phương pháp đổi mới dạy ập làm văn miêu tả lớp 4

nắm Thực trạng chất lợng viết văn của học sinh: Khi viết văn, học sinh thờng mắc phải một số lỗi phổ biến nh: - Vay mợn ý tình của ngời khác thờng là bài văn mẫu tức là học sinh sẵn sàn

Một số biện pháp đổi mới phơng pháp dạy

tập làm văn miêu tả lớp 4

A/ Đặt vấn đề.

1 Lí do chọn đề tài

2 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu

4 Phơng pháp nghiên cứu

5 Cơ sở lí luận và thực tiễn

B/ Giải quyết vấn đề.

I Nắm thực trạng chất lợng viết văn của học sinh.

II Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng dạy học văn miêu tả

lớp 4.

1 Giáo viên phải nắm chắc đặc điểm tâm sinh lí của học sinh để từ đó

tìm ra hớng đi đúng, tìm ra những phơng pháp phù hợp khi lên lớp

2 Giúp học sinh hiểu rõ những đặc điểm cơ bản của văn miêu tả ngay

từ tiết đầu tiên của thể loại bài này

3 Luyện tập cách dùng từ đặt câu, sử dụng các biện pháp nghệ thuật

khi viết văn miêu tả

4 Hớng dẫn học sinh xây dựng đoạn văn mở bài, kết bài, rèn luyện

cách bộc lộ cảm xúc

5 Tập làm văn là phân môn thực hành , tổng hợp tất cả những phân

môn thuộc môn Tiếng Việt Vì vậy muốn dạy tốt tập làm văn, cần dạy

tốt những phân môn khác

6 Chuẩn bị kĩ phần củng cố bài trong các tiết tập làm văn

7 Thực hiện nghiêm túc tiết trả bài tập làm văn

8 Chuẩn bị chu đáo kế hoạch bài dạy

III Kết luận:

1 Kết quả

2 Tóm tắt nội dung

3 Kiến nghị

4 Danh mục tài liệu tham khảo

2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 4 4 5 6

7 8 9 10 10 11 12 12

Một số biện pháp đổi mới phơng pháp dạy

tập làm văn miêu tả lớp 4

*************

A/ Đặt vấn đề:

1 Lí do chọn đề tài:

Trong môn Tiếng Việt, phân môn Tập làm văn là phân môn vô cùng quan trọng, nó là môn học thực hành tổng hợp và toàn diện Phân môn tập làm văn có tầm quan trọng đặc biệt trong việc trau dồi Tiếng Việt cho học sinh Để làm đợc một bài tập làm văn, học sinh phải tổng hợp các kiến thức trong các phân môn Tiếng Việt và cả các bộ môn khác nh khoa học tự nhiên và khoa học xã hội Một bài tập làm văn không những thể hiện tri thức toàn diện mà còn thể hiện toàn diện

kĩ năng thực hành và thái độ đối với cuộc sống Một bài tập làm văn không chỉ là bài thực hành về Tiếng Việt mà còn là cách thực hành về “tập làm Ngời”, rèn luyện

và trau dồi nhân cách của ngời Việt Nam mới

Trong phân môn tập làm văn lớp 4, văn miêu tả chiếm một vị trí quan trọng gồm 30/ 60 tiết = 50 % tổng số tiết tập làm văn Đây là dạng văn hết sức cần thiết

đợc áp dụng rộng rãi trong cuộc sống hàng ngày Ngoài sách giáo khoa Tiếng Việt, hiện nay có rất nhiều loại sách tham khảo, giúp học sinh có cái nhìn đa dạng, phong phú hơn Song những cuốn sách tham khảo của phân môn Tập làm văn lại thờng đa ra những bài văn mẫu hoàn chỉnh nên khi làm văn, các em thờng dựa dẫm,

ỉ lại vào bài mẫu, có khi còn sao chép y nguyên vào bài làm của mình Cách cảm nhận, cách nghĩ của các em không phong phú mà còn đi theo lối mòn khuôn sáo, tẻ nhạt Nhận thức đợc tầm quan trọng của việc viết văn miêu tả, tôi đã mạnh dạn

nghiên cứu và tìm “ Một số biện pháp đổi mới phơng pháp dạy Tập làm văn miêu tả lớp 4“.

