GIÁO TRÌNH THỰC TẬP AUDIO

Người học sẽ được tìm hiểu về kỹ về Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của đầu đọc đĩa CD - VCD – DVD, tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước - mặt sau của đầu đọc đĩa DVD- K601, thiết

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình Thực tập kỹ thuật Audio nhằm giúp người học củng cố lại lý thuyết, hình thành trong người học một số kỹ năng cơ bản như: Hình thành trong người học một số kỹ năng cơ bản như: Kỹ năng phân tích và thiết kế hệ thống audio, các sự cố trong triển khai và vận hành

hệ thống, kỹ năng tự học, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng trình bày và giải quyết các vấn đề kỹ thuật Ngoài ra, những kiến thức và kỹ năng cơ bản để người học có thể khảo sát, phân tích, sửa chữa, thiết kế, vận hành trong kỹ thuật âm thanh, qua đó hình thành tư duy phản biện, năng lực tự học, tự nghiên cứu khoa học công nghệ Ngoài ra, những kiến thức và

kỹ năng cơ bản để người học có thể khảo sát, phân tích, sửa chữa, thiết kế, vận hành trong kỹ thuật truyền thanh, qua đó hình thành tư duy phản biện, năng lực tự học, tự nghiên cứu khoa học công nghệ Mở ra một không gian sáng tạo cho sinh viên đam mê chuyên ngành Điện- Điện tử

Sinh viên sẽ được thao tác trực tiếp trên các loại Radio nhiều băng, máy phát sóng, công suất

âm thanh các loại qua 6 bài thực tập Cụ thể như sau:

Bài 1 người học sẽ được thực hành trên radio 2 băng AM- FM Giải thích rõ ràng các vấn đề liên quan như: Biến điệu AM, FM, sơ đồ và chức năng các khối của máy thu thanh 2 băng AM- FM Phần thực hành sẽ có hướng dẫn cụ thể các phần đo đạc, kiểm tra và phân tích trên máy Radio thực tế SF 902

Bài 2 cung cấp cho người học những kiến thức về radio nhiều băng AM- FM - SW Giải thích

rõ nhiệm vụ, chức năng từng chân IC CD 1691CB kết nối đến các bộ phận khác Hướng dẫn

đo đạc bằng VOM và máy hiện sóng OSC trên một số chân quan trọng của IC này để có thể nắm vững nguyên lý hoạt động của máy thu thanh nói chung

Bài 3 hướng dẫn người học tìm hiểu về CD-VCD-DVD Người học sẽ được tìm hiểu về kỹ về Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của đầu đọc đĩa CD - VCD – DVD, tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước - mặt sau của đầu đọc đĩa DVD- K601, thiết lập cài đặt và kết nối đầu DVP-K601 với Tivi, ampli, tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước – mặt sau của đầu DVD MIDI KARAOKE AR36M, thiết lập cài đặt và kết nối đầu DVD MIDI KARAOKE AR36M với Tivi, ampli thành một hệ thống hát KARAOKE có chấm điểm

Bài 4 hướng dẫn người học tìm hiểu về mạch nguồn Người học sẽ được tìm hiểu về kỹ về sơ

đồ và chức năng các khối của một ampli chất lượng cao, nguồn và công suất được thiết kế trong một ampli model NVP 3937 Hướng dẫn người học đo đạc bằng VOM và máy hiện sóng OSC trên một số vị trí cần thiết để có thể phân tích, đánh giá về những hư hỏng gặp phải trong sửa chữa Pan nguồn và công suất âm thanh

Bài 5 người học sẽ được tìm hiểu về sơ đồ và chức năng các khối của một hệ thống âm thanh hội trường lớn trường Đại học Tây Đô, thiết kế hệ thống âm thanh với các thiết bị sẵn có của Phòng thí nghiệm Điện – Điện tử trường Đại học Tây Đô, thiết kế hệ thống âm thanh 5.1, những kỹ năng cơ bản về quy trình cân chỉnh âm thanh

