Luận văn thạc sĩ kinh doanh và quản lý

Thực hiện đổi mới cơ chế tài chính giáo dục, việc nhà nước trao quyền tựchủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vựcgiáo dục đào tạo đặc biệt là giáo

cao b¸ l©m

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÂY DỰNG

KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH HÀNG NĂM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

Chuyªn ngµnh: qu¶n trÞ kinh doanh tæng hîp

ngêi híng dÉn khoa häc: pgs.ts trÇn viÖt l©m

Hµ Néi - 2014

Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi, có sự

hỗ trợ từ PGS.TS Trần Việt Lâm hướng dẫn Các nội dung nghiên cứu và kết quả

thể hiện trong Luận văn này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳcông trình nào

Tác giả

Cao Bá Lâm

Trước hết tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS.TS.

Trần Việt Lâm, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác

giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy, các cô trong Khoa Quản trị Kinhdoanh Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, các nhà quản lý cùng các bạn đồngnghiệp về những ý kiến đóng góp hết sức quý báu để tác giả hoàn thiện luận văn

Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn đến Viện Đào tạo sau đại học - TrườngĐại học Kinh tế Quốc dân và Trường Đại học Tây Bắc đã tạo điều kiện thuận lợicho tác giả trong thời gian học tập và nghiên cứu để hoàn thành chương trình đàotạo thạc sỹ

Tác giả xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã tạođiều kiện giúp đỡ, động viên tác giả vượt qua khó khăn để hoàn thành khóa học

Cuối cùng, tác giả xin gửi lời kính chúc sức khỏe, hạnh phúc, thành đạt tớicác thầy cô cùng toàn thể quý vị và các bạn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, Ngày tháng năm 2014

Tác giả

Cao Bá Lâm

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN i

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 4

1.1 Phân tích các công trình nghiên cứu 4

1.2 Định hướng nghiên cứu của luận văn 8

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 9

2.1 Các khái niệm 9

2.1.1 Trường đại học công lập 9

2.1.2 Kế hoạch tài chính của trường đại học công lập 13

2.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác xây dựng kế hoạch tài chính của trường đại học công lập 31

2.2.1 Đặc điểm công tác tuyển sinh - đào tạo 31

2.2.2 Năng lực đội ngũ cán bộ xây dựng kế hoạch tài chính 33

2.2.3 Chính sách quản lý của nhà nước 34

2.2.4 Các nhân tố khác 36

2.3 Các nội dung chủ yếu của công tác xây dựng kế hoạch tài chính của trường đại học công lập 37

2.3.1 Công tác thu thập thông tin 37

2.3.2 Xây dựng các chỉ tiêu và tổ chức tính toán các chỉ tiêu kế hoạch 41

2.3.3 Công tác tổng hợp kế hoạch 44

2.3.4 Phê duyệt kế hoạch và triển khai kế hoạch 45

3.1 Giới thiệu khái quát về Trường Đại học Tây Bắc 48

3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 48

3.1.2 Cơ cấu tổ chức 50

3.1.3 Kết quả hoạt động của Trường giai đoạn 2009 - 2013 53

3.2 Hệ thống kế hoạch tài chính của Trường đại học Tây Bắc 62

3.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm của Trường Đại học Tây Bắc 64

3.3.1 Đặc điểm công tác tuyển sinh - đào tạo 64

3.3.2 Năng lực đội ngũ cán bộ xây dựng kế hoạch tài chính 65

3.3.3 Chính sách quản lý của nhà nước 66

3.3.4 Các nhân tố khác 67

3.4 Phân tích thực trạng công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm của Trường Đại học Tây Bắc 71

3.4.1 Thực trạng công tác thu thập thông tin và tổ chức tính toán các chỉ tiêu kế hoạch 73

3.4.2 Thực trạng công tác tổng hợp kế hoạch 99

3.4.3 Thực trạng công tác phê duyệt và triển khai kế hoạch 102

3.5 Đánh giá chung về công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm của Trường Đại học Tây Bắc 105

3.5.1 Những ưu điểm 105

3.5.2 Những hạn chế và nguyên nhân 106

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH HÀNG NĂM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC 109

4.1 Định hướng phát triển của Trường Đại học Tây Bắc 109

4.1.1 Định hướng phát triển chung 109

4.1.2 Định hướng về công tác tài chính 109

4.1.3 Các mục tiêu chủ yếu 110

4.2.1 Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ công tác xây dựng kế hoạch tài

chính 113

4.2.2 Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu và phương pháp tính các chỉ tiêu của kế hoạch tài chính 114

4.2.3 Đổi mới quy trình tổng hợp kế hoạch tài chính 116

4.2.4 Kiện toàn và nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ phòng Kế toán - Tài chính 118

4.3 Một số kiến nghị 121

4.3.1 Kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ 121

4.3.2 Kiến nghị đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Tài chính 124

4.3.3 Kiến nghị đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La 126

KẾT LUẬN 127

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 129

BHTN : Bảo hiểm thất nghiệp

BHXH : Bảo hiểm xã hội

BHYT : Bảo hiểm y tế

ĐHQG : Đại học Quốc gia

Bảng 2.1: Tỷ lệ các khoản trích theo lương áp dụng giai đoạn từ 2010 đến 2011

15

Bảng 2.2: Tỷ lệ các khoản trích theo lương áp dụng giai đoạn từ 2012 đến 2013 .15

Bảng 3.1: Thực tế tuyển sinh hệ chính quy từ năm 2009 đến năm 2013 54

Bảng 3.2: Cơ cấu tuyển sinh các ngành hệ chính quy từ năm 2009 đến năm 2013 56

Bảng 3.3: Cơ cấu đào tạo sau đại học năm 2013 58

Bảng 3.4: Quy trình xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc 72

Bảng 3.5: Cơ cấu thu và tổng số thu của Nhà trường giai đoạn 2009 - 2013 75

Bảng 3.6: Cơ cấu nguồn thu sự nghiệp của Nhà trường giai đoạn 2009 - 2013 76

Bảng 3.7: Các chỉ tiêu trong kế hoạch thu của Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2009 - 2014 78

Bảng 3.8: Tỷ lệ hoàn thành các chỉ tiêu trong kế hoạch thu của Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2019 - 2013 79

Bảng 3.9: Mức thu học phí đối với sinh viên hệ chính quy, từ năm học 2011 -2012 đến năm học 2014 - 2015 80

Bảng 3.10: Mức thu học phí đối với sinh viên hệ phi chính quy, từ năm học 2010 - 2011 đến năm học 2014 - 2015 83

Bảng 3.11: Cơ cấu chi và tổng chi tại Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2009 -2013 85

Bảng 3.12: Cơ cấu chi thường xuyên tại Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2009 - 2013 86

Bảng 3.13: Chi phí đào tạo bình quân cho một sinh viên tại Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2009 - 2013 89

Bảng 3.14: Các chỉ tiêu trong kế hoạch chi của Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2010 - 2014 91

Bảng 3.15: Tỷ lệ hoàn thành các chỉ tiêu so với kế hoạch chi của Trường Đại học Tây Bắc giai đoạn 2010 - 2013 92

Bảng 3.16: Mức trích lập các quỹ của Nhà trường giai đoạn 2009 - 2013 96

Bảng 3.17: Kế hoạch thu, chi của Trường Đại học Tây Bắc năm 2014 100

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 3.1: Cơ cấu tổ chức Trường Đại học Tây Bắc 51

cao b¸ l©m

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÂY DỰNG

KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH HÀNG NĂM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

Chuyªn ngµnh: qu¶n trÞ kinh doanh tæng hîp

Hµ Néi - 2014

Thực hiện đổi mới cơ chế tài chính giáo dục, việc nhà nước trao quyền tựchủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vựcgiáo dục đào tạo đặc biệt là giáo dục đại học đã giúp các trường đại học công lậpchủ động hơn trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động vànguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi khả năng củađơn vị để cung cấp dịch vụ đào tạo với chất lượng cao cho xã hội, tăng nguồn thunhằm từng bước cải thiện thu nhập cho cán bộ viên chức Mặt khác qua trao quyền

tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong lĩnh vực giáo dục còn nhằm mục đích thực hiệnchủ trương xã hội hoá giáo dục, huy động đóng góp của cộng đồng để phát triển sựnghiệp giáo dục, từng bước giảm dần bao cấp từ ngân sách nhà nước

Để phù hợp với xu thế phát triển chung của giáo dục đại học, Trường Đạihọc Tây Bắc đã và đang tích cực cải cách, đổi mới cơ chế quản lý tài chính trong đó

có việc xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm Là trường đại học trọng điểm củavùng Tây Bắc được nhà nước trao một phần tự chủ tài chính đã đem lại nhữngchuyển biến rất lớn trong hoạt động huy động, sử dụng nguồn lực tài chính, thúcđẩy quá trình giáo dục - đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế -

xã hội của đất nước Tuy nhiên, đánh giá khách quan phải thấy rằng, nguồn lực tàichính đó vẫn chưa đủ mạnh, công tác quản lý tài chính còn nhiều bất cập và hạnchế, thực trạng xây dựng kế hoạch tài chính còn một số vấn đề tồn tại như: chưa có

sự ăn khớp giữa các bộ phận chức năng trong việc xây dựng; một số chỉ tiêu tínhcòn chưa có căn cứ rõ ràng, thiếu chính xác, trình độ của một vài cá nhân tham giachưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các hoạtđộng của Nhà trường trong kế hoạch

