Bài giảng HRCT BS lê văn dũng

-Dày mô kẽ quanh bó PQ-Mmáu ở cắt ngang và cắt dọc-Dày mô kẽ vách liên tiểu thùy -Dày mô kẽ trung tâm liên thùy trên cắt ngang -Dày mô kẽ dưới màng phổi... 7-Nov-15 26Nốt tự do -Mô tả nố

(High Resolution CT)

BS.Lê Văn Dũng

• Thường khảo sát trong các bệnh đường dẫn khí và mô kẽ.

+Trung tâm tiểu phế quản và động mạch.

+Tĩnh mạch và bạch huyết ngoại biên trong vách.

+1/3 ngoài không thấy PQ.

-Màng phổi:Liên thuỳ nằm ngang mỏng, còn ngoài biên

mỏng không thấy.

Bệnh mạch máu colagen:RA,xơ cứng bì,AS.

Tác nhân ngoại lai:Bụi phổi,thuốc

U: lan theo bạch huyết, mô kẽ (u hạt ư axít), tạo xơ tư phản

ứng của u

Các biểu hiện bệnh mô kẽ

Giai đoạn cấp, dày mô kẻ quanh phế nang.

Mạch máu thấy trong đám nhu mô phổi “lờ mờ”

5.Tổ ong:Giai đoạn cuối bệnh lý ,dạng vòng 2-10mm.

Giảm thể tích:

IFF,xơ cứng bì

7-Nov-15 14

Mô kẽ

-Mô kẽ bình thường trên HRCT không thấy được,

nhưng khi bệnh lý thì biểu hiện rõ trên HRCT

-Những ngăn mô kẽ của phổi

+Quanh bó PQ-mạch máu.

+Trung tâm tiểu thuỳ(Đoạn xa của bó PQ-mmáu).

+Mô kẽ vách liên tiểu thùy(Thường thấy đường

vuông góc màng phổi).

+Mô kẽ dưới màng phổi.

+Mô kẽ vách PN

Dày vách liên tiểu thùy.

-Do phù, u, xơ

-Thường ở ngoại biên  đường vuông góc màng

phổi.Trung tâm hình đa giác

-Phù phổi hoặc di căn theo bạch huyết Dày sắc nét Xơ thì sự dày không đồng nhất và cấu trúc của

phân thùy bị rối loạn

-Dày sắc nét trong di căn u bạch huyết có xu thế gò

gề hoặc dạng nốt

7-Nov-15 16

Lymphangiosis carcinomatosa

-Dày mô kẽ quanh bó PQ-Mmáu ở cắt ngang và cắt dọc

-Dày mô kẽ vách liên tiểu thùy

-Dày mô kẽ trung tâm liên thùy trên cắt ngang -Dày mô kẽ dưới màng phổi

Dạng lưới

-Những đường mảnh không đồng nhất và sự bất

thường giữa mạch máu, phế quản, màng phổi tạng với nhu mô xung quanh khi kết hợp với sự phá

hủy cấu trúc của xơ phổi

-Thường trong xơ phổi tự phát, sarcoidosis và

asbestosis

-Thường phổ biết nhiều dưới màng phổi thùy dưới

7-Nov-15 20

Tổn thương dạng lưới trong tiểu thùy và phá hủy tiểu thùy

Kết hợp xơ phổi.

Dạng lưới

7-Nov-15 22

Tổn thương dạng nốt trên HCRT

-Dạng nốt tròn không phải mạch máu.Nó biểu hiện cấu trúc tròn hoặc đường trên cắt ngang

-Vị trí:Trung tiểu thùy, tự do, mô kẽ

-Trung tâm tiểu thùy:Vùng trung tâm tiểu thùy,ở

ngoại biên cách màng phổi 5mm

7-Nov-15 24

Tree-in-bud: Nốt trung tâm chùm

PN và tiểu PQ

Nốt trung tâm tiểu thùy

-Ở trung tâm tiểu thùy

-Kích thước giống nhau

-Khoảng cách các nốt khoảng 1-2.5cm

-Cách màng phổi khoảng 5-10mm

-Thường kết quả cấp hoặc mạn do viên tiểu PQ

-HRCT trong viêm tiểu PQ và PQ:Nốt trung tâm giới hạn rõ hoặc mờ, dạng “Tree-in-bud”, dày thành

