quá trình TĐC

4 Củng cố:

- Cho HS đọc kết luận chung ở cuối bài

- Cĩ thể thấy mơi trường trong ở những cơ quan, bộ phận nào của cơ thể?

5 Dặn dị:

- Đọc “Em cĩ biết” - xem trước bài mới

Máu Nước mơ

Bạch huyết

TT Ký tên

Trang 36

- Giáo dục ý thức bảo vệ cơ thể, có ý thức tiêm phòng dịch bệnh

II CHUẨN BI:

- GV: Tranh các hình 14.1→14.4 tr.45-46/SGK

- HS: Tư liệu về miễn dịch

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Các Hoạt Động Chủ Yếu Của Bạch Cầu

- GV: Yêu Cầu HS đọc thông tin, trả

lời Câu hỏi:

+ Thế nào là kháng nguyên? Kháng

thể?

+ Sự tương tác giữa kháng nguyên và

kháng thể diễn ra theo cơ chế nào?

- HS: Nghiên cứu thông tin, phát biểu

- GV: Yêu cầu HS quan sát các hình

vẽ trong SGK Thảo luận nhóm:

ra khỏi mạch máu tới chỗ viêm nhiễm hình thành chân giả bắt và nuốt vi khuẩn vào trong tế bào rồi tiêu hóa chúng

- Tế bào Limphô B: Chống lại các kháng nguyên bằng cách tiết ra Kháng

Trang 37

+ Tế bào T đã phá hủy các tế bào cơ

thể nhiễm vi khuẩn, virut bằng cách

nào?

- HS: Tiến hành thảo luận nhĩm, Cử

đại diện lên trình bày, nhĩm khác

nhận xét, bổ sung

- GV: Nhận xét, chốt lại kiến thức

thể, rồi các kháng thể sẽ gây kết dính các kháng nguyên theo cơ chế chìa khĩa-ổ khĩa

- Các tế bào Limphơ T: Tiết ra các prơtêin đặc hiệu làm tan tế bào nhiễm

và tế bào nhiễm bị phá hủy

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Về Miễn Dịch

- GV: Yêu cầu HS đọc thơng tin

Thảo luận nhĩm:

+ Miễn dịch là gì? Vacxin là gì?

+ Nêu sự khác nhau của miễn dịch tự

nhiên và miễn dịch nhân tạo

+ Hiện nay người ta thường tiêm

phịng cho trẻ em những loại bệnh

nào?

- HS: Nghiên cứu thơng tin Tiến

hành thảo luận nhĩm và cử đại diện

- Cĩ hai loại miễn dịch:

+ Miễn dịch tự nhiên: Là khả năng tự chống bệnh của cơ thể nhờ vào kháng thể

+ miễn dịch nhân tạo: Chủ động tạo cho cơ thể khả năng miễn dịch bằng vacxin

4 Củng cố:

- Dựa vào tranh 14.1,2,3,4 Trình bày các hàng rào bảo vệ cơ thể của bạch cầu

5 Dặn dị:

TT Ký tên

Trang 38

- Trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể

- Trình bày được các nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát sơ đồ thí nghiệm tìm kiến thức

- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức, hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể, Giúp đỡ mọi người xung quanh

- GV: Sơ đồ đông máu

1 Ổn định

2 KTBC:

- Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ thể?

- Miễn dịch là gì? Nêu sự khác nhau giữa miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo.

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Cơ Chế Đông Máu Và Vai Trò Của Nó

-GV: Yêu cầu HS đọc thông tin, Thảo luận

nhóm trả lời câu hỏi

+ Sự đông máu có ý nghĩa gì với sự sống

- HS: Tiến hành thảo luận nhóm Cử đại

diện lên trình bày

và tạo thành khối máu đông

- Vai trò: Đông máu là một cơ chế bảo

vệ cơ thể chống mất máu khi có vết thương

Trang 39

cơ chế quá trình đơng máu

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Các Nguyên Tắc Truyền Máu

- GV: Sử dụng bảng “kết quả thí nghiệm

phản ứng giữa các nhĩm máu” giải thích

kết quả thí nghiệm

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

+ Hồng cầu máu người cho cĩ các loại

kháng nguyên nào?

+ Huyết tương của máu người nhận cĩ

các loại kháng thể nào?

- HS: Lắng nghe lời giảng của GV và

đưa ra câu trả lời

- GV: Yêu cầu HS thảo luận:

+ Máu khơng cĩ kháng nguyên A và B

cĩ thể truyền cho người cĩa nhĩm máu

O được khơng? Vì sao?

+ Máu cĩ các tác nhân gây bệnh cĩ thể

đem truyền cho người khác được khơng?

Vì sao?

- HS: Trao đổi thảo luận theo nhĩm và

cử đại diện nhĩm lên trình bày, nhĩm

4 Củng cố:

- Tiểu cầu đa tham gia bảo vệ cơ thể chống mất máu như thế nào?

5 Dặn dị:

A  A

B  B

TT Ký tên

Trang 40

III. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định

2 KTBC:

- Trình bày cơ chế và vai trò của quá trình đông máu

- Nêu các nhóm máu ở người.Khi truyền máu cần tuân thủ những nguyên tắc nào?

Hoạt Động 1: Tìm Hiểu Khái Quát Về Hệ Tuần Hoàn Máu

- GV: Treo tranh 16.1 và Đưa ra

- HS: Quan sát tranh→ Phát biểu

- GV: Yêu cầu HS thảo luận

nhóm

+ Mô tả đường đi của máu trong

vòng tuần hoàn nhỏ và vòng tuần

hoàn lớn

+ Phân biệt vai trò chủ yếu của

tim và hệ mạch trong sự tuần

hoàn máu

+ Nhận xét về vai trò của hệ tuần

I Tuần hoàn máu:

1 Cấu tạo hệ tuần hoàn: Gồm tim và hệ

mạch

- Tim : Có 4 ngăn chia thành 2 nữa:

+ Nữa trái chứa máu đỏ tươi+ Nữa phải chứa máu đỏ thẫm

- Hệ mạch : bao gồm:

+ Động mạch: xuất phát từ tâm thất+ Tĩnh mạch: trở về tâm nhĩ

+ Mao mạch: Nối động mạch với tĩnh mạch

2 Vai trò :

- Tim: Tạo lực đẩy máu vào hệ mạch

- Hệ mạch: Dẫn máu từ tim→Tế bào và từ

tế bào→Tim thông qua 2 vòng tuần hoàn

+ Vòng tuần hoàn lớn (Vòng tuần hoàn cơ

Định dạng
Số trang	172
Dung lượng	1,55 MB