NGHIỆP VỤ HƯỚNG DẪN DU LỊCH BIÊN TẬP TƯ LIỆU THUYẾT MINH MIỀN TÂY

Do tiếp giáp giữa 2 vùng Đông Nam Bộ và TâyNam Bộ cho nên vừa mang các đặc tính đặc trưng cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long lại vừa mang nhữngđặc tính riêng biệt của vùng miền Đông Địa hì

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

-oOo -NGHIỆP VỤ HƯỚNG DẪN DU LỊCH

BIÊN TẬP TƯ LIỆU THUYẾT MINH

MIỀN TÂY (TPHCM – LONG AN – TIỀN GIANG – BẾN TRE –

VĨNH LONG – CẦN THƠ)

2015

Họ và tên: Quách Vy Phương

Lớp: NVHDD – K15

o Phương pháp tổ chức hướng dẫn trên phương tiện giao thông đường thủy.

o Phương pháp tham quan tại điểm

o Phương pháp tổ chức phục vụ cho du khách tại cơ sở lưu trú, nhà hàng, các cơ sở dịch vụ khách(check-in, check-out, quan sát hỗ trợ và phục vụ đoàn khách)

1 Các tiểu vùng sinh thái của đồng bằng sông Cửu Long

2 Chế độ thủy văn tại Tây Nam Bộ (hệ thống sông Mê Kông, sông Vàm Cỏ, mùa nước nổi,…)

3 Lớp phủ thực vật điển hình, quy luật diễn thế vùng ngập nước (lúa, sen, dừa, tram, sú, vẹt,đước, mắm,…)

4 Chế độ thủy triều

5 Lịch sử khai khẩn đất phương Nam

6 Văn hóa Óc Eo, vương quốc cổ Phù Nam

7 Văn hóa sông nước miệt vườn, miệt thứ (văn hóa thương hồ, chợ nổi, văn hóa kênh rạch,…)

8 Văn hóa các tộc người: Khmer, Chăm, Hoa

9 Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ

10 Tín ngưỡng tôn giáo: Phật giáo Nam Tông (mở rộng Phật giáo Bắc Tông, Mật Tông, Tịnh ĐộTông, Thiền Tông), đạo Hòa Hảo, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Bửu Sơn Kỳ Hương,…

11 Các thông tin liên quan đến các điểm tham quan xuất hiện trong chương trình chi tiết

- Công tác của hướng dẫn viên trong quá trình tổ chức phục vụ du khách

- Công tác của hướng dẫn viên sau quá trình tác nghiệp (hồ sơ chiết toán)

C Chương trình chi tiết

NGÀY BUỔI ĐIỂM DỪNG CHÂN CUNG ĐƯỜNG DỊCH VỤ

TP.HCM – TIỀN GIANG – BẾN TRE

o Trạm dừng chân Mekong Rest StopTiền Giang

o Nhà lưu niệm nhà văn Sơn Nam

o Tham quan cồn Thới Sơn – cồn Phụng

 Điểm tâm tại Mekong Rest Stop Tiền Giang

 Ăn trựa tại cồn

Chiều

CẦN THƠ

o Chùa Munir Ensay

o Check in khách sạnTối CẦN THƠKhảo sát hệ thống dịch vụ tại Cần Thơ Ăn tối tại nhà hàng Du Thuyền Cần Thơ

o Chợ nổi Cái Răng

o Chùa Ông (Hội Quán Quảng Triệu)

o Nhà cổ Bình Thủy

o Đình Bình Thủy

o Bảo tàng Cần Thơ (optional)

 Buffet sáng tại khách sạn Hậu Giang

 Dùng bữa trưa tại nhà hàng Hoa Sứ

-***Quy trình và phương pháp hướng dẫn trên xe

1 Lời chào đoàn:

- Thông tin liên lạc / phương tiện di chuyển

- Tổ phục vụ

- Chương trình sơ lược tour

- Gửi quà (nước, nón, v.v.)

- Theo yêu cầu của khách

- Theo sự kiện, thời sự

- Theo lịch trình

- Theo thế mạnh của HDV

3 Hoạt náo trên xe / ý tưởng phải có tính khả thi (Lưu ý: văn minh, lịch sự, formal)

- Không vị phạm pháp luật, đạo đức.

- Không khiếm nhã

- Không ảnh hưởng tâm lý người chơi

4 Hướng dẫn và để khách nghỉ ngơi trên xe

5 Liên hệ và chuẩn bị dịch vụ trên xe:

- Chất lượng, số lượng

- Yêu cầu đặc biệt (ăn chay, không ăn cay, v.v.)

- Chú ý cân bằng mọi chuyện để mọi thứ được đảm bảo tốt

6 Xử lý tình huống phát sinh trên xe

7 Nghiệp vụ bổ trợ

- Gửi nước, gửi quà (khi bị bí bài thuyết minh)

8 Thông báo trước khi check-in / check-out hotel (phải ngắn gọn, súc tích, nhưng quan trọng, phải nhấnmạnh những ý cần thiết)

Cuối cùng sau bao năm chờ đợi, chàng đã đến quỳ trước mặt nàng công chú và thôt lên được 8 tiếng linhthiêng ấy:

- ANH YÊU EM, EM LÀM VỢ ANH NHÉ

Nàng công chúa nhìn chàng bằng đôi mắt tròn xoe kinh ngạc, nàng rút headphone ra khỏi tai rồi nói:

- Anh nói gì em nghe không rõ !?!

2 Nghỉ học!!!

Cô giáo gọi điện cho học sinh thông báo: “Ngày mai cô bận nên cho các em nghỉ học”.

Cậu học sinh vui quá chạy đến nói với ông nội:

– Mai cháu được nghỉ học ông cho cháu đi công viên chơi nhé

Người ông liền gọi điện cho cô thư ký của mình:

-Mai anh có việc bận, để hôm khác em nhé

Cô thư ký liền gọi điện về nhà cho chồng của mình:

-Anh yêu mai công ty em hủy chuyến đi công tác rồi, ngày mai mình đi chơi nhé

Người chồng của cô thư ký liền gọi điện cho cô giáo:

-Em yêu ơi mai vợ anh lại ở nhà mất rồi, em đừng đến nhé

Thế là cô giáo lại gọi điện cho cậu học sinh mai lại đi học

3 Rảnh

Trong một thiên hà nhỏ nọ có một tiểu hành tinh Trong tiểu hành tinh lại có một hành tinh bé hơn và tronghành tinh bé hơn lại có một lục địa Trong lục địa lại có một tiểu lục địa và trong tiểu lục địa này lại có mộthòn đảo nhỏ Trong hòn đảo nhỏ lại có một hòn đảo nhỏ hơn Trên hòn đảo nhỏ hơn có một ngôi nhà nhỏ.Trong ngôi nhà nhỏ có một cái tủ bé bé Trong cái tủ có một ngăn nhỏ và trong ngăn có một cái hộp xinhxinh Trong cái hộp nhỏ có một quyển sổ nhỏ Trong quyển sổ cũng có một dòng chữ nho nhỏ: “Bạn rảnh he,ngồi đọc cái tin vớ vẩn này!?”

3 câu chuyện ý nghĩa:

1 Chim non đang bay về phương nam để tránh rét thì bị đông cứng và rơi xuống một cánh đồng Bò cái

đi ngang bèn phóng uế lên người nó Trong lúc bị đông cứng vì rét, bãi phân bò lại làm chim non thấy

ấm lên và tỉnh lại Nó cất tiếng hót vì sung sướng thì một chú mèo đi qua nghe thấy Mèo tìm đến bãi phân bò lôi chim non ra rồi ăn thịt

Bài học rút ra:

1) Không phải bất cứ ai vấy bẩn lên bạn cũng đều là kẻ thù

2) Không phải bất cứ ai kéo bạn ra khỏi chốn bẩn thỉu cũng đều là bạn

3) Khi bạn đang ở sâu trong chốn bẩn thỉu, hãy im lặng

2 Một ông vua nọ do chán chuyện triều đình nên mua một con khỉ đem về Con khỉ làm trò rất hay nên được vua sủng ái, đi đâu cũng mang theo, cho mặc quần áo, giao cả kiếm cho giữ Một hôm, vua ra vườn thượng uyển ngủ Có con ong bay đến đậu lên đầu vua Khỉ muốn đuổi ong, lấy kiếm nhắm vào ong mà chém Ðức vua băng hà.

Bài học rút ra: Trao quyền cho những kẻ không có năng lực thì luôn phải cảnh giác.

3 Một nhân viên bán hàng, một thư ký hành chính và một Sếp quản lý cùng đi ăn trưa với nhau Họ bắtđược 1 cây đèn dầu cổ Họ xoa tay vào đèn và thần đèn hiện lên Thần đèn bảo: “Ta cho các con mỗiđứa một điều ước” Tôi trước! tôi trước! – thư ký hành chính nhanh nhảu nói: "Tôi muốn được ởBahamas lái canô và quên hết sự đời" Puff Cô thư ký biến mất Tôi! Tôi! anh nhân viên bán hàngnói: "Tôi muốn ở Hawaii nằm dài trên bãi biển có nhân viên massage riêng, nguồn cung cấp PinaColadas vô tận và với người tình trăm năm" Puff Anh nhân viên bán hàng biến mất Ok tới lượt anh.Thần đèn nói với ông quản lý Ông quản lý nói: "Tôi muốn 2 đứa đấy có mặt ở văn phòng làm việcngay sau bữa trưa"

Bài học rút ra: Luôn luôn để Sếp phát biểu trước.

- Vua đi chơi đêm gọi là gì? (Long ceo – leo cổng)

- Vua đi sàn nhảy gọi là gì? (Long mắc – lắc mông)

- Vua làm việc gọi là gì? (Long đạo – lao động)

3 Cái gì tay trái cầm được tay phải cầm không được? (Cổ tay phải)

3 bài hát miền Tây:

1 Cây Cầu Dừa (Sáng tác: Hàn Châu)

Đã lâu lắm rồi em về thăm lại chốn xưa

Đã lâu lắm rồi em về đi qua cầu dừa

Cầu dừa trơn trợt lắm em ơi

Ai mà không khéo té như chơi

Môi son má hồng chân guốc cao gót

Làm sao qua cầu dừa

Em ở phố thị wen rồi xe cộ đón đưa

Em đã quên rồi quê mình có cây cầu dừa

Cầu dừa anh chay trước em sau

Em cùng anh quấn quýt bên nhau

Cây me trước nhà cây khế sau ngỏ

Trèo leo cùng cười!!

Thủơ thiếu thời vui lắm ai ơi

Em lâu rồi đã bỏ cuộc chơi

Bỏ anh bơ vơ với cây cầu dừa

Cây cầu dừa sớm nắng chiều mưa

Em bước theo chồng khoe áo hồng bao kẻ đón đưa

Làm sao em nhớ đến cây cầu dừa

Nhớ giàng bông bí con ông bầu sớm trưa!!!

Bây giờ em về xa lạ cả người lẫn quê

Bây giờ em về anh buồn với bao kỉ niệm

Cầu dừa vẫn là lối đi chung

Em giờ chân bước thấy mông lung

Cây me trước nhà cây khế sau ngỏ nhìn em sao lạ lùng

2 Hình bóng quê nhà (Nhạc sĩ: Thanh Sơn)

Về tới đầu làng con chim sáo nhỏ hát vang rộn ràng

Qua nhịp cầu tre, qua mấy con đê thắm đượm tình quê

Bao năm qua cách trở đường xa xuôi ngược bôn ba

Ôi kỷ niệm yêu, mái tranh nghèo tỏa khói lam chiều

Còn nhớ nụ cười, câu ca mát rượi chứa chan lòng người

Đâu rồi ngày xưa, ai đón ai đưa nắng đượm chiều mưa

Quê hương ơi, ấm mãi đời tôi uống ngọt đôi môi

Thương quá là thương, tuổi thơ nào ngọt đắng vui buồn

À ơi, con nước lớn chảy xuôi

Đưa con thuyền chao nghiêng theo nhịp chèo bơi ai ngân nga câu hò

Hò ơi, gió đưa gió đẩy, về rẩy ăn còng

Về sông ăn cá, về sông ăn cá, về đồng ăn cua

Từ lúc vào đời, chân quen đất nẻ sớm trưa chiều hè

Ôi đẹp làm sao, đêm sáng trăng cao gõ nhịp chày mau

Nghe quê hương tiếng gọi mời thương những ngày tha phương

Trong cõi đời ta, giữ bên lòng hình bóng quê nhà

3 Về miền Tây (Sáng tác: Minh Vy)

Miền Cần Thơ gạo trắng nước trong, vui niềm vui ấm no cuộc sống

Miền Đồng Tháp ruộng lúa mênh mông, yêu tình yêu thắm duyên mặn nồng

Ai qua Tiền Giang xuống phà Mỹ Thuận

Ai đi Hậu Giang đến bắc Cần Thơ

Đi về Minh Hải hay đi về Kiên Giang

Đi về Sa Đéc hay là về An Giang

Miền Tây ơi! Vựa lúa miền nam hai mùa mưa nắng

Miền Tây ơi! Sông nước Cửu Long chín nhánh phù sa,

Đất lành khắp chốn nở hoa vun bồi mạch sống mượt mà môi em

Vầng trăng lên theo bước chân đi, qua đường quê mấy nhịp cầu tre

Hàng cây xanh in bóng nghiêng che, quanh vườn ao đóm khuya lập lòe

Ai đi miền xa nhớ về quê nhà

Thăm con đường xưa bến cũ miền Tây

Tiếng cười giọng nói trong có tình thân thương, câu hò câu hát nghe dạt dào quê hương!

Các số điện thoại cần thiết để liên lạc:

Các số điện thoại đặc biệt

Giải đáp thông tin Kinh tế, Văn hoá, xã hội 1080

TÀI LIỆU THUYẾT MINH

***Câu 1: Khái quát địa lý, lịch sử, văn hóa, kinh tế của các tỉnh trên đường đi: TP HCM, Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ.

* TP HCM:

_ Vị Trí Địa Lí:

Nằm ở miền Nam Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh cách Hà Nội 1.730 km theo đường bộ, trung tâmthành phố cách bờ biển Đông 50 km theo đường chim bay Với vị trí tâm điểm của khu vực Đông Nam Á,Thành phố Hồ Chí Minh là một đầu mối giao thông quan trọng về cả đường bộ, đường thủy và đường không,nối liền các tỉnh trong vùng và còn là một cửa ngõ quốc tế

Diện tích: 2.095,6 km²

Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay là một trong 5 thành phố trực thuộc Trung ương (Cần Thơ, Đà Nẵng, HàNội, Hải Phòng, TPHCM) của Việt Nam Về mặt hành chính, thành phố được chia thành 19 quận và 5huyện Trong đó có 322 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 259 phường, 58 xã và 5 thị trấn

19 quận: quận 1 – 12, Thủ Đức, Tân Phú, Tân Bình, Phú Nhuận, Gò Vấp, Bình Thạnh, Bình Tân

5 huyện: Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi, Hóc Môn, Nhà Bè

Đặc sản: Nem Thủ Đức, xoài cát Cần Giờ, bánh tráng Phú Hòa Đông, dế cơm Củ Chi, bò tơ Củ Chi, v.v

_ Điều Kiện Tự Nhiên: Nằm trong vùng nhiệt đới xavan, cũng như một số tỉnh Nam bộ khác Thành phố Hồ

Chí Mình không có bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông rõ rệt, nhiệt độ cao đều và mưa quanh năm (mùa khô ítmưa) Trong năm Thành phố Hồ Chí Minh có 2 mùa là biến thể của mùa hè: mùa mưa – khô rõ rệt Mùa mưađược bắt đầu từ tháng 5 tới tháng 11 (khí hậu nóng ẩm, nhiệt độ cao mưa nhiều), còn mùa khô từ tháng 12 tớitháng 4 năm sau (khí hậu khô mát, nhiệt độ cao vừa mưa ít)

Năm 1658 (tức 35 năm sau khi lập đồn thu thuế) xảy ra vụ mà sử Việt Nam gọi là sự kiện Mô Xoài (Bà Rịa),vua Chân Lạp là Nặc Ông Chân "phạm biên cảnh", chúa Nguyễn phái quân đến đánh lui.