PQ

7-Nov-15 26

Nốt tự do

-Mô tả nốt phân bố lung tung trong phổi dọc theo màng

phổi, rãnh liên thùy và có trong trung tâm tiểu thuỳ

(nhưng nó đơn độc)

-Trong bó PQ-mm thì ở đoạn cuối ĐM nhỏ còn nốt trong di

căn bạch huyết và sarcoid thì ở trung tâm bó PQ-mm

-Nốt này phân bố rãi rác hai bên và không có vị trí ưu thế(Nốt tự do Rãi rác còn nốt trung tâm thì đồng đều)

-Tổn thương theo đường máu (di căn hoặc nhiễm trùng)

Nốt thấy nhiều ở vùng giữ phổi (T)đám mờ lớn (A) và nốt nhỏ dọc theo bó PQ-mm (B)

7-Nov-15 28

Nốt mô kẽ trong sarcoid

-Do viêm hoặc dày vách PN, lấp một phần

trong khoảng khí PN,hoặc kết hợp cả hai.

7-Nov-15 32

•

Đông đặc phổi -Mờ đồng nhất không thấy mạch máu trong vùng tổn thương.

-Khí phế thũng: Thường những giả nang khí không có vách Chú ý khi khí phế thũng toàn tiểu thùy có thể nhầm vách liên tiểu thùy với

thành.

7-Nov-15 34

IPF - Typical Peripheral Disease Pattern On HRCT

Basic HRCT Patterns

LAM

7-Nov-15 36

of Histiocytosis X,

Di căn theo bạch huyết

-Sự lan tràn mô ác tính trong mô kẽ(bó phế quản mạch

máu,vách liên tiểu thùy, khoảng dưới màng phổi, bạch huyết phổi)

-Nguồn gốc từ k phế quản,vú,dạ dày, giác tụy,ctc…

-Bệnh học:phù,xơ,giãn bạch huyết,tế bào trong mô kẽ

-Thường hai bên phổi(1 bên sau k phổi)

*Xq:Bình thường(ít),dạng lưới,dày bó phế-mạch,Kerley

A,B,giảm thể tích phổi, hạch rốn phổi.

*HRCT:Dày vách liên tiểu thùy, nốt trong vách liên tiểu

thuỳ,dày bó mạch trung tâm liên tiểu thùy,Dày dưới

màng phổi.

Phân biệt:Viêm xơ phế nang(ngoại biên),Viêm phế nang dị

ứng(Không dày liên tiểu thùy),Sarcoid(Thùy trên)

7-Nov-15 38

Lymphangitic Spread Diagram

7-Nov-15 40

NốtDày không đồng nhất bó PQ-mm (A) dày vách liên tiểu thùy(B)

Dấu hiệu bệnh mô kẻ cấp tính

1 Dày vách liên tiểu thùy.

7-Nov-15 42

Dấu hiệu bệnh mô kẽ mãn tính

1 Không đồng nhất màng phổi tạng.

2 Dạng lưới:Nhỏ, thô.

3 Nốt:Nhiễm trùng hoặc không.

4 Đường:Phù mô kẽ từ tim hoặc không, bệnh

bạch huyết ác tính, bệnh thành phế quản.

5 Dạng tổ ong:Nốt thấu quang tròn dưới 1cm

(Giai đoạn cuối bệnh phổi)

7-Nov-15 44

Khí phế thũng toàn tiểu thùy

7-Nov-15 46

Panacinar emphysyma

Ít mạch máu thùy trên.

Khoảng nang khí toàn

tiểu thuỳ

Khí phế thũng.

-10mm:tăng sáng, ít mm -Hrct:Trung tâm tiều thùy

7-Nov-15 48

Mờ dạng lưới vùng đáy.

Khí phế thũng cận vách.

Khí phế thũng cận vách(bóng)

7-Nov-15 50

Khí phế thũng cận váchBóng lớnXẹp phổi.

emphysema

• +Dày thành PQ ( Signet ring)

• -Thở raKhí phế thũng ứa khí trong bóng còn

dãn PQ thì xẹp

• -Dạng túi  Thuỳ dưới còn nang trong IPF không

có mức dịch

Dãn phế quản

Dãn PQ

7-Nov-15 54

7-Nov-15 56

Dãn PQ Dày thành Chất nhầy trong PQ

Tóm lại

• -Phân thuỳ thứ cấp.