Bài 6 hướng dẫn sinh viên tiên hành thiết kế, lắp ráp hoàn chỉnh một Ampli công suất lớn từ các khối có sẵn: Khối nguồn, khối khuếch đại Micro, khối Echo, khối Music, khối Mixer, khối công suất, ngả IN – OUT Hướng dẫn đo đạc bằng VOM và máy hiện sóng OSC để có thể phân tích, đánh giá về những hư hỏng gặp phải trong sửa chữa Pan âm thanh

Giáo trình được biên soạn dựa trên kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm của người biên soạn môn Thực tập Kỹ thuật Audio tại trường Đại học Tây Đô, cùng các đóng góp hết sức quý báo

từ các Thầy, đồng nghiệp và các bạn sinh viên từ các trường Đại học Cần Thơ, Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TPHCM, Đại học Bách Khoa TPHCM…

Người biên soạn dù đã rất cố gắng song không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp quý báo từ các Thầy, đồng nghiệp và các bạn HS-SV để giáo trình này ngày càng hoàn thiện hơn

Trân trọng!

Cần Thơ, ngày 15 tháng 01 năm 2016 Người biên soạn

MỤC LỤC

Trang

BÀI 1: RADIO 2 BĂNG AM- FM……….………… 4

1.1 Nội dung tìm hiểu 4

1.1.1 Tìm hiểu biến điệu AM – FM 4

1.1.2 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của máy thu thanh 2 băng AM- FM 6

1.2 Phần thực hành 9

BÀI 2: RADIO NHIỀU BĂNG AM- FM – SW 10

2.1 Nội dung tìm hiểu 10

2.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của máy thu thanh nhiều băng AM-FM-SW 10

2.1.2 Khảo sát Radio thực tế SF 902 11

2.2 Phần thực hành 11

BÀI 3: ĐẦU CD-VCD-DVD 12

3.1 Nội dung tìm hiểu 12

3.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của đầu đọc đĩa CD-VCD-DVD 12

3.1.2 Tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước - mặt sau của đầu đọc đĩa DVD-K601 12

3.1.3 Thiết lập cài đặt và kết nối đầu DVP-K601 với Tivi, ampli 12

3.1.4 Tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước- mặt sau của đầu DVD MIDI AR36M 12

3.1.5 Thiết lập cài đặt và kết nối đầu DVD MIDI AR36M với Tivi, ampli thành một hệ thống hát KARAOKE có chấm điểm 12

3.2 Phần thực hành 12

BÀI 4: AMPLIFIER – MẠCH NGUỒN VÀ CÔNG SUẤT 13

4.1 Nội dung tìm hiểu 13

4.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của một ampli chất lượng cao……… 13

4.1.2 Tìm hiểu về nguồn và công suất được thiết kế trong một ampli model NVP3937… 15 4.2 Phần thực hành 16

BÀI 5: HỆ THỐNG ÂM THANH……… 17

5.1 Nội dung tìm hiểu 17

5.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của một hệ thống âm thanh hội trường lớn trường Đại học Tây Đô……… 17

5.1.2 Thiết kế hệ thống âm thanh với các thiết bị sẵn có của Phòng thí nghiệm Điện- Điện tử trường Đại học Tây Đô……… 18

5.1.3 Thiết kế hệ thống âm thanh 5.1……… 18

5.2 Phần thực hành……… 18

BÀI 6: LẮP RÁP AMPLIFIER……… 19

6.1 Nội dung tìm hiểu 19

6.1.1 Tổng thể một amplifier chất lượng cao 19

6.1.2 Các khối trong một amplifier chất lượng cao……… 19

6.1.3 Từ các khối có sẵn, lắp ráp lại thành amplifier hoàn chỉnh……… 19

6.2 Phần thực hành 20

Dụng cụ chuẩn bị: Radio 2 băng VOM, mỏ hàn, chì, nhựa thông, hút chì, BJT công suất