Năm 1674 (tức là 51 năm sau khi lập đồn thu thuế và 16 năm sau sự kiện Mô Xoài) xảy ra một biến cố chínhtrị và quân sự quan trọng: Vua Chân Lạp là Nặc ông Nộn bị người hoàng tộc nổi lên đánh đuổi Ông Nộnsang cầu cứu chúa Nguyễn Chúa Nguyễn sai Nguyễn Dương Lâm đem quân vào giúp Ông Nộn trở lại ngôivua, không phải làm chánh vương ở Oudong mà làm phó vương ở Sài Gòn Ông Nộn lập dinh cơ có lẽ ởvùng đất cao ráo từ đồi sau này gọi là đồi Cây Mai đến vùng Phú Thọ hiện giờ Ông Nộn 15 năm ở Sài Gòncũng hoạt động quân sự nhiều cuộc đối đầu với vua Chân Lạp mà không thành

Năm 1679 (tức 56 năm sau khi lập đồn thu thuế và 5 năm sau khi Ông Nộn đóng ở Sài Gòn) Đồn dinh Tân

Mỹ không phải là một cái đồn có nhiệm vụ kinh tế, mà mang tính chất quân sự, chính trị, cai quản; có giámquân, cai bộ và ký lục với dinh thự của bộ sậu ấy, có trại lính để sai phái và để bảo vệ phó vương Chân Lạp,bảo vệ việt kiều Đồn dinh cũng có nhiệm vụ lập làng chia xóm, tổ chức phố chợ Thực tế đó là một chánhquyền bán chánh thức của chúa Nguyễn

Chính là vào cuối năm này (1679) chúa Nguyễn cho phép các đoàn người Minh của Trần Thượng Xuyên vàoBiên Hòa và của Dương Ngạn Địch vào Mỹ Tho-là những đất chúa Nguyễn thực tế xem như là do mình quảntrị, cũng là những vùng đã có lưu dân Việt Nam khai hoang lập ấp từ đầu thế kỷ 17

Hai viên Tổng binh người Minh không chịu hàng phục nhà Thanh, kéo hai đạo quân và gia quyến, thân thuộcxuống phía nam, xin chúa Nguyễn đùm bọc; chúa Nguyễn cho đoàn Trần Thượng Xuyên vào vùng BiênHòa, cho đoàn Dương Ngạn Địch vào Mỹ Cả hai đoàn, mỗi đoàn nhiều ngàn người, họ lập phố xá buôn bán,cũng có phần làm nghề nông nhưng ít hơn nghề thương Nông Nại đại phố (ở Biên Hòa) sớm trở thành mộttrung tâm thương mãi có nhiều tàu ngoại quốc tới lui Vùng "Nông Nại đại phố" này cũng đã sẵn có ngườiViệt Nam ở làm ăn khá đông, việc thương mãi của Nông Nại đại phố một phần lớn dựa vào nghề nông củangười Việt và đồng bào bản địa Nông Nại đại phố thịnh mà không hút được Sài Gòn, trái lại nó bị Sài Gònhút vào vì Sài Gòn ở một thế trung tâm hơn ý kiến nói rằng ở miền Nam, ở vùng Sài Gòn, người Minh cócông khai hoang trước rồi người Việt mới tới sau lập phủ huyện, là một ý kiến hoàn toàn sai Người Việt đãtới đây khai hoang lập ấp 7, 8 mươi năm trước rồi, sau người Minh mới đến Tuy vậy vai trò kinh tế củangười Minh ta không xem nhẹ, càng không phủ nhận Người Minh mau chóng Việt hóa

Năm 1688, phó tướng của Dương Ngạn Địch là Hoàng Tấn làm phản, giết Dương Ngạn Địch, và mưu đồ báchiếm, cát cứ Chúa Nguyễn phái Mai Vạn Long đem uân vào diệt Hoàng Tấn, rồi Mai Vạn Long cùng TrầnThượng Xuyên đánh lên kinh đô Chân Lạp Nặc Ông Nộn có mặt trong cuộc hành quân đó Mai Vạn Long

và Trần Thượng Xuyên đưa vua Chân Lạp Nặc Ông Thu về Sài Gòn thương thuyết với chúa Nguyễn Nặc

Ông Thu trở lại kinh thành Oudong làm vua Chân Lạp và đồng ý hợp sức với chúa Nguyễn chống Xiêm.Xiêm bị chận đứng lại.

Năm 1697, con của Nặc Ông Nộn là Nặc Ông Yêm từ Sài Gòn về Oudong được Nặc Ông Thu gả con gái đểsau này Yêm nối ngôi Thu làm vua Chân Lạp Từ nay ở Sài Gòn không còn có phó vương

Năm 1698 (tức 19 năm sau khi lập Đồn dinh, 75 năm sau khi lập đồn thu thuế thương chánh) chúa Nguyễnsai thống suất Nguyễn Hữu Kính (Nguyễn Hữu Cảnh) vào Nam kinh lược, chánh thức hóa một tình hình thựctế

Khi ấy trong vùng Sài Gòn có độ 20 ngàn dân Việt, có lẽ bằng 1 phần 3 dân Việt ở toàn bộ lưu vực sôngĐồng Nai Một lũy đất được Nguyễn Hữu Kính xây dựng từ phía dưới rạch Thị Nghè lên Chí Hòa vào gầnđến Rạch Cát, bảo vệ phía tây bắc và tây nam Sài Gòn, còn phía đông bắc và đông nam thì Sài Gòn đã đượcbảo vệ bởi rạch Thị Nghè, sông Tân Bình, sông Sài Gòn

Từ đây, nói “xứ Sài Gòn" là nói đến địa vực ở giữa cái lũy đất dài gần 8-9 ngàn thước đó và các con sôngvừa kể

_ Văn Hóa, Du Lịch:

Các địa điểm du lịch của thành phố tương đối đa dạng Với hệ thống 11 viện bảo tàng, chủ yếu về đề tài lịch

sử, Thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu Việt Nam về số lượng bảo tàng Bảo tàng lớn nhất và cổ nhất thànhphố là Bảo tàng Lịch sử Việt Nam với 30 nghìn hiện vật Trong khi phần lớn khách thăm Bảo tàng Chứngtích chiến tranh là người nước ngoàithì bảo tàng thu hút nhiều khách nội địa nhất là Bảo tàng Hồ ChíMinh.Thành phố Hồ Chí Minh cũng là một đô thị đa dạng về tôn giáo Trên địa phận thành phố hiện nay cóhơn một nghìn ngôi chùa, đình, miếu được xây dựng qua nhiều thời kỳ Còn các nhà thờ xuất hiện chủ yếutrong thế kỷ 19 theo các phong cách Roman, Gothic Nhà thờ lớn và nổi tiếng nhất của thành phố là nhà thờĐức Bà, nằm ở Quận 1, hoàn thành năm 1880 Thời kỳ thuộc địa đã để lại cho thành phố nhiều công trìnhkiến trúc quan trọng, như Trụ sở Ủy ban Nhân dân Thành phố, Nhà hát lớn, Bưu điện trung tâm, Bến NhàRồng Dinh Độc Lập và Thư viện Khoa học Tổng hợp được xây dựng dưới thời Việt Nam Cộng hòa Kiếntrúc hiện đại ghi dấu ấn ở thành phố bằng các cao ốc, khách sạn, trung tâm thương mại như DiamondPlaza, Saigon Trade Centre Khu vực ngoài trung tâm, Địa đạo Củ Chi, Rừng ngập mặn Cần Giờ, Vườn còThủ Đức cũng là những địa điểm du lịch quan trọng

Thành phố Hồ Chí Minh còn là một trung tâm mua sắm và giải trí Bên cạnh các phòng trà ca nhạc, quán bar,

vũ trường, sân khấu, thành phố có khá nhiều khu vui chơi như Công viên Đầm Sen, Suối Tiên, Thảo Cầm

Viên Các khu mua sắm, như Chợ Bến Thành, Diamond Plaza hệ thống các nhà hàng, quán ăn cũng là mộtthế mạnh của du lịch thành phố.

* LONG AN (diện tích: 4491,9 km²)

1 TP, 1 thị xã, 13 huyện

Đặc sản: LẠP XƯỞNG TƯƠI (Cần Giuộc, Cần Đước)

_ Vị Trí Địa Lí:

Long An là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long Nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía nam và

là cửa ngõ nối liền Đông Nam Bộ với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhất là có chung đường ranh giớivới Thành phố Hồ Chí Minh, bằng hệ thống giao thông đường bộ như tuyến quốc lộ 1A, quốc lộ 50, Tỉnhđược xem là thị trường tiêu thụ hàng hóa nông sản lớn nhất của Đồng bằng Sông Cửu Long

_ Điều Kiện Tự Nhiên:

Long An nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, ẩm Do tiếp giáp giữa 2 vùng Đông Nam Bộ và TâyNam Bộ cho nên vừa mang các đặc tính đặc trưng cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long lại vừa mang nhữngđặc tính riêng biệt của vùng miền Đông

Địa hình Long An bị chia cắt nhiều bởi hệ thống sông và kênh rạch chằng chịt với tổng chiều dài lên tới8.912 km, sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây hợp thành sông Vàm Cỏ, kênh Dương Văn Dương, trong

đó lớn nhất là sông Vàm Cỏ Đông chảy qua Long An

Bị ngập mặn chủ yếu là từ biển Đông qua cửa sông Soài Rạp do chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều.Trước đây, sông Vàm Cỏ Tây mặn thường xâm nhập trên Tuyên Nhơn khoảng 5 km Lũ thường bắt đầu vàotrung tuần tháng 8 và kéo dài đến tháng 11, mưa tập trung với lưu lượng và cường độ lớn nhất trong năm gâykhó khăn cho sản xuất và đời sống Lũ đến tỉnh Long An chậm và mức ngập không sâu

_ Lịch Sử Hình Thành:

Long An là một trong những địa bàn của Nam Bộ từ lâu đã có cư dân sinh sống Các nhà khảo cổ đã tìm thấy

ở An Sơn, đông bắc tỉnh này các di chỉ hậu kỳ đồ đá mới cách đây 3.000 năm và Rạch Núi đông nam tỉnh dichỉ đồ sắt cách đây 2.700 năm Đáng chú ý là trên địa bàn Long An có tới 100 di tích văn hoá Óc Eo với12.000 hiện vật, đặc biệt là quần thể Cụm di tích Bình Tả Đây là quần thể di tích văn hoá Óc Eo - vănhoá Phù Nam có niên đại từ thế kỷ thứ 1 đến thế kỷ thứ 7 Quần thể di tích Bình Tả cho thấy vào thời cổ đại,vùng đất Long An ngày nay đã từng là trung tâm chính trị, văn hoá và tôn giáo của Nhà nước Phù

Nam - Chân Lạp Ngoài các khu di tích lịch sử văn hoá kể trên, Long An còn có 40 di tích lịch sử cách mạng

và nhiều công trình kiến trúc cổ khác

Đến đời vua Minh Mạng, nhà Nguyễn đổi các trấn thành sáu tỉnh là: Định Tường, Biên Hòa, Gia Định, VĩnhLong, An Giang và Hà Tiên

Sau khi chiếm trọn Nam Kỳ, người Pháp đã chia 6 tỉnh này thành 21 tỉnh Trong đó, tỉnh Gia Định tách ra đểthành lập 3 tỉnh mới là Tỉnh Tân An, Tây Ninh và Tỉnh Chợ Lớn; tỉnhĐịnh Tường được tách ra làm 3 tỉnhmới là Tỉnh Mỹ Tho, Tỉnh Gò Công, Tỉnh Sa Đéc Đất đai của Long An ngày nay khi đó thuộc Tỉnh Tân

_ Văn Hóa, Du Lịch:

Long An có nhiều di tích lịch sử từ cổ tới kim, nổi bật là văn hóa Óc-eo tại Đức Hòa, đền thờ Nguyễn HuỳnhĐức tại Tân An, Chùa Tôn Thạnh ở Cần Giuộc và Nhà trăm cột tại Cần Đước Hiện tỉnh có khoảng 186 ditích lịch sử, có 16 di tích được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia và 63 di tích được xếp hạng cấp tỉnhLong An còn có các lễ hội như lễ Kỳ Yên, lễ cầu mưa, lễ tống phong với nhiều trò chơi dân gian như đuathuyền, kéo co, đánh vật, có khả năng thu hút được nhiều khách du lịch Các nghề thủ công truyền thống củatỉnh như nghề chạm gỗ (Cần Đước, Bến Lức), nghề kim hoàn (Phước Vân), nghề đóng ghe (Cần Đước),nghềlàm trống (Tân Trụ), nghề làm bánh tráng (Tân An)…

Các lễ hội là một phần trong văn hóa và đời sống xã hội của Long An như: Kỳ Yên, lễ hội cầu mưa và TòngPhóng Du khách sẽ hết sức thú vị với mô hình du lịch sinh thái Đồng Tháp Mười, nghe đờn ca tài tử cảilương – một loại hình dân ca đặc sắc của Nam bộ mà Long An là chiếc nôi của dòng dân ca này

*TIỀN GIANG (diện tích: 2508,6 km²)

1 TP, 2 thị xã, 8 huyện

Đặc sản: Vú sữa Lò Rèn, xoài cát Hòa Lộc, sầu riêng Ngũ Hiệp, thanh long Chợ Gạo, v.v

_ Vị Trí Địa Lí:

Tiền Giang là một tỉnh ven biển đồng bằng sông Cửu Long, miền Nam Việt Nam, với phần lớn diện tích củatỉnh thuộc địa bàn tỉnh Mỹ Tho trước đó Tuy nhiên, cũng có thời kỳ toàn bộ diện tích tỉnh Tiền Giang ngàynay đều thuộc tỉnh Mỹ Tho, bao gồm cả vùngGò Công Tiền Giang là tỉnh vừa thuộc Vùng đồng bằng sôngCửu Long, vừa nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nằm cách thành phố Hồ Chí Minh 70 km vềhướng Nam và cách thành phố Cần Thơ 90 km về hướng Bắc

_ Điều Kiện Tự Nhiên:

Đất đai của tỉnh phần lớn là nhóm đất phù sa trung tính, ít chua dọc sông Tiền chiếm khoảng 53% diện tíchtoàn tỉnh, thuận lợi nguồn nước ngọt, từ lâu đã được đưa vào khai thác sử dụng, hình thành vùng lúa năngsuất cao và vườn cây ăn trái chuyên canh của tỉnh; còn lại 19,4% là nhóm đất phèn và 14,6% là nhóm đất phù

sa nhiễm mặn

Tiền Giang có khu vực giáp biển Đông thuộc huyện Gò Công Đông với bờ biển dài 32 km nằm kẹp giữa cáccửa sông lớn là Xoài Rạp và cửa Tiểu, cửa Đại thuộc hệ thống sông Tiền Vị trí này rất thuận lợi cho nuôitrồng và đánh bắt thủy hải sản

Khí hậu Tiền Giang mang tính chất nội chí tuyến - cận xích đạo và khí hậu nhiệt đới gió mùa nên nhiệt độbình quân cao và nóng quanh năm

_Lịch Sử Hình Thành:

Từ năm 1623, một bộ phận người Việt từ Miền Bắc và Miền Trung vào lập nghiệp ở vùng tả ngạn sông BảoĐịnh (Phường 2, 3, 8 và xã Mỹ Phong, Đạo Thạnh, Tân Mỹ Chánh, hiện nay còn di tích lưu lại), chủ yếusống bằng nghề nông và buôn bán Vào cuối thế kỷ 17, Nam Bộ có hai trung tâm mua bán lớn là Mỹ Tho vàBiên Hòa Thế mạnh của phố chợ Mỹ Tho là mua bán, đặc biệt là hàng nông thủy sản rất dồi dào, chiếm ưuthế cả vùng Từ đó đến nay, Mỹ Tho đã không ngừng phát triển, mặc dù đã trải qua biết bao thăng trầm củalịch sử, nhất là đối với ngành thương mại, đã hơn 300 năm giữ vai trò chợ đầu mối điều phối hàng hóa chocác nơi trong tỉnh cũng như khu vực đồng bằng sông Cửu Long với thành phố Hồ Chí Minh

Trong chiến tranh, để bảo đảm cho sự chỉ đạo kịp thời của Trung ương với chiến trường trọng điểm Mỹ Thongày càng ác liệt, theo đề nghị của Khu 8, năm 1967 - Trung ương Cục Miền Nam đã chuẩn y nâng thị xã

Mỹ Tho lên cấp thành phố ngang với cấp tỉnh và trực thuộc Khu 8 Về phía địch, Mỹ Tho cũng là thành phố

Từ ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, Mỹ Tho trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Tiền Giang(được nhập lại từ tỉnh Mỹ Tho - tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho)

_ Văn Hóa Du Lịch:

Thế mạnh của du lịch chủ yếu nhờ vào các di tích văn hóa lịch sử và sinh thái như di tích văn hóa Óc Eo, GòThành từ thế kỷ I đến thế kỷ VI sau công nguyên), di tích lịch sử Rạch Gầm - Xoài Mút, di tích Ấp Bắc, lũyPháo Đài, và nhiều lăng mộ, đền chùa: lăng Trương Định, lăng Hoàng Gia, lăng Tứ Kiệt, chùa Vĩnh Tràng,chùa Bửu Lâm, chùa Sắc Tứ… các điểm du lịch sinh thái mới được tôn tạo như vườn cây ăn quả ở cù laoThới Sơn, Ngũ Hiệp, Trại rắn Đồng Tâm, khu sinh thái Đồng Tháp Mười, biển Gò Công