Với những lý do trình bày ở trên, tôi chọn đề tài “Hoàn thiện công tác xây

dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc” để viết luận văn

cao học

Mục đích mà luận văn hướng tới là hệ thống hóa lý luận về công tác xây

dựng kế hoạch tài chính tại trường đại học công lập Trên cơ sở đó phân tích thực

trạng công tác xây dựng kế hoạch tài chính trong trường Đại học Tây Bắc, đưa ra

quan điểm đánh giá và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác xây dựng

kế hoạch tài chính cho Đại học Tây Bắc trong thời gian tới

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục chữ viết tắt, danh mục cácbảng biểu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, thì luận văn được trình bày gồm 04chương:

Chương 1: Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu có liên quan đến

Cụ thể nội dung của các chương như sau:

Chương 1: Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài”

Nội dung của chương 1 tác giả muốn khái quát các công trình nghiên cứu cóliên quan đến đề tài, từ đó phân tích đánh giá những điểm mạnh, hạn chế của cáccông trình đã nêu để hoàn thiện cho vấn đề nghiên cứu Một số luận án tiến sĩ, luậnvăn thạc sĩ, bài viết trên các tạp chí đề cập đến vấn đề xây dựng kế hoạch tài chính

Cụ thể như sau:

- Trần Ngọc Hà (2010), Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội với

đề tài: “Xây dựng Chiến lược tài chính cho bệnh viện Phụ Sản Hà Nội đến năm 2015”.

- Nguyễn Tấn Lượng (2011), Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế

TP.HCM với đề tài: “Hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập

tự chủ tài chính trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”.

- Trần Đức Cân (2012), Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân với

đề tài: “Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính các trường đại học công lập ở Việt Nam”.

- Đỗ Văn Nhân (2012), Luận án Tiến sĩ, Học viện Chính trị - Hành chính

Quốc gia Hồ Chí Minh với đề tài: “Quản lý tài chính ở Đại học Đà Nẵng”.

- Thảo My (2012), Tạp chí kinh tế phát triển, Trường Đại học Kinh tế thành

phố Hồ Chí Minh với bài viết:“Bẩy bước xây dựng một kế hoạch tài chính”.

Các nghiên cứu trên cơ bản đã chỉ ra tầm quan trọng của công tác xây dựng

kế hoạch tài chính (chủ yếu là xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm) đến tình hìnhquản lý tài chính nói chung tại đơn vị, đặc biệt là đối với các trường đại học cônglập Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và trực tiếpđến công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắcnên Luận văn tiến hành đi sâu vào làm rõ thực trạng công tác xây dựng kế hoạch tàichính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc Trên cơ sở tìm ra những ưu điểm,những tồn tại và nguyên nhân để đưa ra những giải pháp thực hiện giúp cho TrườngĐại học Tây Bắc ngày càng phát triển, nâng cao vị thế hoạt động xứng tầm là mộtđại học chủ chốt của vùng Tây Bắc

Về lý thuyết, các công trình công bố trước đã nghiên cứu khá kỹ về trườngđại học công lập, tài chính trong trường đại học công lập nhưng chưa khái quát kếhoạch tài chính là gì, nên trong luận văn này sẽ chọn lọc và kế thừa các nội dụngchính làm nền tảng lý thuyết cho luận văn này và đặc biệt làm rõ kế hoạch tài chínhcủa trường đại học công lập và công tác xây dựng kế hoạch tài chính trong trườngđại học công lập Nội dung này được thể hiện trong chương 2

Chương 2: Lý luận cơ bản về công tác xây dựng kế hoạch tài chính của trường đại học công lập

Một số khái niệm, lý luận cơ bản về công tác xây dựng kế hoạch tài chínhcủa trường đại học công lập tác giả đưa ra như sau:

- Kế hoạch tài chính của trường đại học công lập là một hệ thống các chỉ tiêutài chính mà trường đại học công lập phải đạt được trong kỳ kế hoạch và các giảipháp chủ yếu để đạt được các chỉ tiêu đó Thông thường về mặt thời gian, kếhoạch tài chính trong một trường đại học công lập có thể chia ra nhiều loại: Loạithứ nhất là kế hoạch tài chính dài hạn, thường từ 5 năm trở lên; thứ hai là kếhoạch tài chính trung hạn thường từ 3 đến 5 năm; thứ ba là kế hoạch tài chính

hàng năm và cuối cùng là kế hoạch tài chính ngắn hạn, trong kế hoạch tài chínhngắn hạn thường không quá 12 tháng sắp tới Một bản kế hoạch tài chính baogồm: Kế hoạch thu, Kế hoạch chi, Cấn đối thu chi và hình thành các quỹ Việc xâydựng tốt kế hoạch tài chính sẽ giúp đơn vị chủ động hơn trong việc đề ra các mụctiêu phát triển trong tương lai.

- Các nội dung chủ yếu của công tác xây dựng kế hoạch tài chính của trườngđại học công lập bao gồm: Công tác thu thập thông tin; xây dựng các chỉ tiêu và tổchức tính toán các chỉ tiêu kế hoạch; công tác tổng hợp kế hoạch; phê duyệt và triểnkhai kế hoạch

Chương 3: Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc

Trong chương 3 tác giả vận dụng các nội dung lý thuyết đã chọn lọc, kế thừa

để tiến hành khảo sát số liệu, tình hình trong các năm 2009 - 2013, tiến hành phântích để luận giải cho các đánh giá nhận xét về thực trạng công tác xây dựng kếhoạch tài chính hàng năm tại đơn vị Qua phân tích đánh giá sẽ khẳng định các kếtquả đạt được, chỉ ra các hạn chế và nguyên nhân gây ra chúng

Trước hết, tác giả giới thiệu sơ lược về Nhà trường như sau:

Trường Đại học Tây Bắc được thành lập ngày 23/3/2001, tiền thân là Trường

Sư phạm cấp 2 liên tỉnh (thành lập ngày 30/6/1960)

Là trường Đại học công lập, trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

Địa chỉ trụ sở chính: Tổ 2 - Phường Quyết Tâm - Thành phố Sơn La

Trong những năm qua, công tác xây dựng kế hoạch tài chính tại Trường Đạihọc Tây Bắc có những ưu điểm sau:

Công tác thu thập thông tin để xây dựng kế hoạch tài chính ngày càng đượcchú trọng Chỉ tiêu được xây dựng và tính toán trên sự phối hợp của các phòng chứcnăng chính trong Nhà trường do vậy số liệu mang tính thống nhất cao

Công tác xây dựng kế hoạch tài chính qua các năm đều tuân thủ cơ chế,chính sách pháp luật của Nhà nước và có vận dụng cơ chế, chính sách về quản lý tàichính ở Đại học Tây Bắc Thêm vào đó Đại học Tây Bắc đã chủ động nghiên cứu

và xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ phù hợp với đặc điểm của Trường gắn vớiphương châm “Tiết kiệm ngân sách - Hiệu quả công việc” Quy chế chi tiêu nội bộđược xây dựng hàng năm, công khai trước cán bộ công chức, tạo điều kiện cho cácđơn vị trong trường chủ động chi tiêu, sử dụng kinh phí hợp lý hiệu quả Đây cũng

là căn cứ chính, là hành lang pháp lý hướng dẫn công tác xây dựng các chỉ tiêutrong kế hoạch, góp phần xây dựng chi tiết các phụ lục đi kèm với các chỉ tiêu trong

kế hoạch tài chính hàng năm

Kế hoạch tài chính hàng năm tại Nhà trường luôn đề cao tính tiết kiệm chitiêu các hoạt động không cần thiết để tập trung cho chi nâng cao chất lượng đào tạonên được sự đồng thuận cao đối với cơ quan cấp trên cũng như được sự ủng hộ củatoàn thể đội ngũ cán bộ, giảng viên trong trường

Công tác triển khai kế hoạch đúng người đúng mục, không vi phạm theonhững quy định đề ra, hầu hết các bộ phận trong toàn Trường đều điều chỉnh thựchiện hoạt động sát với kinh phí được phân bổ Việc theo dõi hoạt động và nguồnkinh phí tại đơn vị đối chiếu với Kho bạc được Phòng Kế toán - Tài chính cập nhậtthường xuyên; các chỉ tiêu khi được triển khai luôn được các chuyên viên phụ tráchtại phòng Kế toán - Tài chính phối hợp với bộ phận thực hiện tính toán kỹ lưỡngtheo các văn bản hướng dẫn mới nhất của Nhà nước và của Nhà trường do vậy luôn

có các điều chỉnh hợp lý không xảy ra tình trạng bội chi trong thực hiện kế hoạch

Hạn chế

Công tác thu thập thông tin tuy đã được triển khai đúng người đúng việcnhưng quá trình xử lý thông tin của một số cá nhân chưa đề cao tinh thần tráchnhiệm, số báo cáo còn đại khái và không kịp thời,việc cập nhật thông tin chưa sátvới thời điểm tính toán (nhất là các báo cáo về quy mô lao động và sinh viên trongtoàn Trường còn chưa sát với yêu cầu báo cáo) Bên cạnh đó việc tính toán một sôcác chỉ tiêu kế hoạch còn chưa chuẩn xác với yêu cầu đề ra như: Đối với nhữngkhoản Ngân sách nhà nước cấp theo định mức thì đơn vị lập khá sát theo quy định.Những khoản cấp phát cho chương trình mục tiêu, xây dựng cơ bản, mua sắm trangthiết bị dạy học…thuộc những kinh phí không thường xuyên thì Nhà trường lập dự

toán vượt so với dự toán được phê duyệt, vì tâm lý sợ bị cắt xén khi duyệt của các

cơ quan có thẩm quyền Đây là vấn đề mang tính phổ biến trong dự toán và cấp phátNgân sách nhà nước nói chung cần khắc phục

