Một số giải pháp nhằm mở rộng và hoàn thiện công tác TTKDTM tại các NHTM Việt Nam

Chương I Một số giải pháp nhằm mở rộng và hoàn thiện công tác TTKDTM tại các NHT Một số giải pháp nhằm mở rộng và hoàn thiện công tác TTKDTM tại các NHTM Việt Nam M Việt Nam: Cơ sở lý luận về TTKDTM Chương II: Thực trạng công tác thanh toán không dùng tiền mặt tại sở giao dịch NHNo & PTNTVN. Chương III: Giải pháp nhằm mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác thanh toán không dùng tiền mặt

Lời mở đầu

Việt Nam đã và đang chuyển đổi nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị ờng có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nớc để đáp ứng yêu cầu lu thông hàng hoámột cách nhanh nhất thì hình thức TMKDTM ra đời Tuy nhiên, thực trạngthanh toán trong nền kinh tế của nớc ta vẫn là sử dụng quá nhiều tiền mặt.TTKDTM cha phát triển kịp thời với nhịp phát triển chung của các nớc trên thếgiới đặc biệt nó cha đợc phổ biến trong tầng lớp dân c

tr-Thực trạng trên thực sự là một trở ngại lớn đối với nền kinh tế Việt Namkhi đang trong quá trình mở cửa để hội nhập với khu vực và thế giới nói chung

và trong lĩnh vực NH tài chính riêng Các NH của Việt Nam bao gồm cảNHTM quốc doanh và NHTM cổ phần phải chịu sự cạnh tranh đối với các NHliên doanh và NH nớc ngoài ở tất cả các sản phẩm dịch vụ NH

Trên cơ sở đó, ngành NH nói chung và các NHTM Việt Nam nói riêngtiếp tục đổi mới mạnh mẽ các hoạt động NH theo xu hớng hội nhập nâng caonăng lực cạnh tranh Những năm gần đây đã và đang tập trung nhiều giải pháphiện đại hoá thanh toán và mở rộng dịch vụ thanh toán, đặc biệt là TTKDTM,một mặt đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế, của dân c; một mặt tăng thu nhập từdịch vụ, tăng lợi nhuận cho mỗi TTKDTM, một nội dung quan trọng của chơngtrình cơ cấu lại các hoạt động của mình

Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của vấn đề em đã đi sâu tìm hiểu côngtác TTKDTM Vì vậy, em đã chọn đề tài: "Một số giải pháp nhằm mở rộng và hoàn thiện công tác TTKDTM tại các NHTM Việt Nam".

Với những hiểu biết còn hạn chế của một sinh viên cũng nh thời gian tìm hiểuthực tế cha nhiều, bài viết này chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót

về mặt lý luận và thực tiễn Em rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến của thầycô và các bạn để bài viết của em đợc hoàn thiện hơn Đặc biệt em xin gửi lờicảm ơn tới cô giáo Võ Minh Thu đã giúp đỡ em hoàn thành bài tiểu luận củamình

Chơng I

Cơ sở lý luận về Thanh toán không dùng tiền mặt

I Sự cần thiết và vai trò của TTKDTM trong nền kinh tế thị ờng

tr-1 Sự cần thiết và vai trò của TTKDTM trong nền kinh tế thị trờng

Quá trình phát triển của xã hội loài ngời gắn liền với quá trình phát triểnsản xuất Cùng với thời gian, con ngòi đã tìm ra một loại sản phẩm để làm vậttrung gian đo lờng giá trị của các sản phẩm khác và nó gọi là tiền tệ

Tiền tệ đã trải qua rất nhiều giai đoạn phát triển và ở mỗi giai đoạn nó đều cónhững u, nhợc điểm cần phải khắc phục Có thể nói, tiền giấy đã thể hiện đợcnhững u điểm của nó trong lu thông, nhất là trong thanh toán Tuy nhiên, nócũng chỉ phù hợp với nền kinh tế với quy mô sản xuất nhỉ, sản xuát cha pháttriển Vì vậy khi nền sản xuất hàng hoá phát triển ở trình độ cao, việc trao đổihàng hoá phong phú, đa dạng với khối lợng lớn, diễn ra một cách thờng xuyên,liên tục và trên phạm vi rộng, dung lợng và cơ cấu của thị trờng đợc mở rộng,mọi quan hệ kinh tế trong xã hội đều đơc tiền tệ hoá thì việcthanh toán bằngtiền mặt đã bộc lộ những hạn chế nh: thanh toán và vận chuyển mất nhiều thờigian, không an toàn, bảo quản phức tạp…Chính vì vậy, các hình thức thanh toánluôn đợc đổi mới, hiện đại phù hợp với sự phát triển không ngừng của sản xuất,