* BẾN TRE (diện tích: 2.359,5 km²)

1 TP, 8 huyện

ĐẶC SẢN BẾN TRE: Kẹo dừa Bến Tre, gỏi củ hũ dừa, Đuông dừa chấm nước mắm, Rượu dừa Bến Tre,

Chuột dừa nướng, Bánh tráng Mỹ Lồng, Chuối đập, Bì cuốn, bánh canh bột xắt, cháo cua đồng, bánh xèo ốc

gạo

_Vị Trí Địa Lí:

Tỉnh Bến Tre có hình rẻ quạt, đầu nhọn nằm ở thượng nguồn, với các hệ thống kênh rạch chằng chịt Bến Tre

có bốn con sông lớn là Tiền Giang, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên bao bọc đồng thời chia Bến Tre thành baphần là cù lao An Hóa, cù lao Bảo và cù lao Minh phù sa màu mỡ, cây trái sum suê

_Điều Kiện Tự Nhiên:

Bến Tre nằm trong miền khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, nhưng lại nằm ngoài ảnh hưởng của giómùa cực đới, nên nhiệt độ cao, ít biến đổi trong năm, nhiệt độ trung bình hằng năm từ 26°C – 27°C TỉnhBến Tre chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc từ tháng 12 đến tháng 4năm sau và gió mùa tây nam từ tháng

5 đến tháng 11, giữa 2 mùa này thời kỳ chuyển tiếp có hướng gió thay đổi vào các tháng 11 và tháng 4tạonên 2 mùa rõ rệt

Bến tre có 4 nhóm đất chính là nhóm đất cát, nhóm đất phù sa, nhóm đất phèn và nhóm đất mặn

_ Lịch Sử Hình Thành:

Đời vua Minh Mạng, miền Nam Việt Nam chia làm sáu tỉnh Vĩnh Long, Biên Hòa, Gia Định, ĐịnhTường,An Giang và Hà Tiên Đất Bến Tre bây giờ là phủ Hoàng Trị gồm các huyện Tân Ninh, Bảo An, BảoHậu và trực thuộc tỉnh Vĩnh Long Tỉnh Bến Tre vốn là một phần của dinh Hoằng Trấn lập ra năm 1803, nămsau đổi là dinh Vĩnh Trấn Năm 1808 dinh này lại đổi là trấn Vĩnh Thanh Tỉnh Bến Tre chính là vùng đất

thuộc huyện Tân An (được nâng cấp từ tổng Tân An lên năm 1808), thuộc phủ Định Viễn (cũng được nângcấp từ châu Định Viễn trong cùng năm), nằm trong trấn Vĩnh Thanh.

Năm 1823, huyện Tân An chia thành hai huyện Tân An và Bảo An, đặt dưới phủ Hoằng An (Bến Tre ngàynay)

Năm 1832, vua Minh Mạng bỏ trấn lập tỉnh, trấn Vĩnh Thanh chia thành hai tỉnh An Giang và Vĩnh Long.Tỉnh Vĩnh Long lúc bấy giờ gồm 3 phủ Hoằng An (Bến Tre ngày nay), Định Viễn (Vĩnh Long ngày nay) vàLạc Hóa (Trà Vinh ngày nay)

Năm 1837, đặt thêm phủ Hoằng Trị, rồi đến năm 1851, bỏ phủ Hoằng An, các huyện trực thuộc nhập cả vàophủ Hoằng Trị

Khi người Pháp đến xâm chiếm Bến Tre, có nhiều cuộc kháng cự của nhân dân địa phương Năm 1862, PhanNgọc Tòng (người làng An Bình Đông, quận Ba Tri) bỏ nghề dạy học, chiêu tập người yêu nước vùng lênđánh Pháp Ông tử trận vào đêm ngày 6 rạng ngày 7 tháng Giêng (30 tháng 1 năm 1868)

Cuối năm 1867, quân Pháp đem binh chiếm ba tỉnh miền Tây là Hà Tiên, An Giang và Vĩnh Long PhanThanh Giản (người làng Bảo Thạnh, quận Ba Tri) giữ ba thành không nổi Do không làm tròn mệnh vua, ôngdặn dò con cháu không được làm tay sai cho Pháp, rồi uống thuốc độc tự vận Từ năm 1867 đến 1870, cáccuộc khởi nghĩa do các con của Phan Thanh Giản là Phan Liêm, Phan Tôn và Phan Ngữ vẫn diễn ra khôngchỉ ở Bến Tre mà còn ở Sa Đéc, Vĩnh Long, Trà Vinh, được nhiều người dân hưởng ứng Pháp sai Tôn ThọTường và Tổng đốc Phương nhiều lần chiêu hàng không được Năm 1870, trong một cuộc giao chiến ởGiồng Gạch, Phan Tôn và Phan Ngữ tử trận Phan Liêm phải lui ra miền Bắc Sau khi Pháp chiếm xong Nam

Kỳ, sáu tỉnh lớn được chia thành 20 tỉnh (về sau đặt thêm tỉnh thứ 21 là Vũng Tàu) Một phần đất của VĩnhLong được tách ra để lập tỉnh Bến Tre

Các vườn cây ăn trái Cái Mơn, thuộc xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách

Bãi biển Thừa Đức thuộc Bình Đại

Di tích:

Các chùa nổi tiếng ở Bến Tre là chùa Hội Tôn, chùa Tuyên Linh, chùa Viên Minh Chùa Hội Tôn Chùa đượcthiền sư Long Thiền dựng vào thế kỷ 18 tại ấp 8, xã Quới Sơn, huyện Châu Thành và được trùng tu vào cácnăm 1805, 1884, 1947 và 1992 Chùa Tuyên Linh được dựng vào năm 1861 ở ấp Tân Quới Đông B, xã MinhĐức, huyện Mỏ Cày, và được tu sửa và mở rộng vào các năm 1924, 1941, 1983 Chùa Viên Minh tọa lạc ở

156, đường Nguyễn Đình Chiểu, thị xã Bến Tre, với kiến trúc hiện nay được xây từ năm 1951 đến 1959.Các nhân vật nổi tiếng có mộ ở đây là Nguyễn Đình Chiểu, Võ Trường Toản và Phan Thanh Giản nữtướng Nguyễn Thị Định, và lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng Ngôi mộ của nhà bác học nổi tiếng Trương Vĩnh

Ký, trước cũng ở Bến Tre (Cái Mơn - xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre), nay đã được cải tángđến Chợ Quán, thuộc Thành phố Hồ Chí Minh

_ Điều Kiện Tự Nhiên:

Tỉnh Vĩnh Long nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chia làm 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khôTỉnh Vĩnh Long nằm giữa 2 con sông lớn nhất của đồng bằng sông Cửu Long, nên có nguồn nước ngọtquanh năm, đó là tài nguyên vô giá mà thiên nhiên ban tặng Vĩnh Long có mạng lưới sông ngòi chằng chịt,hình thành hệ thống phân phối nước tự nhiên khá hoàn chỉnh, cùng với lượng mưa trung bình năm lớn đã tạođiều kiện cho sản xuất và sinh hoạt của người dân

_ Lịch Sử Hình Thành:

Năm 1732, Chúa Nguyễn thứ bảy là Ninh vương Nguyễn Phúc Trú (1696-1738) đã lập ở phía nam dinhPhiên Trấn đơn vị hành chính mới là dinh Long Hồ, châu Định Viễn, tức tỉnh Vĩnh Long ngày nay Lỵ sởcủa dinh Long Hồ lúc mới thành lập đóng ở thôn An Bình Đông, huyện Kiến Đăng, được gọi là đình Cái Bè.Đến năm Đinh Sửu (1757) thì chuyển đến xứ Tầm Bào (thuộc địa phận thôn Long Hồ, nay là thị xã VĩnhLong) Thành Long Hồ được xây dựng tại xứ Tầm Bào là thủ phủ của một vùng rộng lớn

Nhờ đất đai màu mỡ, giao thông thuận lợi, dân cư đông đúc, việc buôn bán thông thương phát đạt, địa thếtrung tâm…, dinh Long Hồ trở thành một trung tâm quan trọng thời bấy giờ Để bảo đảm an ninh quốc gia,Chúa Nguyễn đã thiết lập ở đây nhiều đồn binh như Vũng Liêm, Trà Ôn… Đến giữa thế kỷ 18, dinh Long

Hồ là thủ phủ của vùng đất phía nam và là đại bản doanh của quân đội nhà Nguyễn có nhiệm vụ phòng thủ,

ổn định và bảo vệ đất nước Nơi đây cũng từng diễn ra nhiều cuộc giao chiến ác liệt giữa nghĩa quân Tây Sơn

và quân Nguyễn Ánh Năm 1784, tại sông Mang Thít (Vĩnh Long) nghĩa quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉhuy đã đánh bại liên quân Xiêm La do Nguyễn Ánh cầu viện

_ Văn Hóa, Du Lịch:

Do địa thế và lịch sử hình thành, từ ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa cùng sinh sống lâu đời ở đây đã hòa quyện

và tạo nên một nền văn hóa đặc trưng cho vùng đất này Vĩnh Long có khá nhiều loại hình văn học dân giannhư: nói thơ Vân Tiên, nói tuồng, nói vè, hát Huê Tình, cải lương Vĩnh Long cũng là nơi có nhiều di tíchlịch sử văn hóa như: thành Long Hồ,Công Thần Miếu Vĩnh Long, đình Tân Giai, đình Tân Hoa, Văn ThánhMiếu Vĩnh Long, Khu tưởng niệm cố Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng, v.v

_ Điều Kiện Tự Nhiên

Địa hình nhìn chung tương đối bằng phẳng, phù hợp cho sản xuất nông, ngư nghiệp, với Độ cao trung bìnhkhoảng 1 – 2 mét dốc từ đất giồng ven sông Hậu, và sông Cần Thơ thấp dần về phía nội đồng tức là từ phíađông bắc sang phía tây nam.Bên cạnh đó, thành phố còn có các cồn và cù lao trên sông Hậu như Cồn

Ấu, Cồn Khương, Cồn Sơn, Cù lao Tân Lập Thành phố Cần Thơ có 3 dạng địa hình chính là Địa hình vensông Hậu hình thành dải đất cao là đê tự nhiên và các cù lao ven sông Hậu

Ngoài ra do nằm cạnh sông lớn, nên Cần Thơ có mạng lưới sông, kênh, rạch khá chằng chịt Vùng tứ giácLong Xuyên, thấp trũng, chịu ảnh hưởng lũ trực tiếp hàng năm Đồng bằng châu thổ chịu ảnh hưởng triềucùng lũ cuối vụ

Cần Thơ nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, ít bão, quanh năm nóng ẩm, không có mùa lạnh

_ Lịch Sử Hình Thành:

Vùng đất Cần Thơ được hình thành cách nay khoảng 2000 – 2500 năm cùng với sự hình thành của đồngbằng châu thổ sông Cửu Long Sau giai đoạn phát triển rực rỡ của vương quốc Phù Nam và văn hóa Óc Eokéo dài sáu thế kỷ đầu Công nguyên, do hoàn cảnh lịch sử và những biến động địa lý khắc nghiệt thời đó,vùng đồng bằng này trở nên hoang vu, dân cư thưa thớt trong một thời gian dài.

Tên gọi Cần Thơ và xuất xứ hai tiếng “Tây Đô”

Thứ nhất, khi chưa lên ngôi vua, Nguyễn Ánh vào Nam đã đi qua nhiều nơi ở vùng châu thổ Sông Cửu Long,một hôm đoàn thuyền đi vào địa phận thủ phủ Trấn Giang (Cần Thơ xưa) Giữa đêm trường canh vắng, dọctheo bến sông vọng lại nhiều câu ngâm thơ, hò hát, tiếng đàn, tiếng sáo hoà nhau nhịp nhàng Chúa thầmkhen về một cảnh quan sông nước hữu tình và ban cho con sông này cái tên đầy thơ mộng là Cầm Thi giang.Dần dần hai tiếng Cầm Thi lan truyền rộng trong dân chúng và nhiều người nói trại ra thành Cần Thơ

Một truyền thuyết khác cho rằng sông Cần Thơ ngày xưa ở hai bên bờ dân chúng trồng rất nhiều rau cần vàrau thơm Ghe thuyền chở nhiều loại rau cần, rau thơm qua lại mua bán đông vui từ năm này qua năm khác

Có thể từ đó người địa phương gọi sông này là sông Cần Thơm, sau nói trại là Cần Thơ

Còn về hai tiếng Tây Đô, trước nay chưa có một văn bản nhà nước nào chính thức gọi Cần Thơ là Tây đô(Thủ đô miền tây) Tuy nhiên, do vị trí địa lý thuận lợi về giao thông, thương mại, công kỹ nghệ và cả quân

sự nên Cần thơ được coi là vị trí trung tâm của vùng

Cuối thế kỷ XVIII, Mạc Cửu vào Hà Tiên khai khẩn, lập nghiệp dưới sự bảo hộ của chúa Nguyễn Năm

1732, toàn bộ đất phương Nam được Chúa Nguyễn chia làm 3 Dinh và 1 Trấn gồm : Trấn Biên Dinh (vùngBiên Hòa ngày nay), Phiên Trấn Dinh (Gia Định), Long Hồ Dinh (Vĩnh Long) và Trấn Hà Tiên Sau khi MạcCửu mất, Mạc Thiên Tích nối nghiệp cha, đẩy mạnh công cuộc khai khẩn ra vùng hữu ngạn sông Hậu, đếnnăm 1739 thì hoàn tất với 4 vùng đất mới : Long Xuyên (Cà Mau), Kiên Giang (Rạch Giá), Trấn Giang (CầnThơ), Trấn Di (Bạc Liêu) được sáp nhập vào đất Hà Tiên Đây là điểm mốc đánh dấu sự xuất hiện của vùngđất Cần Thơ

Năm 1771, quân Xiêm tấn công Hà Tiên nhưng không chiếm được Trấn Giang Đến năm 1774, nghĩa quânTây Sơn kéo quân vào Nam đánh chiếm thành Gia Định, sau đó kéo xuống miền Tây và Trấn Giang Sautrận Rạch Gầm Xoài Mút năm 1787, quân Tây Sơn rút khỏi các dinh trấn miền Tây, Trấn Giang trở lại dướiquyền bảo hộ của nhà Nguyễn Suốt thập niên 70 của thế kỷ XVIII, Trấn Giang trở thành một cứ điểm quantrọng và phát triển mạnh trong bối cảnh lịch sử đầy xáo động

Sau khi Gia Long lên ngôi, Trấn Giang thuộc địa giới của trấn Vĩnh Thanh Năm 1813, vua Gia Long cắt mộtvùng đất phì nhiêu ở bờ phải sông Hậu (gồm Trấn Giang – Cần thơ xưa) lập huyện Vĩnh Định, thuộc phủĐình Viễn, trấn Vĩnh Thanh Năm 1832, vua Minh Mạng ban chiếu đổi “Trấn” thành “Tỉnh” và chuyển

huyện Vĩnh Định sang phủ Tân Thành, tỉnh An Giang Sau đó, huyện Vĩnh Định được đổi tên thành PhongPhú, nổi tiếng là một vùng đất thịnh trị và an ninh khác hẳn mọi vùng ở miền Tây lúc bấy giờ.