Hệ thống chỉ tiêu báo cáo qua các năm không thống nhất, một số mẫu biểubáo cáo còn chưa rõ ràng dẫn đến việc chỉ tiêu tính toán do các đơn vị chức năng

thực hiện đưa lên còn chưa đạt yêu cầu, nhiều chỉ tiêu được xây dựng vừa thừa lại

vừa thiếu, những tiêu chí đi kèm chỉ tiêu không đi đúng hướng với yêu cầu đề ragây nên tình trạng thừa, thiếu chi tiết theo “mục”

Quy trình tổng hợp kế hoạch tài chính rất mất thời gian do tất cả các chỉ tiêubáo cáo đều do một Kế toán tổng hợp đảm nhiệm; một số chỉ tiêu do các bộ phậncấp dưới báo cáo lên còn chậm, các luồng thông tin không liên tục qua các năm domột số bộ phận thường có sự luân chuyển chuyên viên thực hiện xây dựng chỉ tiêunên công tác tổng hợp và tham mưu cho lãnh đạo Nhà trường trong việc phê duyệt

kế hoạch còn chưa thực sự kịp thời

Việc quản lý tài chính tại các trung tâm trực thuộc trong Nhà trường cònchưa chặt chẽ, đội ngũ kế toán của trung tâm còn thiếu kinh nghiệm nên các nghiệp

vụ được phản ánh tại trung tâm thời gian qua không rõ ràng Bên cạnh một số cán

bộ kế toán còn chưa đáp ứng được yêu cầu mới của cơ chế quản lý tài chính theohướng tăng cường tính tự chủ của trường như hiện nay, chưa đáp ứng được chứcnăng tham mưu về tài chính cho Ban Lãnh đạo Đại học Tây Bắc, chưa chủ độngtrong thực hiện nhiệm vụ được giao, trình độ công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầutrong thời kỳ mới còn hạn chế

Những nguyên nhân:

Việc nhận thức mục đích, ý nghĩa, nội dung của Nghị định 43/2006/NĐ-CP

về quyền tự chủ tài chính còn chưa đầy đủ, do đó tạo tâm lý lo ngại sau khi đượcchuyển giao quyền tự chủ, Ngân sách nhà nước cấp sẽ giảm đi, chất lượng đào tạo

sẽ giảm hoặc hạn chế phúc lợi trong thu nhập của Đại học Tây Bắc Bên cạnh đócác thông tin, văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định 43/2006/NĐ-CP còn chưađồng bộ, còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện

Công tác lập dự toán phục vụ cho việc xây dựng kế hoạch tài chính hàng

năm tại nhà trường trong một số chỉ tiêu vẫn còn sơ sài, chỉ tập trung vào các chỉtiêu thu, chi chính mà chưa đề cập đến những hoạt động phụ trợ sẽ diễn ra trongnăm kế hoạch

Công tác tổng hợp kế hoạch còn tập trung ở một cá nhân Nhận thức tầm quantrọng trong việc thực hiện báo cáo tại một số bộ phận trong đơn vị còn hạn chế

Trong quá trình triển khai thực hiện kế hoạch trong các năm cũ việc kiểm tra,thanh tra tài chính còn chậm, còn thiếu Đội ngũ thanh tra, kiểm tra việc thực hiện

kế hoạch chưa thực sự sao sát, chưa theo dõi thường xuyên các hoạt động thu, chitoàn Trường Công tác chuyên môn một số đồng chí trong việc xây dựng, kiểm tra,thanh tra kế hoạch còn hạn chế, tính bảo thủ còn cao nên nhiều việc còn xử lý theohướng cứng nhắc, kém hiệu quả

Việc cập nhật các tiến bộ ứng dụng công nghệ thông tin trong việc xây dựng

kế hoạch tài chính nhìn chung chưa tốt

Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc

Trên cơ sở các luận cứ lý thuyết và các kết quả phân tích đánh giá thực trạngluận văn sẽ trình bày một số giải pháp Cụ thể:

Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ công tác xây dựng kế hoạch tài chính

- Liên quan đến Kế hoạch nguồn thu: Hệ thống thông tin chuyên cho mảng

này bao gồm các văn bản, quy định, thông tư của Trường, Tỉnh Sơn la và của Nhànước quy định về đối tượng thu, định mức thu phải cập nhật thường xuyên, luôntrong trạng thái sẵn có báo cáo, khi có yêu cầu phải được chuẩn bị ngay

+ Các thông tin liên quan làm căn cứ tính như: quy mô sinh viên sư phạm,ngoài sư phạm; đối tượng khác phải được Phòng Đào tạo và Phòng Công tácchính trị cập nhật thường xuyên, đảm bảo đến kỳ báo cáo không còn tình trạng sinhviên nghỉ học rồi vẫn đưa vào báo cáo

+ Tiếp tục triển khai tốt việc sử dụng phần mềm Quản lý Đào tạo Edusof chotất cả các Phòng, Ban, Khoa Đây là một hệ thống quản lý chung cho toàn trường từquản lý sinh viên, giảng viên cho đến các đối tượng phải thu, được miễn giảm nên

có thể coi là một hệ thống thông tin rất lớn phục vụ cho xây dựng kế hoạch thu.Trong thời gian tới Nhà trường cần tập huấn cho chuyên viên phụ trách tại các bộphận thường xuyên, điều này sẽ giúp cho việc cập nhật và báo cáo số liệu khi đến

kỳ xây dựng kế hoạch được nhanh chóng và chính xác

- Liên quan đến kế hoạch chi: Các thông tin về thực hiện chi tiêu qua cácnăm cần được lên form sẵn, các chỉ tiêu cần được nối tiếp và có so sánh qua cácnăm như vậy khi xây dựng và trình lên tham mưu cho Hiệu trưởng mới có căn cứ,

từ đó mới cân đối khoản chi nào là cần thiết, phục vụ thực tế cho mục tiêu đã đề ratrong kế hoạch, tránh được tình trạng lãng phí

+ Cần có chuyên viên phụ trách lưu trữ và thu thập, cập nhật thường xuyênđảm bảo số liệu đưa vào kế hoạch sát thực với tình hình hoạt động tại Nhà trường,trình được ngay khi có yêu cầu báo cáo

Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu và phương pháp tính các chỉ tiêu của kế hoạch tài chính

Hệ thống chỉ tiêu phải được xây dựng đầy đủ và có tính nối tiếp qua cácnăm, các chỉ tiêu phải được cập nhật kịp thời đúng theo quy định mới của Nhà nướcban hành

Các phụ lục tính toán chỉ tiêu kế hoạch qua các năm mà mỗi cá nhân thựchiện cần được mỗi cá nhân bảo quản cẩn thận, điều này sẽ giúp rút ngắn thời giantrong năm kế hoạch tiếp theo khi việc tính toán chỉ cần thay đối số lượng (trong khicác định mức của chỉ tiêu không đổi), khi có định mức thay đổi về các mục nhỏtrong thu, chi thì cần phải nhập dữ liệu mới để tính

Lập kế hoạch tài chính phải phản ánh đầy đủ các nguồn tài chính và chi tiêu

từ các nguồn này, tránh trường bỏ sót chỉ tiêu cho dù là nhỏ nhất

Đổi mới quy trình tổng hợp kế hoạch tài chính

Trong thời gian tới quy trình tổng hợp cần được tách bạch rõ ràng trước khichuyển về cho Kế toán tổng hợp Theo đó tất cả các chỉ tiêu tính toán ban đầu trongbản kế hoạch cần được Kế toán trưởng và Kế toán phó chia ra sao cho các mục có

sự liên kết khi tính toán Theo đó có hai nội dung chính đó là xây dựng Kế hoạch

thu và Kế hoạch chi (việc cân đối sẽ là việc cuối cùng được thực hiện do lãnh đạophòng Kế toán) sẽ phải được chia ra cho hai chuyên viên trong phòng đảm nhận.