2 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu:

- Học sinh lớp 4

- Chơng trình phân môn Tập làm văn lớp 4

3 Mục đích nghiên cứu:

- Nhằm giúp học sinh lớp 4 thực hành viết văn miêu tả ngày một hay hơn,

đạt chất lợng cao hơn

4 Phơng pháp nghiên cứu:

- Thu thập tài liệu, đọc sách và các tài liệu tham khảo

- Điều tra khảo sát thực tế

- Phân tích ngôn ngữ

5 Cơ sở lí luận và thực tiễn:

- Xuất phát từ mục đích, mục tiêu giáo dục cấp học, lớp học.

- Xuất phát từ vị trí, nhiệm vụ và yêu cầu của phân môn tập làm văn

- Xuất phát từ một số tồn tại, vớng mắc trong quá trình dạy tập làm văn của cả giáo viên và học sinh

- Xuất phát từ các chuyên đề, thực tế dự giờ, thăm lớp của đồng nghiệp

- Từ kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy

B Giải quyết vấn đề:

I nắm Thực trạng chất lợng viết văn của học sinh:

Khi viết văn, học sinh thờng mắc phải một số lỗi phổ biến nh:

- Vay mợn ý tình của ngời khác (thờng là bài văn mẫu) tức là học sinh sẵn sàng học thuộc một bài văn mẫu, một đoạn văn, một câu văn mẫu và khi làm bài các em sao chép ra biến thành bài làm của mình Với cách làm ấy các em không cần biết

đến đối tợng miêu tả, không quan sát và không có cảm xúc về chúng Vì thế có khi

đọc nhiều bài văn của các em đều na ná nh nhau, không có cảm xúc chân thật, hồn nhiên

- Lỗi phổ biến nữa là bài văn miêu tả một cách hời hợt, chung chung, không có một sắc thái riêng biệt nào của đối tợng tả Một bài văn miêu tả nh vậy đọc lên sẽ thấy mờ nhạt Nguyên nhân chủ yếu vì các em hoặc không đợc quan sát hoặc không biết cách hồi tởng lại kinh nghiệm sống của mình nên không có đợc nhận xét gì cụ thể

Từ thực trạng trên cho thấy ngời giáo viên phải nghiên cứu kĩ đối tợng, lựa chọn nội dung, phơng pháp dạy tập làm văn phù hợp, chống lối dạy học miêu tả theo điệu “sáo” (yêu cầu học sinh nhớ nhiều để bắt chớc rồi làm văn) Giáo viên phải lựa chọn đợc phơng pháp mới, phù hợp để giúp học sinh: rèn luyện bộ óc, rèn luyện phơng pháp suy nghĩ, phơng pháp tìm tòi, vận dụng kiến thức một cách linh hoạt, đồng thời giúp các em có niềm say mê, hứng thú khi viết văn

II Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng dạy học văn miêu tả lớp 4:

1 Giáo viên phải nắm chắc đặc điểm tâm sinh lí của học sinh để từ đó tìm ra hớng

đi đúng, tìm ra những phơng pháp phù hợp khi lên lớp:

Học sinh tiểu học còn rất nhỏ, tâm lí chung của các em là luôn muốn khám phá, tìm hiểu những điều mới mẻ Nắm chắc đợc đặc điểm tâm lí đó, giáo viên có phơng h-ớng hình thành và rèn luyện cho các em quan sát, cách t duy về đối tợng miêu tả một cách bao quát, toàn diện và cụ thể Hớng dẫn các em quan sát sự vật hiện tợng về nhiều

khía cạnh, nhiều góc độ khác nhau, từ đó các em có cách cảm, cách nghĩ sâu sắc khi miêu tả