Trong giai đoạn thực dân Pháp xâm lược Việt Nam thì huyện Phong Phú thuộc Vĩnh Long Cho đến năm

1876 thì mới được tách ra để lập nên thủ phủ Cần Thơ.Trước 1975 Ngô Đình Diệm quyết định đổi tên tỉnhCần Thơ thành tỉnh Phong Dinh Sau 1975 Cần Thơ trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Hậu Giang Cho đến năm

1991, tỉnh Hậu Giang được tách thành hai tỉnh Cần Thơ và Sóc Trăng Năm 2004 tỉnh Cần Thơ được chiatách làm hai đơn vị hành chính: thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương và tỉnh Hậu Giang

_ Văn Hóa, Du Lịch:

Thành phố Cần Thơ là địa bàn cư trú của nhiều dân tộc khác nhau Người Khmer ở Cần Thơ không nhiều,chủ yếu tập trung chung quanh chùa hoặc sống rải rác xen kẽ với người Việt ở các quận Ninh Kiều, ÔMôn, Thốt Nốt Người Hoa ở Cần Thơ thường sống tập trung ở quận Ninh Kiều và huyện Phong Điền,ngườiHoa gốc Quảng Đông làm nghề mua bán, người Hoa gốc Hẹ làm nghề thuốc Bắc và người Hoa gốc Hải Namlàm nghề may mặc

Mặc dù Cần Thơ được khám phá khá muộn Tuy nhiên, Văn hoá Cần Thơ vừa mang những nét chung củakhu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời cũng mang nét đẹp văn hóa của vùng đất Tây Đô Đặc trưngvăn hoá Tây Đô được thể hiện qua nhiều phương diện ẩm thực, lối sống, tín ngưỡng, văn nghệ Hò Cần Thơ

là một trong những làn điệu dân ca độc đáo với các loại là hò huê tình, hò cấy và hò mái dài, xuất phát từnhững cầu hò của khách thương hồ lúc rảnh rỗi cắm sào để tìm bạn hò và đợi con nước để rời sang bến khác.Cần Thơ cũng là quê hương của nhiều người nổi tiếng như Châu Văn Liêm, Út Trà Ôn, Về mặt tín ngưỡng,văn hoá, việc thờ cúng, sinh hoạt lễ hội của các ngôi đình ở Cần Thơ không khác mấy so với các ngôi đình ởNam Bộ, Một số ngôi đình nổi tiếng ở Cần Thơ như đình Bình Thủy, thờ các nhân vật nổi tiếng như ĐinhCông Chánh, Trần Hưng Đạo,Bùi Hữu Nghĩa

***Câu 2: Nhà văn Sơn Nam (tiểu sử, tác phẩm) Khu lưu niệm nhà văn Sơn Nam Thế phong thủy trong xây dựng nhà cửa và công trình (minh đường, tiền án, hậu chẩm …)

Tiểu sử: NHÀ VĂN SƠN NAM (1926-2008)

Từ thập niên 1950, Sơn Nam được giới văn học cả nước biết đến như một tài năng của văn chương Nam bộ.Ông không những là một nhà văn, mà còn được đánh giá cao như một nhà Nam bộ học, một nhà văn hoá

Nhà văn Sơn Nam tên thật là Phạm Minh Tài (giấy khai sinh viết sai thành Tày) sinh tạitỉnh Rạch Giá, naythuộc tỉnh Kiên Giang Ông học tại Cần Thơ, tham gia kháng chiến chống Pháp, hoạt động trên lĩnh vực vănhoá văn nghệ Khởi đầu ông làm thơ nhưng sau đó chuyển sang viết văn, biên khảo

Tên tuổi Sơn Nam gắn liền với tập truyện ngắn Hương rừng Cà Mau Văn phong giản dị, gần gũi, tác phẩm

của ông luôn dễ đọc, dễ hiểu đối với nhiều tầng lớp độc giả Không chỉ cống hiến trong văn chương, ông(Sơn Nam) còn được xem là người có công khai phá, khảo cứu và sưu tầm văn hóa mảnh đất Nam Bộ Vìvậy, ông được người ta trân trọng gọi yêu là "nhà Nam Bộ học", “ông già Ba Tri”, "Ông già đi bộ”, "Pho từđiển sống về miền Nam" hay là "nhà Nam Bộ học"

Tác phẩm

Toàn bộ các sáng tác của ông đã được Nhà xuất bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh mua bản quyền trọn đời từ12.2002 Lĩnh vực nghiên cứu,khoảng 20 tác phẩm được biên khảo công phu, khoa học,có giá trị cho việctìm hiểu về vùng đất Nam Bộ:“Ấn tượng 300 năm, Bến Nghé xưa, Cá tính miền Nam, Danh thắng miềnNam, Đất Gia Định xưa, Đồng bằng sông Cửu Long - Nét sinh hoạt xưa, Giới thiệu Sài Gòn xưa, Lịch sử AnGiang, Lịch sự khẩn hoang miền Nam, Người Sài Gòn, Tiếp cận đồng bằng sông Cửu Long, Tìm hiểu đấtHậu Giang, Văn minh miệt vườn ”;

Ông cũng thành công ở thể loại ký, như ký sự “Tây đầu đỏ” Ông cũng đã viết xong 4 tập hồi ký về đời mình gắn liền với bối cảnh đồng bằng sông Cửu Long và vùng Sài Gòn, Gia Định, bao gồm các tập: “Từ U Minh

đến Cần Thơ, Ở chiến khu 9, Hai mươi năm giữa lòng đô thị, Bình an”

Nhiều tác phẩm của ông được dựng thành phim, tiêu biểu như: “Mùa len trâu”, “Cây huê xà”, được cả

người xem trong và ngoài nước quan tâm

NHÀ LƯU NIỆM SƠN NAM

Với tâm nguyện muốn bảo tồn những kỷ vật, tác phẩm, tư liệu của người cha quá cố, con gái đầu của nhà vănSơn Nam, chị Đào Thúy Hằng đã xây dựng Nhà lưu niệm cho ông tại ấp 4, xã Đạo Thạnh, TP Mỹ Tho (TiềnGiang) Công trình đã hoàn thành vào 13/7 âm lịch 2010, đúng dịp giỗ đầu nhà văn Sơn Nam

Nhà lưu niệm Sơn Nam được thiết kế với một quần thể kiến trúc độc đáo, vừa cổ kính, vừa hiện đại, nằm trênkhu đất "vàng" cạnh vành đai bảo vệ cống Bảo Định, với diện tích khoảng hơn 2.000 m2 Nhà lưu niệm đượcthiết kế cách điệu theo kiểu nhà Nam bộ 3 gian cho phù hợp với không gian sông nước và tiện việc trưngbày Kết cấu ngôi nhà được xây dựng chắc chắn, mái tứ giác, rui mè bằng chất liệu bê tông sơn giả gỗ Vậtliệu xây dựng gồm loại gạch thẻ, chịu lực cao, do gia đình đặt mua ở Vĩnh Long, toàn bộ cửa chính, cửa sổbằng gỗ gõ đỏ, khung gỗ căm xe Bên trong có một phòng khách, dành để phục vụ cho bạn bè, thân hữu củanhà văn Sơn Nam đến viếng ông và có nhu cầu ở lại Ngôi nhà thiết kế sân vườn với đế móng bằng đá ong,đường dẫn vào nhà từ ngoài sân cho đến thềm được sắp xếp lạ mắt, mô phỏng theo hình bán đảo Cà Mau,gồm 82 khối đá, tượng trưng cho số tuổi thọ của nhà văn Điểm nhấn của không gian Nhà lưu niệm chính làbức tượng nhà văn Sơn Nam, do điêu khắc gia Nguyễn Sánh thực hiện Điêu khắc gia Nguyễn Sánh cũng làngười đã tạc bức tượng nhà văn Sơn Nam đặt tại phần mộ của ông ở Hoa viên Chánh Phú Hòa, BìnhDương

Để nhà lưu niệm có thêm được nhiều hiện vật phong phú, người nhà của cố nhạc sĩ đã trở về U Minh Thượng

là nơi “ký ức quê nhà mãi mãi không bao giờ phai nhạt” trong tâm hồn Sơn Nam, chỉ mong cố công tìm chođược chiếc đèn dầu “trứng vịt” để khi Nhà lưu niệm hoàn thành sẽ thắp trên bàn thờ ông cho ấm cúng

***Câu 3: Văn minh sông nước, chợ nổi – các chợ nổi nổi bật ở miền Tây, cây bẹo, các mặt hàng mua bán.

Văn minh Sông nước hay nói đúng hơn là văn hóa sông nước

*Giá trị văn hóa : lối sống phóng khoáng, chân chất của con người miền sông nước Do được thiên nhiên ưuđãi, con người nơi đây cũng giống như thiên nhiên nơi này vậy

Những tín ngưỡng miền sông nước, câu ca điệu hò, đờn ca tài tử,… là những đặc sắc của văn minh văn hóasông nước vì nó đã phát triển đến một trình độ cao mang tính đặc trưng biểu tượng Hễ khi nhắc đến là người

ta nhớ ngay đến sông nước miền Tây

*Giá trị vật chất: những sản phẩm đặc trưng miền sông nước nơi đây như chùa chiềng, cái cà ráng, chiếcxuồng ba lá, chiếc áo bà ba đi liền với nón lá khăn rằng … Những giá trị này cũng được phát triển theo thờigian từ những ngày đầu Nam Tiến, để thuần hóa cái vùng đất mới này, tổ tiên ta phải sáng tạo và hoàn thiệnnhững sản phẩm này để phục vụ nhu cầu cuộc sống

Văn hóa văn minh sông nước hình thành từ quá trình Nam Tiến Trải qua quá trình này nhiều giá trị tinh thần

và vật chất được hình thành và hòa quyện vào nhau tạo nên thương hiệu sông nước miền Tây Một trong số

đó là chợ nổi – 1 nét văn hóa đặc trưng miền sông nước

CHỢ NỔI - NÉT ĐẶC TRƯNG CỦA SÔNG NƯỚC MIỀN TÂY

Đồng bằng sông Cửu Long chi chít sông ngòi kênh rạch, vùng đất được mệnh danh “chín con rồng” này cócon nước lớn tràn bờ, nước ròng phơi bãi; có ghe thuyền sinh hoạt ngày đêm xuôi ngược trên sông hìnhảnh đó tự ngàn xưa, hôm nay vẫn vậy Người ta nói rằng, sông nước là đặc thù của vùng đất miền Tây, vùngđất của hàng ngàn dòng sông, cửa sông đan xen như mạng nhện Có sông ngòi, kênh, rạch, có phương tiệnvận tải thủy, có người sinh hoạt mua bán trao đổi hàng hóa, tựu trung lại tất cả cảnh mua bán ngộ nghĩnh trênsông, người ta gọi là chợ nổi

Chợ nổi là nét đẹp riêng của ĐBSCL Ở Cái Bè Tiền Giang, Cái Răng Cần Thơ, Vàm Láng Phong Điền, NgãBảy Phụng Hiệp (Hậu Giang), Sông Gành Hào (Cà Mau), Vĩnh Thuận (Kiên Giang) từ lâu đã hình thànhchợ trên sông nổi tiếng Hàng trăm ghe xuồng ngày đêm tụ họp, bán đủ thứ hàng của miệt vườn như rau, củ,hoa, trái, tôm, cua, rùa, rắn để người mua nhận biết mặt hàng, thương lái bán gì treo nấy Cứ nhìn nhánhcây ở đầu ghe buộc treo lủng lẳng thứ gì thì trong ghe bán thứ ấy Tuy nhiên ở mỗi địa danh khác nhau, thờigian hình thành chợ nổi khác nhau, thì nét đặc trưng của chợ nổi nơi đó cũng khác đôi chút

Chợ nổi Cái Răng - TP.Cần Thơ

Để mà “Ai đến Cần Thơ mà chẳng thương/Ai xa Cần Thơ mà chẳng nhớ?” Nhớ hạt gạo trắng trong, rồi nhớcái Ngã ba sông Cái Răng, nhớ cái chợ nổi là kia Chợ nổi ở đây đa phần là chợ đầu mối, họ đậu cố định cảchục ngày để buôn bán, hết hàng mới lui ghe Thương lái họ cân hàng của chủ vườn đem xuống ghe bán sỉcho các thương lái trung chuyển hàng nông sản miền Tây lên thành phố

Chợ nổi Vĩnh Thuận- Kiên Giang

Còn đó chợ nổi Miệt Thứ, Vĩnh Thuận, Kiên Giang lại có nét riêng của nó Miệt Thứ được tính từ con sôngTắc Cậu, Kiên Giang dọc theo tuyến quốc lộ 63 xuôi về đến huyện Thới Bình, Cà Mau gần 60km

Chợ nổi Cái Nước - Cà Mau

Những năm trước, chợ nổi Cà Mau họp ngay ngã ba Sông Gành Hào rất thuận tiện cho các thương lái tại CàMau, vì vậy mà mỗi lần họp chợ không khí rất nhộn nhịp Cũng chính nơi đây một thời là điểm đến hấp dẫncủa du khách trong và ngoài nước Do tụ họp đông không đảm bảo an toàn giao thông, nên chợ nổi dời cáchthành phố Cà Mau gần 3km hướng về Gành Hào Dời chợ thì phương thức mua bán nơi đây cũng thay đổi.Buôn bán hai chiều, đó là phương thức mua bán phổ biến của người thương hồ trên sông nước Cà Mau Hànghóa từ trên miệt vườn vận tải về bằng những chiếc ghe bầu, họ không neo đậu lâu như trước mà họ đi nhỏ lẻxuống tận các huyện vùng sâu, nhất là vùng nước mặn, chuyên canh tác nuôi trồng thủy sản như Đầm Dơi,Sông Đốc, Năm Căn, Ngọc Hiển có ghe đến tận Đất Mũi - mới chịu dừng Hết hàng, dân thương hồ “ăn”lại than đước, củi đước, phân cá, tôm mang về trao đổi với nhà vườn Hành trình xuôi ngược như thế đã tạocho Chợ nổi Cà Mau có nét đặc thù riêng biệt mà không dễ nơi nào có được

***Câu 4:Đờn ca tài tử, quá trình phát triển, hình thức sinh hoạt, các loại nhạc cụ sử dụng Một số bài tiêu biểu: dạ cổ hoài lang, tình anh bán chiếu, Võ Đông Sơ Bạch Thu Hà …

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN (nguồn bộ văn hóa, du lịch, di sản thế giới)

c) Ý nghĩa tên gọi và đặc điểm

“ĐỜN CA”: là dùng nhạc cụ và lời hát để biểu diễn Ban đầu chỉ có đờn, về sau này mới xuất hiện thêm hìnhthức ca dần dần gọi thành đờn ca

“TÀI TỬ”: là tài năng, những bậc thầy tham gia trình diễn Cũng có một số ý kiến cho rằng tài tử có nghĩa lànghiệp dư Tuy nhiên trên thực tế để trở thành một nghệ sĩ đờn ca thực sự, các nghệ sĩ đờn ca phải có mộtquá trình học hỏi khá dài và nghiêm túc

Bản chất phóng khoáng của con người và nếp sống tại miền Nam khiến cho các bài bản không y khuôn bảngốc Người đàn, người ca cũng không muốn giữ nguyên như thầy đã dạy mà luôn có đôi nét thêm thắt, thayđổi, tô điểm, khiến những bài bản đậm đà thấm thía hơn Mặt khác do lòng luôn luôn nhớ thương cội nguồnnên các điệu của đờn ca tài tử đều phảng phất nỗi buồn và được người mộ điệu ưa thích

d) Bảo tồn và phát triển

Liên hiệp quốc Unesco đã công nhận Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ của Việt Nam là di sản văn hóa phivật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Đờn Ca Tài Tử hiện đang được phát triển ở 21 tỉnh, thành phố phía Nam Việt Nam là: An Giang,

Bà Rịa- Vũng Tàu, Bạc Liêu, Bến Tre, Bình Dương, Bình Phước, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp,Hậu Giang, Tp Hồ CHí Minh, Kiên Giang, Long An, Ninh Thuận, Sóc Trăng, Tây Ninh, Tiền Giang, TràVinh và Vĩnh Long

Loại hình nghệ thuật này trở thành món ăn tinh thần và được biểu diễn cho du khách tham quan

HÌNH THỨC BIỂU DIỄN

Bởi là một dòng nhạc có xuất phát từ cung đình do đó cách biểu diễn Đờn Ca Tài Tửkhá đặc biệt và đòi hỏingười nghệ sĩ phải có tài năng, trình độ thực sự Đờn Ca Tài Tử thường trình diễn trong phạm vi không giantương đối nhỏ như trong gia đình,tại đám cưới, đám giỗ, sinh nhật, trong các lễ hội, sau khi thu hoạch mùa

vụ, thường được biểu diễn vào những đêm trăng sáng ở xóm làng

Tại Việt Nam có 3 loại hình nghệ thuật có xuất xứ từ nhạc cung đình đó là Nhã nhạc Huế, Ca trù và Đờn CaTài Tử Nhưng khác với 2 loại hình Nhã Nhạc và Ca Trù người hát chính thường là nữ, trong nghệ thuật đờn

ca thì nam và nữ có vai trò bình đẳng, người đàn và người hát có vị trí tương đương nhau

Nếu một ban nhạc tài tử có 3 nhạc công và 1 ca sĩ thì được gọi là ban tứ tuyệt, nếu có 4 nhạc công và 1 ca sĩthì được gọi là ban ngũ nguyệt

CÁC LOẠI NHẠC CỤ SỬ DỤNG

Trước đây, dàn nhạc đờn ca tài tử sử dụng các loại nhạc cụ gồm đàn kim, đàn cò, đàn tranh song lang, ốngtiêu Khoảng từ năm 1920, lục huyền cầm(đàn ghi ta), hạ uy cầm và violon cũng được thêm vào trong dànnhạc

Khi biểu diễn nhạc tài tử, các nghệ sĩ thường chú trọng đến sự kết hợp của nhạc cụ có âm sắc khác nhau, ítthấy có sự kết hợp giữa các nhạc cụ cùng âm sắc Thường thấy nhất là song tấu đàn kim và đàn tranh

Cũng có khi là tam tấu đàn kim – tranh – cò, kim – tranh – độc huyền, tranh – cò-độc huyền

