Câu 1: Đạo diễn các chương trình chính luận trên truyền hình là gì? Sự khác biệt giữa đạo diễn một chương trình tạp chí truyền hình với đạo diễn của một phim tài liệu?Câu 2: Anh(chị) hãy nêu mối liên quan giữa đạo diễn với biên tập, với quay phim, với người dẫn trong các chương trình chính luận truyền hình? Để có được chương trình vừa hấp dẫn, vừa sâu sắc theo anh chị cần có những yếu tố nào?
Trang 1Tiểu luận: Môn đạo diễn truyền hình
Đề 1:
Câu 1: Đạo diễn các chương trình chính luận trên truyền hình là gì? Sự khác biệt giữa đạo diễn một chương trình tạp chí truyền hình với đạo diễn của một phim tài liệu?
Câu 2: Anh(chị) hãy nêu mối liên quan giữa đạo diễn với biên tập, với quay phim, với người dẫn trong các chương trình chính luận truyền hình? Để có được chương trình vừa hấp dẫn, vừa sâu sắc theo anh chị cần có những yếu tố nào?
Trang 2Theo từ điển wikimedia thì đạo diễn được nhắc tới như sau:
Đạo diễn là người chịu trách nhiệm chỉ đạo quá trình thực hiện một
tác phẩm nghe nhìn, thường là điện ảnh hoặc truyền hình Khi bắt đầu với một kịch bản, người đạo diễn sẽ định hướng những hiệu quả hình ảnh và nghệ thuật cho bộ phim Lúc khởi quay, đạo diễn sẽ dàn cảnh, chỉ đạo diễn xuất và các phương tiện kĩ thuật Tùy theo các điều khoản trong hợp đồng
mà người đạo diễn có thể tham gia vào quá trình dựng phim hoặc không (thường là các đạo diễn ở châu Âu, ít hơn ở Mĩ) Đây là khâu cuối cùng sau khi quay xong một bộ phim, thường được gọi là "final-cut" (hiểu nôm na là khâu cắt bỏ các cảnh không ưng ý) Khi dự định cho ra lò một bộ phim, nhà sản xuất phim tìm đến các đạo diễn và người đạo diễn có trách nhiệm đảm bảo là tính ăn khách cho bộ phim Người đạo diễn phải thực hiện quay đúng tiến độ và không được vượt quá ngân sách đã cho
Ngày nay các đạo diễn hoạt động trong rất nhiều lĩnh vực:
- Phim viễn tưởng dài (trên 2500 mét) và ngắn (300 - 600 mét)(phim điễn ảnh hoặc phim truyền hình)
- Phim tài liệu và phim động vật
- Phim dựa trên chuyện thực (gần với nghệ thuật tạo hình)
- Phim quảng cáo
- Phim truyền thông nghe nhìn
- Chương trình truyền hình trực tiếp (thể thao, gameshow )
Trang 3Đạo diễn điện ảnh: Công việc của một đạo diễn rất phức tạp Tùy
theo dự án, nó có thể bao gồm những nhiệm vụ khác nhau, nhưng cơ bản
có những công việc như sau:
+ Đảm bảo thời gian quay và cân đối ngân sách đã chi
+ Tất cả những hoạt động khác như chỉ đạo nghệ thuật, kĩ thuật cho
bộ phim và nhất là quản lí ê-kíp làm phim
- Hậu kì
+ Giám sát dựng phim
+ Âm nhạc cho phim
Trên thực tế, người đạo diễn giao cho các chuyên gia kỹ thuật trong ê-kíp làm phim sắp xếp các chi tiết trong phim theo hướng đã định Một đạo diễn chịu trách nhiệm kiến tạo bộ phim, cũng như chỉ đạo ê-kíp làm phim bao gồm: đạo diễn hình ảnh, thiết kế mĩ thuật, quay phim, xử lí âm
Trang 4thanh Đạo diễn là người phối hợp những hiệu ứng từ nhiều lĩnh vực khác nhau với sự giúp đỡ của một hoặc nhiều trợ lí.
