Nếu nh mụ vợ ông lão chỉ dùng lại ở đòi 1 cái máng và 1 ngôi nhà thì theo em cuộc sống của vợ chồng lão nh thế nào.. - GV: Nhng mụ không dừng ở đó, mụ còn bắt ông lão ra biển xin cá vàng
Trang 1Ngµy so¹n:2006 Bµi 9
vµng
TiÕt 37 - 38: §ôc - HiÓu v¨n b¶n
A Môc tiªu cÌn ®¹t:
1.KiÕn thøc.
Gióp hôc sinh:
- HiÓu nĩi dung, ý nghÜa cña truyÖn cư tÝch ¤ng l·o ®¸nh c¸ vµ con c¸ vµng
2.KÜ n¨ng.
- N¾m ®îc nghÖ thuỊt chñ ®¹o vµ mĩt sỉ chi tiÕt nghÖ thuỊt tiªu biÓu, ®Ưc s¾c trong truyÖn
3.Th¸i ®ĩ.
- Cê ý thøc kÓ l¹i ®îc truyÖn
B ChuỈn bÞ.
- Gi¸o viªn:
+Nghiªn cøu tµi liÖu- so¹n bµi
+Tranh minh ho¹
-Hôc sinh:
+ So¹n theo c©u hâØ s¸ch gi¸o khoa vµ híng dĨn cña gi¸o viªn.
*Ho¹t ®ĩng 1: KiÓm tra bµi cò.
? Dùa vµo ®Þnh nghÜa truyÖn cư tÝch em h·y lÝ gi¶i truyÖn C©y bót thÌn lµ mĩt
truyÖn cư tÝch?
? Nªu ý nghÜa cña truyÖn? KÓ l¹i ®o¹n truyÖn M· L¬ng víi tªn ®Þa chñ?
C.Tư chøc c¸c ho¹t ®ĩng.
* Ho¹t ®ĩng 2: Khịi ®ĩng
¤ng l·o ®¸nh c¸ vµ con c¸ vµng lµ mĩt truyÖn cư tÝch d©n gian Nga - §øc ®îc A.Pu-skin ( ®¹i thi hµo Nga - mƯt tríi cña thi ca Nga viÕt l¹i b»ng 205 c©u th¬ tiÕng Nga vµ Vò §×nh Liªn, Lª TrÝ ViÔn dÞch qua v¨n b¶n tiÕng Ph¸p TruyÖn võa gi÷ ®îc nÐt chÍt ph¸c dung dÞ víi nhiÒu biÖn ph¸p nghÖ thuỊt rÍt quªn thuĩc cña truyÖn cư tÝch d©n gian, võa rÍt ®iªu luyÖn, tinh tÕ trong sù miªu t¶ vµ tr chøc truyÖn
* Ho¹t ®ĩng 3: Bµi míi
Ho¹t ®ĩng cña gi¸o viªn Ho¹t ®ĩng
cña H/S Nĩi dung cÌn ®¹t
GV: Nªu yªu cÌu ®ôc
I §ôc- TiÕp xóc v¨n b¶n.
*§ôc - KÓ
Trang 2- Phân biệt các tình tiết truyện
- Lời các nhân vật: Ông lão
hiền lành, nhu nhợc, mụ vợ
tham lam, cáu bẳn
- Đọc phân vai
+ Ngời dẫn truyện
+ Nhân vật mụ vợ
+ Nhân vật ông lão
+ Nhân vật con cá vàng
GV: Nhận xét
GV: Gọi học sinh giải nghĩa
các từ khó để học sinh bớc
đầu cảm nhận đợc truyện
? Truyện đợc kể theo ngôi thứ
mấy? Tác dụng của ngôi kể
này?
? Mở đầu truyện giới thiệu với
ngời đọc về hoàn cảnh gia
đình ông lão nh thế nào?
Những chi tiết trên giúp em
hình dung gì về cuộc sống của
gia đình ông lão?
? Đoạn tiếp theo cho thấy chi
tiết nào là quan trọng?
? Ông lão bắt đợc cá vàng
trong hoàn cảnh nào?
? Tại sao tác giả dân gian
không kể ông lão ra biển kéo
lới lần đầu bắt đợc cá ngay mà
-Nghe
- Học sinh đọc
- Phát hiện
*Giải nghĩa từ khó.
*Tìm hiểu kết cấu văn bản
II Đọc- Hiểu văn bản.