MỘT SỐ BÀI TIÊU BIỂU

Bạc Liêu: Dạ cổ hoài lang

Tây Ninh: Phụng cầu hoàng Duyên

***Câu 5:Lịch sử khẩn hoang Nam Bộ (Các mốc lịch sử, sự kiện, các nhân vật tên tuổi, địa danh quan trọng …)

Việt Nam thời Trịnh - Nguyễn phân tranh năm 1650, nhiều dân Việt ở Đàng Trong bỏ dải đất miền Trungkhắc nghiệt, vào khai khẩn đất làm ruộng ở Bà Rịa, Đồng Nai, Sài Gòn vốn là đất của Chân Lạp, nhưngkhông gặp phản kháng gì đặc biệt

Năm 1623 chúa Nguyễn Phúc Nguyên nhân quan hệ hữu hảo với vua Chân Lạp Chey Chetta II (cha vợ con rể), đã mượn vùng đất Prey Nokor (Sài Gòn ngày nay) của Chân Lạp đặt trạm và quan chức thu thuế lưu

-dân Việt đang sinh sống xung quanh ở Sài Gòn, Đồng Nai, Bà Rịa

Chúa Nguyễn khuyến khích người Việt di cư đến để làm ăn Vì vậy trong một thời gian ngắn người Việt đếnđịnh cư rất đông

Năm 1658, vua nước Chân Lạp mất, nội bộ nước Chân Lạp lục đục vì tranh giành ngôi Chúa Nguyễn Phúc

Tần đã giúp một hoàng thân Chân Lạp là Batom Reachea lên ngôi, đáp lại vị vua mới của Chân Lạp đã ký

hiệp ước triều cống chúa Nguyễn hàng năm và cho phép người Việt được làm chủ vùng đất đã khai hoang ở Sài Gòn, Đồng Nai, Bà Rịa Tại khu vực này lưu dân Việt sinh sống ngày càng đông đúc, chúa

Nguyễn đã phải cử một đội quân mạnh để giữ gìn an ninh cũng như đặt các quan cai trị và thu thuế

Năm 1679 có quan nhà Minh gồm Dương Ngạn Địch và phó tướng Hoàng Tiến là Tổng binh Trấn thủ đấtLong môn (Quảng Tây - Trung Quốc), Trần Thượng Xuyên và phó tướng Trần An Bình là tổng binh châu

Cao, Lôi, Liêm (Quảng Đông - Trung Quốc) không chịu làm tôi nhà Thanh, đem 3000 người cùng 50 chiếc

thuyền sang xin ở làm dân Đại Việt Chúa Nguyễn Phúc Tần nhân muốn khai khẩn đất Chân Lạp, bèn cho

vào ở đất Đông Phố (Gia Định) Những người này cùng với những lưu dân người Việt định cư trước đó đãchia nhau ở đất Đồng Nai, Biên Hòa, Mỹ Tho (Tiền Giang), cày ruộng, làm nhà, lập ra phường phố, có ngườiphương Tây, Nhật Bản, Chà Và đến buôn bán khá đông

Năm 1698 chúa Nguyễn Phúc Chu sai Nguyễn Hữu Cảnh làm kinh lược đất Chân Lạp Ông chia đất ĐôngPhố ra làm dinh, làm huyện, lấy Đồng Nai làm huyện Phúc Long và Sài Gòn làm huyện Tân Bình Ông đặtTrấn Biên dinh (Biên Hòa), đất Trấn Biên thì lập làm xã Thanh Hà, và Phiên Trấn dinh (Gia Định), đất PhanTrấn thì lập làm xã Minh Hương, rồi sai quan vào cai trị Chúa Nguyễn lại chiêu mộ thêm những người lưudân từ Quảng Bình trở vào để lập ra thôn xã và khai khẩn ruộng đất, những người Việt và Tàu ở đây đềuthuộc về sổ bộ nước Việt của chúa Nguyễn Năm 1699 vua Ang Em của Chân Lạp tổ chức một cuộc phảncông nhằm giành lại nhưng bị thất bại

Mạc Cửu, một người gốc Quảng Đông, khi nhà Thanh diệt nhà Minh đã cùng gia quyến bỏ sang Chân Lạpnăm 1680 khai khẩn và cai quản 7 xã gồm toàn lưu dân, gọi là Hà Tiên, Mạc Cửu mở rộng đất đai của mìnhgồm vùng đất Hà Tiên, Rạch Giá, Phú Quốc khi đó đang thuộc Chân Lạp nhưng Chân Lạp không kiểm soátđược

Năm 1708 để tránh áp lực thường xuyên của Xiêm La sang cướp phá, Mạc Cửu đã dâng đất khai phá xin nộithuộc về chúa Nguyễn Phúc Chú, chúa Nguyễn đổi tên thành Trấn Hà Tiên, phong cho Mạc Cửu làm chứcTổng binh, cai quản đất Hà Tiên Khi Mạc Cửu mất, con là Mạc Thiên Tứ lại được làm chức đô đốc, tiếp tụccai quản Hà Tiên Mạc Thiên Tứ đắp thành, xây lũy, mở chợ, làm đường và đưa người về dạy Nho học đểkhai hóa đất Hà Tiên

Từ năm 1735 - 1739 Mạc Thiên Tứ mở rộng đất đai kiểm soát của mình sang bán đảo Cà Mau, Bạc Liêu,Hậu Giang, Cần Thơ Đưa thêm các vùng đất mới này vào Trấn Hà Tiên thuộc lãnh thổ Đàng Trong Năm

1732, chúa Nguyễn Phúc Chú tiến chiếm vùng đất ngày nay là Vĩnh Long, Bến Tre, dựng dinh Long Hồ trựcthuộc phủ Gia Định

Năm 1755, biết vua Chân Lạp là Nặc Nguyên (Ang Tong) thông sứ với chúa Trịnh ở ngoài Đàng Ngoài để

lập mưu đánh chúa Nguyễn, chúa Nguyễn Phúc Khoát sai Nguyễn Cư Trinh sang đánh Nặc Nguyên Năm

1756, Nặc Nguyên thua bỏ thành Nam Vang chạy sang Hà Tiên nhờ Mạc Thiên Tứ, rồi xin dâng hai phủTầm Bôn và Lôi Lạp (nay là Tân An và Gò Công) cho chúa Nguyễn để cầu hòa

Năm 1757 Nặc Nguyên mất, chú họ là Nặc Nhuận dâng hai phủ Trà Vinh và Ba Thắc (Sóc Trăng) xin chúaNguyễn Phúc Khoát phong cho làm vua Chân Lạp Sau đó Nặc Nhuận bị người con rể là Nặc Hinh giết vàcướp ngôi Quan tổng suất là Trương Phúc Du thừa kế sang đánh thắng Nặc Hinh Chúa Nguyễn cho lập Nặc

Tôn (Outey II), con Nặc Nhuận vốn đang nương nhờ Mạc Thiên Tứ ở Hà Tiên trong lúc hoạn nạn làm vua

Chân Lạp Nặc Tôn dâng đất Tầm Phong Long (vùng đất nằm giữa Sông Tiền và Sông Hậu tương ứng vớiChâu Đốc, Sa Đéc) để tạ ơn chúa Nguyễn Đất miền nam Việt Nam bây giờ thì trước đó là đất của Chân Lạp,tuy nhiên trước đó thì Chân Lạp lại là kẻ chiếm đất của Phù Nam đã từng tồn tại từ khoảng thế kỷ 1 đến thế

kỷ 7 tại đồng bằng sông Mekong

Nặc Tôn lại dâng 5 phủ là Hương Úc, Cần Bột, Trực Sâm, Sài Mạt, Linh Quỳnh để tạ ơn riêng Mạc Thiên

Tứ, Mạc Thiên Tứ đem những đất ấy dâng chúa Nguyễn, chúa cho thuộc về trấn Hà Tiên cai quản, 5 phủ này

về sau khi Pháp thành lập Liên bang Đông Dương đã cắt trả về cho Cao Miên, ngày nay là 2 tỉnh Takéo vàKampot

***Câu 6: Cao tốc Trung Lương Phong tục tập quán của cộng đồng người Việt ở miền Tây (chôn trong vườn, ngoài đồng, món ăn, căn nhà, bến sông, ghe, vỏ lãi, tắc ráng…)

Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương là đường cao tốc nối Thành phố Hồ Chí

Minh với Tiền Giang nói riêng và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long nói chung Đây là một phần của tuyếnĐường cao tốc Bắc - Nam Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương có điểm đầu tuyến là nútgiao thông Chợ Đệm, xã Tân Túc, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh Điểm cuối là nút giao thôngThân Cửu Nghĩa (km 50) huyện Châu Thành, Tiền Giang

Việc đưa vào khai thác tuyến đường cao tốc này đáp ứng cho khoảng 50.000 lượt ô tô qua lại mỗingày Với tuyến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương, thời gian từ Thành phố Hồ ChíMinh đi Tiền Giang được rút ngắn chỉ còn khoảng 30 phút, thay vì 90 phút như trước đó

Tục chôn người chết trong vườn của người miền Tây

“Ở đây người dân thường chôn người thân trong vườn nhà Họ làm như vậy là để những người quá cố luônđược nhìn thấy cảnh con cháu sinh hoạt, được gần gũi người thân Vả lại, ở đây đất rộng, người ta chôn cấtnhư vậy cũng không tốn bao nhiêu diện tích Họ cũng không sợ hồn ma của người chết luẩn quẩn quanh ngôi

mộ, bởi với họ, ma là người thân thì không làm hại người trong nhà" Qua tìm hiểu được biết ở các vùng quê

đa phần người dân chôn người chết trong vườn nhà còn ở thị trấn, ít đất hơn nên nhiều nhà đành phải chôn ởnghĩa trang Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nhà, dù ở thị trấn, thị xã họ vẫn chôn mộ trong vườn của mình "Đaphần người dân không thích chôn ở nghĩa trang Nghĩa trang chủ yếu để chôn những liệt sỹ đã hi sinh hoặcnhững gia đình không có đất, đất hẹp"

Hơn nữa do địa hình thổ nhưỡng ở miền Tây khác hẳn như miền Bắc, hay miền Trung nên khi mùa nước nổi,

dù có xem phong thủy và chôn ở gò cao thì nguy cơ ngập nước cũng bằng khu gò thấp Theo những người

dân ở miền Tây, ở đây cũng có nghĩa trang đàng hoàng nhưng chôn xác ngay trong nhà hoặc sát ngách nhàmình đã thành thói quen cố hữu của mỗi gia đình từ rất lâu rồi

Cũng có một lý do khác, dòng họ miền Tây không ở co cụm trong lũy tre làng, mà có khi nguyên xã ấy cómột họ, mà họ ấy lại ở chung với nhiều họ khác, chen lộn vào nhau, rải rác ra cả xã Do vậy muốn đem ông

bà đi chôn ở xa nhà bắt buộc phải khiêng đi qua những cây cầu khỉ, mà cầu khỉ hay cầu tre chỉ là cầu độchành – nghĩa là cầu đi một người mà thôi Vì vậy việc đưa tang ông bà rất khó thực hiện qua cây cầu khỉcheo leo như vậy

Vỏ lãi

Được cải tiến từ xuồng ba lá (tam bản), tắc ráng (vỏ lãi) là một loại ghe dài được gắn thêm máy đặt phía sau

và do một người điều khiển bằng máy ngoài hoặc bằng bánh lái Chạy nhanh với tốc độ rất cao như ca nô vàvới thân hình thon, dài, dễ luồn lách thích hợp để đi trong rừng hay những nơi đầm lầy, nhiều lau sậy trướckia như Đồng Tháp Mười, nét đặc trưng của vỏ lãi không chỉ để chuyên chở người, hàng hóa gọn nhẹ đểphục vụ công việc đồng áng, buôn bán mà còn dùng nhiều trong sinh hoạt hàng ngày, kể cả rước dâu, du lịchtham quan Là phương tiện di chuyển chủ yếu và phổ biến ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vùng sông nướcĐồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là vào mùa nước nổi

Tắc Ráng vốn là tên của một con rạch nhỏ nằm ở phía Đông Nam thị xã Rạch Giá Ngày nay, kênh này đãđược cải tạo thành một kênh đào lớn và được gọi là Kinh Xáng Mới Tên gọi Tắc Ráng đã được dùng làm têngọi cho chiếc xuồng gắn máy đuôi tôm đầu tiên xuất hiện tại miền Nam vào năm 1960 (tương truyền là doông Năm Cải hay ông Chín Sum thực hiện đầu tiên tại xóm Tắc Ráng, thuộc khóm Vĩnh Viễn, xã Vĩnh Hiệp,Rạch Giá) và trở thành tên thông dụng cho những loại xuồng nhỏ có gắn máy tại Nam bộ sau này

Tục Thờ Thông Thiên Ở Miền Tây

Tục thờ Thông Thiên là một tín ngưỡng thờ Trời phổ biến ở Nam Bộ nói chung và Miền Tây nói riêng Theotín ngưỡng dân gian, Trời được xếp trước Phật trong các đối tượng được thờ, theo thứ tự “Trời – Phật –Thánh – Thần”, nên việc thờ Trời là việc đầu tiên của mỗi người, mỗi nhà Bàn Thiên ở Nam Bộ nói chung

và Miền Tây nói riêng rất đơn giản, chỉ là một cây cột gỗ cắm xuống giữa sân, trên đó có đặt một tấm vánhình vuông hoặc hình chữ nhật Trên tấm ván đó, người ta đặt một lư hương, vài chung rượu chén trà, mộtdĩa trái cây Trụ cột thường “cao độ 1,50m (bằng gỗ hoặc bằng gạch), trên có bệ thờ vuông, với thức cúngđơn giản: một lọ cắm nhang, một lọ hoa, ba chung nước lã, có nơi thêm vào một lọ gạo và một lọ muối Bàn

Thiên thường được dựng trước sân nhà; nếu sân đất, người ta tráng xi-măng hoặc lót gạch khoảng một thướcvuông chung quanh bàn Thiên Mỗi tối gia chủ thắp nhang khấn nguyện Trời Đất rồi xá bốn phương” Bànthờ Thông Thiên là nơi nối kết tâm linh giữa con người với Trời, với tổ tiên, nơi giữ mối liên hệ giữa Trời vàĐất, giữa người sống và người đã khuất Điều này thể hiện bằng việc thắp nhang thường xuyên mỗi ngày,vào lúc chập tối – là thời điểm giao nhau giữa ngày và đêm, nén nhang được cắm trên lư hương – nơi ở giữaTrời và Đất Nếu trong nhà có một mâm cơm cúng thì trên bàn thờ Thông Thiên cũng có lễ vật, hoặc là hoaquả, hoặc dĩa xôi, có khi rượu thịt Ngày tất niên, gia đình nào cũng có mâm ngũ quả đặt trên bàn thờ ThôngThiên, hoặc trái dưa hấu tròn đầy đặn để cúng Trời, cầu nguyện cho sự sung túc cả năm Tuy nhiên, ẩn sâutrong đó là triết âm – dương đã tồn tại qua hàng ngàn năm với biểu tượng vuông – tròn vốn hiện hữu lâu đờitrong tâm thức của người Lạc Việt.