ở lứa tuổi học sinh Tiểu học từ hình thức đến tâm hồn, mọi cái mới chỉ là sự bắt

đầu của một quá trình Do đó những tri thức để các em tiếp thu phải đợc sắp xếp theo một trình tự nhất định Trí tởng tợng càng phong phú bao nhiêu thì việc làm văn miêu tả

sẽ càng thuận lợi bấy nhiêu

Văn miêu tả là loại văn thuộc phong cách nghệ thuật đòi hỏi viết bài phải giàu cảm xúc, tạo nên cái “hồn” chất văn của bài làm Muốn vậy, giáo viên phải luôn nuôi

d-ỡng ở các em tâm hồn trong sáng, cái nhìn hồn nhiên, một tấm lòng dễ xúc động và luôn hớng tới cái thiện

2 Giúp học sinh hiểu rõ những đặc điểm cơ bản của văn miêu tả ngay từ tiết đầu tiên của thể loại bài này

Văn miêu tả mang tính chất thông báo thẩm mĩ, dù miêu tả bất kỳ đối tợng nào,

dù có bám sát thực tế đến đâu thì miêu tả cũng không bao giờ là sự sao chép, chụp ảnh lại những sự vật hiện tợng một cách máy móc mà là kết quả của sự nhận xét, tởng tợng,

đánh giá hết sức phong phú Đó là sự miêu tả thể hiện đợc cái riêng biệt của mỗi ngời Văn miêu tả không hạn chế sự tởng tợng, không ngăn cản sự sáng tạo của ngời viết

Nh-ng nh vậy khôNh-ng có Nh-nghĩa là cho phép “bịa” một cách tuỳ ý Để tả hay, tả đúng thì phải

tả chân thật, giáo viên cần uốn nắn để học sinh tránh thái độ giả tạo, giả dối, bệnh công thức sáo rỗng, thói già trớc tuổi

Mặt khác, giáo viên cần giúp các em nắm đợc: Trong văn miêu tả, ngôn ngữ sử dụng phải là ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, giàu nhịp điệu âm thanh Từ việc hiểu rõ đặc điểm của thể loại văn miêu tả, hiểu rõ con đờng mình cần đi và đích mình cần tới, chắc chắn học sinh sẽ thận trọng hơn khi chọn lọc từ ngữ, sẽ gọt giũa kĩ hơn từng lời, từng ý trong bài văn và nh vậy chất lợng bài làm của các em sẽ tốt hơn

3 Luyện tập cách dùng từ đặt câu, sử dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn miêu tả:

Muốn một bài văn hay, có “hồn”, có chất văn thì các em phải có vốn từ ngữ

phong phú và phải biết cách lựa chọn từ ngữ khi miêu tả cho phù hợp Chính vì vậy, tôi

đã chú ý cung cấp vốn từ cho các em khi dạy tập đọc, luyện từ và câu và cả trong khi dạy các môn khác Hớng dẫn các em lập sổ tay văn học theo các chủ đề, chủ điểm, khi gặp đợc, nghe đợc, nghĩ đợc một từ hoặc một câu văn hay, các em ghi vào sổ tay theo từng chủ điểm và khi làm văn có thể đọc lại, tham khảo, sử dụng một cách dễ dàng

Tôi tiến hành theo mức độ yêu cầu tăng dần, bớc đầu chỉ yêu cầu học sinh đặt câu đúng, song yêu cầu cao hơn là phải đặt câu có sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá,

có dùng những từ láy, từ ngữ gợi tả hình ảnh, âm thanh hay những từ biểu lộ tình cảm

Ví dụ: Khi miêu tả hình dáng của con gà trống, có em viết:

- Chú ta có cái đuôi cong nh cầu vồng.

Giáo viên hỏi: Em hãy nhận xét cách đặt câu của bạn? Học sinh có thể nhận

xét: Bạn đã sử dụng biện pháp so sánh để ví cái đuôi gà nh cầu vồng Giáo viên

cho học sinh thảo luận nhóm đôi tìm câu khác để miêu tả cái đuôi của chú gà sao cho sinh động hơn:

- Cái đuôi lúc nào cũng cong nh cầu vồng với nhiều màu rực rỡ: đỏ, đen, xanh, tím.

