Marketing trong giáo dục

nước và các doanh nghiệp còn phải bỏ kinh phí để đào tạo lại những cử nhân của các trường ĐH thì không thể coi hiệu quả sử dụng của nền GD là cao được.. Dĩ nhiên, không thể coi hiệu quả

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

LỚP CAO HỌC CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC KHOÁ 2008 – 2011

BÀI KIỂM TRA Môn học: Marketing trong giáo dục

Họ và tên học viên: Hoàng Thu Hồng

Câu hỏi:

Trong khi một số người ủng hộ tính tích cực của thị trường trong giáo dục (Thompson et al ,1991), thì những người khác coi khái niệm này là một sự bôi nhọ trong giáo dục (Smyth ,1993) Không ít người khác dường như lại lúng túng và muốn dung hoà bằng cách đưa ra khái niệm về một cái gì gần giống thị trường trong giáo dục (Levacic ,1995) Đồng chí hãy bình luận câu trên và liên hệ thực tiễn giáo dục ở Việt Nam về vấn đề này.

Bài làm:

Vấn đề giáo dục ở Việt nam hiện nay có thể coi là hàng hóa hay phi hàng hóa đang được nhiều ý kiến khác nhau đưa ra tranh luận Trong một hội thảo gần đây của Ngân hàng Thế giới thì đại diện WB, ông Eduardo Velez nhấn mạnh “Đầu

tư cho giáo dục phải được coi như một ngành hàng hoá đặc biệt.” Nhưng thực chất, vấn đề hàng hóa hay phi hàng hóa trong giáo dục (GD) vẫn không thể thoát ra khỏi sự chi phối của nền kinh tế một quốc gia Sức mạnh của nền kinh tế qui định tính năng động và hiệu quả của nền GD Không thể phủ nhận một thực tế: bên cạnh những điều kiện xã hội, kinh tế vẫn là động lực lớn cho GD

Để xét xem giáo dục có phải là hàng hóa hay không, chúng ta cần xét nó dưới góc độ của kinh tế học Theo lý thuyết kinh tế, muốn là hàng hóa, GD phải đạt được ít nhất hai yêu cầu: hiệu quả sử dụng và hiệu quả trao đổi Hiệu quả sử dụng bao gồm hiệu quả cá nhân và hiệu quả xã hội Hiệu quả cá nhân mang đến cho người thụ hưởng những lợi ích đối với xã hội Điều này thể hiện ở việc người thụ hưởng nền GD có thật sự trở thành “những con người biết làm việc có hiệu quả và biết sống có nhân bản” hay không

Hiệu quả sử dụng qui định nền GD phải tạo ra những con người sau khi thụ hưởng nền GD không cần phải được đào tạo cơ bản nữa Trong khi các cơ quan nhà

nước và các doanh nghiệp còn phải bỏ kinh phí để đào tạo lại những cử nhân của các trường ĐH thì không thể coi hiệu quả sử dụng của nền GD là cao được

Trong khi toàn xã hội còn kêu ca về chất lượng GD thì không thể coi hiệu quả sử dụng của GD đã đạt yêu cầu Dĩ nhiên, không thể coi hiệu quả sử dụng của

GD như hiệu quả sử dụng của các loại hàng hóa vật thể, bởi lẽ sản phẩm của GD là con người có nhân cách trong lối sống, có hiệu quả trong công việc Tuy nhiên, hai tiêu chí nhân cách và hiệu quả công việc lại là đặc thù của sản phẩm GD; và lợi ích của xã hội là tổng hòa lợi ích của toàn thể cá nhân

Ngày nay, cách hiểu về xu hướng thương mại hóa trong GD đang là bước cản trở lớn nhất đối với chất lượng GD Bình thường, những ngành sản xuất đều mang tính lợi nhuận trực tiếp, còn GD mang lại lợi nhuận (nếu có thể gọi được như thế) gián tiếp Như vậy, nếu tính lợi nhuận của GD bằng doanh số, bằng “kết dư” thì quả thật GD đã đi chệch khỏi quĩ đạo vốn có của mình là tạo ra những con người có ích

Bởi vậy, những vấn đề về ngân sách, về kinh phí đào tạo của GD nếu được đem ra để làm bình phong cho vấn đề chất lượng GD thì quả thật chúng ta đã thương mại hóa GD một cách lộ liễu Đành rằng không thể làm tốt công tác GD nếu những nhà GD không có đủ điều kiện để toàn tâm toàn ý lo cho công việc chính yếu của mình Nếu phải suy nghĩ về điều đó thì vấn đề lại nằm ở khía cạnh khác, khía cạnh chính sách lương bổng chứ không phải vấn đề của GD