Sau khi nhận hết các thông tin và tính toán xong các chỉ tiêu đưa vào cácmục theo yêu cầu của bản kế hoạch tài chính, hai chuyên viên được phân côngnhiệm vụ sẽ gửi lên lãnh đạo phòng Kế toán - Tài chính xem xét và chỉ đạo Khi cácchỉ tiêu được tính cụ thể, rõ ràng, hợp lý với yêu cầu đề ra được Trưởng phòng Kếtoán chấp thuận, Phó phòng Kế toán sẽ chuyển hết các chỉ tiêu này vào bản kếhoạch tài chính theo form thực hiện theo yêu cầu của Vụ Kế hoạch tài chính vàcũng với Trưởng phòng tham mưu cho Ban giám hiệu trực tiếp phê duyệt

Kiện toàn và nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ phòng Kế toán - Tài chính

Tiếp tục kiện toàn đội ngũ kế toán:

- Đối với phòng Kế toán - Tài chính: Nhà trường cần tuyển thêm 02 cán bộ

kế toán để thực hiện công tác thu phí, lệ phí và theo dõi hoạt động của các trung tâm

- Đối với các trung tâm: Trong 8 trung tâm hiện nay có mặt tại Nhà trườngmới có 3 trung tâm có kế toán riêng do vậy trong thời gian tới cần bổ sung thêm kếtoán tại các trung tâm còn thiếu (vì mỗi trung tâm này đều hoạt động như một đơn

vị độc lập nên phải tuyển các kế toán có kinh nghiệm, bao quát được hoạt động tại

bộ phận đảm nhiệm) để theo dõi, lên sổ chi tiết hoạt động vào cuối kỳ báo cáo, thựchiện đúng theo quy định của đơn vị có thu (sử dụng con dấu riêng)

Nâng cao năng lực chuyên môn:

- Đội ngũ cán bộ kế toán phải được xây dựng trên nguyên tắc chuẩn hóa

về năng lực, nghiệp vụ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp Muốn làm tốt việcnày phải thực hiện tốt khâu tuyển dụng, sắp xếp bố trí công việc, đến khâu đàotạo bồi dưỡng theo hướng chuẩn hóa Trong đó thực hiện cơ chế tuyển dụng mộtcách nghiêm túc, công khai, minh bạch khách quan dựa trên các tiêu chí chấtlượng, năng lực chuyên môn

- Thường xuyên có sự kiểm tra đánh giá chất lượng công tác của từng cán bộ

để một mặt vừa đảm bảo thực thi công việc một cách hiệu quả, vừa có phương ánxây dựng củng cố đội ngũ cán bộ kề cận Thực hiện công tác xây dựng các chỉ tiêu

kế hoạch ứng với chuyên môn của từng người, đảm bảo mỗi nhiệm vụ cán bộ đều

có định hướng ứng với mảng công việc mình đảm nhận để góp phần bổ sung vàođịnh hướng phát triển toàn trường

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc xây dựng kế hoạch tài chính.

Mua sắm trang thiết bị như máy vi tính, nối mạng quản lý từ kế toán chi tiết,

kế toán tổng hợp, kế toán tài sản, kế toán học phí…việc kết nối này sẽ giúp cácphần hành kế toán liên kết với nhau, rút ngắn được thời gian báo cáo khi đến kỳ xâydựng kế hoạch

Đối với ứng dụng tin học trong công tác kế toán cần đạt các yêu cầu:

- Dễ dàng trong thao tác, đảm bảo các yêu cầu hạch toán, cả giá trị lẫn

số lượng

- Biểu mẫu thống nhất đúng với quy định chung hiện hành

- Nhiều phần hành kế toán cùng được thực hiện thuận lợi

- Đảm bảo việc đối chiếu số liệu kế toán chi tiết với tổng hợp dễ dàng

- Các số liệu kế toán cần thiết cho điều hành quản lý phải được khai thác kịpthời và hiệu quả

Đi đôi với trang bị máy móc thiết bị tin học, cần đào tạo đội ngũ cán bộquản lý tài chính thành thạo về tin học để khai thác có hiệu quả hệ thống máymóc thiết bị Thực hiện tốt công việc trên, sẽ giúp cho công tác quản lý tài chính

ở Trường nói chung và công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm nói riêngngày càng hoàn thiện

Để các giải pháp có tính khả thi, đạt kết quả đề ra, cần sự đồng thuận của cáccấp lãnh đạo, sự nỗ lực của mỗi cán bộ nhân viên làm công tác quản lý tài chính,cán bộ trực tiếp tham gia xây dựng kế hoạch tài chính và của mỗi cán bộ, giảng viêntrong toàn hệ thống Đại học Tây Bắc

cao b¸ l©m

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÂY DỰNG

KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH HÀNG NĂM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

Chuyªn ngµnh: qu¶n trÞ kinh doanh tæng hîp

ngêi híng dÉn khoa häc: pgs.ts trÇn viÖt l©m

Hµ Néi - 2014

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Không phải ngẫu nhiên mà trong những năm kháng chiến gian khổ khi cái ăncòn thiếu, giặc ngoại xâm còn đang hoành hành, Đảng và Nhà nước ta vẫn phải mấtbao công sức để diệt giặc dốt Nói ra điều này để một lần nữa khẳng định tầm quantrọng của giáo dục trong quá trình xây dựng và phát triển của đất nước là không thểthay thế

Ngày nay khi cái dốt đã bị đẩy lùi, nền giáo dục nước nhà lại đang phải gánhtrên mình trách nhiệm đổi mới căn bản, toàn diện theo hướng chuẩn hoá, hiện đạihoá, xã hội hoá, dân chủ hoá, hội nhập hoá quốc tế và thực hiện đổi mới cơ chế tàichính giáo dục Việc đổi mới này là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo nguồn nhân lựcchất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Thực hiện đổi mới cơ chế tài chính giáo dục, việc nhà nước trao quyền tựchủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp có thu hoạt động trong lĩnh vựcgiáo dục đào tạo đặc biệt là giáo dục đại học đã giúp các trường đại học công lậpchủ động hơn trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động vànguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi khả năng củađơn vị để cung cấp dịch vụ đào tạo với chất lượng cao cho xã hội, tăng nguồn thunhằm từng bước cải thiện thu nhập cho cán bộ viên chức Mặt khác qua trao quyền

tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong lĩnh vực giáo dục còn nhằm mục đích thực hiệnchủ trương xã hội hoá giáo dục, huy động đóng góp của cộng đồng để phát triển sựnghiệp giáo dục, từng bước giảm dần bao cấp từ ngân sách nhà nước

Để phù hợp với xu thế phát triển chung của giáo dục đại học, Trường Đạihọc Tây Bắc đã và đang tích cực cải cách, đổi mới cơ chế quản lý tài chính trong đó

có việc xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm Là trường đại học trọng điểm củavùng Tây Bắc được nhà nước trao một phần tự chủ tài chính đã đem lại nhữngchuyển biến rất lớn trong hoạt động huy động, sử dụng nguồn lực tài chính, thúcđẩy quá trình giáo dục - đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế -

xã hội của đất nước Tuy nhiên, đánh giá khách quan phải thấy rằng, nguồn lực tàichính đó vẫn chưa đủ mạnh, công tác quản lý tài chính còn nhiều bất cập và hạnchế, thực trạng xây dựng kế hoạch tài chính còn một số vấn đề tồn tại như: chưa có

sự ăn khớp giữa các bộ phận chức năng trong việc xây dựng; một số chỉ tiêu tínhcòn chưa có căn cứ rõ ràng, thiếu chính xác, trình độ của một vài cá nhân tham giachưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các hoạt

động của Nhà trường trong kế hoạch nên em đã quyết định chọn đề tài “Hoàn thiện

công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại trường Đại học Tây Bắc” với

mong muốn đóng góp thiết thực cho việc hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch tàichính hàng năm tại đơn vị, góp phần vào mục tiêu phát triển chung của Nhà trường

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Về mặt lý luận: Khái quát những vấn đề cơ bản về công tác xây dựng kếhoạch tài chính hàng năm tại các trường đại học công lập

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tạitrường đại học công lập

Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: Trường Đại học Tây Bắc

- Về thời gian: Phân tích thực trạng trong giai đoạn 2009 - 2013, đề xuất cácgiải pháp đến năm 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với định lượng

Kế thừa kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước để làm rõ vấn đề đặt ra

- Mẫu và phương pháp thu thập số liệu

Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp từ các tài liệu có sẵn (Số liệu được thu

thập từ năm 2009 đến năm 2013); số liệu sơ cấp từ điều tra phỏng vấn các đơn vịtrực tiếp liên quan đến việc xây dựng kế hoạch tài chính của nhà trường và một sốđơn vị bên ngoài có liên quan

+ Thông tin số liệu thứ cấp:

Các thông tin được đúc rút từ các kết luận của số liệu báo cáo tài chính quacác năm tại nhà trường như: kế hoạch thực hiện ngân sách và báo cáo tài chính từnăm 2009 đến nay Bên cạnh đó tác giả còn sử dụng thông tin từ các bài báo, tạpchí, tài liệu tham khảo trên mạng để phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài

+ Thông tin số liệu sơ cấp:

Thu thập ý kiến của ban lãnh đạo, cán bộ viên chức nhà trường có liên quan,đặc biệt là Phòng Kế toán - Tài chính thông qua phỏng vấn trực tiếp về vấn đề xâydựng kế hoạch tài chính

- Phương pháp phân tích xử lý số liệu: Các thông tin thu thập được đưa vàofile Excel và Word để phân tích, so sánh,…Kết hợp sử dụng kiến thức tổng hợpthuộc chuyên ngành kinh tế để đưa ra kết quả sơ bộ Ngoài ra, để tăng tính kháchquan, khoa học và thuyết phục trong lựa chọn giải pháp tác giả thực hiện khảo sát ýkiến đối với một số nhà quản lý, cán bộ viên chức phòng Kế toán - Tài chính và cán

bộ Vụ Kế hoạch Tài chính - Bộ Giáo dục và Đào tạo để các kết quả phân tích đưa ra

là có căn cứ cụ thể và sát thực với tính hình thực tiễn

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục và danh mục tài liệu thamkhảo, nội dung luận văn được chia làm 4 chương như sau:

Chương 1: Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu có liên quan đến

đề tài.

Chương 2: Lý luận cơ bản về công tác xây dựng kế hoạch tài chính của

trường đại học công lập.

Chương 3: Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm tại

Trường Đại học Tây Bắc.

Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch tài

chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc.

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN

CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1 Phân tích các công trình nghiên cứu

Trần Ngọc Hà (2010), “Xây dựng Chiến lược tài chính cho bệnh viện Phụ Sản Hà Nội đến năm 2015”, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trong bài viết tác giả Trần Ngọc Hà đã phân tích đánh giá các mặt hoạt động củabệnh viện Phụ Sản Hà Nội trong thời gian qua cũng như những yếu tố ảnh hưởngđến hoạt động của bệnh viện Trong phân tích vấn đề tác giả có sử dụng một sốbảng biểu về dự toán thu đến năm 2015, dự toán chi thường xuyên đến năm 2015,

dự toán chênh lệch thu chi đến năm 2015, dự toán chi thu nhập tăng thêm đến năm2015 để làm căn cứ xây dựng chiến lược cho đơn vị đến năm 2015 Trên cơ sởphân tích tình hình tài chính tại bệnh viện Phụ Sản Hà Nội tác giả có đưa ra nămgiải pháp trong đó đề cập đến công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm, tuynhiên công tác này được thực hiện như thế nào thì tác giả lại chưa chỉ ra được

Nguyễn Tấn Lượng (2011),“Hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn

Thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM Trong vấn đề nghiên cứu, tác giảNguyễn Tấn Lượng đã chỉ ra khá rõ nét công tác quản lý tài chính tại các trường đạihọc công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ sở nghiên cứu tác giả đãchỉ ra được tình hình chung của các trường đó là: đang dần phát triển để giảm sựcan thiệp trực tiếp của cơ quan quản lý nhà nước; tạo điều kiện cho các trường chủđộng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài chính gắn với chất lượng đào tạo (nhưtiết kiệm chi phí, chống lãng phí) Đa dạng hóa và tăng nguồn thu sự nghiệp, nguồntài trợ từ doanh nghiệp, các dự án Đời sống cán bộ viên chức từ đó được nâng lên

Tuy nhiên do điều kiện kinh tế, văn hóa tại các vùng miền trên cả nước làkhác nhau nên vấn đề nghiên cứu chưa thể áp dụng trên diện rộng cả nước, bên

cạnh đó một khía cạnh quan trọng trong quản lý tài chính là việc xây dựng kế hoạchtài chính hàng năm tại các trường đại học này chưa được tác giả trình bày cụ thể

Trần Đức Cân (2012), “Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính các trường đại học công lập ở Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Về

mặt lý luận, luận án đã làm rõ bản chất của tự chủ tài chính, cơ chế tự chủ tài chính;phân tích các nhân tố ảnh hưởng, tổng kết bài học kinh nghiệm của một số nước từ

đó đưa ra 06 tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của cơ chế tự chủ tài chính, đặcbiệt tác giả đã đưa ra một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả ban đầu của cơ chế tự chủ tàichính như: Qui mô, cơ cấu vốn; cơ cấu chi phí; suất đầu tư trên sinh viên; số lượngbài báo, công trình khoa học; số lượng, cơ cấu đội ngũ giảng viên; tỷ lệ sinh viêntrên giảng viên; diện tích đất đai;

Về mặt thực tiễn, luận án tiến hành phân tích thực trạng, những thuận lợi,khó khăn của cơ chế tự chủ tài chính hiện nay từ góc độ của các trường đại họccông lập Đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả, tính linh hoạt, tính công bằng, tính ràngbuộc, tính đồng thuận của các trường đối với cơ chế hiện hành (Nghị định 43/2006/NĐ-CP) Từ đó, đưa ra giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính phù hợp vớihoàn cảnh Việt Nam

Có thể nói đây là một đề tài tổng quan về vấn đề tự chủ tài chính cho cáctrường đại học công lập ở Việt Nam, tuy nhiên để ứng dụng cho một đơn vị cụ thể

sẽ gặp khó khăn vì đề tài chỉ mang tính phô tả thực trạng và đưa ra giải pháp chungcho một số đông các trường, có trường tự chủ tài chính là hoàn toàn nhưng cũngcòn nhiều trường chỉ mới đáp ứng được một phần tự chủ chi thường xuyên Trongluận văn tác giả còn chưa đề cập đến việc xây dựng kế hoạch tài chính mà chủ yếunghiên cứu bên mảng quản lý tài chính

Đỗ Văn Nhân (2012), “Quản lý tài chính ở Đại học Đà Nẵng”, Luận án Tiến

sĩ, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh Luận án đã tổng quan

tình hình nghiên cứu về quản lý tài chính ở trường đại học công lập trên cơ sở phântích và làm rõ đặc điểm nội dung, nguyên tắc, vai trò của công tác quản lý tài chính

và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài chính ở trường đại học Từ đó tác

giả đã chỉ ra một số hạn chế trong vấn đề tài chính tại Đại học Đã Nẵng: Nguồnngân sách nhà nước cấp chỉ đủ nhu cầu chi thường xuyên, nguồn tài chính vẫn cònphụ thuộc nhiều vào nguồn ngân sách nhà nước cấp hàng năm, nguồn kinh phí dotrường huy động còn chiếm tỉ trọng nhỏ Việc khai thác các nguồn ngoài Ngân sáchnhà nước cũng còn nhiều bất cập, chưa có kế hoạch, định hướng rõ nét về cácnguồn gốc có thể khai thác và hướng sử dụng các nguồn này Trên các hạn chế chỉ

ra tác giả có đề cập đến những nguyên nhân chủ yếu bao gồm: đơn vị đang thiếuchiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo đại học có chất lượng cao gắn với chiếnlược huy động nguồn và sử dụng nguồn tài chính; Cơ chế, chính sách về thu - chi,mức thu - chi tài chính chậm đổi mới dẫn đến sự cản trở quản lý tài chính hiệu quả;việc phân công, phân cấp trách nhiệm trong quản lý tài chính ở Trường Đại học ĐàNẵng với các trường thành viên và ngay trong nội bộ trường thành viên chưa rõràng, rành mạch dẫn đến chồng chéo, kém hiệu quả; bộ máy quản lý tài chính vàcông tác kiểm tra giám sát tài chính còn chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu của quátrình quản lý tài chính theo mục tiêu phát triển của trường Giải pháp tác giả đưa ra

để giải quyết các tồn tại trên bao gồm: xây dựng mô hình quản lý tài chính và thiếtlập cơ chế vận hành; đổi mới, hoàn thiện quản lý thu; đổi mới, hoàn thiện quản lýthu trong hệ thống giải pháp tác giả đưa ra có đề cập đến việc hoàn thiện xây dựng

kế hoạch tài chính, theo đó tác giả đã chỉ ra việc xây dựng kế hoạch tài chính cầncăn cứ vào hệ thống định mức chi đào tạo thường xuyên cho mỗi sinh viên, kếhoạch cần đảm bảo phù hợp với các chế độ chính sách, nhất là các chế độ đối vớisinh viên và giảng viên Tuy nhiên giải pháp này tác giả mới chỉ khái quát và đưa

ra các căn cứ pháp lý là chính mà chưa đi vào cụ thể công tác xây dựng kế hoạch tàichính cần phải thực hiện như thế nào Nhìn chung luận án của tác giả Đỗ Văn Nhân

đã làm sáng rõ vấn đề quản lý tài chính tại một trường đại học, cụ thể tại trường Đạihọc Đà Nẵng, phân tích đánh giá đúng thực trạng quản lý tài chính ở Đại học ĐàNẵng trong những năm qua, rút ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhâncủa những hạn chế, từ đó đề xuất những phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằmnâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở Đại học Đà Nẵng trong thời gian tới Tuy

nhiên một vấn đề cũng rất quan trọng để hoàn thiện quản lý tài chính đó là công tácxây dựng kế hoạch tài chính thì tác giả mới chỉ khái quát chưa trình bày cụ thể.

Thảo My (2012), “Bẩy bước xây dựng một kế hoạch tài chính”, Tạp chí kinh

tế phát triển, Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh Trong bài viết tác giả

có chỉ ra các bước bao gồm: Nghiên cứu, xác định nhu cầu tài chính, thu thập dữliệu tài chính, phát triển kế hoạch tài chính, trình bày kế hoạch tài chính, triển khai

kế hoạch tài chính, giám sát kế hoạch tài chính Các bước công việc được chỉ racách thức thực hiện rất rõ ràng tuy nhiên hệ thống các bước công việc này mangtính ứng dụng cao cho xây dựng kế hoạch tài chính tại doanh nghiệp, có một sốđiểm khác khi nhìn sang kế hoạch tài chính của đơn vị sự nghiệp đặc biệt là cáctrường đại học công lập Các bước xây dựng một kế hoạch tài chính mà tác giả đưa

ra có nội dung chủ yếu tập trung theo hướng tiết kiệm chi phí và tối đa hóa lợinhuận, khác hẳn với kế hoạch tài chính của trường đại học công lập khi các chỉ tiêuđược xây dựng không nhằm vào lợi nhuận mà hướng về phục vụ lợi ích cộng đồng

và xã hội Tuy nhiên xét về tổng thể đây là các bước khái quát nhất mà tất cả cácđơn vị đều phải thực hiện khi tiến hành xây dựng một kế hoạch tài chính