Phương pháp đạo diễn: Đạo diễn có các quyền hạn nhiều ít tùy theo phim, và một số trong các quyền đó phải dưới sự điều khiển của ê-kíp sản xuất Nhưng càng ngày đạo diễn càng có nhiều quyền hơn trong việc quyết định kinh phí sản xuất phim Điều này đặc biệt được thấy rõ trong những năm 1930 đến những năm 1950
Cũng có những đạo diễn có quyền rất lớn, đó là người chỉ đạo nghệ thuật của một bộ phim Đây là phương pháp của họ:
- Xây dựng một kết cấu kịch tổng quát, chọn diễn viên phù hợp với vai diễn Những người này gồm các đạo diễn như Christopher Guest, Spike Lee, Robert Altman…
- Điều hành các mặt khác của dự án: lời thoại, diễn xuất, hình ảnh
Họ nói về quan điểm của tác giả
Dựng cảnh, nhà làm phim
Trong tiếng Anh, thuật ngữ “đạo diễn” xuất hiện sớm để chỉ những người chỉ đạo các diễn viên, lựa chọn bối cảnh và địa điểm đặt máy quay Sau đó công việc của người đạo diễn được phân hóa và chuyên biệt, nhường chỗ cho những chuyên gia kĩ thuật Nhà sản xuất trở thành người
có ảnh hưởng lớn nhất đến dự án phim
Hai nhiệm vụ
Sau năm 1945, một thế hệ mới trưởng thành…
Điện ảnh trở nên ít hão huyền hơn và ngày càng đi sâu vào thực tế Ban đầu, trong suốt thời kì điện ảnh cũ cho đến thập niên 50, đạo diễn áp đặt quan điểm của mình cho khán giả nhưng ngày nay, khi một tác phẩm điện ảnh chuẩn bị ra lò gây rất nhiều quan tâm của dư luận
Trang 5Đạo diễn truyền hình: Công việc của một đạo diễn truyền hình
khác hẳn với công việc của một đạo diễn điện ảnh, họ phải chịu một lúc rất nhiều áp lực như kinh phí hạn hẹp và thời luợng phát sóng ngắn ngủi, đồng thời vẫn phải đảm bảo chất luợng nghệ thuật cho tác phẩm
Đối với những chương trình truyền hình như gameshow, thể thao, phóng sự…, họ không thể làm chủ hoàn toàn các hành động của nhân vật, vai trò của người đạo diễn truyền hình chủ yếu là dựng hình, biên tập nội dung hình ảnh làm sao cho người xem dễ hiểu và hài lòng nhất
Công việc đạo diễn truyền hình (hay Đạo diễn các chương trình truyền hình) hiện nay đang dần trở thành một nghề nghiệp được công nhận
và thậm chí còn trở nên phổ biến hơn cả Đạo diễn Điện ảnh (chủ yếu chỉ làm phim truyện nhựa và tài liệu nhựa)
Nghề đạo diễn các chương trình truyền hình bao gồm một chuyên môn khá đa dạng Có thể là họ đạo diễn một talkshow, hoặc gameshow, hoặc phim phóng sự, tài liệu truyền hình, các chương trình tường thuật trực tiếp, các chương trình biểu diễn nghệ thuật hoặc các chương trình truyền hình thực tế khác
Nghề đạo diễn truyền hình gần như có thể được coi là một nghề nghiệp cụ thể tại Việt Nam từ khoảng những năm đầu thế kỷ 21 khi các chương trình truyền hình bắt đầu nở rộ trên các kênh truyền hình Việt Nam
Trang 6II Tìm hiểu vấn đề:
Câu 1: Đạo diễn các chương trình chính luận trên truyền hình là gì? Sự khác biệt giữa đạo diễn một chương trình tạp chí truyền hình với đạo diễn của một phim tài liệu?