l thong hàng hoá

Trên cơ sở những yêu cầu của tiến trình phát triển của cơ chế thị trờng thìhình thức TTKDTM ra đời cùng với sự phát triển của hệ thống NH là một tấtyếu khách quan của một xã hội phát triển Với hình thức thanh toán này khôngnhững đã khắc phục đợc những hạn chế của thanh toán tiền mặt mà nó còn cónhững u điểm khác nh: nhanh chóng, thuận tiện, an toàn và tiết kiệm…Trongnền KTTT, TTKDTM đã nhanh chóng trở thành một phần khổng thể thiếu và làsản phẩm dịch vụ quan trọng của NHTM để cung cấp cho khách hàng là các

đơn vị, tổ chức kinh tế, cá nhân trong nền kinh tế Tạo điều kiện cho các chủ thể

mở rộng quan hệ kinh tế trong nớc và nớc ngoài, nâng cao hiệu quả thanh toántrong nền kinh tế, góp phần tăng tốc độ luân chuyển vốn của xã hội, thúc đẩy quátrình sản xuất lu thông hàng hoá và tiền tệ.

Nh vậy, TTKDTM là cách thanh toán không có sự xuất hiện của tièn mặt

mà đợc thực hiện bằng cách trích dẫn gửi từ tài khoản của ngời chi trả đểchuyển vào tài khoản của ngời thụ hởng mở tại NH hoặc bằng cách bù trừ lẫnnhau thông qua vai trò trung gian cả NH

2 Vai trò của TTKDTM trong nền kinh tế thị trờng

2.1 Vai trò của TTKDTM đối với nền kinh tế

TĐKTM góp phần giảm tỉ trọng tiền mặt lu thông, từ đó có thể tiết kiệm

đợc chi phí lu thông nh in ấn, phát hành, bảo quản, vận chuyển…Mặt khác, tạo

điều kiện thuận lợi cho công tác kế hoach hoá và lu thông tiền tệ

TĐKTM tạo điều kiện tập trung nguồn vốn lớn cho xã hội vào NH để tái

đầu t cho nền kinh tế, phát huy vai trò điều tiết, kiểm tra của Nhà nớc vao hoạt

động tài chính ở tầm vĩ mô và vi mô Qua đó, kiểm soát đợc làm phát đồng thờitại điều kiện nâng cao năng suất lao động

2.2 Vai trò của TKDTM đối với NHTM

Các nhà tổ chức thực hiện hoạt động kinh doanh trong nền KTTT đềuquan tâm đến vấn đề thanh toán là: an toàn – tiện lợi- quay vòng vố nhanh NHtrở thành trung tâm tiền tê - tín dụng – thanh toán trong nền kinh tế TDKDTMgóp phần không nhỏ vào thành công đó của NH

TĐKTM tạo điều kiện cho hoạt động huy động vốn của NH TDKDTMkhông những làm giảm đợc chi phí lu thông mà còn bổ sung nguồn vốn cho NHthông qua hoạt động mở tài khoản thanh toán của các tổ chức và cá nhân Nhvậy, NH sẽ luôn có một lợng tiền nhất định tạm thời nhàn rỗi trên các tài khoảnnày với chi phí thấp Nếu sử dụng nguồn vốn này thi NH không chỉ kiếm đợclợi nhuận, giành thắng lợi trong cạnh tranh mà còn mang lại lợi ích rất lớn chotoàn bộ nền kinh tế quốc dân

TDKDTM còn thúc đẩy quá trình cho vay Nhờ có nguồn vốn tiền gửikhông kì hạn, NH còn có cơ hội để tăng lợi nhuận cho mình bằng cách cấp tín

dụng cho nền kinh tế NH thu hút đợc nguồn vốn với chi phí thấp nên trên cơ sở

đó hạ lãi suất tiền vay, khuyến khích các doanh nghiệp, cá nhân vay vốn NH để

đầu t, phát triển sản xuất, kinh doanh có lãi Mặt khác, thông qua TDKDTM,

NH có thể đánh giá đợc tình hình sản xuất kinh doanh, kết quả kinh doanh củacác doanh nghiệp Từ đó giúp NH an toàn trong kinh doanh, góp phần hạn chếrủi ro và nâng cao đợc hiệu quả hoạt động đầu t tín dụng, thúc đẩy sản xuấtkinh doanh