• -Bệnh lý mô kẽ.

• -Bệnh đường dẫn.

7-Nov-15 58

7-Nov-15 60

7-Nov-15 62

Mô kẽ.

Mô kẽ bình thường trên HRCT không nhìn thấy.Các ngăn mô kẽ phổi:

+Mô kẽ quanh bó phế quản-mạch máu

+Mô kẽ trong tâm tiểu thùy(Quanh bó phế quản-mạch máu xa)

+Mô kẽ liên tiểu thùy(Thường thấy những đường

vuông góc màng phổi)

+Mô kẽ dưới màng phổi

+Mô kẽ quanh phế nang

Bệnh xơ phổi tự phát(IPF)

-Viêm tiến triển, xơ và hư hại mô phổi (viêm phổi mô kẻ

và viêm xơ phế nang)

-Ưu thế phía dưới và ngoại biên

-Mờ kính đục LướiTổ ong

-Dãn phế quản (gợi ý xơ)

-Khác:Tăng áp phổi với tim to, dày mày phổi, tràn khí màng phổi…

-CT:+Nhu mô phổi:Nốt dọc theo bạch huyết,dạng đường, mờ

kính đục, dày dưới màng phổi.

+Hạch lớn.

+Phế quản:bất thường thành, dãn

+Cuối:Xơ thùy trên,bóng khí,dãn phế quản.

7-Nov-15 68

K phế quản thâm nhiễm mô U vào mạch bạch huyết trong

mo kẽ của phân thùy thứ cấp.

-Các nhánh TM vuông góc -Các nhánh ĐM góc nhọn.

•

7-Nov-15 70

Nốt trung tâm tiểu thùy(dày mô kẽ quanh tiểu phế quản –mạch máu) thường thấy trong u

bạch mạch Nhũng nốt cách nhau khoảng 1—2,5cm,cách màng phổi khoảng 5-10mm.

•

Hình bên dày vách liên tiểu thùy và nốt trung tâm

Phía trước phổi bên (P) dày vách liên tiểu thùy và bó tiểu phế quản-mạch máu trung tâm

7-Nov-15 72

Basic HRCT Patterns

•

7-Nov-15 74

Lymphangiosis carcinomatosa in chest x-ray p.a and lateral Radiating pattern from the hili into the periphery

Lymphangiosis carcinomatosa Right bronchial carcinoma with atelectasis of right upper lobe

7-Nov-15 76

Diffuse, small, miliary Metastases

7-Nov-15 78

Lymphangitic Spread - Septal Pattern On HRCT

7-Nov-15 80

7-Nov-15 82

7-Nov-15 84

7-Nov-15 86

Lymphangiosis carcinomatosa

Hydrostatic Edema Diagram

7-Nov-15 88

IPF(Idiopathic Pulmonary Fibrosis)

IPF - Severe Form On HRCT

7-Nov-15 90

Pulmonary Fibrosis Diagram Pulmonary Fibrosis Diagram

Lymphangitic Spread Along Bronchovascular Bundles On HRCT

7-Nov-15 92

Lymphangitic Spread - Septal Pattern On HRCT

Sarcoidosis - Ground Glass Densities on HRCT

7-Nov-15 94

Sarcoidosis - Spectrum Of Abnormalaties On HRCT

Sarcoidosis - Distribution Of Nodules On HRCT

7-Nov-15 96

LAM (Lymphangiomyomatosis)- Cysts On HRCT

7-Nov-15 98

H-X Differential Of Cystic Lung Lesions

7-Nov-15 100

7-Nov-15 102

Pulmonary Lymphangioleiomyomatosis

LAM

Pulmonary Histiocytosis X (Eosinophilic Granuloma) High resolution CT usually demonstrates a combination

of cysts and nodules even when the radiograph shows

a reticulo-nodular pattern The combination of nodules and thin-walled cysts is highly suggestive of HX in the proper clinical setting

7-Nov-15 104

7-Nov-15 106

7-Nov-15 108

-Trung tâm:PA(tiểu ĐM phổi) TB(tiểu phế quản) còn bạch huyết không thấy

Ngoại biên: IS(vách liên tiểu thùy), PV(tiểu TM phổi).