Bàn thờ hình vuông tượng trưng cho đất (thuộc âm), lư hương hình tròn tượng trưng cho Trời (thuộcdương) Khát khao vươn đến sự hoàn hảo của người phương Nam được thể hiện thường trực hằng ngày quahình ảnh bàn thờ Thông Thiên: có vuông – có tròn, có âm – có dương Ngày nay, xã hội đã phát triển, một sốtín ngưỡng cổ sơ đã không còn tồn tại, nhưng tín ngưỡng thờ Trời vẫn mãi còn trong tâm thức người dânMiền Tây Bởi ông trời không chỉ là nơi để mọi người cầu cho cuộc sống yên lành, mà ông trời còn là vị thầncông lý, đem lại lẽ công bằng cho con người Cho nên người ta mới nói “Trời cao có mắt”

Văn Hóa Ẩm Thực Của Người Miền Tây

Khẩu vị của người Nam Bộ nói chung và miền Tây nói riêng cũng rất khác biệt: gì ra nấy! Mặn thì phải mặnquéo lưỡi (như nước mắm phải nguyên chất và nhiều, chấm mới “dính”; kho quẹt phải kho cho có cát tức cóđóng váng muối); ăn cay thì phải gừng già, cũng không thể thiếu ớt, mà ớt thì chọn loại ớt cay xé, hít hà (cắntrái ớt, nhai mà môi không giựt giựt, lỗ tai không nghe kêu “cái rắc”, hoặc chưa chảy nước mắt thì dườngnhư chưa… đã!), ngọt thì ngọt như chè…

Vì sao khẩu vị người Nam Bộ nói chung và miền Tây nói riêng lại “quyết liệt” như thế? Đó

chẳng qua là dấu ấn sắc nét thời khai phá Thuở ấy, con người ở đây một mặt phải ra sức khống chế thiênnhiên, thường xuyên đương đầu với nhiều loại thú dữ – nói chung là phải đối phó với vô vàn gian nan khổkhó, một mặt phải “tay làm hàm nhai” Có được “ba hột” no lòng không ai không biết rằng “dẻo thơm mộthột đắng cay muôn phần”, cho nên người Nam Bộ nói chung và miền Tây nói riêng không dám hoang phílàm rơi vãi hột cơm, hột gạo, mà đều xem đó như “hột ngọc” Nay tuy đã qua rồi giai đoạn cực kỳ gian nankhổ khó, khẩu vị của họ cũng theo xu thế ăn sang mặc đẹp mà thay đổi: lạt hơn, nhưng những món ăn ghiđậm dấu ấn thời khẩn hoang vẫn hãy còn đó mà đại biểu là cá lóc nướng trui, rắn nướng lèo, mắm kho, mắmsống…

Nhà Ở Của Người Nam Bộ Xưa

Trong buổi đầu khai phá, các lưu dân thường chọn cất nhà ở những nơi có bến sông để thuận tiện cho việc đilại, đánh bắt thủy sản, có được một không gian thoáng đãng, có nước ngọt để sử dụng từ các con sông, kinh,rạch, tránh những nơi đầm lầy nê địa vừa không thuận tiện, vừa khó sinh nhai, lại thường xuyên đối mặt vớibệnh tật và thú dữ

Người Việt thường chọn bố trí nhà ở trên đất giồng, gò, đồi và nhà ở dọc theo sông rạch Việc lựa chọn cách

bố trí này vừa giúp cho họ dễ dàng trong việc lao động sản xuất cũng như trong các hoạt động bán buôn.Nhất cận thị, nhị cận giang Vì có cùng mục đích là tìm đất sinh nhai nên những lưu dân sống nương tựa vàonhau, giúp đỡ lẫn nhau trong những lúc tối lửa tắt đèn Họ thường sống tập trung thành một cụm dân cư màcụm dân cư này không hề có sự phân chia ranh giới một cách rõ ràng giữa làng này với làng kia Ranh giớigiữa nhà này với nhà khác có khi chỉ là một con đường mòn nhỏ, hoặc là một con mương rộng độ vài mét.Nếu nhà nào có dựng hàng rào thì bất quá cũng chỉ là mang tính quy ước, tượng trưng cho ranh giới hơn làmột sự xác định rạch ròi Người ta làm cổng nhà là để trang trí, hoặc chỉ mang tính tượng trưng hơn là ýnghĩa thiết thực của nó là dùng để chống trộm Cổng nhà của người dân đôi khi không cần đóng, làm bằngnhững vật liệu đơn giản như tre, hoặc là chủ nhà trồng hai bên ngõ hai cây bông giấy hoặc dâm bụt và uốngiao cành với nhau

Ở Đồng bằng sông Cửu Long bà con ta thường chọn những vật liệu có sẵn trong vườn, hoặc ở địa phươngmình dùng để cất nhà, đó là các loại gỗ, cây, lá… như tràm, đước, lá dừa nước… Các loại cây này được xử lýqua quá trình hóa sinh tự nhiên bằng phương pháp ngâm nước dưới hầm, ao sẽ rất chắc chắn, dẻo dai, ít bịmối mọt đục khoét và lâu mục trong môi trường có độ ẩm cao Một bộ cột bằng tràm được xử lý theo kinhnghiệm dân gian sẽ có khả năng sử dụng lâu đến hàng chục năm

Lá cây dừa nước lợp nhà là nguyên vật liệu sẵn có tại chỗ, phù hợp với điều kiện môi sinh và điều kiện kinh

tế của những người nông dân Loại cây này có sức sống mãnh liệt, thích nghi được ở cả môi trường nướcngọt hoặc nước lợ Có lẽ người xưa cũng đã tìm nhiều loại lá lợp nhà, cuối cùng mới chọn lá dừa nước làmvật liệu chính, bởi vì loại này tương đối bền trước sự thay đổi của thời tiết và khí hậu đặc thù miền nhiệt đớigió mùa ở Đồng bằng sông Cửu Long Vào mùa khô, lớp lá dừa nước bao bọc ngôi nhà, nhất là mái nhà trởthành lớp vật liệu cách nhiệt rất tốt Những buổi trưa nóng bức, biên độ nhiệt giữa trong nhà và ngoài trờichênh lệch rất lớn nên trong nhà luôn rất mát mẻ Do vậy, khi đời sống vật chất được nâng cao, nhiều ngôinhà đúc mọc lên nhanh chóng, nhưng người ta vẫn cất thêm một mái lá để nghỉ trưa như một kiểu nhà hóngmát Nếu như lá được chọn lọc và lợp kỹ, ngôi nhà có thể sử dụng được trung bình là năm năm mới phải thay

lá mới

Từ lá cây dừa nước, người ta có thể làm ra các kiểu lá dùng để lợp mái hay làm vách khác nhau Mỗi mộtkiểu lá đều có cách buộc dây riêng khi sử dụng Dây buộc gọi chung là dây lạt, chúng được làm từ bẹ hoặcchối lá non của cây dừa nước Nhà cửa của cư dân Nam bộ cất quay theo bất cứ hướng nào thuận tiện chocuộc sống và công việc làm ăn của họ.

Cấu trúc, kỹ thuật nhà của cư dân Nam bộ phần lớn là mô phỏng kiểu nhà truyền thống của người Việt ởmiền Bắc, và chủ yếu là miền Trung

Thông thường, người ta chia ngôi nhà ra thành nhà trên và nhà dưới Mỗi gian như vậy có chức năng khácnhau Phía trước của nhà trên là nơi thờ phượng ông bà tổ tiên và tiếp khách quan trọng.Phía sau bàn thờ làbuồng, nơi để đồ đạc có giá trị trong nhà dưới.Nhà dưới là nơi diễn ra sinh hoạt hàng ngày của gia đình, nấunướng, may vá, thêu thùa, ăn uống, tiếp khách thân quen, tu sửa nông, ngư cụ, cũng có thể là nơi đương đệm,chằm lá, sắc thuốc…

Nhìn chung, nhà ở của người Nam bộ xưa rất phong phú và đa dạng Ngôi nhà vừa là nơi để ở vừa là nơi đểthờ cúng gia tiên, thể hiện được đạo lý uống nước nhớ nguồn; đồng thời ngôi nhà còn thể hiện được tínhđoàn kết trong cộng đồng, tính hiếu khách của người Nam bộ qua việc cổng rào luôn rộng mở để đón khách

và không có lũy tre làng bao bọc như các vùng miền khác

Xuồng Ba Lá, Văn Hóa Sông Nước Nam Bộ

Qua các làng quê vùng sông nước Nam bộ, ở đâu cũng thấy xuồng ba lá trên dọc ngang kênh rạch Từ nhiềuđời nay, phương tiện chủ yếu để đi lại, làm ăn của người dân vùng sông nước Cửu Long Giang là ghe xuồng,

mà chiếc xuồng ba lá mang nét đặc trưng rất độc đáo Cư ngụ giữa vùng sông nước, dù nhà nghèo ít nhấtcũng có một chiếc xuồng ba lá Xuồng ba lá được coi là phương tiện mang tính văn minh sông nước ở mộtvùng phù sa trẻ, xứ ruộng sình kinh ngập, mùa mưa lũ kéo dài tới 6 tháng mỗi năm

Xưa, vùng đất sình lầy quanh năm ngập nước này đường bộ rất ít, kênh rạch thì dọc ngang Kênh rạch đi vàotận trước cửa mỗi nhà Mùa lũ và những đợt triều cường càng khó khăn cho người dân đi lại Người dânvùng Đồng Tháp Mười còn nhớ câu hò quen thuộc:

Dẫu xuồng ba lá lênh đênh

Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi

Anh ơi chớ ngại ngần chi

Ngồi xuồng ba lá giữa kỳ nước lên.

Nơi đây, tại các vùng làm ăn, cư trú, sinh hoạt của người dân hầu như quanh năm sình lầy, ngập nước, đường

bộ khó bồi đắp và hiếm hoi, chỉ có xuồng ba lá làm phương tiện đi lại hữu dụng, phổ biến ở mọi vùng quê

Từ nhà ra vườn cũng phải đi bằng xuồng Hàng xóm đến với nhau cũng bằng xuồng Ở những làng quênghèo, thông dụng nhất vẫn là xuồng ba lá Người ta gọi xuồng ba lá là đôi chân của người dân vùng sôngnước Nam bộ Và cũng như thế, còn gọi là ” đi bằng tay “, chỉ cần hai tay chèo xuồng là đi gần đi xa đều cóxuồng nâng bước Có những chàng trai, cô gái miệt vườn siêu nghệ, chỉ cần ngồi trên xuồng dùng hai bànchân chèo xuồng ba lá, cho xuồng lướt nhẹ trên dòng nước trong xanh và thơ mộng Nhà ai không sắm đượcxuồng ba lá, cứ như bị cột chân Nghèo đến mấy, tối thiểu trong nhà cũng phải sắm được một chiếc xuồng balá

Xuồng ba lá nguyên gốc ban đầu, theo chiều dọc chiếc xuồng, được đóng bằng ba mảnh ván phẳng, đẹp vàchắc Một mảnh rộng (to bản) hơn được dùng làm đáy xuồng, hay còn gọi là lồng xuồng Hai mảnh hai bênlàm mạn xuồng, địa phương gọi là be xuồng Thế là ba lá Có một nhà thơ đã viết:

Chiếc xuồng ba lá quê ta

Mảnh mai như chiếc lá đa giữa dòng

Liềm trăng sông nước cong cong

Nhỏ nhoi mà vẫn ngược dòng lũ dâng…

Nay khắp vùng đồng bằng châu thổ Cửu Long Giang đã mở mang nhiều tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ, liênthôn, liên xã Dọc theo hai bên bờ kênh nay cũng đường bộ, cầu bê tông, xe honđa, xe đạp chạy vèo vèo Thếnhưng, trên kênh rạch, nhất là các bến đò, chợ nổi vẫn không thể vắng bóng xuồng ba lá Du khách mọi miềnđất nước và cả khách du lịch nước ngoài về với miền Tây Nam bộ có nhiều người muốn ngồi trên xuồng ba

lá đi du ngoạn trên dòng kênh thanh bình, khỏa tay xuống dòng nước mát lành, hoặc trong đêm miệt vườnngắm trăng soi dòng kênh lấp lánh, một nét quê hương ai cũng lắng đọng nhớ thương, ai đi xa cũng nhớ về

***Câu 7: Tứ giác Long Xuyên, mùa nước nổi, lũ kín – lũ hở, đặc sản mùa nước nổi: cá linh, bông điên điển.

Tứ giác Long Xuyên là một vùng đất hình tứ giác thuộc Vùng đồng bằng sông Cửu Long trên địa phận của

ba tỉnh thành Kiên Giang, An Giang và Cần Thơ Bốn cạnh của tứ giác này là biên giới Việt Nam-Căm puchia, vịnh Thái Lan, kênh Cái Sắn và sông Bassac (sông Hậu)

Vùng Tứ giác Long Xuyên có diện tích tự nhiên khoảng 489.000 hectar Địa hình trũng, tương đối bằngphẳng với độ cao tuyệt đối từ 0,4 đến 2 mét

Mùa lũ (từ tháng Bảy đến tháng Mười hai), vùng này thường ngập trong nước với độ sâu từ 0,5 đến 2,5 mét.Mùa khô, vùng này thường khô hạn và bị nước mặn thâm nhập Chương trình thủy lợi thoát lũ qua biểnTây của Chính phủ Việt Nam đã phần nào giải quyết tình trạng ngập lũ và đất bị nhiễm mặn của vùng này.Những năm 1988-1989, các tỉnh đã mở bước đột phá khai thác tiềm năng vùng đất hoang hóa, nhiễm phènnặng, ít người lui tới này.

Mùa lũ - Mùa nước nổi

Mùa nước nổi chẳng qua chỉ là cách gọi "rất nên thơ” của dân du lịch Còn với người dân miền Tây, đây làmùa lũ Mùa này những địa danh như Tràm Chim ở Tam Nông (Đồng Tháp), Làng Sen (Long An), ChâuĐốc - Tịnh Biên - An Phú (An Giang) mênh mông con nước… Những cư dân sống vùng sông nước đã quáquen nên với họ, mùa lũ về cũng là một mùa thu hoạch Những sản vật phong phú từ mùa lũ đem lại cho họnhững lợi ích vật chất nhất định Còn với dân du lịch, khi mùa nước nổi về họ lại rủ nhau khoác ba lô lênđường về miền Tây tham quan Tràm Chim, rừng tràm Trà Sư, ghé thăm vườn hoa Sa Đéc, cùng người dângiăng lưới, thả câu và lắng nghe giai điệu đờn ca tài tử

An Giang là địa phương được nhiều du khách tìm về khi mùa nước nổi Những cánh đồng lớn ở khu vực biêngiới giáp với Campuchia như Tịnh Biên, An Phú, Tân Châu là những địa điểm du lịch lý tưởng Năm nayvào mùa nước nổi, du khách còn được chứng kiến những người dân An Giang mưu sinh theo con nước Họchạy võ lãi tới các cánh đồng giáp biên để hái bông súng đồng Khách du lịch thường chỉ quen với nhữngbông súng mọc ở các ao đầm, thường ngắn và có màu tím Chỉ khi đến với mùa nước nổi miền Tây họ mớiđược chiêm ngưỡng những thuyền đầy ắp bông súng dài tới 4-5m Với người dân ở đây, họ mong mùa nướcnổi kéo dài để đời bông súng được lâu và mùa thu hoạch kéo dài

Thưởng thức đặc sản mùa nước nổi

Đầu tiên phải kể đến các món từ cá linh Người dân địa phương thường đánh bắt cá linh rồi bán cho cácthương lái hoặc giữ lại để làm mắm, hoặc chế biến thành các món canh, kho cho bữa cơm gia đình Cá linhnon chỉ nhỏ hơn hai ngón tay, rửa sạch và thả vào chảo mỡ đang sôi chiên giòn Cá non có thể ăn nguyên cảcon, không cần bỏ xương Ngoài ra cá linh non kho là món ăn dân dã, dễ làm Từ những con cá tươi rói saukhi làm sạch được đem kho riu riu cùng với nước dừa tươi, nước mắm ngon cùng ít tóp mỡ để thêm vị béongậy Ngoài ra, cá linh còn được đem đi làm mắm Loại mắm này dùng để nấu lẩu mắm, làm món mắm kho,mắm chưng

Và một loài hoa gắn liền với miền Tây mùa con nước trắng xóa, đó là bông điên điển Bông điên điển cóhương vị giòn, bùi, béo… Loài hoa này góp mặt trong nhiều món ăn vùng sông nước, trong đó không thiếu

sự kết hợp với cá linh để cho ra món lẩu cá linh bông điên điển Tuy chỉ là một món ăn bình dị nhưng lẩu cálinh bông điên điển đã trở thành đặc sản nổi tiếng của vùng bưng biền, chinh phục người ăn ngay từ màu sắc,hương thơm thoang thoảng cùng vị chua thanh của nước dùng… Bên cạnh đó, điên điển còn có thể dùng đểbóp xổi chấm kèm cá, mắm kho cũng rất ngon… Bông súng giòn, bóp xổi, ăn chung với cá linh hoặc cá rônon chiên giòn thì rất khó quên

Ngoài ra, mỗi địa phương đều có thêm riêng những món ăn độc đáo Như khi về Châu Đốc (An Giang) đừngquên ăn món bún cá được nấu từ cá lóc với bún và mắm cốt từ cá linh, cá sặc Hoặc dân dã hơn như món cálóc nướng trui, gà ta chườm đất sét nướng, ốc hấp lá sả…

Tắm đồng

Một số cánh đồng lớn nước mênh mông ở khu vực biên giới Tịnh Biên, An Phú, Tân Châu (An Giang), HồngNgự, Tân Hồng (Đồng Tháp) hay Mộc Hóa, Tân Hưng (Long An) là những địa điểm tắm đồng lý tưởng.Bạn có thể liên hệ với người dân tại mỗi địa phương để được hướng dẫn chi tiết về dịch vụ cũng như cácđiểm tắm đồng an toàn, lý tưởng Thông thường, người dân địa phương sẽ đưa đến những nơi không cóchướng ngại vật hay dòng nước chảy xiết, phù sa lắng nhanh xuống đồng tạo nguồn nước trong Đi tắm đồngthích nhất không phải chỉ để… tắm mà còn là một trải nghiệm thú vị, nhất là khi bạn đi cùng với người dânđịa phương Đi tắm đồng còn được cùng người dân trải nghiệm những công việc hàng ngày của họ như dùngvợt bắt ốc, giăng lưới đánh cá, câu cá bông lau… Đặc biệt, trên ghe đã trang bị thêm cà ràng làm từ đất nung

để nướng hoặc chiên cá Du khách bắt được con cá nào có thể nước và thưởng thức ngay giữa đồng nướcmênh mông