nguồn, linh kiện điện tử các loại, bộ tools đầy đủ…

1.1 NỘI DUNG TÌM HIỂU

1.1.1 Tìm hiểu biến điệu AM - FM

a Biến điệu AM

Hình 1.1 minh hoạ mối quan hệ giữa sóng mang [Vc.Sin 2fc t], tín hiệu điều biến

Vm.Sin2fm.t và dạng sóng đã được điều biến Vam(t) đối với AM truyền thống Hình trên cũng biểu diễn cách tạo ra dạng sóng AM khi một tín hiệu điều biến đơn tần phối hợp với tín hiệu sóng mang tần số cao Dạng sóng ngõ ra bao gồm tất cả các tần số tạo ra tín hiệu AM và

nó được sử dụng để truyền tải tín hiệu thông tin thông qua hệ thống đường truyền Do đó, hình dạng của sóng mang AM được điều biến gọi là hình bao AM Nên chú ý rằng, khi không

có tín hiệu điều biến, dạng sóng ngõ ra đơn giản chỉ là tín hiệu sóng mang

Tuy nhiên, khi có tín hiệu điều biến (tín hiệu thông tin) đặt vào thì biên độ của dạng sóng ngõ ra sẽ phối hợp với tín hiệu điều biến và tần số của hình bao AM bằng với tần số của tín hiệu thông tin, đồng thời dạng của hình bao AM cũng giống như dạng của tín hiệu điều biến

Hình 1.1: Mối quan hệ giữa sóng mang và tín hiệu điều biến AM

Hình bao

AM DSBFC

Sóng mang fc

b Biến điệu FM

Hình 1.2: Mối quan hệ giữa sĩng mang và tín hiệu điều biến FM

(a) sĩng mang chưa điều biến (b) Tín hiệu điều biến

(c) Dạng sĩng biến điệu tần số (d) Dạng sĩng biến điệu pha

Độ lệch tần cực tiểu Độ lệch tần cực đại

Độ lệch tần cực đại

Độ lệch tần cực tiểu

Độ lệch tần cực tiểu

Độ lệch tần cực đại

Sóng mang

chưa điều biến

Sóng mang chưa điều biến

Hình trên minh họa dạng sóng điều biến pha và tần số của sóng mang hình sine với một tín hiệu điều biến đơn tần hình sine Dạng sóng FM và PM có thể được xem là như nhau ngoại trừ quan hệ về thời gian của chúng Như vậy có thể phân biệt được dạng sóng PM và FM khi không biết đặc tính động của tín hiệu điều biến

Với tín hiệu điều biến FM độ lệch tần số cực đại xảy ra trong suốt biên độ đỉnh cực đại dương

và âm của tín hiệu điều biến (Độ lệch tần số tỷ lệ thuận với biên độ của tín hiệu điều biến).Với điều biến PM độ lệch tần số lớn nhất xảy ra tại mức zero của tín hiệu điều biến (Độ lệch tần số

tỷ lệ với độ dốc hoặc đạo hàm bậc nhất của tín hiệu điều biến) Đối với điều biến pha và tần

số tỷ lệ xảy ra sự biến đổi tần số thì bằng với tần số của tín hiệu điều biến

1.1.2 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của máy thu thanh 2 băng AM- FM

a Sơ đồ khối của máy thu thanh đổi tần AM

Hình 1.3: Sơ đồ khối của máy thu thanh đổi tần AM

+ Sóng mang biến điệu từ anten thu được chọn vào qua mạch bắt sóng rất yếu được đưa vào mạch KĐ cao tần để khuếch đại lên có tần số fc, rồi vào mạch trộn sóng (Mixer)