-Vùng giữa vách liên tiểu thùy và bó PQ-mạch máu lấp bởi phế nang và mao mạch

• Septal Lines:

• Lymphatic spread of tumor

• Pulmonary edema

• Irregular Linear Pattern:

• Idiopathic pulmonary fibrosis

• Asbestosis

• Sarcoidosis

Nốt lớn và nhỏ trong nu mô và kết hợp thành đám quanh

bó PQ-MM.

Kế hợp nốt nhỏ và dạng đường.

• Middle: Combination of small nodules and linear opacities

• Right: Large indistinct opacities of "alveolar sarcoidosis"

(A)

• Left Lower: Honeycombing in the periphery in a patient

with sarcoidosis and progressive fibrosis (B)

7-Nov-15 112

7-Nov-15 114

7-Nov-15 116

7-Nov-15 118

7-Nov-15 120

7-Nov-15 122

Tree-in-bub

Tổn thương dạng nốt trên HCRT

-Dạng nốt tròn không phải mạch máu.Nó biểu hiện cấu trúc tròn hoặc đường trên cắt ngang.

-Vị trí:Trung tiểu thùy, tự do, mô kẽ.

-Trung tâm tiểu thùy:Vùng trung tâm tiểu thùy,ở ngoại biên cách màng phổi 5mm

-”Tree-in-bud”:Vài nốt nhỏ trong trung tâm tiểu thùy liên kết cấu đường, nhánh mỏngviêm tiểu PQ

-Rosettes:Đám nốt trong tiểu thùy,xuất hiện liên quan nhiều chùm PN

7-Nov-15 124

Tree-in-bud: Nốt trung tâm chùm

PN và tiểu PQ

7-Nov-15 126

Nốt trung tâm tiểu thùy

-Ở trung tâm tiểu thùy

-Kích thước giống nhau

-Khoảng cách các nốt khoảng 1-2.5cm

-Cách màng phổi khoảng 5-10mm

-Thường kết quả cấp hoặc mạn do viên tiểu PQ

-HRCT trong viêm tiểu PQ và PQ:Nốt trung tâm giới hạn rõ hoặc mờ, dạng “Tree-in-bud”, dày thành

PQ

Nốt tự do

-Mô tả nốt phân bố lung tung trong phổi dọc theo màng

phổi, rãnh liên thùy và có trong trung tâm tiểu thuỳ

(nhưng nó đơn độc)

-Trong bó PQ-mm thì ở đoạn cuối ĐM nhỏ còn nốt trong di

căn bạch huyết và sarcoid thì ở trung tâm bó PQ-mm

-Nốt này phân bố rãi rác hai bên và không có vị trí ưu thế(Nốt tự do Rãi rác còn nốt trung tâm thì đồng đều)

-Tổn thương theo đường máu (di căn hoặc nhiễm trùng)

Of 731 patients with papillary thyroid cancer, 91 had metastases outside regional lymph nodes The most common site was intrathoracic, occurring in 73 of the 91 patients

Miliary, micronodular pulmonary metastases, with iodine 131 (I-131) uptake and "curable" by I-131 treatment were

encountered in 7 patients (Hoie J, et al Cancer;1988(61)1-6 )

Return to Case 30

7-Nov-15 129

Diagnosis: Pulmonary Lymphangitic Carcinomatosis

HRCT findings in Pulmonary Lymphangitic Carcinomatosis

1 smooth or nodular peribronchovascular interstitial thickening ("peribronchial cuffing")

2 Smooth or nodular interlobular septal thickening

3 Smooth or nodular thickening of fissures

4 Normal lung architecture

5 Prominence of centrilobular structures

6 Diffuse, patchy, or unilateral distribution

7 Lymph node enlargement

pulmonary edema In the study by Ren et al, nodular septal thickening was not noted in any

pathologic specimens of patients with pulmonary edema, fibrosis, or in normal lungs However, it

is clear that the presence of nodular septal thickening is a nonspecific finding that reflects a

perilymphatic distribution of abnormalities, also commonly seen in patients with sarcoidosis and coal worker's pneumoconiosis or silicosis In sarcoidosis and coal worker's pneumoconiosis,

although nodules are commonly seen, the septal thickening is usually less extensive than that seen

in a patients with lymphatic spread of tumor Moreover, in sarcoidosis and coal worker's

pneumoconiosis, distortion of lung architecture and secondary pulmonary lobular anatomy is

common, particularly if septal thickening is present; this distortion is not seen in patients with PLC On the other hand, the presence of pleural effusion would be more in keeping with PLC than sarcoidosis or silicosis In pulmonary fibrosis, nodular septal thickening is uncommon and the margins of the thickened interlobular septa are irregular Distortion of the lung architecture and

Moderate amount of pericardial effusion is noted.