TDKDTM giúp cho NHTM thực hiện chức năng tạo tiền Trong thc tếnếu thanh toán bằng tiền mặt, thì sau khi lĩnh tiền mặt ra khỏi NH, số tiền đókhông còn nằm trong phạm vi kiểm soát của NH Nhng nếu TDKDTM thì NHthực hiện trích chuyển tiền từ tài khoản tiền gửi của ngời phải trả sang cho ngờithụ hởng hoặc bù trừ giữa các tài khoản của các NHTM với nhau Nh vậy, thựcchất của cơ chế tạo tiền của hệ thống NH là tổ chức thanh toán qua NH và chovay bằng chuyển khoản Vì vậy, khi TDKDTM càng phát triển thì khả năng tạotiền càng lớn, tạo cho NH lợi nhuận đáng kể

TDKDTM góp phần mở rộng đối tợng thanh toán, tăng doanh số thanhtoán TDKDTM tạo điều kiện thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ một cách antoàn, hiệu quả, chính xác, tin cậy và tiết kiệm đợc thời gian, chi phí Trên cơ sở

đó tạo niềm tin cho công chúng vào hoạt động của hệ thống NH, thu hút ngờidân và doanh nghiệp tham gia thanh toán qua NH Nh vậy, TDKDTM giúp NHthực hiện việc mở rộng đối tuợng thanh toán, phạm vi thanh toán (trong vàngoài nớc) và tăng doanh số thanh toán, làm tăng lợi nhuận, tăng năng lực cạnhtranh của NH

2.3 Vai trò của TTKDTM đối với NH Trung ơng

Thanh toán không dùng tiền mặt tăng cờng hoạt động lu thông tiền tệtrong nền kinh tế, tăng cờng vòng quay của đồng tiền, khơi thông các nguồnvốn khách nhau, tạo điều kiện quan trọng cho việc kiểm soát khối lợng giaodịch thanh toán của dân c và của cả nền kinh tế Qua đó, tạo tiền đề cho việctính toán lọng tiền cung ứng và điều hành thực thi chính sách tiền tệ có hiệuquả

2.4 Vai trò TDKDTM đối với cơ quan tài chính

Tăng tỉ trọng TDKDTM không chỉ có ý nghĩ tiết kiệm chi phí lu thông

mà còn giúp cho công tác quản lý tài sản của doanh nghiệp đợc tốt hơn Nếucác giao dịch trong nền kinh tế đợc thực hiện chủ yếu bằng chuyển khoản thìtiền chỉ chuyển từ tài khoản ngời này sang tài khoản ngời khác, từ tài khoản củadoanh nghiệp này sang tài khoản của doanh nghiệp khác, từ NH này sang NHkhác nên tiền tệ vẫn nằm trong hệ thống NH Do đó, tổn thất tài sản Nhà nớc vàtổn thất tài sản của ngời dân sẽ đợc hạn chết rất nhiều

Nh vậy, trên cơ sở tài khoản tiền gửi và các tài khoản thanh toán qua NH

đã giúp cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý nh bộ chủ quản, cơ quan thuế…có

điều kiện để kiểm tra, theo dõi doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanhchính xác Do đó giảm thiểu các tác động tiêu cực của các hoạt động “kinh tếngầm”, tăng cờng tính chủ đạo của Nhà nớc trong việc điều tiết nền kinh tế và

điều hành các chính sác kinh tế tài chính quốc gia, góp phần làm lành mạnh hoákinh tế – xã hội

II Khái niệm và nguyên tắc TDKDTM

Thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ phản ánh mối quan hệ kinh tế, pháp lý, do

đó các bên tham gia thanh toán phải bảo đảm các nguyên tắc có tính pháp lýsau :

Ngời sử dụng dịch vụ thanh toán là tổ chức cá nhân thực hiện giao dịchthanh toán đều phải mở TK thanh toán ở các NH hoặc các tổ chức khác làmdịch vụ thanh toán và có quyền lựa chọn NH để mở TK, đợc quyền lựa chon sửdụng các dịch vụ thanh toán Khi tiến hành thanh toán phải thực hiện thanh toánthông qua TK đã mở theo đúng chế độ quy định của NH và tổ chức làm dịch vụ

thanh toán Trờng hợp đồng tiền thanh toán là ngoại tệ thì phải tuân thủ quy chếquản lý ngoại hối của nhà nớc.