- Hay: Cái đuôi đủ màu sắc vơn dài về phía sau và cong lại hình cánh cung Những chiếc lông pha sắc đỏ, xanh, đen quăn lại nh một nét hoa văn càng tô thêm vẻ điển trai cho chú

Nh vậy, cùng là miêu tả về cái đuôi của chú gà trống, nhng những câu văn sử

dụng biện pháp so sánh, nhân hoá, có dùng những từ gợi tả, gợi cảm nh các câu trên thì hiệu quả khác hẳn Giáo viên giúp học sinh nhận thấy miêu tả nh vậy vừa sinh động, tinh tế, vừa rất tình cảm và sẽ cuốn hút ngời đọc ngời nghe

4 Hớng dẫn học sinh xây dựng đoạn văn mở bài và kết bài, rèn luyện cách bộc

lộ cảm xúc:

Bài văn không thể thiếu phần mở bài và kết bài, những phần này thờng thu

hút ngời đọc, ngời nghe chú ý cách đặt vấn đề và cách cảm nghĩ về vấn đề của ngời trình bày Chính vì vậy việc rèn luyện cho học sinh xây dựng một đoạn văn mở bài

và kết bài là rất cần thiết

- Đoạn văn mở bài: Có hai cách mở bài mà học sinh đợc học, đó là mở bài trực tiếp và mở bài gián tiếp Không nhất thiết phải gò bó học sinh làm mở bài theo cách nào Để cho các em tự lựa chọn cho mình cách mở bài hợp lý nhất và phù hợp với khả năng của từng em Mở bài gián tiếp có thể xuất phát từ một vấn đề mình cần nói tới, có thể bắt đầu bằng những câu thơ, câu hát,… nhng phải bám sát vào yêu cầu của đề, không lan man, xa đề, không rờm rà Giáo viên có thể cho học sinh làm việc nhóm đôi hoặc cá nhân tự nêu cách vào bài của mình, sau đó cho các bạn nhận xét Chẳng hạn với bài văn tả chiếc cặp sách, một học sinh viết đoạn mở bài:

“ Nhân dịp khai giảng năm học mới, mẹ mua cho em một chiếc cặp đựng sách rất đẹp“.

- Giáo viên nêu câu hỏi: Đây là cách mở bài nào?(Trực tiếp)

- Giáo viên nêu yêu cầu để học sinh nêu cách mở bài khác sinh động hơn:

“Đẹp quá! Đẹp quá!“- Em reo lên khi nhìn thấy chiếc cặp mới tinh, xinh xắn đang treo ở cửa hàng bách hoá Và mẹ đã chiều ý em Mẹ mua cho em chiếc cặp này để chuẩn bị cho năm học mới.

Hoặc: Nhìn các bạn trong lớp mang theo những chiếc cặp cũ, sờn da khi

đi học, lòng em bỗng dâng lên một cảm giác khó tả, cảm thấy mình thật hạnh phúc khi có đợc một chiếc cặp mới tinh Chiếc cặp này mẹ đã mua cho em để chuẩn bị cho năm học mới.

Từ các cách mở bài khác nhau, các em nhận xét và tìm ra ý đúng, ý hay để

có mở bài một cách hợp lý nhất, hay nhất cho mình

- Đoạn văn kết bài: Kết bài tuy chỉ là một phần nhỏ trong bài văn nhng lại rất quan trọng bởi đoạn kết bài thể hiện đợc nhiều nhất tình cảm của ngời viết với

đối tợng miêu tả Thực tế cho thấy học sinh thờng hay liệt kê cảm xúc của mình làm phần kết luận khô cứng, gò bó, thiếu tính chân thực Chủ yếu các em thờng làm kết bài không mở rộng, kết bài nh vậy không sai nhng cha hay, cha hấp dẫn ngời

đọc Vì vậy đòi hỏi ngời giáo viên phải gợi ý để học sinh biết cách làm kết bài mở rộng bằng cảm xúc của mình một cách tự nhiên thông qua những câu hỏi gợi mở, sau đó cho các em nhận xét, sửa sai và chắt lọc để có đợc những kết bài hay

Ví dụ: Ngày mai đây, cặp sẽ cùng em tung tăng vui bớc đến trờng Niềm vui đợc gặp lại thầy cô, bạn bè sau những tháng nghỉ hè Niềm vui đợc khoe với bạn chiếc cặp mới tinh xinh xắn Và em chợt nghĩ nếu mọi ngời quan tâm đến các bạn học sinh nghèo hơn nữa thì các bạn ấy cũng sẽ có đợc niềm vui nho nhỏ này.