Hạn chế của các công trình đã thực hiện

Một là, Quan điểm trong các nghiên cứu vẫn giới hạn trường đại học công

lập là đơn vị sự nghiệp có thu Chưa làm rõ bản chất, vai trò của các trường trongnền kinh tế thị trường hội nhập quốc tế (do Nhà trường là đơn vị cung cấp dịch vụ,đáp ứng nhu cầu sản xuất, nhu cầu xã hội)

Hai là, Các kết quả nghiên cứu chỉ mang tính chuyên biệt về một nội dung

như công tác kế toán chưa có điều kiện sử dụng số liệu để phân tích, làm rõ tácđộng của cơ chế tới việc mở rộng, đa dạng hóa nguồn thu; đổi mới, nâng cao chấtlượng Đặc biệt, chưa phân tích sâu khái niệm, bản chất tự chủ tài chính; cách phân

bổ ngân sách; cơ cấu thu chi; đánh giá hiệu quả nguồn ngân sách cấp Giải pháp chimang tính gợi mở, đơn lẻ cho một trường, một khối trường, chưa khái quát chungcho các trường Số liệu minh họa trong các phân tích, kết luận còn ít

Ba là, Vấn đề nghiên cứu chỉ chú trọng “phần thân” trong vấn đề tài chính tại

các đơn vị sự nghiệp công lập (hầu hết là các trường đại học công lập) đó là việc

quản lý tài chính hay nói cách khác là quản lý các quỹ sao cho tốt mà chưa làm rõđược việc xây dựng kế hoạch tài chính được tiến hành như thế nào, căn cứ vào chỉtiêu gì Việc xây dựng kế hoạch tài chính có thể coi là phần mở cho mọi vấn đềquản lý, nó dẫn dắt công tác quản lý theo đúng mục tiêu ban đầu trong bản kếhoạch Đây chính là một nội dung mới và còn thiếu mà tác giả bài viết muốn làm rõ.

1.2 Định hướng nghiên cứu của luận văn

Để giải quyết vấn đề tác giả sẽ khái quát những vấn đề cơ bản về tàichính, công tác xây dựng kế hoạch tài chính Làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đếnvấn đề xây dựng kế hoạch tài chính tại các trường đại học công lập để làm cơ sởcho việc phân tích tình hình xây dựng kế hoạch tài chính hàng năm ở Trường Đạihọc Tây Bắc

Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng kế hoạch tài chính hàngnăm ở Trường Đại học Tây Bắc từ năm 2009 đến năm 2013, rút ra những mặt làmđược và chưa được, chỉ ra rõ những nguyên nhân tồn tại, hạn chế Sau đó sẽ đề xuất

ra những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch tài chínhhàng năm tại đơn vị

Các giải pháp hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch tài chính hàng nămnhằm góp phần rút ngắn thời gian xây dựng kế hoạch, gắn trách nhiệm cụ thể vớitừng bộ phận chức năng tham gia, nâng cao năng lực và trình độ của đội ngũ chuyênviên trực tiếp và gián tiếp xây dựng kế hoạch tài chính với mục đích cuối cùng làbản kế hoạch tài chính hàng năm phải có tính sát thực trong hoạt động thực tiễn tạiNhà trường, giúp giảm thiểu được các khoản chi không cần thiết để tăng cường đầu

tư cho hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, thu hút tuyển sinh nhằm tăngnguồn thu, tăng tính tự chủ trong hoạt động quản lý tài chính, đáp ứng các nhu cầungày càng tăng về nguồn tài chính cho sự phát triển của Nhà trường

Tác giả xin cam đoan số liệu trong luận văn này là những thông tin xác

thực, nguồn gốc trích dẫn rõ ràng và đề tài “Hoàn thiện công tác xây dựng kế

hoạch tài chính hàng năm tại Trường Đại học Tây Bắc” được trình bày là do

chính tác giả nghiên cứu và thực hiện, đây là đề tài chưa có tác giả nào nghiêncứu từ trước đến nay

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP

2.1 Các khái niệm

2.1.1 Trường đại học công lập

2.1.1.1 Khái niệm trường đại học công lập

Theo Luật giáo dục đại học ban hành tháng 6/2012, trường đại học công lập

là một cơ sở giáo dục đại học công lập thuộc sở hữu nhà nước, do Nhà nước đầu tư,xây dựng cơ sở vật chất, cung cấp trang thiết bị dạy học, bố trí cán bộ quản lý và độingũ nhà giáo giảng dạy trong đó nhà nước thống nhất quản lý về mục tiêu, chươngtrình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, qui chế thi cử và hệ thống vănbằng Kinh phí hoạt động thường xuyên của trường Đại học công lập chủ yếu do Ngânsách nhà nước cấp, bên cạnh đó, trường có thêm kinh phí từ nguồn thu học phí, lệ phí

và thu khác được giữ lại để đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên của trường

Trường đại học công lập là đơn vị vừa mang đặc điểm của đơn vị sự nghiệp

có thu vừa mang đặc trưng riêng về lĩnh vực hoạt động giáo dục và được xác địnhdựa trên những tiêu chuẩn sau:

- Có văn bản quyết định thành lập trường của cơ quan có thẩm quyền ởTrung ương hoặc địa phương

- Được nhà nước cấp kinh phí và tài sản để hoạt động thực hiện nhiệm vụchính trị, chuyên môn và được phép thực hiện một số khoản thu phí, lệ phí theo chế

2.1.1.2 Những đặc điểm chủ yếu của trường đại học công lập

Trường đại học công lập là đơn vị sự nghiệp có thu

Đơn vị sự nghiệp có thu là đơn vị sự nghiệp hoạt động do cơ quan có thẩmquyền của Nhà nước quyết định thành lập Có hai loại đơn vị sự nghiệp có thu: đơn

vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt làđơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí) và đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm mộtphần chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm mộtphần chi phí) Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí là đơn vị có nguồn thuchưa trang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên

Hoạt động của các trường đại học công lập nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội

Đặc điểm hoạt động của các trường đại học công lập không nhằm vào lợinhuận mà hướng về phục vụ lợi ích cộng đồng và xã hội Hoạt động giáo dục - đàotạo nhằm mục đích đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trithức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực,đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

VD: Nhà trường của các cơ quan hành chính nhà nước, của tổ chức chính trị, tổchức chính trị - xã hội có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cho đất nước.Nhà trường của lực lượng vũ trang nhân dân có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng sĩ quan,

hạ sĩ quan, quân dân chuyên nghiệp và công nhân quốc phòng; bồi dưỡng cán bộ lãnhđạo, cán bộ quản lý nhà nước về nhiệm vụ và kiến thức quốc phòng, an ninh

Giáo dục và Đào tạo theo nguyên tắc lý luận gắn với thực tiễn

Hoạt động Giáo dục - Đào tạo được thực hiện theo nguyên tắc học đi đôi vớihành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáodục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội,

Hoạt động của trường đại học công lập là rất đa dạng, bắt nguồn từ nhu cầuphát triển kinh tế xã hội và vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế Mục đích hoạtđộng của các trường đại học công lập là phục vụ lợi ích cộng đồng, xã hội, đất

nước Trong quá trình cung cấp hàng hoá, dịch vụ công cho xã hội, nhà trường đượcphép tạo lập nguồn thu nhập nhất định thông qua các khoản thu phí và các khoảnthu từ cung ứng dịch vụ do Nhà nước quy định để trang trải các khoản chi tiêu.Việc xây dựng và quản lý tài chính của đơn vị phải tuân thủ theo những quy địnhpháp lý và quy định về quản lý tài chính của Nhà nước Tùy theo đặc điểm tạolập nguồn thu của các trường, Nhà nước áp dụng cơ chế tài chính thích hợp đểcác trường thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình Phù hợp với xu hướngcải cách khu vực công trong bối cảnh chuyển đổi nền kinh tế thị trường và hộinhập, Nhà nước thực hiện chính sách đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối vớicác trường theo hướng nâng cao quyền tự chủ tài chính nhằm nâng cao chất lượngdịch vụ công phục vụ xã hội.

Trường đại học công lập có những đặc điểm khác với cơ quan hành chính

Cơ quan hành chính là những tổ chức cung cấp trực tiếp các dịch vụ hànhchính công cho người dân khi thực hiện chức năng quản lý nhà nước của mình Đó

là các dịch vụ an ninh, quốc phòng, quản lý hành chính nhà nước, bảo đảm phápluật…Các dịch vụ hành chính công được cung cấp theo luật định, với chất lượngđồng nhất cho mọi người tiêu dùng và được chi trả trực tiếp bằng ngân sách Nhànước Dịch vụ hành chính công là chức năng của cơ quan hành chính nhà nước, làtrách nhiệm và nghĩa vụ của bộ máy Nhà nước với nhân dân và chỉ có Nhà nước có

