ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC:Hán Nôm 1

Giới thiệu sự hình thành và các giai đoạn phát triển của tiếng Hán và Hán Việt Các nét cơ bản và nguyên tắc Viết chữ Hán Các bộ thủ chữ Hán (214 bộ): Cơ sở ra đời, vai trò cấu trúc và ý nghĩa nội dung của bộ thủ đối với chữ Hán. Giới thiệu một số vốn từ cơ bản (gắn với cấu trúc bộ thủ) Giới thiệu một số thể loại văn bản Hán Việt Phiên âm, dịch nghĩa một số văn bản lịch sử, văn hóa Những cấu trúc ngữ pháp cơ bản của tiếng Hán.

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 Họ và tên giảng viên 1: Đỗ Hữu Thành

Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên

Thời gian, địa điểm làm việc: Thứ 2, 3, 5

Tại: Khoa Lịch sử, tầng 3 nhà B, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Địa chỉ liên hệ: Văn phòng khoa Lịch sử, tầng 3 nhà B, số 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: CQ: 84-4-8585284 Di động: 0983.656.098 Email:

Các hướng nghiên cứu chính:

1.2 Họ và tên giảng viên 2:

Chức danh, học hàm, học vị:

Email:

2 THÔNG TIN VỀ MÔN HỌC

2.1 Tên môn học: Hán nôm I

2.2 Mã số môn học:

2.3 Số tín chỉ: 2

2.4 Môn học bắt buộc

2.5 Các môn học tiên quyết: 0

2.6 Các môn học kế tiếp: Hán nôm 2

2.7 Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

- Nghe giảng lý thuyết: 26

Tầng 3 nhà B, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

2.9 Yêu cầu đối với môn học: Giảng đường, thực hành dã ngoại

- Giải mã được các văn bản Hán Nôm đơn giản

- Có thể tiếp tục phát triển trên cơ sở những kiến thức đã học

- Tham gia đầy đủ, tích cực các hoạt động học tập trên lớp

- Chuẩn bị bài và làm bài tập đầy đủ, nghiêm túc

- Tích cực tham gia thảo luận, góp ý, chủ động trong giờ học

3.2 Mục tiêu của từng bài học cụ thể

- Quá trình phát triển tiếng Hán, Hán Việt

Điểm tương đồng và dị biệt giữa tiếng Hán

và Hán Việt

- Ý nghĩacủa Tiếng Hán, Hán Việt trong Lịch sử dân tộc

- Vai trò của tiếng Hán, Hán Việt trong nghiên cứu lịch sử, văn hóa Việt Nam

- Phổ biến tình trạng đồng âm, đa nghĩa

- Văn bản đọc từ trên xuống duới, từ phải qua trái

1

Bậc 1: Nhớ, hiểu

2

phép cấu tạo

chữ Hán

- Đặc điểm của từng phép lục thư

- Một số vốn từ cơ bản của từng bộ thủ

Nội dung 6

Thực hành

văn bản

- Đặc điểm thể loại văn bản

- Xuất xứ văn bản

- Phiên âm văn bản

- Chú giải từ

- Phân tích ngữ pháp

- Dịch nghĩa văn bản

- Ý nghĩa lịch sử của văn bản

- Ngữ pháp cơ bản của tiếng Việt

- Ngữ pháp cơ bản của tiếng Hán

- So sánh ngữ pháp tiếng Hán với ngữ pháp Tiếng Việt

4 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC:

- Giới thiệu sự hình thành và các giai đoạn phát triển của tiếng Hán và Hán Việt

- Các nét cơ bản và nguyên tắc Viết chữ Hán

- Các bộ thủ chữ Hán (214 bộ): Cơ sở ra đời, vai trò cấu trúc và ý nghĩa nội dung của bộ thủ đối với chữ Hán

- Giới thiệu một số vốn từ cơ bản (gắn với cấu trúc bộ thủ)

- Giới thiệu một số thể loại văn bản Hán Việt

- Phiên âm, dịch nghĩa một số văn bản lịch sử, văn hóa

- Những cấu trúc ngữ pháp cơ bản của tiếng Hán

5 NỘI DUNG CHI TIẾT MÔN HỌC

Phần 1: Khái lƣợc sự hình thành và phát triển của tiếng Hán, Hán Việt

- Tiếng Hán, Hán Việt là gì, Phân tích sự tương đồng và dị biệt giữa tiếng Hán và tiếng Hán Việt

- Tiền đề và những cứ liệu lịch sử về sự ra đời của tiếng Hán

- Các giai đoạn phát triển của Tiếng Hán: Phân kỳ lịch sử và phân kỳ thư pháp

- Ý nghĩa của tiếng Hán, Hán việt trong tiến trình sử Vai trò của việc nghiên cứu tiếng Hán Việt đối với Sử học