Đây là tiểu vùng được đặc trưng bởi cảnh quan sinh thái của tràm chim, của canh tác lúa nổi, của các nghềthủ công gắn với vật liệu tự nhiên của tiểu vùng như nghề đan lác, đương đệm, chằm lá dừa…, của việc đi lạivùng sông nước với chiếc xuồng là chân đi

2 Tiểu vùng Đồng lũ hở (Tứ giác Long Xuyên): Theo quan niệm cũ, Tứ giác Long Xuyên gồm Kiên Giang,

An Giang, Cần Thơ với các cạnh của nó là biên giới Việt Nam – Campuchia, vịnh Thái Lan, kênh Cái Sắn vàsông Hậu (Bassac) Tuy nhiên, trong không gian này chúng tôi thấy có hai “tiểu vùng” khá rõ rệt, đó là “Tứgiác Long Xuyên” nhưng chỉ bao gồm các huyện Tịnh Biên, Tri Tôn, Long Xuyên, Châu Phú, Thoại Sơn,Châu Thành của tỉnh An Giang và một phần tỉnh Kiên Giang (thị xã Rạch Giá, các huyện Kiên Lương, Hònđất, ); phần còn lại thuộc tiểu vùng Phù Sa

Đây là tiểu vùng có địa hình nhìn chung là thấp trũng, tương đối bằng phẳng (đồng bằng phù sa ven biểnTây) Đây là vùng Đồng lũ hở: kênh đào song song đổ ra vịnh Thái Lan, khi xổ lũ lại đem triều mặn vào,thích hợp cho dừa nước và bạch đàn phát triển Trên vùng đồng lũ này người dân đã canh tác một giống lúađặc biệt là lúa sạ, một giống lúa nổi, đồng thời phát triển nghề làm mắm cá đồng, làm đường (thốt nốt), nuôi

cá bè (nhà bè)

***Câu 8 : Sinh vật – cây cảnh – con người miền Tây: “mắm trước đước sau tràm theo sát Sau hàng dừa nước mái nhà ai”, các vùng trái cây , các vùng đặc sản ( trái cây, nem, hủ tiếu …), vùng nhiều cô gái đẹp (gà Cao Lãnh, gái Nha Mân, quê bà Từ Dụ,quê Hoàng hậu Nam Phương …)

1 Giải thích câu “mắm trước đước sau tràm theo sát Sau hàng dừa nước mái nhà ai”

Cuộc sống ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long phát triển dựa trên sông nước Nhiều xóm làng có thể chỉ tớiđược bằng đường thủy thay vì đường bộ

Để có được ruộng lúa phì nhiêu, những vườn cây đặc sản, những miệt vườn xanh mát, những phố xá khangtrang như bây giờ, cũng cần có một thời nhờ “cây mắm, cây đước, cây tràm” Ba cây này được nhân dân đềcao như ba vị “tam công” làm nhiệm vụ tiên phong mở đất, giữ đất và thuần hóa đất Có lẽ vì thế, người xưamới khái quát “công trạng” của các loài cây này như bài ca dao được truyền miệng:

“Mắm trước, đước sau, tràm theo sát.Sau hàng dừa nước mái nhà ai”

Nói không quá đáng, thì công trạng của “ba vị” này, đối với mảnh đất Nam Bộ là đáng kính nể Mỗi vị đều

âm thầm, lặng lẽ, gắn chặt đời mình với bùn đất phương Nam mà làm những phần việc kế thừa nhau, trướckhi bàn giao cuộc đất lại cho con người Nam Bộ đến định cư khai phá

Trước hết là cây Mắm Cây mắm giữ vai trò tiên phong trong việc lấn biển Ở Cà Mau, có 4, 5 loài mắm, đólà: mắm trắng, mắm đen, mắm ổi, mắm quăn Tùy loài, cây mắm có thể có đường kính tới 60 cm, chiều caođến 25, 30 m Lá mọc đối hay mọc vòng, thường đơn, đôi khi kép chân vịt hoặc kép lông chim; không có lákèm Mắm có bông hình sao 4 cánh cân đối, lớn 8–10 mm, màu vàng tới vàng cam Trái mắm có độ lớn từ1,5 cm đến 3,5 cm, trái có hình như trái hạnh nhân, hình trái tim hay hình trái xoài Trái một hột, mọc mầmtrước khi rụng (sinh cây con) Cây mắm có thể dùng làm ghe, xuồng, cất nhà, làm củi Ngày nay, nghiên cứumắm, người ta có thể dùng mắm cho việc chế biến dược liệu và cung cấp sắc tố cho công nghiệp thuộc da Đặc điểm của cây mắm là có rễ đất và rễ phổi Rễ phổi ngoài nhiệm vụ hấp thụ dưỡng khí, là cứu cánh sinhtồn khi nền đất ngập mặn cũng là phương cách thích ứng để bảo vệ đất bồi Mắm lại có trái trước khi rụng đãnẩy mầm cây con Vì thế, khi trái rụng chỉ trong một thời gian ngắn là có thể bám đất và phát triển Chính haiđặc điểm này của mắm: rễ mắm và trái mắm mà làm cho cây mắm có thể nhanh chóng sinh sản, lớn lên vàphát triển tốt ở vùng giáp ranh giữa đất và nước Mắm mọc ngay khi trái rụng xuống nước và bám trụ ở chỗgiữa đất và nước là điều kiện để giữ đất, giúp đất được bồi đắp và lấn dần thêm ra biển để lâu ngày trở thànhrừng mắm

Cây đước là thế hệ thứ hai, tiếp nối sau cây mắm để gìn giữ đất Ở nước ta, đước có tới 5 loài trong đó loàiđước đôi, đước nhọn là phổ biến nhất Cây đước là một trong ba thành phần chính của loài cây mở đấtphương Nam Đước ưa mọc trên đất phù sa cận sinh, nhất là đất bùn mịn, có thủy triều lên xuống định kỳ,nước mặn hoặc lợ, khí hậu ấm áp Từ khi đước con bám vào bùn đất đến khi trưởng thành phải mất khoảngthời gian 25, 30 năm, độ cao trung bình của đước từ 20 - 25m, đường kính của cây đạt khoảng 20 - 30 cm Lárất cứng, có màng sáp và bóng loáng có tác dụng phản quang để giữ nước Có người gọi đước là “máy lọcnước”, với chức năng biến nước mặn thành nước ngọt Cây Đước độ 2, 3 tuổi là cho ra hoa trái, mùa ra hoa

từ tháng 3 đến tháng 6 Hoa đước cung cấp phấn cho đàn ong làm mật có giá trị dinh dưỡng rất cao Bởi đó,rừng đước cũng là nơi ong mật về gác kèo làm ổ Mùa trái chín từ tháng 7 đến tháng 12, trái thon dài nhưngón tay, độ chừng 30, 40 cm, trái đước nảy mầm sinh cây con từ lúc còn treo lơ lửng trên cây, khi rụngxuống có thể cắm ngay vào đất hoặc được sóng biển đẩy trôi dạt khắp nơi, rồi gặp nơi bùn lầy, trái đước trụlại, rễ non bám vào phù sa Đước là loài cây có nhiều giá trị sử dụng: làm cột, xẻ ván, đặc biệt là than đước

có giá trị kinh tế rất cao, năng lượng tỏa nhiệt chỉ sau than đá Ngoài ra, vỏ đước còn có hàm lượng ta-nin rấtcao, chế tạo thuốc nhuộm và công nghiệp làm giấy cao cấp

Nét độc đáo của đước cũng chính là bộ rễ và trái Đước có 2 loại rễ: Rễ cọc và rễ phụ Rễ cọc thì nhỏ nhưngcắm sâu xuống lòng đất, còn rễ phụ (chang đước) thì rất lớn, như chân nơm, mọc tua tủa quanh gốc, bám sâuvào lòng đất nhão, chính vì vậy mà cây đước một mặt luôn đứng vững trên đất sình lầy, không ngại gió bãorung chuyển; mặt khác, nó như là mái nhà chung cho cá, tôm, cua tới trú ngụ, sinh sản Trái đước trưởngthành như có sự chuẩn bị trước để “vào đời” Nó vốn là “thực vật thai sinh” (cây đẻ con) nên khi tiếp xúc vớiđất và nước là thích nghi được ngay; nhờ đó, đước sinh sôi nẩy nở nhanh chóng Cây đước khi đã mọc thànhrừng thì không có loại cây nào có thể sống cộng cư được, nên rừng đước thường có lãnh địa riêng

Bộ chang đước cũng là “đôi chân” giúp loài thực vật này còn có một khả năng “độc nhất vô nhị” trong cácloài thực vật; đó là điều chúng ta không thể ngờ chúng có thể di chuyển từ nơi này đến nơi khác Hoạt độngvận hành của bộ chang đước được lý giải như sau: Theo các nhà khoa học, cây càng lớn, những nhánh thấp,nhánh nhiều tuổi, càng mọc rễ nhiều Dưới sức nặng của bản thân và dưới tác động của tự nhiên: gió, thủytriều, địa hình các nhánh này sẽ nứt tách ra khỏi thân Không được tiếp nhựa sống cây mẹ, cũng không sao

vì bản thân chúng có thể nhận được trực tiếp từ lòng đất nguồn dinh dưỡng, nhờ vào những chiếc rễ riêngnày Do bị tổn thương, phần ngoài cùng của nhánh rồi cũng sẽ khô chết, mặc dù trước đó nó cũng kịp “rariêng”, tạo thành một thành viên mới, sống độc lập như một cây đước sinh ra từ hạt Nhưng khác với câychính, cây này có thể chuyển động Trong suốt thời gian tăng trưởng, nó tạo ra những rễ mới hướng về trước,bất chấp phần phía sau chết đi và tự hủy Trong vòng một vài năm, loài thực vật bất động này đi được mộtkhoảng cách khó tin: khoảng vài chục cm và chỉ dừng lại khi bị một cây khác cản đường hay đã đi quá xa bờ,

rễ không tiếp đất được

Đước thuộc lớp thế hệ cây thứ hai đã mang lại nhiều nguồn lợi hơn cho con người, không chỉ từ bản thân câyđước mà từ rừng đước, thân cây là nơi chim về, ong đến làm tổ, dưới rễ là nơi dẫn dụ thủy sản: cá, tôm,cua , cả hai cùng góp phần tạo cho rừng những sản vật phong phú Rừng đước không những bảo vệ bờ biểnkhỏi bị xâm thực, trái lại, còn mở rộng bờ biển vì đước cũng là loại cây lấn biển Đước có thể giữ được chấtlắng đọng từ trong nước biển, cùng với thực vật chết: cây khô, lá rụng và phân chim, lâu ngày sẽ thành khuđất mới cho tràm Rừng đước còn là nơi giúp cân bằng sinh thái bờ biển

Tràm thuộc hế hệ thứ ba trong nhóm rừng cây lấn biển Không chỉ có Cà Mau, Kiên Giang, nơi được mệnhdanh là vùng đất của cây tràm, mà Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên cũng được xem là thánh địa củaloài cây này Dân gian gọi là “tràm nước” Họ nhà tràm cũng có vô số loài, nhưng có lẽ tràm nước mới chính

là loài đã tạo thành rừng đặc thù của Đồng bằng sông Cửu Long

Rừng U Minh bao gồm U Minh Thượng và U Minh Hạ được trải rộng mênh mông từ Sông Đốc, huyện TrầnVăn Thời, Cà Mau đến sông Cái Lớn của hai huyện An Biên, Vĩnh Thuận, Rạch Giá Nơi U Minh này, câytràm mọc khắp nơi tạo cho thiên nhiên nét hoang sơ và huyền bí Xen vào đó, có một số loại cây thân mộc,lẫn thân thảo hoang dại cùng chung sống với tràm Suốt ngày rừng U Minh luôn tối Cây tràm nhỏ thấp hơncây đước, vỏ cây tràm xốp, trắng, ngả vàng, lớp vỏ cây này dễ tróc, mềm, mịn, dẫn lửa; Tùy theo loài màchúng có thể là cây bụi hay cây thân gỗ, cây thân gỗ lâu năm thì gỗ bên trong rất rắn chắc Trước đây, tràmđược dùng làm cừ phổ biến trong xây dựng vì gỗ nó có thể chịu đựng được rất lâu trong điều kiện ngập nước.Nghe đâu, thân của nó cũng có ích cho công nghiệp giấy Thân cây tràm lớn có thể cao đến 20 m, tán lá tràmthưa, lá thon nhỏ Cây tràm có thể sống 25 tới 30 năm Lúc này nó trở thành cây cổ thụ, gỗ có thể dùng làmnhà Bông tràm mọc thành cụm dày đặc, bông tạo thành một chuỗi dài, mỗi bông có những cánh nhỏ với mộtchùm nhị, thường có màu trắng Mùa khô, trái tràm rụng xuống đất và đến mùa mưa, cây tràm con đã lênxanh tốt Hạt tràm có khả năng tồn tại lâu, chúng có thể nằm lại trong đất cháy nhiều năm sau, để khi có điềukiện thuận lợi là có thể nảy mầm thành cây con Vào mùa tràm trổ bông, rừng không còn âm u mà trở nênsáng và sôi động hơn nhiều, do màu sắc và mùi hương của bông tràm mang lại; cùng tiếng đập cánh của ongbay nhộn nhịp để “đi bông” Hương tràm có mùi hương dịu như hương sen, pha lẫn với hương mật ong, vìong rất thích làm tổ trong rừng tràm Hai mùi hương này đã hòa quyện với nhau tạo thành “hương rừng” đặcbiệt của Cà Mau

Rừng tràm đã mang lại cho con người rất nhiều nguồn lợi Cái lợi lớn nhất như ta đã biết là mật ong Sảnphẩm này, một thời nhiều đến mức người ta phải phân chia rừng để thu thuế những người làm nghề “ăn ong”

Và đó là một nghề có thu nhập trước đây Trong rừng tràm có nhiều loại thực vật, thảm thực vật là điềukiện tốt cho muông chim, động vật về sinh sống, ấy cũng là một nguồn lợi Những ao, bàu, rạch, xẻo trongrừng tràm cũng mang lại rất nhiều nguồn lợi thủy sản Còn có nhiều nguồn lợi khác mà ta không dễ nhận

thức hết được Nhưng trong cái nhìn thiển cận, cục bộ, nhiều người đã “thảm sát” tràm không thương tiếckhiến báo chí gần đây lên tiếng Nhưng trên hết, rừng tràm là “lá phổi lớn”, đã bao đời thở giúp con người ởĐồng bằng sông Cửu Long, Cà Mau, Kiên Giang nói riêng, nên người dân cần phải yêu quý nó, như lớpngười đi trước không chỉ yêu mà đã từng bị ma lực của rừng tràm cuốn hút.