Văn chơng không phải là sự phân định đúng sai Khi làm văn, chỉ đúng thôi cha đủ, mà cần phải thấm đợm cảm xúc của ngời viết Song tình cảm không phải thứ gò ép bắt buộc, tình cảm ấy phải chân thực, hồn nhiên, xuất phát từ chính tâm hồn các em Bài văn không thể hay nếu thiếu cảm xúc của ngời viết, cảm xúc không chỉ bộc lộ ở phần kết bài mà còn thể hiện ở từng câu, từng đoạn của bài Vì vậy, giáo viên cần chú ý rèn cho học sinh cách bộc lộ cảm xúc trong bài văn một cách thờng xuyên, liên tục, từ tiết đầu tiên của mỗi loại bài đến những tiết luyện tập xây dựng đoạn văn, tiết viết bài và ngay cả trong những tiết trả bài cho học sinh nữa

5 Tập làm văn là phân môn thực hành, tổng hợp tất cả những phân môn thuộc môn Tiếng Việt Vì vậy muốn dạy tốt tập làm văn, cần dạy tốt những phân môn khác.

Ví dụ: Khi học về câu kể Ai là gì? Học sinh hiểu tác dụng, cấu tạo của kiểu

câu này, biết nhận ra nó trong đoạn văn và từ đó học sinh biết đặt câu kể Ai là gì?

để giới thiệu hoặc nêu nhận định về một con ngời, một con vật:

Chú gà trống là “chiếc đồng hồ báo thức“ của cả xóm.

Hoa đào, hoa mai là sứ giả của mùa xuân.

Chú mèo nhà em đúng là “nhà vô địch“ diệt chuột.

- Nội dung bài văn có hấp dẫn, có lôi cuốn đợc ngời đọc hay không, một phần phụ thuộc vào hình thức biểu hiện bên ngoài của nó- đó chính là chữ viết Vì vậy, muốn có bài văn hấp dẫn thì giáo viên cần chú ý rèn kĩ năng viết cho học sinh trong các giờ chính tả Chính tả giúp học sinh viết đúng, viết nhanh, viết đẹp và trình bày rõ ràng, sạch sẽ

- Nếu nh tập đọc rèn kĩ năng cảm thụ cho học sinh, chính tả rèn kĩ năng viết cho học sinh thì phân môn kể chuyện rèn kĩ năng nói hay nói cách khác là kĩ năng sản sinh văn bản dới dạng nói của học sinh Kể chuyện vừa bồi dỡng tình cảm, giúp học sinh biết quý trọng ngời tốt, phê phán cái xấu, vừa giúp học sinh biết quý trọng ngời tốt, biết phê phán cái xấu, vừa giúp học sinh học tập cách miêu tả, cách diễn

đạt trong mỗi câu chuyện, trong mỗi bài văn

Tóm lại: Trong môn Tiếng Việt, tuy mỗi phân môn có nội dung riêng, phơng pháp riêng nhng chúng không hoàn toàn độc lập với nhau Kiến thức, kĩ năng của phân môn này hỗ trợ cho việc học những phân môn khác Với tập làm văn- phân môn thực hành tổng hợp của những phân môn khác, muốn học tốt tập làm văn, học sinh cần học tốt các phân môn còn lại Giáo viên cần chú ý dạy tích hợp phân môn tập làm văn trong các phân môn khác của Tiếng Việt và cả các môn học khác