đủ thẩm quyền thực hiện chức năng đó Nhà nước, với tư cách là một tổ chức côngquyền, phải có nghĩa vụ cung cấp các dịch vụ này cho nhân dân, còn người dân cónghĩa vụ đóng góp cho Nhà nước dưới hình thức thuế để đảm bảo phần tài chínhcho các dịch vụ này Như vậy, quan hệ trao đổi các dịch vụ hành chính công khôngphản ánh quan hệ thị trường, mà phản ánh quan hệ nghĩa vụ của Nhà nước vàphương tiện thực hiện nghĩa vụ do xã hội công dân cung cấp Người sử dụng dịch

vụ có thể trả một phần hoặc không phải trả tiền cho việc sử dụng dịch vụ đó, nhưngphải đóng thuế để chi trả cho chúng Chính vì vậy cơ quan hành chính chỉ được tựchủ tài chính trong phần kinh phí ngân sách nhà nước bao cấp (cơ chế khoán chi),không được tự do mở rộng dịch vụ và nguồn thu Dịch vụ và nguồn thu là cố địnhtheo luật Trong khi đó, khác với dịch vụ hành chính, dịch vụ của các trường đại

học công lập cung ứng có thể cạnh tranh với khu vực tư nhân và cung ứng theo nhucầu nên các đơn vị này được phép khai thác và mở rộng nguồn thu từ các hoạt động

sự nghiệp của mình Đặc điểm khác biệt này cho phép các trường đại học công lập

có thể hoạt động tự chủ tài chính

Trường đại học công lập có những điểm khác với loại hình doanh nghiệp

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải tuân thủ nguyên tắchạch toán kinh doanh, hướng tới mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận bằng cách tự bù đắpchi phí và có lãi Doanh nghiệp phải hoạt động theo các quy luật thị trường Trườngđại học công lập không hoàn toàn theo cơ chế thị trường và không coi lợi nhuận làmục tiêu hàng đầu của mình Các đơn vị này được xếp vào khu vực phi lợi nhuận

Trường đại học công lập tạo ra những sản phẩm đặc biệt vừa mang tính phục

vụ chính trị - xã hội, vừa mang tính hàng hoá đòi hỏi phải bù đắp chi phí Với chứcnăng phục vụ xã hội, sản phẩm của hoạt động sự nghiệp không thể đo bằng giá trịtiền tệ hữu hình Những đơn vị tạo ra sản phẩm đó không thể và càng không hạchtoán được lỗ lãi đơn thuần bởi sản phẩm của nó thuộc chức năng phục vụ nhân dân,phục vụ xã hội Mặt khác, mỗi sản phẩm này đều mang trong nó giá trị đã hao phí

để tạo ra nó Để tái sản xuất giản đơn, trường đại học công lập phải thu lại từ ngânsách nhà nước và từ chi trả của người hưởng thụ

Hiệu quả hoạt động của trường đại học công lập không đơn thuần đo đếmbằng tiền, mà thường được tính bằng các giá trị phi tiền tệ Chính vì thế, việc đánhgiá hiệu quả hoạt động của các đơn vị này thường khó khăn

2.1.1.3 Phân loại trường đại học công lập

Thông qua nguồn thu có thể chia trường đại học công lập ra làm hai loại:không có thu và có thu:

- Trường đại học công lập không có thu: là đơn vị được Nhà nước cấp toàn

bộ kinh phí để đảm bảo hoạt động của đơn vị và kinh phí được cấp không hoàn lạitrực tiếp Tiêu biểu cho các trường loại này là các học viện, trường học của ngànhcông an, quân đội

- Trường đại học công lập có thu, loại này gồm hai nhóm như sau:

+ Trường đại học công lập có thu tự đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động

thường xuyên: Là các đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp ổn định, bảo đảmđược toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, ngân sách nhà nước không phải cấpkinh phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị Điển hình là các trường đào tạocác khối ngành ngoài sư phạm, người học phải đóng toàn bộ học phí.

+ Trường đại học công lập có thu tự đảm bảo một phần kinh phí hoạt độngthường xuyên: Là các đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp nhưng chưa tựtrang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, ngân sách nhà nước phải cấpmột phần chi phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị Điển hình là các đơn

vị đào tạo xen ngành, vừa đào tạo khối ngành sư phạm vừa đào tạo khối ngànhngoài sư phạm

2.1.2 Kế hoạch tài chính của trường đại học công lập

2.1.2.1 Khái niệm

- Tài chính

Kế thừa những nghiên cứu khác nhau về khái niệm tài chính, có thể xem xéttiếp cận phạm trù này dưới hai giác độ sau:

Về hình thức: Tài chính là sự vận động của các dòng tiền tệ gắn liền với

quyền sở hữu hoặc chiếm dụng của mỗi chủ thể trong những khoảng thời gian nhấtđịnh Sự vận động của các dòng tiền thuộc mỗi chủ thể được nhìn nhận rõ nét nhấtthông qua hai mặt hoạt động thu, chi quỹ tiền tệ của chính mỗi chủ thể đó

Về nội dung: Tài chính là các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối

giá trị của cải xã hội giữa các chủ thể trong những không gian, thời gian nhất định

Hợp nhất cả hình thức và nội dung, khái niệm tài chính được hiểu như sau:Tài chính là sự vận động của các dòng tiền thuộc các quỹ tiền tệ của các chủ thểtrong nền kinh tế Nó phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phânphối giá trị của cải xã hội trong những không gian, thời gian cụ thể

- Tài chính trong trường đại học công lập

Là một phạm trù kinh tế phản ánh các khoản thu, chi bằng tiền của các quỹtiền tệ trong trường đại học hay nói cách khác là sự hình thành và sử dụng các quỹgắn với các nguồn như: nguồn ngân sách nhà nước cấp; nguồn thu hoạt động sự

nghiệp; nguồn thu từ hoạt động cung ứng dịch vụ, sản xuất kinh doanh trong nhàtrường Xét về hình thức nó phản ánh sự vận động và chuyển hóa của các nguồn lựctài chính trong quá trình sử dụng các quỹ bằng tiền Xét về bản chất nó là nhữngmối quan hệ tài chính biểu hiện dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá trình hìnhthành và sử dụng các quỹ bằng tiền nhằm phục vụ cho sự nghiệp đào tạo nguồnnhân lực cho đất nước Một số quỹ chính trong trường đại học công lập như quỹtiền lương và một số quỹ trích theo lương bao gồm: quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảohiểm thất nghiệp, quỹ bảo hiểm y tế, quỹ công đoàn Bên cạnh đó còn một số quỹđược hình thành sau khi cân đối thu chi trong kỳ tính toán Trong đó:

Quỹ tiền lương

Quỹ tiền lương là toàn bộ tiền lương tính theo số cán bộ công nhân viên củađơn vị do Nhà nước cấp hạn mức kinh phí để chi trả bao gồm các khoản:

- Tiền lương tính theo thời gian

- Lương cho cán bộ hợp đồng chưa vào biên chế

- Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian ngừng công tác donguyên nhân khách quan, trong thời gian được điều động công tác nghĩa vụ theochế độ quy định như: nghỉ phép, thời gian đi học

- Các khoản phụ cấp làm thêm giờ

- Các khoản tiền thưởng có tính chất thường xuyên như: thưởng thành tích,thưởng năng suất lao động

- Các khoản học bổng, sinh hoạt phí

Phân loại quỹ tiền lương: Về phương diện hạch toán tiền lương của cán bộcông nhân viên, quỹ tiền lương được chia thành:

+ Tiền lương chính: là tiền lương trả cho cán bộ công nhân viên trong thờigian làm việc, làm việc thực tế bao gồm lương trả theo cấp bậc và các phụ cấp kèmtheo như: phụ cấp chức vụ, phụ cấp tai nạn, phụ cấp làm thêm giờ

+ Tiền lương phụ: là tiền lương trả cho cán bộ công nhân viên trong thời gian

họ được nghỉ được hưởng lương chế độ như: nghỉ phép, nghỉ lễ, ngừng công tác dođiều kiện khách quan như ốm đau, thai sản

+ Tiền lương trả cho cán bộ công nhân viên hợp đồng.

Bảng 2.1: Tỷ lệ các khoản trích theo lương áp dụng giai đoạn từ 2010 đến 2011

Các khoản trích theo lương DN (%) NLĐ (%) Cộng (%)

Nguồn: Luật Bảo hiểm xã hội của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam

Bảng 2.2: Tỷ lệ các khoản trích theo lương áp dụng giai đoạn từ 2012 đến 2013

Các khoản trích theo lương DN (%) NLĐ (%) Cộng (%)

Quỹ bảo hiểm xã hội được trích nhằm trợ cấp cho cán bộ công nhân viên cótham gia đóng góp quỹ trong các trường hợp sau:

- Trợ cấp cho cán bộ công nhân viên ốm đau thai sản

- Trợ cấp cho cán bộ công nhân viên khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

- Trợ cấp cho cán bộ công nhân viên về hưu mất sức lao động

- Trợ cấp cho cán bộ công nhân viên khoản tiền tử (khi mất)

Quỹ bảo hiểm y tế

Quỹ bảo hiểm xã hội được hình thành từ việc trích lập theo tỷ lệ quy địnhtrên tiền lương phải trả cho cán bộ công nhân viên trong kỳ theo chế độ hiện hành(tỷ lệ trích được thể hiện qua bảng 2.1 và bảng 2.2)

Quỹ bảo hiểm y tế được trích lập để tài trợ cho người lao động có tham giađóng góp quỹ trong các hoạt động khám chữa bệnh theo chế độ hiện hành Toàn bộquỹ bảo hiểm y tế được nộp lên cơ quan có chuyên môn chuyên trách để quản lý vàtrợ cấp cho người lao động thông qua mạng lưới y tế.

