Qua cách nhìn sâu sắc về cuộc sống, tác giả muốn đề xuất với những nhà quản lý xã hội: bên niềm vui vỡ òa của đại thắng mùa Xuân năm 1975, thì vẫn còn đâu đó những ngổn ngang từ chiến tr
Trang 1KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2011 Môn thi : NGỮ VĂN – Giáo dục trung học phổ thông
I Phần chung cho tất cả thí sinh (5,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Trong đoạn cuối truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, nhân vật nghệ sĩ Phùng mỗi
khi ngắm kĩ và nhìn lâu hơn tấm ảnh do mình chụp thường thấy hiện lên những hình ảnh nào?
Những hình ảnh
đó nói lên điều gì?
Câu 2 (3,0 điểm)
Trước nhiều ngả đường đi đến tương lai, chỉ có chính bạn mới lựa chọn được con đường đúng cho
mình
Viết một bài văn ngắn (khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên.
II Phần riêng - Phần tự chọn (5,0 điểm)
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (câu 3.a hoặc câu 3.b)
Câu 3.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau trong bài Tây Tiến của Quang Dũng:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
` (Ngữ văn 12, Tập một, tr.88, NXB Giáo dục - 2009)
Câu 3.b Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm)
Phân tích nhân vật Tràng trong truyện Vợ Nhặt của Kim Lân ( phần trích trong Ngữ văn
12 Nâng cao, Tập hai, NXB Giáo dục - 2008)
BÀI GIẢI GỢI Ý
I PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)
Câu 1:
Nguyễn Minh Châu (1930-1989) là nhà văn Quân đội khẳng định tài năng trong kháng chiến chống Mỹ
với những tác phẩm có khuynh hướng sử thi, và cũng là cây bút tiên phong của Văn học Việt Nam trong thời kỳ
đổi mới với tác phẩm theo cảm hướng thế sự mang dư vị triết lí nhân sinh Trong đoạn cuối truyện
ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của ông viết trong thời kỳ đổi mới, nhân vật nghệ sĩ Phùng mỗi khi ngắm kĩ và nhìn lâu hơn tấm
ảnh do mình chụp, thấy hiện lên :
- Hình ảnh “người đàn bà ấy bước ra khỏi bức ảnh” Đó là hình ảnh người đàn bà hàng chài
vùng biển, dáng người cao lớn, thô kệch, áo rách tả tơi, khuôn mặt rỗ nhợt nhạt với những bước đi chậm rãi, chắc chắn rồi
lẫn vào đám đông
Trang 2- Hình ảnh đó nói lên: đằng sau cái đẹp toàn bích của “chiếc thuyền ngoài xa” là cuộc sống thực của con người nghèo khổ, lam lũ, chịu đựng Qua cách nhìn sâu sắc về cuộc sống, tác giả muốn đề xuất với những nhà quản lý xã hội: bên niềm vui vỡ òa của đại thắng mùa Xuân năm
1975, thì vẫn còn đâu đó những ngổn ngang từ chiến tranh xâm lược của Mỹ, đã khiến đời sống nhân dân còn bao nỗi gian lao vất vả; với người nghệ sĩ: cần phải có thái độ đúng đắn về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời
Câu
2: Câu hỏi thuộc dạng bài nghị luận về một tư tưởng, đạo lý Học sinh cần đáp ứng đúng, đủ
các yêu cầu
về dạng bài, độ dài (khoảng 400 từ) và nội dung
Sau đây là một số gợi ý:
- Giới thiệu vấn đề: trước nhiều ngã đường đi đến tương lai chỉ có chính bạn mới lựa chọn con đường đúng cho mình
- Giải thích vấn đề:
+ Bản thân cần phải có thái độ tự chủ đối với tương lai của chính mình
Trang 3+ Thực trạng : ông bà, cha mẹ,… thường buộc con cái phải lựa chọn con đường tương lai theo ý của mình Điều đó có thể dẫn tới những hậu quả đối với con cháu
+ Bản thân mỗi người thường hiểu rõ chính mình hơn ai hết Do đó, dễ lựa chọn được con đường đúng cho bản thân
- Lựa chọn con đường đúng cho bản thân thường dễ mang lại cho con người thành công, hạnh phúc…
trong cuộc sống
- Trái lại, nó sẽ dẫn con người đến thất bại, u uất, đau khổ
- Bình luận và rút ra bài học :
+ Cần thấy được ý nghĩa quan trọng của việc bản thân cần có thái độ tự chủ đối với con đường tương lai của chính mình
+ Cần thấy được những khó khăn khi có thái độ nói trên để từ đó có thái
độ cần thiết đúng mức
+ Để có thể lựa chọn được con đường đúng cho mình, bản thân mỗi người cần phải có hiểu biết đầy đủ
về bản thân (sở trường, sở đoãn, nguyện vọng…), về những “ngã đường đi đến tương lai”
+ Tuy nhiên, bản thân mỗi người cũng không nên ngoan cố, kiêu ngạo,
tự tin quá đáng Cần phải biết tham khảo, lắng nghe ý kiến của bố mẹ, ông bà, của các chuyên gia để có hiểu biết đầy đủ và lựa chọn được
con đường đúng đắn nhất cho mình
- Kết luận : Mỗi người cần nhận thức được chính bản thân mình mới là người có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn con đường đúng cho mình, nhưng cũng cần thiết phải biết trân trọng, lắng nghe ý kiến của tất cả
mọi người khi lựa chọn
Câu 3a:
I Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, nội dung đoạn thơ
II NỘI DUNG CHÍNH (thí sinh có thể trình bày nhiều cách khác nhau
nhưng phải đảm bảo những ý sau
đây) :
1 Khái quát tác phẩm
- Bài thơ “Tây Tiến” là sự hòa quyện giữa ba cuộc đời: cuộc đời của một vùng đất xa xăm của Tổ quốc nhưng rất đỗi thân thương với chúng ta; cuộc đời của những người lính trẻ hào hoa , hào hùng, giàu
lí tưởng , sống xả thân vì nước; cuộc đời của Quang Dũng – nhà thơ
áo lính, gắn bó máu thịt với chiến trường miền Tây và binh đoàn Tây Tiến.