6 Chuẩn bị kĩ phần củng cố bài trong các tiết tập làm văn:

Củng cố bài là phần không chiếm nhiều thời gian trong cả tiết học nhng rất quan trọng vì đó chính là toàn bộ nội dung kiến thức của bài học mà giáo viên tóm tắt và mở ra hớng kiến thức mới cho tiết học sau Vì vậy, trong mỗi tiết học, giáo viên cần chú ý phần củng cố bài phải hấp dẫn, thu hút đợc sự chú ý của các em thì tiết học mới thực sự đạt hiệu quả

Nh trên đã nói, cần giúp học sinh nhìn nhận mọi sự vật ở nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau, kích thích trí tởng tợng, sáng tạo của các em Vì vậy, ở phần củng cố bài, giáo viên không nên đa ra những bài văn mẫu hoàn chỉnh làm các em bắt chớc, sao chép, dễ tạo cho các em cách làm văn sáo rỗng, na ná nh nhau mà nên

đa ra những đoạn văn miêu tả của những tác giả khác nhau Cùng một tiết học, có thể đa ra nhiều đoạn văn miêu tả toàn diện, phong phú hơn và từ đó các em sẽ biết chắt lọc, tìm tòi những chi tiết đặc sắc, học tập đợc các câu, các từ hay, cách diễn

đạt hợp lí cho bài làm của mình

Chẳng hạn, trong tiết luyện tập xây dựng đoạn văn miêu tả con vật, phần củng cố bài, giáo viên có thể đọc cho các em nghe đoạn văn tả hình dáng bên ngoài của con mèo nh sau:

Mi Mi đã đợc một tuổi Thân nó dài và thon nhỏ, phủ một lớp lông màu xám lốm đốm trắng mềm mại Cái đầu tròn nhỏ, đôi tai mỏng luôn dựng đứng nghe ngóng động tĩnh Cặp mắt tròn xoe, xanh biếc nh thuỷ tinh Cái mũi hồng hồng, xinh xắn, đánh hơi chuột rất tài tình Dáng đi uyển chuyển nhẹ nhàng vì dới chân có lớp đệm thịt dày Bình thờng, nó giấu gọn móng vuốt trong các kẽ ngón chân Lúc chú đi, cái đuôi dài xù lông chấm gần sát đất“

Các đoạn văn đa ra cũng không nên quá dài hay quá ngắn vì nếu dài quá học sinh sẽ khó tiếp thu, ngắn quá sẽ không đảm bảo nội dung Đặc biệt, đoạn văn phải

đợc diễn đạt mạch lạc đúng cấu trúc ngữ pháp, lời văn giản dị, câu văn giàu hình

ảnh và phải mang tính mẫu mực cả về nội dung và hình thức

7 Thực hiện nghiêm túc tiết trả bài tập làm văn:

Tiết trả bài có tác dụng giúp học sinh sửa chữa các loại lỗi, rút kinh nghiệm cho bài viết lần sau và học tập các bạn những cách viết hay để vận dụng vào các bài văn Vì vậy, tiết trả bài phải đợc thực hiện kĩ lỡng, nghiêm túc; không thể làm qua loa, đại khái, càng không thể bớt xén thời lợng

Muốn có đợc tiết trả bài có hiệu quả cao, giáo viên cần:

- Chấm bài thật kỹ càng, chữa từng lỗi nhỏ trong bài viết cho học sinh

- Ghi lại cẩn thận các lỗi của học sinh theo từng loại: lỗi về cách dùng từ, lỗi câu, lỗi diễn đạt, lỗi chính tả… và cũng cần ghi lại các từ, câu, đoạn văn hay

- Sau khi chấm bài, giáo viên cần thống kê điểm số, đa ra đợc nhận xét chung nhất về u- nhợc điểm trong bài viết của học sinh

Trong giờ trả bài cần làm tốt các công việc sau:

- Nhận xét, đánh giá

- Chữa lỗi cho học sinh theo từng loại lỗi đã thống kê khi chấm bài

- Nêu các câu văn, đoạn văn hay đã chuẩn bị trớc

- Trả bài và tổ chức cho học sinh thảo luận theo nhóm bàn để các em trao đổi với bạn về cách làm bài của mình, đọc cho nhau nghe các câu văn hay, giúp nhau sửa lỗi trong bài làm