Phần 2: Một số đặc trƣng của tiếng Hán

- Là văn tự ý âm

- Văn tự khối vuông, cấu trúc vừa chặt vừa lỏng

- Phổ biến hiện tượng từ đồng âm, từ đa nghĩa

- Văn tự mang tính hội hoạ cao

- Trình bày văn bản từ trên xuống dưới, từ phải sang trái

Phần 3: Các nét cơ bản và các nguyên tắc viết chữ Hán

- Sáu nét cơ bản và cách viết, trình bày

- Tám nguyên tắc viết chữ Hán

- Cách bài trí các nét trong chữ Hán

Phần 4: Lục thƣ và các đặc điểm cấu tạo chữ Hán

- Sáu phép cấu tạo chữ Hán

- Các đặc điểm của các phép cấu tạo

Phần 5: Bộ thủ chữ Hán

- 214 bộ thủ chữ Hán: Giới thiệu cách viết, ý nghĩa của từng bộ thủ

- Giới thiệu các từ cơ bản của từng bộ thủ, nghĩa của từ và cách dùng Hán Việt

Phần 6: Thực hành văn bản

1 Văn bản Thiên đô chiếu

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Ý nghĩa lịch sử của văn bản

2 Trích đoạn văn bản trong Đại Việt sử ký toàn thư

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Trích đoạn văn bản Kinh Dương Vương, Trưng Nữ Vương, Bố Cái Đại Vương, Tiền Ngô Vương, Lê Đại Hành, Lý Thái Tổ:

+ Chú giải từ

+ Phân tích ngữ pháp

+ Đặc điểm bút pháp

+ Dịch nghĩa văn bản

3 Trích đoạn văn bản trong Việt Nam tiểu thuyết tùng san

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Trích đoạn văn bản Thăng Long chi sự tích, Hồ giả hổ uy, Vọng phu thạch truyện:

+ Chú giải từ

+ Phân tích ngữ pháp

+ Đặc điểm bút pháp

+ Dịch nghĩa văn bản

4 Trích đoạn văn bản trong Dụ chư tỳ tướng hịch văn

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Chú giải từ

- Phân tích ngữ pháp

- Đặc điểm bút pháp

- Dịch nghĩa văn bản

- Ý nghĩa lịch sử của văn bản

5 Trích đoạn văn bản Hán Việt thời Lý – Trần

- Trích đoạn văn bản Phạt Tống lộ bố văn, Thiện vị chiếu:

+ Chú giải từ

+ Phân tích ngữ pháp

+ Đặc điểm bút pháp

+ Dịch nghĩa văn bản

6 Trích đoạn văn bản trong Bình Ngô đại cáo

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Chú giải từ

- Phân tích ngữ pháp

- Đặc điểm bút pháp

- Dịch nghĩa văn bản

- Ý nghĩa lịch sử của văn bản

7 Trích đoạn văn bản trong Đại Việt Thông sử

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Trích đoạn văn bản Trần Nguyên Hãn, Trịnh Khả, Phạm Văn Sảo, Lê Sát, Lê Lai, Lê Thận, Lương Nhữ Hốt, Nghi Dân:

2 Đinh Trọng Thanh (CB), Giáo trình Hán Nôm tập 1, Nxb ĐH&THCN, H,1991

3 Lê Trí Viễn (CB), Cơ sơ ngữ văn Hán Nôm, 5 tập, Nxb Giáo dục, H, 1979)

1974-6.1 Học liệu tham khảo

4 Phạm Văn Khoái, Hán văn Lý, Trần, Nxb ĐH Quốc gia Hà Nội, H, 1999

5 Đại Việt sử ký toàn thư, tập 4, Nxb KHXH, H, 1991

6 Phạm Văn Khoái, Một số vấn đề chữ Hán thế kỷ XX, Nxb ĐH Quốc gia Hà Nội, H, 2001

Tự học xác định

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Phần 1: Khái lƣợc sự hình thành và phát triển của tiếng Hán, Hán Việt

- Tiếng Hán, Hán Việt là gì, Phân tích

sự tương đồng và dị biệt giữa tiếng Hán và tiếng Hán Việt

- Tiền đề và những cứ liệu lịch sử về sự

ra đời của tiếng Hán

- Các giai đoạn phát triển của Tiếng Hán: Phân kỳ lịch sử và phân kỳ thư pháp

- Ý nghĩa của tiếng Hán, Hán việt trong tiến trình sử Vai trò của việc nghiên cứu tiếng Hán Việt đối với Sử học

- Đọc HLBB số

1, Tr 1-5

- HLTK số

6, Tr

23-27

** Nội dung 2, tuần 2

chức dạy học gian, Địa

điểm

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Phần 2: Một số đặc trƣng của tiếng Hán

- Là văn tự ý âm

- Văn tự khối vuông, cấu trúc vừa chặt vừa lỏng

- Phổ biến hiện tượng từ đồng

âm, từ đa nghĩa

- Văn tự mang tính hội hoạ cao

- Trình bày văn bản từ trên xuống dưới, từ phải sang trái

Phần 3: Các nét cơ bản và các nguyên tắc viết chữ Hán

- Sáu nét cơ bản và cách viết, trình bày

- Tám nguyên tắc viết chữ Hán

- Cách bài trí các nét trong chữ Hán

Đọc HLBB số

1, Tr 6-8 Đọc HLBB số

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Phần 4: Lục thƣ và các đặc điểm cấu tạo chữ Hán