- Số tiền thanh toán phải dựa trên cơ sở lợng hàng hoá, dịch vụ đãchuyển giao giữa ngời mua và ngời bán ngời mua phải cuẩn bị đầy đủ phơngtiện thanh toán để đáp ứng yêu cầu thanh toán đầy đủ, kịp thời khi xuất hiệnyêu cầu thanh toán Nếu ngời mua chậm trễ thanh toán hoặc viphạm chế đọthanh toán thì phải chịu phạt theo chế tài hiện hành

- Ngời bán hay ngời cung cấp dịch vụ là ngời đợc hởng số tiền do ngờichi trả chuyển vào Tk của mình nên phải có trách nhiệm giao hàng hay cungcấp dịch vụ kịp thời và đúng với lợng giá trị mà ngời mua đã thanh toán, đồngthời phải kiểm soát kỹcàng các chứng từ phát sinh trong quá trình thanh toán

nh kiểm soát các tờ séc của ngời mua giao hàng khi nhận hàng

- Là trung gian thanh toán giữa ngời mua và ngời bán, NH và các tổ chứclàm dịch vụ thanh toán phải thực hiện đúng vai trò trung gian thanh toán Chỉtrích tiền từ Tk của chủ TK chuyển vào Tk của ngời thụ hởng khi có lệnh củachủ TK Các trung gian thanh toán phải có trách nhiệm hớng dẫn, giúp đỡ Kh

mở TK., Lựa chọn các phơng tiện thanh toán phù hợp với đặc điểm SXKD,

ph-ơng thức giao nhận hàng, vận chuyển hàng hoá Tổ chức hạch toán luân chuyểnchứng từ thanh toán một cách nhanh chóng, chính xác an toàn sản Nếu NH vàcác tổ chức làm dịch vụ thanh toán để chậm trễ hay hạch toán thiếu chính xácgây thiệt hại cho KH thì phải chịu phạt để bồi thơng cho KH

III- Các thể thức TTKDTM tại Việt Nam

1 Thể thức thanh toán bằng séc.

Séc là lệnh trả tiền của chủ TK, đợc lập theo mẫu do NHNN quy định, yêucàu đơn vị thanh toán ( NH, kho bạc…) trích một số tiền từ TK của mình để trảcho ngời thụ hởng trong thời gian hiệu lực của tờ séc đó

Về nguyên tắc ngời phát hành séc chỉ đợc phát hành trong số d phạm vi Tkcủa mình, nếu vợt quá sẽ phải chịu một khoản tiền phạt

Chủ thể tham gia thanh toán séc bao gồm : Ngời phát hành, ngời thụ hởng và

NH ( trong đó ngời phát hành và ngời thụ hởng nhất thiết phải có TKTG tại

NH ) Mỗi chủ thể này đều có quyền lợi, nghĩa vụ và trác nhiệm nhất định trongthanh toán séc.

Hiện nay, trong TTKDTM ở nớc ta, thanh toán séc qua Nh thông dụng nhất là

2 loại séc chuyển khoản và séc bảo chi :

1.1.Séc chuyển khoản ( CK )

Là lệnh trả tiền của ngời phát hành séc đối với Nh về việc trích nộp mộtkhoản tiền nhất định từ TK của mình để trả cho ngời thụ hởng có tên trên tờ séc.Séc chuyển khoản không đợc phép lĩnh TM Chỉ đợc thanh toán trong phạm

vi giữa KH có TK ở cùng một chi nhánh Nh ( một kho bạc) hoặc khác chinhánh NH ( khác kho bạc ) nhng các NH các kho bạc này có tham gia TTBTtrên địa bàn tỉnh thành phố Thời gian hiệu lực thanh toán của mỗi tờ séc là 15ngày kể từ ngày ký phát hành, đến ngày nộp vào NH Ngời phát hành séc phảighi đầy đủ các yếu tố quy định trên tờ séc Ngời thụ hởng khi nhận séc phảikiểm tra tính hợp lý, hợp pháp ucả tờ séc