+ Mạch dao động nội tạo ra tần số dao động fLO cũng đưa vào mạch trộn sóng

+ Mạch trộn sóng được điều chỉnh sao cho ở ngỏ ra là sóng trung tần AM: fi = fLO – fc

b Sơ đồ khối máy thu thanh FM

Hình 1.3: Sơ đồ khối của máy thu thanh đổi tần FM

- Sóng mang FM đến anten thu rất yếu, sau khi được chọn fc (FM) phải qua KĐ cao tần khuếch đại lên trước khi đưa vào mạch trộn sóng

- Tần số dao động nội fLO (FM) cũng đưa vào mạch Trộn sóng trộn với fc (FM) được chọn cho ra sóng trung tần fi (FM) = 10,7MHz

- Tầng KĐ trung tần FM chỉ khuếch đại tín hiệu 10,7MHz, các tần số khác bị loại

- Trong khi truyền ngoài trời biên độ của sóng FM có thể thay đổi do sấm chớp, nhiểu sóng, nên sau khi qua KĐ trung tần được đưa vào tầng hạn biên cắt các biên độ nhô cao trước khi đưa vào mạch Tách sóng FM

- Mạch tách sóng FM từ sự thay đổi cùa tần số fi (FM)  f cho lại tín hiệu hạ tần đưa vào hệ thống giảm nhấn và KĐ hạ tần cho lại âm thanh ra loa

c Khảo sát Radio thực tế SF 902

Chân 1: Mute: Chân này của IC dùng để câm tiếng khi không thu được tín hiệu sóng, giảm

tiếng ồn, bình thường thì điện thế chân này là 0.49V, khi mute thì điện thế chân này là 0V

Chân 2: PHASE FM (V= 2.95)

Chân 3: NF: Chân negative feedback, chân này quy định độ lợi của mạch AF, ngã ra chân

này thường có một điện trở từ 1Ω đến 100Ω, giảm điện trở thì độ lợi tăng, tăng điện trở độ lợi giảm, ngoài ra còn có một tụ mắc nối tiếp, tụ này quyết định độ lợi về mặt tần số, nếu tăng độ lớn của tụ thì tần số tăng, ngược lại nếu giảm độ lớn của tụ thì tần số giảm (V= 1.6)

Chân 4: VOLUME CONTROL: khi điều chỉnh biến trở volume thì điện thế chân này thay

đổi theo Volume min: 1,3V Volume max: 0V Chân này tác động biên độ vào của tầng công suất âm thanh Radio (V= 1.07)

Chân 5: OSC AM (V= 1.3)

Chân 6: AFC FM: Tự động điều chỉnh tần số FM (V= 1.17)

Chân 7: OSC FM (V= 1.3)

Chân 8: REGU: Điện thế đã ổn áp (V= 1.33)

Chân 9: TUN FM: Dò đài FM (V= 1.34)

Chân 10: ANT AM: Dò đài AM (V= 0)

Chân 21: AGC, nếu sóng thu tốt thì V= 0.6, nếu thu sóng xấu thì V= 1.2

Chân 22: AFC, nếu sóng thu tốt thì V= 0.6, nếu thu sóng xấu thì V= 1.8

Chân 23: DET OUT: DIODE tách sóng trong IC cho ra chân này, V thường trực là 2V

Chân 24: AF IN (Audio Frequency) (V= 0)

Chân 25: RIPPLE FILTER: Lọc gợn (V= 2.7)

Chân 26: Vcc, IC này cấp nguồn từ 2V đến 7.5V đều chạy tốt

Chân 27: AF OUT, Chân ra loa, điện thế chân này phải bằng ½ Vcc

Chân 28: GND

Hình 1.4: Sơ đồ mạch Radio SF 902

1.2 PHẦN THỰC HÀNH

1 Vẽ lại sơ đồ khối máy thu thanh 2 băng AM-FM?

2 Phân tích nguyên tắc hoạt động của Radio 2 băng AM-FM SF 902?

3 Tìm hiểu sơ đồ chân IC CD 1691 CB (Giải thích rõ chức năng mỗi chân IC này)?

4 Đo đạc và giải thích mức điện thế mỗi chân khi máy ở chế độ thu phát AM?