- Ngôi thứ 3
- Truyện kể linh hoạt, tự do
- ở trong một túp lều rách nát
- Chồng đi thả lới, vợ ở nhà kéo sợi
- Là gia đình có cuộc sống bình
dị, đầm ấm nh bao gia đình lao
động khác
- Ông lão ra biển gặp đợc cá vàng
- Kéo lới lần thứ 3 mới bắt đợc cá vàng
+ Lần đầu chỉ thấy có bùn + Lần hai: rong biển + Lần ba: cá vàng
Trang 3đa ra những chi tiết lần1, 2 và
đến lần 3 mới bắt đợc?
? Em thích nhất chi tiết nào về
con cá vàng
? Trong lời của cá vàng gợi
cho em tởng tợng về diễn biến
câu truyện tiếp theo nh thế
nào?
? Khi biết câu truyện về cá
vàng khiến mụ vợ có hành
động nh thế nào?
- GV: Hớng dẫn học sinh kẻ
bảng
-Phát hiện
- Phát hiện
- Để đa ra sự xuất hiện cá vàng
là điều rất kì lạ tăng sức hấp dẫn của truyện Lần 1, 2 chỉ thấy bùn, rong biển là điều rất rủi ro
đối với ông lão Nhng đến lần thứ ba bắt đợc cá vàng thì đó lại
là điều rất may mắn, đa ra sự
đối lập nh vậy để thấy đợc cá vàng xuất hiện là sự kì lạ
- Con cá biết nói tiếng ngời, nói lời van xin ông lão trả về biển
sẽ đền ơn
- Mọi chi tiết sẽ xoay quanh hình tợng cá vàng
Lần - Những đòi hỏi - Thái độ đối
với chồng Biển. Ông lão.
1 - Một cái máng lợn - Mắng: Đồ
ngốc - Gợn sóng êm ả.
2 - Một ngôi nhà rộng - Quát to
hơn: Đồ ngu - Đã nổi sóng.
3 - Đòi làm nhất phẩm
phu nhân
- Mắng nh tát nớc vào mặt Bắt quét chuồng ngựa
- Nổi sóng dữ dội
4 - Muốn làm nữ hoàng - Nổi giận
lôi đình, tát vào mặt ông lão
- Nổi sóng mù mịt
5 - Muốn làm long vơng - Nổi cơn
thịnh nộ - Nổi sóng ầm ầm.
Trang 4=> Đòi hỏi ngày càng
tăng từ vật chất -> địa
vị cao sang, tham lam
tột cùng
- Tàn nhẫn, bội bạc tột cùng
- Phép lặp có sự biến thức tạo ra trình tự tăng tiến
- Thái độ công lí của nhân dân
- Hiền lành đến mức nhu nhợc
? Vì sao mụ đòi cái máng lợn
mới
- Khi đã đợc cái máng lợn mới
rồi mụ lại đòi 1 ngôi nhà
rộng?
? Vậy em có suy nghĩ gì về
đòi hỏi của mụ
? Nếu nh mụ vợ ông lão chỉ
dùng lại ở đòi 1 cái máng và 1
ngôi nhà thì theo em cuộc
sống của vợ chồng lão nh thế
nào?
- GV: Nhng mụ không dừng ở
đó, mụ còn bắt ông lão ra biển
xin cá vàng cho mụ làm bà
nhất phẩm phu nhân Vợ của 1
quan nhất phẩm trong triều
đình phong kiến trớc đây
- Từ 1 nhân dân quèn, 1 chữ
cắn đôi không biết mụ đã trở
thành bà nhất phẩm phu nhân
Mụ không dừng ở đấy mụ còn
đòi làm nữ hoàng
? Theo em mụ có xứng đáng
làm nữ hoàng không? Vì sao?
? Vạy tại sao mụ lại đợc cá
vàng đáp ứng những yêu cầu
đó?
- Khi đã có đầy đủ mọi thứ
nhng mụ không dừng ở đấy
mà còn đòi làm Long Vơng
bắt cá vàng phải hầu hạ - 1 địa
- Cái máng lợn nhà mụ đã sứt mẻ
- Hai vợ chồng sống trong 1 túp lều rách nát thì thì mụ đòi 1 ngôi nhà mới để thay thế cho 1 túp lều rách nát thì có thể chấp nhận đợc, đó là mong muốn bình thờng
- Vẫn tiếp tục cuộc sống bình dị của ngời lao động
- Không xứng đáng vì làm vua phải thông minh, tài trí và mụ không có đợc những điều đó
- Cá vàng muốn trả ơn cho ông lão đã cứu sống mình
Trang 5vị mơ hồ.
? Em có nhận xét gì qua các
lần đòi hỏi của mụ vợ?
- Long Vơng - vị thần linh ngự
trị nơi biển cả Tham vọng của
mụ đã vợt lên cả vật chất, cả
địa vị nhng còn cao hơn?
? Vì sao đã có máng mới, ngôi
nhà rộng, đẹp, đã làm nhất
phẩm phu nhân, nữ hoàng lại
còn đòi làm Long Vơng
? Lòng tham vô đáy của mụ
giống thành ngữ nào nói về
lòng tham?
- GV: Khái quát
- Cùng với mỗi lần đòi hỏi của
mụ vợ là mỗi lấn mụ đợc đáy
ứng chính ông lão lủi thui ra
biển truyền đạt với cá vàng
? Vậy thái độ của mụ vợ đối
với ông lão ra sao?
- GV: Ghi cột 3
? Hình ảnh ông lão bị mụ vợ
đối xử nh vậy gợi cho em suy
nghĩ gì?
- Thái độ đối với ông lão ngày
càng tàn tệ từ mắng -> Quát to
-> Mắng nh tát nớc vào mặt,
mụ trút lên đầu ông lão những
lời đay nghiến, xỉ vả, làm tình
làm tội bắt ông đi thực hiện ý
muốn của mình bằng đợc Và
sau khi thấy mình đòi gì đợc
lấy mụ càng trở lên hống hách
ngạo ngợc quay ra coi thờng
Khinh bỉ, đối xử tàn tệ với ông
lão và cuối cùng là đuổi ông
lão đi
? Điều ấy cho em hiểu gì về
mụ vợ? (Ông lão là ngời bắt
đ-ợc cá, lần nào cũng lận đận ra
biển để xin cá vàng đáp ứng
yêu cầu của mụ, mà mụ lại đối
- Đòi hỏi ngày càng tăng từ vật chất -> địa vụ cao sang
=> Tham lam tột cùng
- Thành ngữ: Đợc voi đòi tiên
- Mắng: Đồ ngốc
- Quát to hơn: Đồ ngu
- Mắng nh tát nớc vào mặt
- Nổi trận lôi đình tát vào mặt
ông lão
- Nổi cơn thịnh lộ
-> Mụ vợ là con ngời tàn ác, tàn nhẫn
Trang 6xử nh vậy?
- GV: Nhờ có chồng đi gọi cá
vàng giúp thì mị mới đợc tất
cả nh vậy, nhng mụ bội bạc
ngay cả với chồng Sự bội bạc
cứ tăng dần khi mụ có địa vị
cao hơn và mụ quên rằng địa
vị ấy do chính chồng mụ đem
đến ở mụ tình nghĩa vợ chồng
không còn, cả tính ngời cũng
không còn
? Đến khi nào sự bội bạc của
mụ đạt tới tột đỉnh
- Cùng với những tham vọng
đợc đáp ứng của mụ vợ ông
lão là hình tợng biển
? Cảnh biển xuất hiện nhiều
lần và mỗi lần xuất hiện có gì
khác
? Tác giả đã sử dụng nghệ
thuật gì khi miêu tả biển?
(Phép lặp có sự biến thức cùng
nói về sắc thái của biển nhng
lại có sự khác nhau)
- GV: Trong truyện, ông lão 5
lần ra biển gọi cá vàng Đây là
1 trong những biện pháp nghệ
thuật thờng xuất hiện trong
truyện cổ tích: Biện pháp lặp
Nhng ở đây không phải lặp lại
giống nhau mà là lặp lại tăng
tiến có chủ ý
? Sự lặp lại ở đây có tác dụng
gì?
? Sự thay đổi của biển cho em
- Không chỉ tham lam, lòng tham khiến mụ trở lên tàn ác, bội bạc
- Khi lòng tham của mụ lên tới tột đỉnh Muốn làm Long Vơng bắt cá vàng phải hầu hạ Nhờ có cá vàng mụ có tất cả vậy mà mụ trở mặt bội bạc với cả cá vàng
- Biển gợi sóng êm ả
- Biển đã nổi sóng
- Biển nổi sóng dữ dội
- Biển nổi sóng mù mịt
- Biển nổi sóng ầm ầm
-> Phép lặp có sự biến thức tạo
ra trình tự tăng tiến
- Tạo tình huống, tạo hấp dẫn
- Khắc sâu nội dung, góp phần bộc lộ chủ đề tác phẩm
Trang 7hiểu gì về thái độ của biển
tr-ớc những đòi hỏi của mụ vợ
- GV: Trong câu truyện, biển
không chỉ là tự nhiên bình
th-ờng làm cho hoạt động của
con ngời mà biển tham gia
tích cực và đi suốt diến biến
Rõ ràng biển đã tham gia vào
câu truyện, biển không thể
dửng dng, không thể yên lặng
khi chứng kiến 5 lần ông lão
ra biển gọi cá vàng làm theo
lệnh của mụ vợ
? Thái độ ấy của biển giúp em
có liên tởng gì?
- GV khái quát: Thái độ của
biển dờng nh là thái độ, phản
ứng của nhân dân của cả đất
trời trớc những thói xấu vô độ
của mụ vợ
? Thái độ và hành động của
ông lão trớc những đòi hỏi của
mụ vợ?
? Em cảm nhận đợc gì qua
hình ảnh ông lão
- Tính nhu nhợc của ông lão
đã vô tình tiếp tay, đồng lõa
cho tính tham lam của mụ vợ
nảy nở và phát triển Và cũng
đáng buồn, ông lão lại trở
thành nạn nhân khốn khổ của
chính vợ mình
? PuSKin muốn gửi gắm
những gì qua hình ảnh ông lão
- Tô đậm tính cách nhân vật
- Biển từ chỗ đồng tình -> căm giận bất bình, báo hiệu 1 sự trừng phạt ghê gớm nhất định phải tới
- Thái độ công lý của nhân dân
- Đều làm theo yêu cầu của mụ
vợ, 5 lần ra biển cầu xin cá vàng trả ơn, giúp đỡ
- Hiền lành đến mức nhu nhợc
- Ngời lao động Nga không tham lam, không đòi hỏi những gì mình không có, nhân hậu và
độ lợng
- Phê phán tính thỏa hiệp, nhu nhợc với những kẻ quyền thế của 1 bp nhân dân Nga, lay tỉnh
Trang 8? Câu truyện đợc kết thúc nh
thế nào? ý nghĩa của cách kết
thúc ấy?
? Em có nhận xét gì về sự
trừng phạt của cá vàng đối với
mụ vợ
- GV:Cá vàng không chỉ lấy đi
những gì nó đã cho mà còn
nhiều hơn thế Mở đầu mụ
sống trong cảnh nghèo khó
Kết thúc truyện mụ đang từ
trên đỉnh chóp của quyền lực,
danh vọng, phút chốc trở về
với cái máng lợn sứt Mụ lại
rơi vào cảnh: Của trời, trời lại
lấy đi Giơng đôi mắt ếch làm
chi
? Theo em, cá vàng trừng trị
mụ vì tội gì?
? Nhân vật cá vàng tợng trng
cho cái gì? Bốn lần cá vàng
thỏa mãn yêu cầu của mụ vợ
đã nói lên điều gì? Tại sao lần
thứ 5 lại từ chối
? Nghệ thuật truyện có gì đặc
sắc?
? ý nghĩa truyện
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
họ, tiếp thêm dũng khí cho họ trong cuộc đấu tranh chống c-ờng quyền, giành lại công lý
- Với ông lão: Ông không mất gì cả, chỉ nh vừa qua 1 cơn ác mộng Ông đợc trả lại cuộc sống bình yên thủa trớc
- Với mụ vợ: Trở lại nh xa (Túp lều, máng lợn sứt mẻ)
- Trừng phạt đích đáng và nghiêm khắc
- Vì tham lam và bội bạc
- Tợng trng cho khả năng kỳ diệu của con ngời, thể hiện lòng biết ơn với tấm lòng nhân hậu bao dung Bốn lần cá vàng đáp ứng đòi hỏi chứng tỏ sự rộng l-ợng của cá Lần 5 cá vàng thật sáng suốt và nghiêm khắc
III Tổng kết
1 Nghệ thuật:
- Lặp lại, tăng tiến, đối lập, tơng phản biết khắc họa tính cách nhân vật
2 Nội dung:
- Ca ngợi lòng biết ơn
- Bài học cho những kẻ tham lam, bội bạc
* Ghi nhớ: SGK
Trang 9*Hoạt động 4: Hớng dẫn học sinh học ở nhà.
- Học thuộc ghi nhớ
- Bài tập: 1, 2 SGK/36