2 Cảm xúc xuyên suốt bài thơ: những hoài niệm nhớ thương về một
thời “chinh chiến cũ” với chiến
trường miền Tây dữ dội và đồng đội thân yêu Sau những bước chân trường chinh, Tây Tiến, đoàn binh
đã được biên chế thành những đơn vị khác Vì thế bài thơ lúc đầu có tựa đề "Nhớ Tây Tiến", về sau
Quang Dũng mới đổi thành "Tây Tiến"
3 Nội dung 14 dòng thơ
- Hình tượng người lính với sự hoà trộn các sắc màu vừa hiện thực vừa lãng mạn đã được hiện ra ngay
từ phần thứ nhất của bài thơ:
Trang 4+ Mô tả vẻ đẹp của người lính gắn liền với những chặng đường hành quân của họ Thiên nhiên và con
người đan xen hoà quyện lẫn nhau để tạo nên bức tranh kì vĩ dữ dội và thơ
mộng trữ tình của thiên nhiên cùng
với tầm vóc lịch sử lớn lao của con người
+ Tây Tiến lại được bắt đầu bằng nỗi nhớ về một dòng sông với
âm hưởng vô cùng tha thiết với nhớ thương qua dòng thơ: "Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!"
- Trước hết phải thấy Quang Dũng đã tạo nên trong Tây Tiến một thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa bí hiểm, vừa thơ mộng vừa khắc nghiệt như một cái nền làm nổi bật hình tượng người lính
+ Bức tranh thiên nhiên vô cùng đặc sắc bởi nó được tạo nên từ một thứ ngôn ngữ rất giàu tính tạo hình
Mô tả thiên nhiên mà ta như thấy những bước chân quả cảm của đoàn binh Tây Tiến đang đạp bằng mọi gian khổ mà thiên nhiên thử thách, mọi hiểm trở mà
thiên nhiên đe doạ Ta không chỉ thấy một Sài Khao sương lấp, một Mường Lát hoa về trong đêm hơi mà còn thấy cả những chặng đường khúc khuỷu, cheo leo
+ Đó là hình ảnh người lính hiện ra như một đoàn quân mỏi nhưng cũng lại là người lính tâm hồn tràn đầy chất thơ nên giữa bao nhiêu mỏi mệt vẫn cảm nhận được vẻ đẹp của núi rừng, vẻ đẹp của một "Mường Lát hoa về trong đêm hơi" Người lính như thả hồn vào cõi mộng của đêm hơi giữa núi rừng, tận hưởng hương thơm của hoa rừng
+ Đó còn là hình ảnh những người lính vượt muôn trùng dốc với bao nhiêu vất vả bởi những "khúc khuỷu", "thăm thẳm", "heo hút" nhưng đột nhiên lại xuất hiện ở tầm cao đỉnh trời trong tiếng cười lạc quan với
chi tiết "súng ngửi trời"
+ Đó còn là hình ảnh về sự “dãi dầu” vất vả cùng với sự hy sinh lặng lẽ
mà rất anh hùng của những người lính Tây Tiến dọc theo chặng đường hành quân Thương nhớ vô cùng trong 2 chữ "anh bạn" mà nhà thơ
đã nói về đồng đội của mình , bởi đó là những người bạn đã nằm lại dọc đường hành quân Quang Dũng không biến nỗi đau ấy thành sự bi luỵ khi nhà thơ viết
về sự hy sinh của những người bạn như viết về giấc ngủ của họ