5 Đo đạc và giải thích mức điện thế mỗi chân khi máy ở chế độ thu phát FM?

6 Kiểm tra công suất âm thanh (phần rất dễ hư)

+ Đưa xung Sin hoặc tín hiệu Audio vào AF IN Nhận xét?

+ Kiểm tra xung ra ở AF OUT? Nhận xét?

+ Đo điện thế AF OUT của IC bằng bao nhiêu volt? Giải thích?

7 Dùng OSC kiểm tra dạng sóng của tín hiệu trung tần AM và FM? Vẽ hình? Nhận xét?

Dụng cụ chuẩn bị: Radio nhiều băng, VOM, mỏ hàn, chì, nhựa thông, hút chì, BJT công suất

nguồn, linh kiện điện tử các loại, bộ tools đầy đủ…

2.1 NỘI DUNG TÌM HIỂU

2.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của máy thu thanh nhiều băng AM-FM-SW

Hình 2.1: Sơ đồkhối máy thu thanh 3 băng

- Tiếp điểm S1: Nối anten ngoài với băng FM vị trí số 1, và băng SW vị trí 3

- S2: Nhận tín hiệu đổi tần FM (10,7MHz) vị trí 1, và tín hiệu đổi tần AM (455KHz) vị trí 2, 3

- S3: Cung cấp nguồn B+

- S4: Nối CV1A với mạch vào MW, SW ở vị trí 2, 3, để bắt sóng AM, vị trí 1 (FM) bỏ trống

- S5: Nhận tín hiệu sóng AM ở vị trí 2, 3 đưa vào đổi tần AM

- S6: Nối CV2A với cuộn dao động MW, SW ở vị trí 2, 3 để tạo fLO đưa vào đổi tần AM

-S7: Nhận tín hiệu fLO ở vị trí 2, 3 đưa vào đổi tần AM

- S8: Nhận tín hiệu hạ tần từ tách sóng FM ở vị trí 1, từ tách sóng AM ở vị trí 2, 3 Đưa vào khuếch đại hạ tần tạo lại âm thanh ở loa

2.1.2 Khảo sát Radio thực tế SF 902

Hình 2.2: Sơ đồ mạch Radio SF 902

2.2 PHẦN THỰC HÀNH

1 Vẽ lại sơ đồ khối máy thu thanh 3 băng AM – FM - SW?

2 Phân tích nguyên tắc hoạt động của Radio 5 băng AM-FM – SW MASON ICF-F400?

3 Tìm hiểu sơ đồ chân IC CD 1691 CB (Giải thích rõ chức năng mỗi chân IC này)?

4 Đo đạc và giải thích mức điện thế mỗi chân khi máy ở chế độ thu phát AM?

5 Đo đạc và giải thích mức điện thế mỗi chân khi máy ở chế độ thu phát FM?

6 Đo đạc và giải thích mức điện thế mỗi chân khi máy ở chế độ thu phát SW1?

7 Có nhận xét gì về kết quả các phép đo này?

8 Kiểm tra công suất âm thanh (phần rất dễ hư)

+ Đưa xung Sin hoặc tín hiệu Audio vào AF IN Nhận xét?

+ Kiểm tra xung ra ở AF OUT? Nhận xét?

+ Đo điện thế AF OUT của IC bằng bao nhiêu volt? Giải thích?

9 Dùng OSC kiểm tra dạng sóng của tín hiệu trung tần AM và FM? Vẽ hình? Nhận xét?

10 Dùng OSC kiểm tra dạng tín hiệu ở chân số 5 của IC CD 1691CB khi chọn thu phát

AM, thu phát SW1, thu phát SW2? Vẽ hình? Nhận xét?