- Sáu phép cấu tạo chữ Hán

- Các đặc điểm của các phép cấu

Đọc HLBB số

1, Tr 9-12, HLTK số

tạo 6, Tr

27-29 Bài tập

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Phần 5: Bộ thủ chữ Hán

- 214 bộ thủ chữ Hán: Giới thiệu cách viết, ý nghĩa của từng bộ thủ

- Giới thiệu các từ cơ bản của từng bộ thủ, nghĩa của từ và cách dùng Hán Việt

Đọc HLBB số

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Phần 5: Bộ thủ chữ Hán (tiếp)

- 214 bộ thủ chữ Hán: Giới thiệu cách viết, ý nghĩa của từng bộ thủ

- Giới thiệu các từ cơ bản của từng bộ thủ, nghĩa của từ và cách dùng Hán Việt

Tập viết thành thạo

và học thuộc các

bộ thủ

** Nội dung 6, tuần 6

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, Địa điểm

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(2 giờ tín chỉ)

Phần 6: Thực hành văn bản

1 Văn bản Thiên đô chiếu

- Đặc điểm thể loại của văn bản

sinh viên chuẩn bị

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Phần 6: Thực hành văn bản (tiếp)

1 Văn bản Thiên đô chiếu

- Đặc điểm thể loại của văn bản

1, Tr

19-21

Bài tập

(1 giờ tín chỉ)

Chép, phiên âm 1 đoạn văn bản

** Nội dung 8, tuần 8

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, Địa điểm

sinh viên chuẩn bị

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Trích đoạn văn bản Kinh Dương Vương, Trưng Nữ Vương, Bố Cái Đại Vương, Tiền Ngô Vương, Lê Đại Hành, Lý Thái Tổ:

+ Chú giải từ + Phân tích ngữ pháp + Đặc điểm bút pháp + Dịch nghĩa văn bản

Đọc HLBB số

1, Tr

22-29, Đọc HLTK số

sinh viên chuẩn bị

tiểu thuyết tùng san

- Đặc điểm thể loại của văn bản

- Trích đoạn văn bản Thăng Long chi sự tích, Hồ giả hổ uy, Vọng phu thạch truyện:

+ Chú giải từ + Phân tích ngữ pháp + Đặc điểm bút pháp + Dịch nghĩa văn bản

sinh viên chuẩn bị

1, Tr

33-35 HLTK số

4

** Nội dung 11, tuần 11

chức dạy học gian, Địa

điểm

sinh viên chuẩn bị

1, Tr

33-35 HLTK số

sinh viên chuẩn bị

Đọc HLBB số

1, Tr

36-37, HLTK số

4

** Nội dung 13, tuần 13

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, Địa điểm

sinh viên chuẩn bị

1, Tr

38-40 HLTK số

sinh viên chuẩn bị

1, Tr

38-40 HLTK số

3

sinh viên chuẩn bị

+ Chú giải từ + Phân tích ngữ pháp + Đặc điểm bút pháp + Dịch nghĩa văn bản

Đọc HLBB số

sinh viên chuẩn bị

(2 giờ tín chỉ)

VIII CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI MÔN HỌC VÀ CÁC YÊU CẦU KHÁC CỦA GIÁO VIÊN

Khi học môn học này, yêu cầu sinh viên:

- Có ý thức tự học, và làm bài tập ở nhà đầy đủ

- Tham gia ít nhất là 80% các giờ lý thuyết và100% giờ thảo luận trên lớp

- Tham gia tích cực các hoạt động trên lớp như: nghe giảng, làm bài tập

- Hoàn thành tốt các yêu cầu kiểm tra đánh giá thường xuyên, kiểm tra đánh giá kết thúc môn học

- Các tài liệu được giao trong tuần phải được chuẩn bị trước bài học

IX PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC 9.1 Kiểm tra - đánh giá thường xuyên

Việc kiểm tra đánh giá thường xuyên được thực hiện để kiểm tra việc tự học, tự nghiên cứu của sinh viên thông qua các giờ bài tập

9.1.1 Mục tiêu: Kiểm tra đánh giá thường xuyên nhằm củng cố tri thức và nắm được thông tin phản hồi để điều chỉnh cách dạy và học cho phù hợp

9.1.2 Tiêu chí đánh giá thường xuyên

9.2.1.1 Đánh giá hoạt động trên lớp:

- Tham dự giờ giảng

- Nghe giảng và ghi chép bài

- Tích cực phát biểu trao đổi ý kiến

9.2.1.2 Bài kiểm tra cuối kỳ:

- Mục đích: đánh giá tổng hợp kiến thức, khái quát kiến thức và các kỹ năng thu được cả môn học của sinh viên

- Tham gia học tập trên lớp

- Kiểm tra giữa kỳ

30%

10%

20%

- Mức độ tích cực

- Chuẩn bị và làm bài tập đầy đủ

- Làm bài kiểm tra 90 phút Cuối kỳ 70% Thi viết trên lớp

9.3 Lịch thi, kiểm tra:

- Kiểm tra cuối kỳ: tuần 17