1.2 Séc bảo chi:

Séc bảo chi là tờ séc chuyển khoản thông thờng nhng đợc NH bảo đảm chi trảbằng cách trích trớc số tiền ghi trên tờ séc từ TK của bên trả tiền đa vào một TKriêng ( TK tiền ký gửi bảo đảm thanh toán séc ) đợc NH làm thủ tục bảo chi và

đánh dấu bảo chi séc trớc khi giao séc cho KH

Séc bảo chi đợc dùng để thanh toán giữa các NH hoặc khác NH nhng cùng hệthống, nếu khác hệ thống thì phải cùng địa bàn có tham gia TTBT

Khả năng thanh toán séc bảo chi rộng hơn hơn séc chuyển khoản và đợc đảmbảo, không xảy ra tình trạng phát hành qua số d Mỗi lần phát hành séc bảo chi,chủ TK lập 2 liên giấy yêu cầu bảo chi séc kèm theo tờ séc có ghi đầy đủ cácyếu tố, trực tiếp nộp vào NH(hoặc kho bạc) nơi mình mở TK

2 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi- chuyển tiền ( UNC – CT)

2.1 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi (UNC):

Uỷ nhiệm chi là lệnh viết của chủ TK yêu cầu NH phục vụ mình trích một sốtiền nhất định từ TK của mình chuyển vào TK đợc hởng, để thanh toán tiền mua

bán, cung ứng hàng hoá, dịch vụ, nộp thuế, thanh toán nợ UNC đợc áp dụng đểthanh toán cho ngời đợc hởng có TK ở cùng NH, khác hệ thống NH khác tỉnh.

2.2.Thanh toán bằng séc chuyển tiền.

Séc chuyển tiền là một hình thức chuyển tiền theo yêu cầu của KH trong đóngời đại diện đứng tên trên tờ séc trực tiếp cầm và chuyển nộp séc vào NH trảtiền để lĩnh TM hay chuyển khoản để chi trả cho ngời cung cấp hàng hoá dịch

vụ Séc chuyển tiền đợc thanh toán giữa các NH khác địa phơng nhng cùng hệthống NHTM Thời hạn hiệu lực tối đa là 30 ngày kể từ ngày phát h nh séc.àTrên séc có ghi ký hiệu mật

3 Thể thức thanh toán bằng Uỷ Nhiệm Thu ( UNT )

UNT là lệnh của ngời bán viết trên mẫu in sẵn do đơn vị bán lập, nhơ NHphục vụ mình thu hộ tiền say khi đã hoàn thành cung ứng hàng hoá, dịch vụtheo các chứng từ thanh toán hợp pháp, hợp lệ đã đợc thoả thuận

Phỏt h nhạm vi áp dụng của hình thức này là giữa các đơn vị mở TK ở cùngàmột chi nhánh NH hoạc các chi nhánh NH khác trong cùng một hệ thống hoạckhác hệ thống

Bên mua và bên bán phải thống nhất thoả thuận dùng hình thức UNT, đồng thờiphỏt h nhải thông báo bằng văn bản cho NH bên thụ hà ởng để có căn cứ thựchiện UNT

4.Thanh toán bằng th tín dụng ( L/C)

Th tín dụng ( TTD) là lệnh của NH bên mua đối với NH bên bán khác địa phỏt

h nhà ơng yêu cầu trả tiền theo chứng từ của ngời bán đã giao hàng hoá, cungứng dịch vụ theo đúng điều kiện của ngời mua

Theo thể thức thanh toán này, khi bên bán sãn sàng giao hàng, bên mua phải

ký quỹ vào NH một số tiền đủ để mở TTD thanh toán mua hàng

TTD dùng để thanh toán trong điều kiện đòi hỏi phải có đủ tiền để chi trả ngay

và phù hợp với tổng số tiền hàng đã giao trong hợp đồng Mỗi TTD chỉ thanhtoán cho một ngời bán bằng chuyển khoản Ngoài ra để tạo điều kiện cho NH vàcác bên tham gia thanh toán kiểm soát an toàn cũng nh tiết kiệm các chi phíthanh toán ngời ta quy định mỗi TTD có thời hạn 3 tháng và mức tiền tối thiểu

của TTD là 10 triệu đồng Nếu không sử dụng hết tiền thì trả lại TK đơn vị mởTTD, TTD không đợc thanh toán bằng TM.