Từ đó, học sinh sẽ thấy rõ u, nhợc điểm trong bài làm của mình, của bạn và biết tự sửa chữa hoặc viết lại đoạn văn của mình cho tiến bộ hơn Sau những trao

đôi nh vậy cũng sẽ giúp học sinh tránh đợc những lỗi không đáng có trong thực hành viết văn và cả trong giao tiếp hằng ngày

8 Chuẩn bị chu đáo kế hoạch bài dạy: Việc chuẩn bị chu đáo kế hoạch bài dạy

góp phần làm nên 50% sự thành công trong dạy học

Trong bất kì hoạt động nào, việc chuẩn bị cũng hết sức quan trọng, chuẩn bị cũng chính là kế hoạch cho công việc mình định làm, đó là việc làm đầu tiên, tất yếu của mỗi hoạt động Soạn bài là việc làm đầu tiên, tất yếu của ngời giáo viên Bài soạn chính là bản kế hoạch của giờ lên lớp

Để có đợc kế hoạch bài học cụ thể, rõ ràng, có chất lợng, có tác dụng thiết thực, đem lại hiệu quả cao, ngời giáo viên phải huy động tối đa tất cả năng lực, phẩm chất của mình nh năng lực hiểu biết và chế biến tài liệu, năng lực hiểu học sinh, năng lực ngôn ngữ,…lòng yêu nghề, niềm tin, sự nhiệt tình và lòng đam mê nghề nghiệp Giáo án có chất lợng phải chuyển hoá đợc kiến thức của sách vở và những nội dung cập nhật thực tiễn, nội dung giáo dục đến với học sinh một cách nhẹ nhàng, tự nhiên Tức là giáo án đợc thực hiện hoá qua bài giảng trên lớp chứ không thể là giấy vô tri, vô giác chỉ để giám hiệu kí duyệt cho “đủ thủ tục”.

Mỗi giáo viên cần nhận xét sâu sắc tầm quan trọng của việc chuẩn bị kế hoạch bài học trớc khi lên lớp Kế hoạch ấy có thể đợc ghi chép lại cẩn thận trong giáo án, cũng có thể là tự suy nghĩ sắp xếp trong trí óc, miễn là nó phải đợc thực hiện một cách nghiêm túc và tự giác Có kế hoạch bài giảng chu đáo tức là giáo viên đã chuẩn bị tốt mọi nội dung thực hiện trên lớp, từ tiết lý thuyết đến các tiết thực hành xây dựng đoạn văn và tiết trả bài, từ phần kiểm tra bài cũ đến phần củng

cố bài học Nh vậy giáo viên có thể thực hiện 7 biện pháp trên một cách dễ dàng và chất lợng dạy học chắc chắn sẽ đợc nâng cao

Qua nghiên cứu, tôi đa ra các bớc của việc soạn giáo án một bài cụ thể nh sau:

+ Xác định mục tiêu bài học

+ Chuẩn bị đồ dùng, phơng tiện dạy học

+ Lựa chọn phơng pháp dạy học

+ Thiết kế các hoạt động dạy học

Muốn có đầy đủ thông tin và kiến thức cho một bài giảng, thực hiện tốt đợc các giai đoạn trên, ngời giáo viên cần không ngừng học tập nâng cao trình độ, tham gia đủ các lớp học chuyên môn, các buổi hội thảo do nhà trờng và các cấp quản lí triển khai, chịu khó su tầm các loại sách vở liên quan đến chuyên môn, tự lập cho mình tủ sách riêng để tiện tra cứu khi cần thiết Đặc biệt trong thời đại mà khoa học thông tin đã phát triển mạnh mẽ, ngời giáo viên hơn ai hết phải là ngời đi đầu trong việc tự học tập để tiếp thu khoa học công nghệ thông tin hiện đại ấy Việc tra cứu tìm tài liệu trên mạng cũng rất đơn giản, lại không tốn kém đáng kể về kinh tế

