Tố Hữu

• Ông cũng được đánh giá là con người khá bảo thủ, khi bị phê bình về các tác phẩm của mình thì thường có phản ứng rất quyết liệt Theo nhận định của Văn Cao thì chính lí do này khiến ông

Tè h÷u

Tố Hữu , tên thật là Nguyễn Kim Thành (1920–2002) là

một nhà th ơ tiêu biểu của dòng th ơ cách m ạ ng Vi ệ t Nam Ông đã

từng giữ các chức vụ quan trọng trong hệ thống chính trị của

Việt Nam như ủy viên B ộ Chính tr ị, Bí thư Ban ch ấ p hành Trung

ươ

ng Đ ả ng C ộ ng s ả n Vi ệ t Nam, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng

bộ trưởng Việt Nam

Ti

ể u s ử

Ông sinh ngày 4 tháng 10 năm 1920, tại xã Quảng Thọ,

huyện Qu ả ng Đi ề n, tỉnh Th ừ a Thiên Hu ế Cha ông là một nhà

nho nghèo, không đỗ đạt và phải kiếm sống rất chật vật nhưng

lại thích thơ, thích sưu tập ca dao tục ngữ Ông đã dạy Tố Hữu

làm thơ cổ Mẹ ông cũng là con của một nhà nho, thuộc nhiều

ca dao dân ca Huế và rất thương con Cha mẹ cùng quê hương Huế đã góp phần nuôi dưỡng tâm hồn thơ Tố Hữu [1]

Mẹ ông mất vào năm ông lên 12 tuổi Năm 13 tuổi, ông vào trường Quốc học (Hu ế) Tại đây, được trực tiếp tiếp xúc với tư tưởng của Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Ilyich Lenin,

Maxim Gorky qua sách báo, kết hợp với sự vận động của các đảng viên của Đ ả ng C ộ ng s ả n Vi

ệ t Nam bấy giờ (Lê Du ẩ n, Phan Đăng L ư u, Nguyễn Chí Diểu), Nguyễn Kim Thành sớm tiếp cận với lý tưởng cộng sản Ông gia nhập Đoàn thanh niên và được kết nạp vào Đảng Cộng sản năm 1938

Năm 1946, ông là bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Cuối 1947, ông lên Vi ệ t B ắ c làm công tác văn nghệ, tuyên huấn Từ đó, ông được giao những chức vụ quan trọng trong công tác văn nghệ, trong bộ máy lãnh đạo Đảng và nhà nước:

• 1948: Phó Tổng thư ký Hội Văn nghệ Việt Nam;

• 1963: Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam;

• Tại đại hội Đảng lần II (1951): Ủy viên dự khuyết Trung ương; 1955: Ủy viên chính thức;

• Tại đại hội Đảng lần III (1960): vào Ban Bí thư;

• Tại đại hội Đảng lần IV (1976): Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị, Bí thư Ban chấp hành Trung ương, Trưởng ban Tuyên truyền Trung ương, Phó Ban Nông nghiệp Trung ương;

• Từ 1980: Ủy viên chính thức B ộ Chính tr ị

• 1981: Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, rồi Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Bộ trưởng cho tới 1986 Ngoài ra ông còn là Bí thư Ban chấp hành Trung ương

Năm 1996, ông được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật (đợt 1)

Ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ khác như Hiệu trưởng Trường Nguyễn Ái Quốc, Trưởng Ban Thống nhất Trung ương, Trưởng Ban Tuyên huấn Trung ương, Trưởng Ban Khoa giáo Trung ương Ông còn là Đại biểu Quốc hội khoá II và VII

Sau khi Lê Duẩn mất, có sự thay đổi mạnh mẽ tiến tới đổi mới nhằm thoát khỏi khủng hoảng kinh tế toàn diện Ông bị mất uy tín vì vai trò "nhà thơ đi làm kinh tế" qua những vụ khủng hoảng tiền tệ những năm 1980 nên bị miễn nhiệm mọi chức vụ, chỉ còn làm một chức nghiên cứu hình thức

Ông mất 9h15' ngày 9 tháng 12 năm 2002 tại B ệ nh vi ệ n 108

Quan đi ể m chính tr ị

• Ông là người đã phê phán quyết liệt phong trào Nhân văn-Giai ph ẩ m (1958) với tư cách là người thay mặt Đảng Cộng sản Việt Nam phụ trách văn nghệ Nhiều ý kiến coi ông là tác giả chính của vụ án văn nghệ-chính trị này

• Ông cũng được đánh giá là con người khá bảo thủ, khi bị phê bình về các tác phẩm của mình thì thường có phản ứng rất quyết liệt (Theo nhận định của Văn Cao thì chính lí do này khiến ông bị nghi hoặc là có liên quan đến việc đẩy mạnh dập tắt phong trào Nhân văn-Giai phẩm và không được nhiều cảm tình từ phía các nghệ sĩ khác)

Đóng góp văn h ọ c

Các tác phẩm

• T ừ ấ y (1946)

• Vi ệ t B ắ c (1954)

• Gió l ộ ng (1961)

• Ra tr ậ n (1962-1971)

• Máu và Hoa (1977)

• M ộ t ti ế ng đ ờ n (1992)

• Ta v ớ i ta (1999)

• Xây dựng một nền văn nghệ lớn xứng đáng với nhân dân ta, thời đại ta (tiểu luận,

1973)

• Cuộc sống cách mạng và văn học nghệ thuật (tiểu luận, 1981)