Hiện nay TTTTD chủ yếu đợc sử dụng trong thanh toán quốc tế đối với các đơn

vị xuất nhập khẩu vì khi đó bên mua và bên bán không quen biết nhau và do đókhó có thể biết đợc khả năng tài chính của nhau Do vậy thanh toán băng L/C

đối với các DN trong nớc là rất ít

5 Thanh toán bằng thẻ thanh toán.

Thẻ thanh toán là phơng tiện thanh toán hiện đại dựa trên sự phát triển kỹthuật tin học ứng dụng trong NH

Thẻ thanh toán có khả năng chi trả đợc nhiều loại tiền, nó sẽ dần thay thế hìnhthức gửi tiết kiệm một nơi, lấy nhiều nơi đang đợc áp dụng trong các NH tiềnmặt Thẻ thanh toán do NHPH, bán cho các cá nhânvà các DN để thanh toántiền hàng hoá dịch vụ, công nợ và lĩnh TM Ngời dân có thể rút tiền tại cácNHĐL thanh toán hay máy rút tiền tự động ATM

Thể thức thanh toán bằng thẻ đã đợc quy là một trong những thể thức thanhtoán không dùng TM nhng do trình độ khoa học kỹ thuật, trình độ dân trí, vốn

và nền kinh tế nớc ta cha đủ điều kiện để sử dụng một cách phỏ biến Vì vậycần phải có sự quan tâm đầu t từng bớc phù hợp với tình hình thực tế từ phíaNHNN cũng nh NHTM

Chơng II Thực trạng công tác thanh toán không dùng tiền mặt tại sở giao dịch NHNo & PTNTVN.

Để đa ra giải pháp nhằm mở rộng và hoàn thiện công tác TTKDTM ta cầnphải phân tích thực trạng của việc TTKDTM ở NHTM Việc nghiên cứu cụ thể,chi tiết tình hình TTKDTM ở các NHTM là rất lớn và phức tạp vì vậy em xin đ-

ợc phân tích thực trạng TTKDTM tại SGD NHNo & PTNTVN

I ) Vài nét về SGD NHNo & PTNTVN

II) Tình hình thực hiện công tác TTKDTM tại SGD NHN & PTNTVN

1 Khái quát về tình hình thanh toán qua SGD NHNo & PTNTVN

Tổ chức TTKDTM là một nghiệp vụ quan trọng không thể thiếu đợc của

NH, nó tác động đến quá trình lu thông vốn, tiền tệ trong nền kinh tế Nhậnthức đợc điều này SGD đã nhanh chóng đổi mới và phỏt h nhát triển công tácàTTKDTM , đồng thời thi hành một cách có vận dụng linh hoạt đúng đắn cácnghị định, văn bản hớng dẫn mới ban hành về công tác TTKDTM tại SGD Nétnổi bật của SGD là dẫ tăng cờng cơ sở vật chất kỹ thuật và mở rộng ứng dụngthành tựu tin học, hiện đại hoá công nghệ NH nhất là trong lĩnh vực thanh toán,quản lý và điều hành Hệ thống thanh toán điện tử đã góp phần xử lý chĩnh xáccác nghiệp vụ kinh tế phát sinh, rút ngắn thời gian thanh toán, trong ngày không

để hạch toán tồn đọng, hàng tháng sao kê đối chiếu tồn đọng không để sai lầmxảy ra, đặc biệt là luôn bám sát các TK TG tại NHNN Kết quả cho thấy, tạiSGD TTKDTM ngày càng tăng điều này thể hiện thông qua tình hình thực hiệncông tác thanh toán tại SGD trong 2 năm 2002 và 2003

Bảng: Tình hình chung về công tác thanh toán tại SGD NHNN

đồng tăng so với năm 2002là 9380 tỷ đồng tức là tăng 132,3% Qua kết quả trên

có thể thấy công tác TTKDTM chiếm tỷ trọng cao trong tổng doanh số thanhtoán chung, trong đó thanh toán bằng TM chiếm tỷ trọng 17%, thanh toánkhông dùng TM chiếm tới 83% trong tổng thanh toán chung, điều đó thể hiện l-ợng TM lu thông trong hoạt động kinh tế đã đợc giảm bớt, giảm chi phí vậnchuyển tiền lu thông, tiết kiệm thơi gian, hoạt động kinh tế đợc diễn ra kịp thờinhờ có lợng tièn đợc thanh toán nhanh chóng Ngoài việc đáp ứng yêu cầuTTKDTM , NH còn tạo điều kiện đáp ứng nhu cầu đầy đủ cho các đơn vị thuậntiện, dễ dàng, giúp cho KH có thể chuyển hoá một cách nhanh chóng từ TMsang chuyển khoản và ngợc lại