Bài làm
1.Đạo diễn các chương trình chính luận trên truyền hình là:
a.Tính chính luận:
Chính luận là một thể loại văn học đồng thời là một thể tài báo chí,
có nội dung phản ánh các vấn đề có tính thời sự về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, văn học, tư tưởng, v.v
Theo cách phân chia hệ thống thể loại tác phẩm báo chí của tác giả
Tạ Ngọc Tấn-Nguyễn Tiến Hài thì: Chính luận là một trong 3 loại tác phẩm báo chí(thông tấn; chính luận và thông tấn-nghệ thuật) Theo cách phân chia này thì chính luận gồm: bình luận, xã luận, chuyên luận, phiếm luận
Trang 7Mô hình hệ thống thể loại báo chí và các tác phẩm được sử dụng trên một tác phẩm báo chí:
Các loại hình báo chí.(báo
in, phát thanh, truyền hình, mạng điện tử))
luận
Các tác phẩm không thuộc thể loại báo chí được sử dụng trên báo chí
Tin, phóng sự, tường thuật,
bài báo, ghi nhanh, điều tra
Xã luận, bình luận, chuyên luận, phỏng vấn, đàm luận, diễn đàn, talkshow
Dạng thức: Tin ngắn, tin vắn, tin sâu, tin tổng hợp, phóng sự:sự kiện,
vấn đề…
Các tác phẩm chính luận hướng tới mục đích tác động đến dư luận
xã hội đương thời, đến lối sống, các quyền lợi chính trị hiện hành; đề xuất việc củng cố hoặc thay đổi chúng cho phù hợp với quyền lợi giai cấp hoặc với lý tưởng xã hội, đạo đức
Đối tượng phản ánh của chính luận là toàn bộ cuộc sống quá khứ và hiện tại, cuộc sống cá nhân cũng như đời sống xã hội, đời sống thực và đời sống được phản ánh trong báo chí, nghệ thuật.Những bức tranh về thực tại, tính cách và số phận con người biểu hiện trong tác phẩm chính luận như những chứng cứ lấy từ chính đời sống, như một hệ thống những luận cứ, như đối tượng của sự phân tích hoặc được dùng làm cơ sở cho xúc cảm, làm tác nhân kích thích, làm nguyên cớ để lên án, tố cáo, hoặc chất ván các giới hữu quan để khẳng định lý tưởng
Trang 8Chính luận luôn là hành vi tranh đấu (ngấm ngầm hoặc công nhiên)
về chính trị,tôn giáo, xã hội, triết học, tư tưởng; nó luôn mang tính định hướng phe nhóm, đảng phái và ý thức hệ.Phong cách chính luận nổi bật tính khuynh hướng, tính luận chiến, tính cảm xúc, rất gần gũi với giọng điệu, kết cấu và chức năng của lời diễn thuyết hay hùng biện
Chính luận là một loại tác phẩm cơ bản của báo chí Đặc trưng cơ bản của thể loại này là phản ánh thể loại bằng phương thức phân tích, bình luận, lý giải nhầm giải quyết vấn đề bằng lý lẽ Và đối tượng của chinh luận báo chí là những vấn đề chính trị-xã hội-văn hóa(hiện nay còn có các vấn đề kinh tế) có tính thời sự các vấn đề này luôn được trình bày, giải quyết trên quan quan điểm và nhận thức của tác giả, của cơ quan báo chí
b Các chương trình chính luận trên truyền hình:
Nhóm chính luận trên truyền hình bao gồm các chương trình: Xã luận, bình luận, chuyên luận, đàm luận, phỏng vấn
-Xã luận: Đưa ra lập trường, quan điểm của phóng viên, đài truyền hình đó
-Bình luận: Bàn bạc, đánh giá sự việc bằng lý lẽ
-Chuyên luận: Bàn sâu hơn về một vấn đề
-Đàm luận: Suy nghĩ riêng tư về sự việc nóng đang diễn ra
-Phỏng vấn(talkshow): Hỏi và trả lời(thông tin và ý kiến) theo vấn đề định sẵn
-Diễn đàn: Trao đổi về một chủ đề nào đó
Tất nhiên đối với truyền hình, việc thể hiện rõ nét yếu tố chính luận
là không đễ dàng do có sự chi phối của hình ảnh Chính vì vậy, ngoài việc thể hiện tính chính luận lồng trong các tin, phóng sự, nhiều đài, ngay cả VTV, các tác phẩm chính luận thường được thể hiện trên nền hình ảnh tổng hợp hoặc qua lời dẫn của các BTV