Câu ca dao: “Mắm trước, đước sau, tràm theo sát./ Sau hàng dừa nước mái nhà ai” như một tổng kết cho quátrình con người đến định cư khai phá đất mới Phải có “mắm, đước, tràm” đi trước Rồi có “hàng dừa nước”

để con người có lá lợp “nhà”, có thân để chụm, có trái để ăn, thì khi ấy, con người mới có thể bước đầu định

cư được Âu cũng là một quá trình dài, nhiều gian khổ, có sự đóng góp, hỗ trợ của tự nhiên, có sự nỗ lựcvươn lên bền bỉ của con người, không hẳn “làm chơi ăn thiệt” như một ít người vẫn nghĩ

2 Các vùng trái cây , các vùng đặc sản :

Bưởi năm roi, vú sữa Lò Rèn, quýt Cái Bè, thanh long Chợ Gạo, dừa sáp Cầu Kè(Trà Vinh), xòa cát HòaLộc(tiền Giang), nem Lai Vung, đường thốt nốt(An Giang), Đuông dừa, Lẩu Mắm, Bánh cam, bánh tằmkhoai mỳ, bánh bò, bánh da lợn, bánh tai yến, bánh pía, Bánh ú nước tro, hủ tiếu Mỹ Tho

Miệt vườn Cái Bè (Tiền Giang)

Miệt vườn Cái Bè nằm dọc theo bờ bắc của sông Tiền, thuộc huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang

Với lợi thế kênh rạch chằng chịt, quanh năm được bồi đắp bởi những lớp phù sa màu mỡ, mảnh đất Cái Bètrù phú đã trở thành vựa trái cây lớn bậc nhất Tây Nam Bộ

Hiện nay, toàn huyện Cái Bè có gần 15.000 ha vườn trồng cây ăn trái với đủ chủng loại như: sầu riêng TứQuý, sầu riêng Cái Mơn, bưởi Năm Roi, bưởi đường hồng, bưởi da láng, nhãn tiêu da bò, cam sành, xoài cátHoà Lộc, xoài bưởi,… và một số loại xoài ghép có mùi vị thật độc đáo như: xoài bưởi ghép, xoài sầu riêngghép,…Ngoài ra, miệt vườn Cái Bè còn có vô số những loại cây ăn quả khác như: ổi, táo, quýt, mít, mận,hồng,…

So với các miệt vườn khác ở miền Tây, miệt vườn Cái Bè thuộc hạng “phong phú vào bậc nhất”, trái cây có

4 mùa, mùa nào thức ấy nên du khách đến Cái Bè dù ở mùa nào cũng sẽ được thưởng thức những loại tráicây chín thơm ngon

Những vườn cây ăn trái Phong Điền (Cần Thơ)

Nằm cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 16km, hiện nay, Phong Điền có gần 6.000 ha cây ăn tráixanh tươi, phong phú về chủng loại, mỗi mùa có những loại trái cây đặc trưng riêng

Phong Điền là địa danh nổi tiếng có những vườn dâu xanh biếc sai trĩu quả Vườn dâu Hạ Châu vào mùa quảchín trở nên đẹp lộng lẫy Trong vườn, những cây dâu cao lớn với rất nhiều chùm dâu mọc chi chít từ gốcvươn đến từng cành, nhánh Dâu Hạ Châu khi chín vỏ và ruột có màu trắng ngà đẹp mắt, có vị ngọt thanh vàthơm nhẹ Bên cạnh dâu Hạ Châu, Phong Điền còn hấp dẫn du khách với dâu bòn bon có vỏ màu vàng vàdâu xanh Gia Bảo

Xã Nhơn Nghĩa hấp dẫn với những vườn nhãn da bò, loại nhãn trái không to, thịt nhiều, ít nước, vị ngọtthanh Dọc chiều dài của rạch Mương Khai là những hàng cây nhãn trĩu quả nghiêng mình xuống con rạch,trông rất đẹp mắt

Rạch Mương Điều thuộc Xã Nhơn Nghĩa có những vườn táo xanh ngát, loại táo ta giòn và có vị ngọt thanh.Bên cạnh đó, ở đây còn có 3 loại vú sữa Lò Rèn đó là: vú sữa hột gà, vú sữa trắng và vú sữa xanh rất độcđáo Rạch Sung thuộc xã Nhơn Nghĩa có đặc trưng là những vườn ổi trái to, da xanh mướt

Vườn trái cây Tân Quy (Trà Vinh)

Với diện tích 500 ha, nơi đây có hàng trăm loại cây trái được trồng nối tiếp nhau dài vô tận Vườn trái câyTân Quy nổi tiếng với những loại cây như: chôm chôm, măng cụt, sầu riêng,

Vườn trái cây Tam Bình (Vĩnh Long)

Vườn trái cây này có diện tích trên 7.600 ha, nổi tiếng với các loại cây ăn trái như: cam sành, xoài, sầu riêng,măng cụt, thanh long,… và vô số những loại trái cây thơm ngọt khác Trong đó, nổi tiếng nhất là cam sànhvới vị ngọt ngào, thơm nồng

Vườn trái cây Chợ Lách (Bến Tre) Không chỉ nổi tiếng với những lễ hội trái cây lâu đời bắt đầu từ tháng 6hàng năm địa danh này còn được biết đến là một vườn trái cây bạt ngàn.Vừơn trái cây Chợ Lách có nhiều loại trái cây khác nhau như: bòn bon, măng cụt, bưởi da xanh,chôm chômnhãn, cam sành…Bên cạnh đó, tham quan vườn trái cây chợ Lách bạn còn có cơ hội thưởng thức những đặcsản khó quên của vùng đất này như: ốc gạo, bánh xèo hến, bánh xèo nhân ốc gạo, ốc gạo cơm mẻ…và thamgia nhiều lễ hội nổi tiếng

Vườn trái cây Mỹ Thơm (Cần Thơ)

Vườn trái cây cái Mơn (Bến Tre)

Vườn trái cây Cái Mơn nằm bên bờ sông Tiền thuộc xã Tiên Thuỷ, huyện Châu Thành, nơi đây được coi làcái nôi trái cây của vùng Nam Bộ

Ðến khu vườn này vào bất cứ mùa nào du khách cũng sé được thưởng thức hương vị ngọt mát của những loạitrái cây tại đây Vườn trái cây Cái Mơn hàng năm còn cung ứng cho thị trường nhiều cây ăn trái giống cácloại như: sầu riêng, măng cụt, xoài cát, nhãn tiêu, bòn bon và các loại cây có múi

3 Vùng nhiều cô gái đẹp:

- Gái Nha Mân(“Gà nào hay bằng gà Cao Lãnh Gái nào bảnh bằng gái Nha Mân”) Theo một số tài liệughi lại, vào năm 1985, chúa Nguyễn Ánh sau khi thua quân Tây Sơn trong trận Rạch Gầm - Xoài Mút đãcùng cả đoàn từ tướng đến quân, tùy tùng, hậu cung theo sông Tiền bỏ trốn Đến vùng Nha Mân này, bịquân nhà Nguyễn truy đuổi gắt quá nên buộc phải bỏ lại hàng trăm thê thiếp ở đây để chạy

- Tiền Giang (quê hoàng hậu Nam Phương, quê bà Từ Dụ mẹ vua Minh Mạng.)

***Câu 9: Các cồn ở Bến Tre Ông Nguyễn Thành Nam và đạo Dừa/ Vừa/ công trình của đạo Dừa trên Cồn Phụng (chùa Nam Quốc phật và các công trình liên quan)

Bến Tre cũng là quê hương của Đạo Dừa, biệt danh "Xứ Dừa" Từ thời Chiến tranh Việt Nam, Bến Tre đượccoi là "quê hươngĐồng khởi", mở đầu cho cao trào đấu tranh vũ trang của Mặt trận Dân tộc giải phóng miềnNam chống chế độ Ngô Đình Diệm, khốc liệt nhất là trong năm 1960

 Lịch sử :

 Nguồn gốc dân cư Bến Tre

Đất Bến tre do phù sa sông Cửu Long bồi đáp Đến đầu thế kỉ XVIII, phần lớn đất đai còn hoang vu, lầy lội,

là nơi nhiều loài dã thú như cọp, heo rừng, trâu rừng, cá sấu, trăn, rắn sinh sống

Nhưng đó chỉ là nhìn từ bên ngoài, còn bên trong đã có các "lõm" dân cư vào khai phá sinh sống Đó lànhững lưu dân người Việt từ miền Bắc và miền Trung vào, chủ yếu là miền Trung, đa số là những nông dânnghèo khổ vào Nam tìm đất sống, nhất là và thời gian quân Trinh lợi dụng chúa Nguyễn đang lúng túngtrước phong trào Khởi nghĩa Tây Sơn,đánh chiếm Thuận Hóa, Quảng Nam (1774) Ngoài ra còn có các thànhphần khác như binh lính, trốn lính, tù nhân bị lưu đày, người có tội với triều đình, người Minh Hương haymột số người có tiền của vào khai phá,

Người di dân đến Bến Tre chủ yếu bằng đường biển và đường bộ, đa số là bằng đường biển

 Sự khai phá và định cư của người Việt trên đất Bến Tre

Khi đặt chân lên đất Bến Tre, những lưu dân người Việt chọn những giồng đất cao ráo để sinh sống Vùngđất Ba Tri được khai phá sớm nhất vì nơi đây là địa điểm dừng chân của các lưu dân theo đường biển Lầnhồi, dân cư ngày càng đông đúc, lập nên thôn, trại, làng

Chỉ trong hai thế kỉ, những vùng đất hoang vu đầy dã thú, các cù lao nằm ở cuối vùng sông Tiền, sông BaLai, sông Hàm Luông, sông Cổ Chiên đã trở thành nơi sản xuất dừa, trái cây, gạo ngon nổi tiếng

 Quá trình hình thành về mặt hành chính

Đời vua Minh Mạng, miền Nam Việt Nam chia làm sáu tỉnh Vĩnh Long, Biên Hòa, Gia Định, ĐịnhTường,An Giang và Hà Tiên Đất Bến Tre bây giờ là phủ Hoàng Trị gồm các huyện Tân Ninh, Bảo An, BảoHậu và trực thuộc tỉnh Vĩnh Long Tỉnh Bến Tre vốn là một phần của dinh Hoằng Trấn lập ra năm 1803,năm sau đổi là dinh Vĩnh Trấn Năm 1808 dinh này lại đổi là trấn Vĩnh Thanh

Năm 1844,vua Minh Mạng bỏ trấn lập tỉnh, đất Bến Tre là hai phủ Hoằng An và Hoằng Trị, thuộc tỉnh VĩnhLong

Từ ngày 22 tháng 10năm 1956, tỉnh Bến Tre đổi tên thành tỉnh Kiến Hòa

Sau 30 tháng 4 năm 1975, tỉnh Kiến Hòa đổi thành tỉnh Bến Tre vì chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóngMiền Nam Việt Nam không công nhận tên gọi tỉnh Kiến Hòa mà vẫn gọi theo tên cũ là tỉnh Bến Tre

**Các cồn ở Bến Tre:

 Cồn Phụng :

Nguồn gốc tên gọi: Trước đây cồn Phụng có tên là cồn Tân Vinh Về sau, nó còn có một tên gọi khác là cù

lao Đạo Dừa Nguyên do là vì ông Nguyễn Thành Nam 1909-1990) đã đến đây xây chùa Nam Quốc Phật và

thành lập nên một giáo phái gọi là Đạo Dừa vào đầu thế kỷ 20 Và trong thời gian xây dựng ngôi chùa ấy,

những người thợ nhặt được một cái chén cổ có hình con chim phụng, nên nó còn được gọi là cồn Phụng, và

trở thành tên phổ biến cho đến ngày nay

Ban đầu, cồn Phụng chỉ là một cồn nhỏ nổi giữa sông Mỹ Tho vào những năm 1930 với diện tích khoảng

28 ha, nhưng do lượng phù sa bồi đắp dồi dào mỗi năm mà nay đã lên tới trên 50 ha Đây là một trong bốncồn nằm trên đoạn sông vừa kể được đặt theo quan niệm tứ linh mang điềm an lành hạnh phúclà: long, lân, quy, phụng Cồn Rồng là "long", cồn Thới Sơn là "lân", cồn Biện Quy là "quy", và cồn TânVinh là "phụng"

Bên cạnh đó, khu di tích Đạo Dừa rộng chừng 1.500 m² cũng được nhiều du khách đến viếng thăm Nơi đâycòn giữ được khá nguyên trạng các hạng mục kiến trúc được xây dựng từ thời ông còn sống, như: sân 9 conrồng; tháp Hoà bình (Cửu trùng đài), đỉnh lớn.

 Cồn Quy

Cồn Quy còn có tên gọi khác là Cồn Cát, là một trong bốn cồn nằm trên sông Mỹ Tho (một đoạn của sông

Tiền) được đặt theo quan niệm tứ linh mang điềm an lành hạnh phúc là: long, lân, quy, phụng

Cồn Quy có lịch sử hình thành trên trăm năm Thuở xa xưa, cồn chỉ là mỏm đất hoang vu, cỏ cây rậm rạp,không ai cất nhà ở và chưa ai khai phá Người ta bắt đầu khai phá cồn từ những năm 1950 Giữa Cồn có mộtnhà thờ Tin Lành do tiền nhân hồi khai hoang lập đất đã dựng nên

Ban đầu, cồn Quy có diện tích khoảng 60 - 70 ha, đến nay do bồi đắp tự nhiên, diện tích cồn đã lên đến 170

ha Hàng năm, nhờ phù sa bồi đắp nên Cồn Qui ngày càng được mở rộng, ngày càng có nhiều hộ dân đến đâysinh sống và khai thác đất trồng hoa màu và các loại cây ăn trái có tiếng như: nhãn (nhiều và nổi tiếngnhất), sapôchê, bưởi, mận, xoài, mít tố nữ, v.v

Ngoài nghề làm vườn, làm kẹo dừa (đặc sản của tỉnh); những năm gần đây, người dân cồn Quy còn có nghềchăn nuôi: nuôi heo, nuôiong lấy mật Ong cồn Quy chắt mật từ hoa nhãn nên cho mật có vị đậm đà riêng.Đến cồn Quy, ngoài việc thưởng thức các món ăn ngon mang đậm chất vùng miền, du khách còn được đưa đitham quan bằng xuồng, được mời dùng các loại trái cây tươi và nghe ca cổ (vọng cổ, các điệu lý)

Sơ lựơc ông Nguyễn Thanh Nam và Sử ra đời của Đạo Dừa

Ông là con của một gia đình giàu có

Năm 1928, sang Pháp du học tại Rouen

Năm 1935, tốt nghiệp kỹ sư hóa học và về nước

Năm 1945, ông đến chùa An Sơn ở Bảy Núi, Châu Đốc, quy y cầu đạo với hòa thượng Thích Hồng Tôi Tutheo luật đầu đà, ông ngồi tại bệ đá trước cột phướn chùa suốt 3 năm, đêm ngày tịnh khẩu, chịu đựng giósương, thân hình chỉ còn da bọc xương

Năm 1948, ông trở về Định Tường (nay là Tiền Giang) ngồi tựa mé sông trên cầu Bắc, hành đạo mặc kẻ quangười lại

Năm 1950, ông trở lại xã Phước Thạnh dựng đài bát quái cao 14 thước, đêm đêm lên ngồi hành đạo trên đài,choàng một manh áo, chịu đựng mưa nắng Cuộc sống tu hành đơn sơ, đạm bạc, thức ăn chỉ là trái cây, chủ

yếu là dừa (nên mới có biệt danh là Ông Đạo Dừa) Mỗi năm ông chỉ tắm một lần vào ngày Phật Đản.

Năm 1963, ông Nguyễn Thành Nam đến Cồn Phụng thuộc xã Tân Thạch, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre

xây dựng chùa Nam Quốc Phật, và tại đây ông lập ra đạo Dừa Ông đặt mua một xà lan lớn có sức chứa

hàng trăm tấn, thiết kế làm ba tầng đưa về neo đậu bên một khu đất, trên đó xây dựng một số tháp, đài, nhàkhách, vườn hoa

Đạo của ông không cần tụng kinh, gõ mõ mà chỉ cần ngồi tham thiền và ăn chay, tưởng niệm và khuyếnkhích người đời sống tôn trọng lễ nghĩa và yêu thương nhau, cư xử hòa mục với nhau Về thực phẩm, ĐạoDừa khuyên nên ăn dừa và uống nước dừa

Ông thử nghiệm hòa đồng dân tộc bằng cách nuôi chuột và mèo sống chung với nhau trong một lồng Quahình ảnh này ông chứng-minh là hai kẻ đối-nghịch vẫn có thể "sống chung hòa bình" và mong muốn ViệtNam sẽ không còn chiến tranh

Năm 1967, ông có nhờ báo chí tuyên truyền đạo của mình và vận động ra tranh cử tổng thống Việt NamCộng hòa

Sau sự kiện 30/4/1975, Đạo Dừa bị cấm, tài sản bị nhà nước trưng dụng, ông tìm cách vượt biên nhưngkhông thoát và bị bắt đưa đihọc tập cải tạo.Về sau, ông được người thân trong gia đình lãnh về sống tại Phú

Thực ra Đạo Dừa của Hai Nam không được chính quyền thời nào thừa nhận do chẳng có đức tin cụ thể, cũngkhông có kinh luật, giáo luật, giáo phẩm , mà tạm bợ vào các tôn giáo khác Một đoạn kinh cầu nguyện trích

từ quyển Nam Quốc Phật do chính tu sĩ Nguyễn Thành Nam soạn ra đã minh chứng cho điều này: “Cầu xinNgọc hoàng thượng đế, Phật Di Đà, Di Lặc, Vương Phặt, Bổn sư Thích ca mâu, ni Phật, Phật Địa tạng, Đức

mẹ Maria, Phật bà Quan Thế Âm Bồ Tát, Phật bà Nam Hải, Lão Bà, Lão Tử, Khổng Tử, Quan Thánh ĐếQuân chứng minh, Amen ”

Mặt khác, không giống những người đứng đầu tôn giáo khác, “giáo chủ” Đạo Dừa không hề thuyết pháp,giảng đạo cho tín đồ của mình vì không có hệ thống giáo lý riêng Nhưng ngụy biện cho sự kém cỏi về trình

độ, kiến thức và năng lực của mình, Hải Nam cho rằng, biện pháp giảng đạo của ông là “cầu nguyện vô vi”,nghĩa là giảng bằng sự yên lặng, tịnh khẩu chứ không dùng lời

Tóm lại, người tu theo Đạo Dừa ngoài việc ăn chay (không nhất thiết phải dùng món duy nhất là dừa), tín đồphải 'cầu nguyện mỗi ngày bốn lần, mỗi lần một tiếng và thực hiện ngoài trời Lần thứ nhất bắt đầu từ 5 giờsáng với nghi thức: ngồi xếp bằng, đầu ngón tay cái đặt vào đốt thứ hai của ngón giữa, lòng bàn tay để ngửađặt lên hai đầu gối Riêng “sư phụ” Nam vẫn tịnh khẩu, khi tiếp khách thì có đệ tử truyền đạt thay hoặc lấygiấy bút viết ra