Kinh phí công đoàn:

Quỹ này được hình thành từ việc trích lập theo tỷ lệ quy định trên tiền lươngphải trả cho cán bộ công nhân viên trong kỳ theo chế độ hiện hành (tỷ lệ trích đượcthể hiện qua bảng 2.1 và bảng 2.2)

Toàn bộ kinh phí công đoàn được chi cho các hoạt động đại diện, bảo vệquyền lợi hợp pháp chính đáng của người lao động; tổ chức thi đua, chăm lo đờisống văn hóa tinh thần, nghỉ ngơi dưỡng sức, thăm hỏi ốm đau, trả lương cho cán

bộ công đoàn Những hoạt động đó đều nhằm bảo vệ sự ổn định, hài hòa của quan

hệ lao động; động viên người lao động làm việc hết mình vì sự tồn tại, phát triểncủa đơn vị và xã hội

- Các quan hệ tài chính trong trường đại học

Quan hệ tài chính giữa trường đại học với Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước cấp kinh phí bao gồm: Chi thường xuyên, chi sự nghiệpkhoa học công nghệ, chi chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục đào tạo, chiđầu tư phát triển, chi nhiệm vụ đột xuất do nhà nước giao cho các trường Cáctrường phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước như: thực hiện cáchoạt động theo đúng quy định của Luật ngân sách, nộp thuế theo quy định củanhà nước

Quan hệ tài chính giữa nhà trường với xã hội

Quan hệ tài chính giữa nhà trường với xã hội, mà cụ thể là người học được thểhiện thông qua các khoản thu sau: học phí, lệ phí và một số loại phí khác để gópphần đảm bảo cho các hoạt động giáo dục Chính phủ quy định khung học phí, cơchế thu và sử dụng học phí đối với các loại hình trường Tuy nhiên, các đối tượngthuộc diện chính sách xã hội và người nghèo thì được miễn giảm, học sinh khá, giỏithì được học bổng, khen thưởng…

Quan hệ tài chính trong nội bộ nhà trường

Quan hệ tài chính trong nội bộ Nhà trường bao gồm các quan hệ tài chính giữacác Phòng, Ban, Khoa, Trung tâm và giữa các cán bộ viên chức trong trường thôngqua quan hệ tạm ứng, thanh toán, phân phối thu nhập như: thù lao giảng dạy, nghiêncứu khoa học, tiền lương, thưởng, thu nhập tăng thêm…

Quan hệ tài chính giữa trường với nước ngoài

Quan hệ tài chính giữa trường với nước ngoài gồm các quan hệ tài chính vớicác trường, các tổ chức nước ngoài về các hoạt động như: liên kết đào tạo, nghiêncứu khoa học và hợp tác quốc tế nhằm phát triển các nguồn lực tài chính, tìm kiếmcác nguồn tài trợ…

Nhìn chung, các quan hệ tài chính phản ánh các trường đại học hoạt động gắnliền với hệ thống kinh tế - chính trị - xã hội của đất nước Việc xây dựng kế hoạch

và quản lý hiệu quả các hoạt động của các trường, đặc biệt về mặt tài chính là hếtsức quan trọng và cần thiết để sự nghiệp giáo dục đào tạo của Nhà trường được tiếnhành thường xuyên và hiệu quả, đi đúng định hướng chiến lược phát triển giáo dụcđào tạo của đất nước

- Kế hoạch tài chính

Kế hoạch tài chính của trường đại học công lập là một hệ thống các chỉ tiêu tàichính mà trường đại học công lập phải đạt được trong kỳ kế hoạch và các giải phápchủ yếu để đạt được các chỉ tiêu đó

Kế hoạch tài chính sẽ là thước đo đánh giá các chỉ tiêu được thực hiện trongbản cân đối kế toán, bản báo cáo thu nhập, báo cáo các nguồn và sử dụng tiền mặt.Bởi vì các tài liệu này thể hiện các mục tiêu tài chính của đơn vị, nên chúng có thể

là những dự báo không chính xác hoàn toàn Tuy nhiên đây lại là một công việc vôcùng quan trọng giúp Nhà trường khái quát và hoạch định được hướng đi chính xác

ở tầm vĩ mô, vấn đề là phải làm thế nào để có được những dự báo tốt nhất Các con

số về thu, chi, cân đối có thể nằm ở đâu đó giữa một dự báo trung thực và con sốkhả quan mà cấp điều hành hy vọng đạt được Kế hoạch tài chính cũng sẽ trình bàychỉ tiêu vốn dự kiến, thường chia thành từng loại như: đầu tư tài sản, chi cho con

người, chi cho hoạt động

Kế hoạch tài chính về bản chất là tập hợp các mục tiêu tài chính (định lượng

và định tính) và các phương pháp sử dụng các nguồn lực (trong và ngoài đơn vị)nhằm đạt được các mục tiêu đó Về mặt hình thức, kế hoạch tài chính sẽ là tập hợpcủa nhiều báo cáo tài chính khác nhau về cách thức lập và mục đích sử dụng Cácbáo cáo này thường được trình bày dưới dạng bảng tính, biểu mẫu, sơ đồ…thể hiệncác dự đoán, phân tích, đánh giá, kiểm soát toàn bộ các nội dung hoạt động thu, chi,cân đối của đơn vị trong một thời kỳ cụ thể

Thông thường về mặt thời gian, kế hoạch tài chính trong một trường Đạihọc công lập có thể chia ra nhiều loại: Loại thứ nhất là kế hoạch tài chính dàihạn, thường từ 5 năm trở lên; Loại thứ hai là kế hoạch tài chính trung hạn thường

từ 3 đến 5 năm Loại thứ ba là kế hoạch tài chính hàng năm và cuối cùng là kếhoạch tài chính ngắn hạn, trong kế hoạch tài chính ngắn hạn thường không quá

12 tháng sắp tới

+ Kế hoạch tài chính dài hạn

Kế hoạch tài chính dài hạn: Là kế hoạch cho thời kỳ từ 5 năm trở lên nhằmxác định các lĩnh vực hoạt động của đơn vị, xác định các mục tiêu, chính sách giảipháp dài hạn về tài chính, đầu tư, nghiên cứu phát triển…do những nhà quản lý cấpcao lập mang tính tập trung cao và linh hoạt Đây có thể coi là một phương tiện để

tư duy một cách hệ thống về tương lai và dự đoán các vấn đề có thể xảy ra Thiếtlập những nguyên tắc chỉ đạo cho sự thay đổi và tăng trưởng trong một đơn vị; giúptránh được tình trạng kiệt quệ tài chính và khủng hoảng trong tương lai

Kế hoạch tài chính dài hạn thường liên quan đến tài sản hay những khoản nợdài hạn Các nhà hoạch định tài chính thường dùng một mô hình kế hoạch tài chính

để đánh giá các kết quả của những chiến lược tài chính khác nhau Những mô hìnhnày bao gồm: những mô hình có mục đích chung, các mô hình chứa hàng trămphương trình và biến số tác động lẫn nhau

+ Kế hoạch tài chính trung hạn

Là kế hoạch tài chính cấp đơn vị trong thời gian trung hạn (từ 3 đến 5 năm),

kể từ năm dự toán ngân sách tiếp theo, được lập hàng năm theo phương thức “cuốnchiếu” Trong đó trình bày dự báo về khả năng cân đối thu - chi ngân sách; cácnguyên tắc cân đối đảm bảo tính bền vững của ngân sách trong trung hạn dựa trên

cơ sở mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, nhữngchính sách tài chính - ngân sách của Nhà nước hiện hành sẽ tiếp tục thực hiện và dựkiến sẽ thực hiện trong giai đoạn trung hạn Mặt khác kế hoạch tài chính trung hạnthể hiện thứ tự ưu tiên phân bổ nguồn lực tài chính trong trung hạn đối với từngngành, lĩnh vực chi trong phạm vi toàn đơn vị Đồng thời trình bày một số giải phápchủ yếu để cân đối giữa nhu cầu chi và khả năng nguồn lực tài chính của đơn vị,đưa ra các cảnh báo về nợ dự phòng

+ Kế hoạch tài chính ngắn hạn

Kế hoạch tài chính ngắn hạn: Là kế hoạch cho thời kỳ dưới 1 năm, là sự cụthể hoá về khả năng cân đối thu - chi tài chính dựa vào mục tiêu chiến lược, kếhoạch, kết quả hoạt động, các căn cứ xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện năm

kế hoạch do các đơn vị chức năng thực hiện lập nên Kế hoạch này không mang tínhchất tập trung và thường rất cứng nhắc, ít linh hoạt

Kế hoạch tài chính ngắn hạn liên quan với quản trị tài sản lưu động và nợngắn hạn của đơn vị Tài sản lưu động được thể hiện qua các chỉ tiêu: tiền mặt, hàngtồn kho và khoản phải thu Nợ ngắn hạn được phản ánh qua các khoản phải trả Tàisản lưu động và nợ ngắn hạn quay vòng nhanh hơn các hạng mục khác trong bảngcân đối kế toán Các quyết định đầu tư và tài trợ ngắn hạn được thay đi nhanh và dễdàng hơn các quyết định dài hạn

+ Kế hoạch tài chính hàng năm

Kế hoạch tài chính hàng năm: Là kế hoạch cho thời kỳ 1 năm, mang tínhchất định kỳ, là sự cụ thể hoá về khả năng cân đối thu - chi ngân sách dựa vào mụctiêu chiến lược, kế hoạch, kết quả hoạt động, các căn cứ xây dựng kế hoạch phù hợpvới điều kiện năm kế hoạch do các bộ phận chức năng trong đơn vị thực hiện lậpnên Kế hoạch này mang tính chất tập trung, thường ít cứng nhắc và linh hoạt hơn

kế hoạch tài chính ngắn hạn