Đặc điểm của nhóm này:
Trang 9-Đối tượng phản ánh: là những vấn đề sự mang ý nghĩa khái quát-Tính chất thông tin: Lý lẽ (phân tích, giải thích, chứng minh, bình, bàn)-Ngôn ngữ: Chính luận
Những chương trình chính luận trên truyền hình là những tác phẩm:
Xã luận, bình luận, chuyên luận, đàm luận, phỏng vấn Ngoài ra, như đã nói
ở trên, Chính luận còn được lồng trong các tin, phóng sự và qua cả lời dẫn của BTV Vì vậy, chương trình chính luận trên truyền hình ngoài những kiểu nói ở trên ta còn có thể nói tới chương trình thời sự, phóng sự trên truyền hình(mặc dù đây thuộc nhóm thể loại thông tấn)
Truyền hình chính luận ngày nay có các thể loại thuần túy thông tin,
có cả những thể loại chính luận nghệ thuật, cả những thể loại “văn xuôi”,
cả những thể loại “thơ ca”
Trên truyền hình hiện nay, ta có thể kể tên một số chương trình mang tính chính luận như: Sự kiện-vấn đề, Toàn cảnh thế giới, Bản tin thời sự trên kênh VTV Hay như các chương trình diễn đàn, tọa đàm(talkshow) trên các kênh truyền hình khác…
c Đạo diễn các chương trình chính luận trên truyền hình:
Đạo diễn: Là người tổ chức, điều hành một nhóm người có sử dụng
phương tiện ghi hình và các thiết bị phụ trợ để làm nên các chương trình truyền hình
-Đạo diễn có vai trò kiến tạo nên các tác phẩm truyền hình trên cơ sở kịch bản của biên tập, nhà biên kịch hay của chính đạo diễn viết ra Đạo diễn giống như 1 kiến trúc sư tạo nên các tòa nhà phù hợp với không gian của từng vị trí khác nhau Vì vậy, đạo diễn là người chịu trách nhiệm hoàn toàn trước mỗi tác phẩm truyền hình
-Sau khi viết xong kịch bản, đạo diễn trao đổi với biên tập Sau khi thống nhất với biên tập thì đạo diễn triển khai công việc tổ chức, tìm kiếm quay phim, trợ lý và cắt cử công việc và lập kế hoạch sản xuất, giám sats
Trang 10công việc và tiến độ nếu có tình huống bất chắc cần phải xử lý thì giải quyết nhanh gọn, tối ýu.
- Khi đã triển khai công việc, đạo diễn bàn với mỹ thuật trang trí trường quay (nếu là chương trình show magazine) Nếu là chương trình phim tài liệu thì đạo diễn phải bàn kỹ các phương pháp thể hiện với quay phim
- Đối với một show magazine thì đòi hỏi công tác tổ chức sẽ phức tạp hơn Nếu quy mô chương trình phức tạp với nhiều địa điểm không gian khác nhau mà lại tiến hành trực tiếp thì nhất thiết phải có tổng đạo diễn Trong kịch bản đạo diễn phải lập các phương pháp thể hiện hình ảnh tại trường quay hay hiện trường Hướng dẫn MC thể hiện, trao đổi với quay phim, với họa sĩ thiết
kế, với biên tập, kỹ thuật âm thanh, kỹ thuật ánh sáng,
- Nếu chương trình cần có trợ lý sàn và trợ lý đạo diễn thì phải phân công nhiệm vụ cho họ Luôn kiểm tra tiến trình công việc và báo cáo đầy đủ với biên tập Nếu có tính huống nào cần phải bàn lại với biên tập thì cần xử lý ngay
- Khi đã hoàn tất công việc và hoàn thành đầy đủ các linh kiện cần thiết, đạo diễn họp với tất cả các thành viên của nhóm sản xuất để tạo ra kịch bản chi tiết cho chương trình Cùng chuyên gia ánh sáng và họa sỹ thiết kế để tạo ra kịch bản hình ảnh, ánh sáng và decor sân khấu phù hợp với chương trình
- Đạo diễn thiết lập sơ đồ và quyết định vị trí máy quay Bàn bạc với đội ngũ quay phim và kỹ thuật để đáp ứng những yêu cầu về hình ảnh và
kỹ thuật của chương trình
- Đạo diễn tổ chức chạy thử kịch bản trước giờ ghi hình với tất cả các thành viên của nhóm sản xuất (biên tập, quay phim, trợ lý, kỹ thuật, diễn viên, )
- Đạo diễn tổ chức ghi hình thử, kiểm tra và xử lý những vấn đề còn thiếu sót