Từ kết quả trên cho thấy, công tác TTKDTM chiếm tỷ trọng cao so vớithanh toán bằng TM và năm sau cao hơn năm trớc

Để đạt đợc kết quả này là do SGD đã không ngừng đổi mới, áp dụng kịp thờiKHKT, thông tin vào khâu thanh toán, do đó rút ngắn đợc thời gian luân chuyểnchứng từ làm nguồn vốn trong thanh toán không còn bị ứ đọng, góp phỏt

h nhần vào tiết kiệm chi phí không cần thiết trong là u thông TTKDTM tănglên là do SGD đã thực hiện chiến lợc KH rất đa dạng và phong phú, KH lại đợcquyền lựa chọn các hình thức thanh toán cho phù hợp với nhu cầu SX và KDcủa đơn vị mình TTKDTM ngày càng sử dụng phỏt h nhổ biến hơn thanhàtoán TM bởi vì nhiều u điểm vốn có của nó là thuận lợi, an toàn chính xác

2 Tình hình sử dụng các thể thức TTKDTM tại SGD.

SGD luôn thực hiện tốt vai trò trung tâm thanh toán nên nhiều KH đã nhậnthấy đợc lợi ích, sự tiện lợi, của công tác TTKDTM TTKDTM đã trở thànhphỏt h nhà ơng thức chủ đạo, KH có khi có TM cũng chuyển vào TK của mình

để sau đó thực hiện thanh toán bằng chuyển khoản

Nhìn chung tại SGD công tác TTKDTM qua NH thực hiện khá tốt, doanh sốthanh toán dần qua các năm.

- năm 2002 Doanh số thanh toán đạt 29.040 tỷ đồng

- Năm 2003 doanh số thanh toán đạt 38.420 tỷ đồng

Để đánh giá chính xác tình hình áp dụng các thể thức TTKDTM qua SGDNHNo & PTNTVN ta xem xét ND của bảng dới đây

Bảng: Các thể thức thanh toán không dùng tiền mặt tại SGD NHNN

Nguồn số liệu: Báo cáo nghiệp vụ thanh toán năm 2002 - 2003.

Trong các thể thức đợc áp dụng ở SGD thì UNC – CT là thể thức chiếm tỷtrọng lớn nhất, chiếm 74,18% trong tổng doanh số TTKDTM năm 2003 Bêncạnh đó lại có thể thanh toán chiếm tỷ trọng nhỏ nh Séc bảo chi, UNT Sở dĩhình thành nh vậy là do các quy định cụ thể của mỗi thể thức thanh toán, mức

độ tín nhiệm khác nhau của mồi thể thức, mức đọ tín nhiệm của KH, trình đọtrang bị kỹ thuật của NH và thói quen sử dụng các thế mang tính truyền thốngcủa KH

Trên cơ sở kiểm soát chặt chẽ tình hình biến động vốn và sử dụng vốn của các

DN, các tổ chức đơn vị kinh tế có quan hệ tín dụng với SGD, làm nền tảng choviệc thực hiện chứ năng tạo tiền của SGD SGD đã góp phần làm giảm bớt khốilợng TM trong lu thông, thực hiện công tác kế hoạch hoá và điều hoà lu thôngtiền tệ, ổn định giá cả trên địa bàn, tránh tình trạng nơi thừa vốn, thiếu vốn

trong nền kinh tế Để thấy đợc mặt u và tồn tại qua đó tìm giải phỏt h nhápàkhắc phục, em xin đợc đi sâu phân tích từng thể thức.