Dụng cụ chuẩn bị: Đầu CD-VCD-DVD, Tivi, Ampli, loa, micro, VOM, mỏ hàn, chì, nhựa

thông, hút chì, BJT công suất nguồn, linh kiện điện tử các loại, bộ tools đầy đủ…

3.1 NỘI DUNG TÌM HIỂU

3.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của đầu đọc đĩa CD-VCD-DVD

Hình 3.1: Sơ đồ khối đầu đọc DVD

3.1.2 Tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước - mặt sau của đầu đọc đĩa DVD-K601 3.1.3 Thiết lập cài đặt và kết nối đầu DVP-K601 với Tivi, ampli

3.1.4 Tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước- mặt sau của đầu DVD MIDI AR36M 3.1.5 Thiết lập cài đặt và kết nối đầu DVD MIDI KARAOKE AR36M với Tivi, ampli thành một hệ thống hát KARAOKE có chấm điểm

3.2 PHẦN THỰC HÀNH

1 Tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước - mặt sau của đầu đọc đĩa DVD- K601 Liệt kê

tên và chức năng từng nút, kể cả remote?

2 Thao tác kết nối đầu đĩa DVP-K601 với Tivi-ampli, vận hành hệ thống, vẽ lại sơ đồ kết nối?

3 Tìm hiểu về tên và chức năng mặt trước-mặt sau của đầu DVD MIDI KARAOKE AR36M Liệt kê tên và chức năng từng nút, kể cả remote?

4 Thao tác kết nối đầu DVD MIDI KARAOKE AR36M với Tivi, ampli, micro thành một

hệ thống hát KARAOKE có chấm điểm, vẽ lại sơ đồ kết nối?

BÀI 4

AMPLIFIER – MẠCH NGUỒN VÀ CÔNG SUẤT

Mục tiêu:

- Kiến thức: Nắm vững kiến thức về công suất âm thanh các loại

- Kỹ năng: Rèn cho sinh viên có được những kỹ năng thiết kế, phân tích, suy luận, đo đạc, sửa chữa, thay thế linh kiện, từ đó sửa chữa được tất cả các loại mạch công suất âm thanh từ nhỏ, vừa và lớn

Dụng cụ chuẩn bị: Ampli, VOM, mỏ hàn, chì, nhựa thông, hút chì, BJT công suất nguồn,

linh kiện điện tử các loại, bộ tools đầy đủ…

4.1 NỘI DUNG TÌM HIỂU

4.1.1 Tìm hiểu sơ đồ và chức năng các khối của một ampli chất lượng cao

Hình 4.1: Sơ đồ khối công suất âm thanh

- Function Selector: Bộ switch chọn nguồn tín hiệu, Switch này dùng thay đổi nguồn tín

hiệu vào, đồng thời thay đổi hồi tiếp âm của mạch MIC Ampli cho thích hợp với nguồn tín hiệu vào Trong một số Model còn có lắp đặt phần radio FM và AM

tần số (Flat ampli) Có thể có nhiều ngã MIC để thu nhận tín hiệu của nhiều micro cùng một lúc, mỗi micro có một chiết áp chỉnh mức tín hiệu riêng đặt ngay ở ngã vào, các ngã ra đồng thời vào một mạch trộn (MIXER), hoặc có thể có nhiều ngã MIC để các mạch khuếch đại micro riêng có thể thích ứng tổng trở và mức tín hiệu của các lọai micro khác nhau

- Các ngã vào Phone, Tape, Aux: Cần phải có các cầu chia điện thế tín hiệu để giảm biên độ

và điều hợp tổng trở, khi chuyển sang nhận tín hiệu ở các ngã này người ta còn thay đổi mạch hồi tiếp âm để đáp ứng với đáp tuyến tần số tín hiệu vào, làm thay đổi tổng trở vào và ra của mạch cho điều hợp với tổng trở của nguồn tín hiệu Nhiều trường hợp tín hiệu còn qua một