- Trong khi ghi hình đạo diễn là người hô khẩu hiệu ghi hình, quyết định về sử dụng hình ảnh,
Trang 11Đạo diễn các chương trình chính luận: Là đạo diễn các chương
trình đã nêu ở trên như: Xã luận, bình luận, chuyên luận, đàm luận, phỏng vấn, tọa đàm(talkshow), và có cả chương trình thời sự
Khác với các đạo diễn các chương trình khác như gameshow, truyền hình thực tế, đạo diễn các chương trình chính luận thường phải có vốn hiểu biết chính trị cũng như các mặt đời sống xã hội Bên cạnh đó, cách nhìn, xây dựng chương trình, thể hiện tác phẩm truyền hình có phần khác so với những chương trình trên Vì mang tính chính luận, bàn về sự kiện, vấn ðề, mang tính chất báo chí rõ ràng nhất Mà trong đó tính thuyết phục đấy là khả năng của báo chí Thế nên, các chương trình chính luận trên truyền hình là những chương trình có tính chính luận cao Người đạo diễn những chương trình này là những người có tầm, am hiểu đời sống xã hội, có nghiệp vụ báo chí cao, để từ đó chỉ đạo sản xuất được một chương trình truyền hình chính luận rõ ràng, có sức thuyết phục báo chí
2.Sự khách biệt giữa đạo diễn một chương trình tạp chí truyền hình với đạo diễn phim tài liệu:
Ta có thể thấy rằng: chương trình tạp chí truyền hình với phim tài liệu đều là những chương trình chính luận trên truyền hình Tuy nhiên, ngay cái tên gọi giữa hai chương trình đã có sự khác nhau, và quy mô, tính chất cũng như nội dung giữa tạp chí truyền hình và phim tài liệu có sự khác nhau rõ rệt
a Chương trình tạp chí truyền hình:
Chương trình tạp chí truyền hình là những chương trình bình luận, chuyên luận, phỏng vấn, tọa đàm hoặc là tổng hợp của những loại hình trên Đây là thể loại mới thuộc Chính luận truyền hình
Tạp chí truyền hình có tính chất chính luận, thường bàn về những vấn đề chính trị, xã hội, văn hóa, kinh tế như những chương trình nổi tiếng:
Trang 12“như chưa hề có cuộc chia ly”, “toàn cảnh thế giới”, “sự kiện vấn đề và nhân vật” trên kênh VTV1, “thư viện cuộc sống” trên kênh VTV6…
Tuy nhiên, bên cạnh đó còn những chương trình tạp chí truyền hình mang tính chất chuyên mục, chính luận thì ít, giải trí thì nhiều chẳng hạn như chương trình: “sức sống mới”, “cà phê sáng cuối tuần” trên kênh VTV3…
Tạp chí truyền hình, có thể là những chương trình có thời lượng lớn, bên cạnh đó cũng có những chương trình chỉ tầm 10 đến 15 phút Nhưng trong chương trình tạp chí truyền hình, người ta có thể sử dụng các phóng
sự linh kiện, có các phần khác nhau, có thể mời khách mời và nói chuyện trong chương trình đấy Ở đây ta đang bàn đến vấn đề các chương trình chính luận, thế nên ta sẽ xét những chương trình tạp chí mang nặng tính chính luận
b phim tài liệu:
Có nhiều quan điểm về phim tài liệu, tuy nhiên vẫn tập trung theo hai hướng, thứ nhất là phim tài liệu nghiêng về chính luận, và thứ hai
là Phim tài liệu chính luận nghệ thuật
Trong cuốn sách Nghiên cứu điện ảnh đại cương, sách viết: “Trước
hết, một bộ phim tài liệu có giá trị phải phản ánh những góc cạnh khác nhau của sự thực, một sự thực không đơn giản như chúng ta nhìn thấy mà
là một sự thực đặt trong bối cảnh lịch sử, xã hội đã tạo ra chúng” Tất cả
sự kiện, hiện tượng, quá trình con người trong cuộc sống đều là đối tượng phản ánh của phim tài liệu truyền hình Quan niệm trên đã nhấn mạnh tính chân thật trong phim tài liệu truyền hình Nó dùng sự chân thực để thuyết phục người xem thừa nhận sự tồn tại của những sự vật hiện tượng đó