2.1 Thể thức thanh toán bằng séc.

Thanh toán bằng séc là hình thức thanh toán trực tiếp, đơn giản và thuận tiệnnên đây là hình thức phỏt h nhổ biến chiếm tỷ lệ cao về số món Séc đà ợc KH sửdụng nhiều để chi trả tiền hàng hoá, dịch vụ cho ngời báNH Nhng trong 2 loạiséc đang sử dụng séc chuyển khoản nhiều hơn séc bảo chi Cụ thể biến độngcủa thể thức này đợc thể hiện nh sau:

Bảng: Tình hình than toán bằng các loại Séc

Đơn vị: Tỷ đồng, %

Chỉ tiêu

Số món

Tỷ trọng Số tiền

Tỷ trọng

Số món

Tỷ trọng Số tiền

Tỷ trọng

* Thanh toán bằng séc chuyển khoản

Trong bảng bằng séc chuyển khoản năm 2002 đạt 10.500 món chiếm 61.76%tổng số món thanh toán Séc, với sôt tiền 500 tỷ đồng chiếm 62.5% tổng giá trịthanh toán Séc của SGD Sang đến năm 2003, số món thanh toán Séc chuyểnkhoản tăng 700 món với số tiền đạt 700 tỷ đồng chiếm 63,64% tổng giá trịthanh toán Séc So với tổng TTKDTM thì thanh toán bằng séc chỉ chiếm 1 tỷ lệnhỏ

* Thanh toán bằng séc bảo chi

TTKDTMại SGD năm 2002 số món thanh toán séc bảo chi đạt 6.500 món với

số tiền đạt đợc 300 tỷ đồng chiếm 38,24% tổng số món séc Năm 2003, số mónthanh toán séc bảo chi đạt 9800 món, với số tiền đạt 400 tỷ đồng cao hơn so vớinăm 2002 là 100 tỷ đồng Qua đó cho thấy séc bảo chi đợc sử dụng ít hơn sécchuyển khoản, nhng đối với ngời hởng thì séc bảo chi chắc chắn về khả năngthanh toán

Qua trên ta thây, séc bảo chi tuy đợc sử dụng ít hơn séc chuyển khoản nhng vềdoanh số thì séc bảo chi lại cao hơn séc chuyển khoản bởi vì séc bảo chi có u

điểm luôn bảo đảm Chắc chắn khả năng thanh toán cho ngời thụ hởng, tốc độthanh toán nhanh nên không bị ứ đọng vốn

Sở dĩ có tình trạng này là do KH thờng thanh toán bằng séc vơi số tiền khôngquá lớn vì sợ số d TK séc không đủ thanh toán

2.2.Thể thức thanh toán UNC- chuyển tiền.

* Thanh toán bằng UNC

Qua bảng trên ta thấy UNC laf thể thức thanh toán chiếm tỷ trọng lớn nhất và

có xu thê ngày càng tăng Với u điểm nổi bật là thủ tục đơn giản, thuận tiện,thời gian nhanh chóng Tại SGD NHNo & PTNTVN thẻ thức thanh toán UNC

đã vợt trội hẳn so với các hình thức thanh toán khác cả về ssố món và doanh sốthanh toán, trong năm 2002 thanh toán UNC đạt 105000 món với doanh sốthanh toán là 17800 tỷ đồng chiếm 61,29% trong tổng số thanh toán chung.Sang năm 2003 con số này tiếp tục tăng cả về số món và số tiền đạt đợc 180000

mó, với doanh thu thanh toán 28500 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 74,18 % trong tổng

số thanh toán chung

Để đạt đợc kết quả này là do UNC có thủ tục thanh toán khá đơn giản, khi cầnthanh toán liêngõn h ngàng dịch vụ cũng tăng thanh toán phần hàng hoá trongàphỏt h nhạm vi một NH hay NH khác.à

Hình thức nạy thờng đợc áp dụng chủ yếu khi bên bán tin tởng vào khả năngthanh toán của bên mua, nên đợc giao hàng trớc

Hình thức này cũng có những tồn tại vì chỉ áp dụng giũa 2 đơn vị tín nhiệm lẫnnhau, và dùng để thanh toán hàng hoá hay dịch vụ đã hoàn thanh Vì thế bảnthân nó chứa đựng chiếm dụng vốn lẫn nhau Mặt khác thể thức thanh toánUNC có sự tách rời vận động của vật t hàng hoá nên dẫn đến hiện tợng tín dụngthơng mại lẫn nhau, gây rủi ro, thiệt hại cho KH bán

Mặc dù có những mặt hạn chế nhng thể thức thanh toán này luôn đứng đầu vềdoanh số cũng nh số món trong suốt thời gian qua

* Séc chuyển tiền