DMLD (diffuse micronodular lung disease), each nodule being < 3mm in diameter and

occupying more than two-thirds of lung volume on chest radiograph, can be differentiated by its distribution.

influenza, bronchogenic disseminated tuberculosis, pneumoconiosis, primary lymphoma, and foreign body-induced necrotizing vasculitis

The nodules in pulmonary metastatic disease appeared to be slightly larger and are more

variable in size than those in miliary tuberculosis They show relatively well defined margins Miliary metastases are most likely to be due to thyroid, renal carcinoma, bone sarcoma,

trophoblastic disease, or melanoma.

pneumonia, bronchiolitis obliterans, bronchiectasis, atelectasis and overinflation (1).

The incidence is as high as 1 per 500 in Scotland, 1 per 2000-3500 in whites, 1 per 90,000 in Asian Asians who have CF may have a more severe clinical course than

whate controls (1) As a result of improved medical care, life expectancy has increased Whereas the survival rate older than 17 years used to be about 5 % by the 1970s, for infants born today in the UK, the predicted mean life expectancy is 40 years.

Chest radiography reveals extensive obstruction of medium-sized and small airways

of the lungs, hyperinflation, cylindrical and cystic bronchiectasis, nodular and fingerlike shadows of mucoid impaction CT can reveal pathologic changes not visible on

conventional chest radiograms, particularly mucoid impaction, detailed scoring of

bronchiectasis, peribronchial thickening, mucous plugging, atelectasis, consolidation, cysts, bullae and emphysematous change Paranasal sinus opacification due to chronic sinusitis and polyposis is almost universal in patients with CF (1)

The most common organisms of combined lung infection are P aeruginosa, S

aureus, H influenza, B cepacia Allergic bronchopulmonary aspergillosis occurs in 5-10

% (serum precipitins against A Fumigatus detected 51 % of patients) (1)

Tổn thương dạng nốt trên HCRT

-Dạng nốt tròn không phải mạch máu.Nó biểu hiện cấu trúc tròn hoặc đường trên cắt ngang.

-Vị trí:Trung tiểu thùy, tự do, mô kẽ.

-Trung tâm tiểu thùy:Vùng trung tâm tiểu thùy,ở ngoại biên cách màng phổi 5mm

-”Tree-in-bud”:Vài nốt nhỏ trong trung tâm tiểu thùy liên kết cấu đường, nhánh mỏngviêm tiểu PQ

-Rosettes:Đám nốt trong tiểu thùy,xuất hiện liên quan nhiều chùm PN

7-Nov-15 134

Tree-in-bud: Nốt trung tâm chùm

PN và tiểu PQ

7-Nov-15 136

Nốt trung tâm tiểu thùy

-Ở trung tâm tiểu thùy

-Kích thước giống nhau

-Khoảng cách các nốt khoảng 1-2.5cm

-Cách màng phổi khoảng 5-10mm

-Thường kết quả cấp hoặc mạn do viên tiểu PQ

-HRCT trong viêm tiểu PQ và PQ:Nốt trung tâm giới hạn rõ hoặc mờ, dạng “Tree-in-bud”, dày thành

PQ

Nốt tự do

-Mô tả nốt phân bố lung tung trong phổi dọc theo màng

phổi, rãnh liên thùy và có trong trung tâm tiểu thuỳ

(nhưng nó đơn độc)

-Trong bó PQ-mm thì ở đoạn cuối ĐM nhỏ còn nốt trong di

căn bạch huyết và sarcoid thì ở trung tâm bó PQ-mm

-Nốt này phân bố rãi rác hai bên và không có vị trí ưu thế(Nốt tự do Rãi rác còn nốt trung tâm thì đồng đều)

-Tổn thương theo đường máu (di căn hoặc nhiễm trùng)

7-Nov-15 138

-Do viêm hoặc dày vách PN, lấp một phần

trong khoảng khí PN,hoặc kết hợp cả hai.

7-Nov-15 140

7-Nov-15 142