Giải thưởng

• Giải nhất giải thưởng văn học Hội Văn nghệ Việt Nam 1954-1955 (tập thơ Việt Bắc)

• Giải thưởng văn học ASEAN (1996)

• Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ thuật (đợt 1, 1996)

Phong cách ngh ệ thu ậ t

Về nội dung

Thơ Tố Hữu mang đậm chất trữ tình chính trị sâu sắc

• Trong việc biểu hiện tâm hồn, thơ, Tố Hữu luôn hướng đến cái ta chung:

- Hồn thơ Tố Hữu luôn hường đến cái ta chung, lẽ sống lớn, niềm vui lớn của dân tộc và của Cách mạng Cái tôi nếu có là cái tôi của người chiến sĩ, cái tôi nhân danh Đảng và dân tộc Vì thế có ý nghĩa khái quát, rộng lớn.[1] - Cảm hứng thơ Tố Hữu thường bắt đầu từ cảm hứng chính trị, từ những tình cảm lớn cao cả, tiêu biểu: tình yêu lý tưởng, lãnh tụ, đồng bào đồng chí, [1]

• Trong việc miêu tả đời sống, thơ Tố Hữu mang đậm chất sử thi:

- Đối tượng thể hiện chủ yếu trong thơ Tố Hữu là những sự kiện lớn của dân tộc, những vấn

đề có ý nghĩa lịch sử, có tình chất toàn dân, những biến cố quan trọng tác động đến vận mệnh dân tộc c→ ảm hứng chủ đạo trong thơ là cảm hứng lịch sử dân tộc, là vận mệnh của cộng đồng.[1] - Các nhân vật trữ tình thường mang phẩm chất tiêu biểu cho dân tộc: anh vệ quốc quân, anh giải phóng quân, [1]

• Tất cả những điều trên thể hiện qua giọng thơ mang tính chất tâm tình rất tự nhiên đằm thắm, chân thành:

- Nhiều vấn đề chính trị kho khan được diễn tả bằng tình cảm của muôn đời: tình mẹ con, vợ chồng, tình yêu đôi lứa gi→ ọng điệu của tình thương mến.[1] - Đặc biệt: tác giả rung động trước đời sống cách mạng trong kháng chiến h→ ướng về đồng chí, đồng bào mà trò chuyện tâm tình, nhắn nhủ Những lời tâm tình đó có cội nguồn từ chất Huế trong hồn thơ Tố Hữu[1]

Về nghệ thuật

Nghệ thuật biểu hiện trong thơ Tố Hữu mang tính dân tộc rất đậm đà[1]

• Về thể thơ: Tố Hữu có tiếp thu những tinh hoa của phong trào Thơ mới, nhưng ông đặc

biệt thành công khi vận dụng những thể thơ truyền thống của dân tộc Những bài thơ lục bát mang cả sắc thái lục bát ca dao và lục bát cổ điển, dạt dào những âm hưởng nghĩa tình của hồn thơ dân tộc Những bài thơ theo thể thất ngôn trang trọng nhưng không khuôn sáo, trái lại, hơi thơ rất liền mạch, tự nhiên, điễn tả được hiện thực đa dạng và nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau[1]

• Về ngôn ngữ: ông thường sử dụng những từ ngữ và cách nói quen thuộc với dân tộc.

Đặc biệt, thô Tố Hữu đã phát huy cao độ tính nhạc phong phú của Tiếng Việt, nhà thơ

sử dụng rất tài tình các từ láy, các thanh điệu, các vần thơ[1]

S

ự ki ệ n r ắ c r ố i sau khi ông m ấ t

Bài phỏng vấn Tố Hữu với tựa đề: "Gặp Tố Hữu tại biệt thự 76 Phan Đình Phùng" của Nh ậ t Hoa Khanh được công bố sau khi ông mất đã gặp phải sự phản kháng từ gia đình ông Vào tháng 4 năm 2004, tài liệu này bắt đầu được phổ biến trong giới văn ngh ệ, báo chí tại Việt Nam

Vào tháng 5 năm 2004, báo Quân Đội Nhân Dân trích đăng 3 kì từ tài liệu này với nhan đề "Tố

Hữu" và "Hoan hô chiến sĩ Điện Biên", (kì số 3 vào ngày 7 tháng 5 năm 2004) Ngoài ra bài này cũng được đăng thành nhiều phần nhỏ trong các báo khác như Nhân Dân, Tiền Phong Chủ

Nhật, Người Hà Nội

Nội dung bài phỏng vấn có nhắc tới các sự kiện văn hóa trước đây như Nhân văn-Giai phẩm và các nhà văn nạn nhân , ông Tố Hữu có những lời ca ngợi các người này

Bài phỏng vấn được thực hiện năm 1997, nhưng đến khi phổ biến thì bị bà Vũ Thị Thanh, vợ của Tố Hữu, phủ nhận và cho đó là những tài liệu giả mạo "pha chế nhiều ý kiến riêng, mượn danh Tố Hữu, biến Tố Hữu thành người phát ngôn cho ý mình” Bà yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc để điều tra làm rõ sự giả mạo của tài liệu này, nhưng ông Nhật Hoa Khanh nói

có đầy đủ băng ghi âm ghi lại cuộc nói chuyện của ông với Tố Hữu

Thực hay giả, đúng hay sai, nhưng thực tế nó đã được các tờ báo chính thống ở Việt Nam phổ biến Sau đó sự kiện này không được các cơ quan báo chí, văn nghệ nhắc tới nữa[2]