Ngoài giờ lên lớp mỗi ngày, ta có thể dành một khoảng thời gian để lên mạng tìm những thông tin cần thiết cho các bài giảng Nh vậy, vốn kiến thức của chúng ta sẽ phong phú lên rất nhiều và bài giảng chắc chắn sẽ hấp dẫn hơn, nhất là việc dạy văn miêu tả thì việc này lại càng cần thiết

Dạy văn miêu tả lớp 4 là việc làm khó, nhất là nếu chúng ta đơn độc thực hiện lại càng khó hơn nên rất cần sự đóng góp trí tuệ của tập thể, của bạn bè, của

đồng nghiệp Vì vậy, chúng ta cần nghiêm túc trao đổi cùng bạn bè đồng nghiệp về chuyên môn nghiệp vụ trong các buổi sinh hoạt chuyên môn Mỗi buổi có thể trao

đổi về một chủ đề, về một tiết tập làm văn nào đó, có thể cả tổ cùng tham gia xây dựng một số giáo án bài dạy, sau đó mỗi ngời sẽ tuỳ thuộc vào đối tợng học sinh lớp mình mà cụ thể hoá thành kế hoạch của riêng mình Nh vậy sẽ phát huy đợc sức mạnh của tập thể và mỗi chúng ta cũng học hỏi đợc từ đồng nghiệp rất nhiều

Với tập làm văn, ngời dạy phải gửi cả tâm hồn mình vào bài dạy, thầy trò cùng phải đắm mình vào đối tợng miêu tả theo một dòng cảm xúc, cùng hoà chung tình cảm để cùng tìm hiểu và cảm nhận đối tợng với niềm say mê, thích thú Muốn vậy, ngời giáo viên phải có sự chuẩn bị kĩ lỡng trớc khi lên lớp, phải nỗ lực sáng tạo trong suốt quá trình dạy học Chỉ có nghiên cứu sáng tạo mới cho giáo viên có đợc những giờ dạy văn miêu tả mới mẻ, sâu sắc, sinh động, hiệu quả cao

III Kết luận:

Không phải ai sinh ra cũng mang sẵn trong mình một tâm hồn văn chơng,

mà khả năng ấy phải đợc bồi đắp dần qua năm tháng, qua trang sách và những bài giảng hàng ngày của thầy cô Muốn có đợc khả năng ấy của mỗi học sinh thì chính mỗi giáo viên phải định hớng, gợi mở cho các em phơng pháp học tập nh những cây non mới ơm trồng cần bàn tay của con ngời chăm sóc, vun xới thì nó sẽ trở nên tơi tốt Với học sinh lớp 4, các em không thể vừa bắt tay vào viết văn đã có đợc những dòng văn hay mà văn hay là kết quả của một quá trình rèn luyện liên tục, bền bỉ, dẻo dai Văn hay không thể có đợc ở những học trò lơi là đèn sách Với tinh thần đó, việc rèn kĩ năng làm văn vừa để nhằm mục đích nâng cao năng lực viết văn, vừa nhằm nâng cao ý thức tự rèn luyện của học sinh

1 Kết quả: Sau khi ỏp dụng những biện phỏp trờn vào dạy Tập làm văn lớp 4, tôi

nhận thấy: Các em viết văn hay hơn, câu từ chải chuốt hơn Học sinh đã biết cách quan sát để tìm ý, biết sử dụng những từ ngữ, câu văn khi miêu tả một cách linh hoạt, chủ động Không còn tình trạng học sinh làm văn theo cách liệt kê hoặc vay mợn ý tình của ngời khác, câu văn không còn “khô” nh trớc Giải pháp trên đã khơi dậy ở các em sự yêu thích học văn miêu tả, sự tự tin và có khả năng viết văn miêu tả hay Chính vì vậy, chất lợng đại trà, chất lợng học sinh giỏi môn Tiếng Việt trong những năm học gần đây tiến bộ rõ rệt Kết quả cụ thể nh sau: