ADN ti thể

Trang 1

ADN ti thể

Ti thể cũng sinh sản kiểu nhân đôi ( phân chia ) như

tế bào Không có sự tổng

hợp ra ti thể mới Chúng có ADN riêng, có ribosom riêng tuy không đủ cho toàn bộ nhu

cầu về protein của chúng Sự phân chia của ti thể không theo cùng nhịp điệu của sự

61

phân bào của tế bào mang ti thể ADN của ti thể giống như ADN của vi khuẩn, hình

vòng, có một hoặc hai vòng trong một ti thể, tự do trong lòng ti thể hoặc có khi bám vào

màng ti thể trong

Ở người bộ gen của ti thể rất ổn định, có chút ít đa hình mang tính chủng tộc Và

điều độc đáo nhất là tuy cũng là một phân tử ADN sợi kép hình vòng như vi khuẩn

Trang 2

nhưng điều khác là cả hai vòng đơn đều có gen mã hóa độc lập với nhau Nội dung mã

hóa của ADN coi như kín Khi bên này là intron thì bên kia là gen và tất nhiên gen của

hai bên phải làm việc trái chiều nhau Các bộ ba mã

có vài chi tiết không giống như

bình thường Ví dụ UAG thì mã hóa trytophan chứ không phải là mã chấm câu, AGA và

AGG thì lại chấm câu chứ không mã hóa arginin Phần lớn protein của ti thể (khoảng 9/10) là do nhân

tế bào phụ trách Khoảng

trên 10/100 protein của mình thì ti thể tự mã hóa ADN của ti thể người dài 16.569 đôi

bazơ, chứa các gen của rARN 12S và 16S, 22 loại tARN, các phân đơn vị I, II, III của

cytochrom oxydase, phân đơn vị 6 ATPaza,

cytochhrom b và 8 gen protein khác Khi có

Trang 3

đột biến gen trong ti thể cũng gây nên khuyết tật

protein đặc biệt là các enzyme liên

quan đến năng lượng sẽ gây nên các bệnh di truyền Một số bệnh đã được phát hiện có

liên quan đến thần kinh và cơ

Cơ chế di truyền của ADN ti thể: ở người, noãn bào

có rất nhiều ti thể, tinh

trùng chỉ có 4 cái (do nhiều cái hợp lại) quấn quanh

cổ tinh trùng, khi thụ tinh thì ti thể

tinh trùng ở lại không vào noãn bào, có nghĩa là trong hợp tử chỉ có toàn là ti thể của

noãn bào và mọi tế bào cơ thể về sau đều mang ti thể nguồn gốc từ mẹ Và nếu có bệnh

do đột biến gen ti thể thì bệnh đó chỉ do mẹ truyền cho mà thôi Tính trạng đó được di

truyền theo dòng mẹ và phân bố giống nhau ở con trai cũng như con gái ADN ti thể có

Trang 4

vai trò chính trong cơ chế di truyền dòng mẹ nhưng cũng có ngoại lệ như người ta đã

thấy ở một loài biện mang, vai trò của ADN ti thể của

bố mẹ là ngang nhau ở thế hệ

con

Do một tế bào chỉ có một bộ gen trong nhân mà lại có đến hàng ngàn ti thể cho

nên xác suất để ADN ti thể tồn tại khi tế bào bị hủy hoại (kể cả khi bị đốt cháy) cao hơn

nhiều so với ADN nhân Người ta đã vận dụng chi tiết này để xác định cá thể cụ thể các

nạn nhân bị đốt cháy tập thể