Hiệu quả trao đổi qui định rằng: sản phẩm của hàng hóa được trao đổi phải

có một mặt bằng chất lượng chung Nếu hiệu quả trao đổi của GD được khẳng định thì chất lượng sản phẩm của nền GD này không thể không đạt mức ngang bằng so với sản phẩm của nền GD khác Trong tương quan với các nền GD khác trên thế giới, chúng ta không thể lấy tỉ lệ tốt nghiệp THPT cao ngất trời của chúng ta để so sánh với tỉ lệ các nước khác

Ví dụ: nếu lấy tỉ lệ HS tốt nghiệp THPT ở ta là trên 90% so với tỉ lệ này của các trường công ở Pháp là 59,1% (Người Lao Động 8-7)… thì quả thật không thể coi chất lượng GD ở Pháp thấp hơn ở VN Nhưng nếu nhìn vào con số ngoại tệ hơn 200.000 USD mà du học sinh phải bỏ ra để đi du học bên Úc thì rõ ràng cần phải đặt lại vấn đề chất lượng sản phẩm GD VN

Nếu như các nghiên cứu sinh của ta ra nước ngoài còn phải học lại những môn cơ bản, nếu như văn bằng ĐH, thạc sĩ, tiến sĩ của ta chưa được nhiều nước phát triển công nhận thì rõ ràng hiệu quả trao đổi của GD VN còn thấp kém Nước

ta đúng là thời nào cũng có nhân tài, thế nhưng nền GD của ta lại cứ tồn tại những vấn nạn lớn mà các nước khác đã giải quyết từ lâu thì quả là không thể chấp nhận được Chỉ có hai cách hiểu cho vấn đề này: hoặc là do chúng ta vẫn cứ để “người tài đứng ở vòng ngoài”, hoặc là do người tài không tìm thấy ở nền GD của chúng ta những điều kiện để phát triển toàn diện

Nếu như chúng ta không thể có những biện pháp hữu hiệu mang tính chiến lược để nâng cao hiệu quả sử dụng và hiệu quả trao đổi của GD nước nhà thì hãy khoan bàn đến vấn đề GD ở ta có là hàng hóa hay không Bởi lẽ nếu đã đáp ứng được hai yêu cầu trên thì thương mại hóa GD không còn là vấn đề đáng phải tranh cãi Vì GD là nhu cầu và sự nghiệp của toàn xã hội tuân theo những định hướng chính trị đặc thù

Ở Việt Nam, nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi mọi tổ chức và quản lý sản xuất nguồn nhân lực chất lượng cao, giáo dục phải bảo đảm thoả mãn 4 tiêu chí sau:

Một là, Chất lượng cao: thể hiện ở sản phẩm không chỉ đáp ứng yêu cầu thị

trường lao động theo nghề nghiệp về kiến thức và kỹ năng hành nghề mà còn phải thể hiện ở tiềm năng của sản phẩm có khả năng phát triển chiếm lĩnh đỉnh cao của kiến thức và kỹ năng của khoa học – kỹ thuật hiện đại

Hai là, Hiệu qủa cao: thể hiện ở việc nguồn đầu tư hạn hẹp những vẫn bảo

đảm được quy mô lớn mà không làm giảm chất lượng

Ba là, Hiệu suất cao: thể hiện ở khả năng khai thác triệt để nguồn nhân lực

để sản xuất

Bốn là, Công bằng xã hội: Được thể hiện qua việc bình đẳng về cơ hội học

tập và đánh giá kết quả học tập của người học

Từ những phân tích trên, theo cá nhân tôi có thể nêu lên ý kiến cá nhân về giáo dục- hàng hóa như sau:

Các cơ sở giáo dục là một loại doanh nghiệp đặc biệt, sản xuất ra loại hàng hoá đặc biệt Nhà trường hoạt động sản xuất nguồn nhân lực trong nền kinh tế thị

trường cũng như mọi hoạt động doanh nghiệp phải “sản xuất” và phải chịu trách nhiệm về “sảm phẩm” của mình Tuy vậy, quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục có đặc điểm khác với quyền tự do kinh doanh của các doanh nghiệp hay quyền tự do của các tổ chức khác Tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong khuôn khổ của pháp luật, các trường chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép; trái lại các doanh nghiệp có quyền rộng hơn, được làm những gì mà pháp luật không cấm Sở dĩ có sự khác biệt như vậy, vì sản phẩm của nhà trường là con người, là nguồn nhân lực cho xã hội, hàng hoá “kém chất lượng” do nhà trường tạo

ra sẽ đem lại hậu quả vô cùng nguy haị cho xã hội; hơn nữa đa phần các trường đại học, cao đẳng hiện nay là trường quốc lập do nhà nước đầu tư và bảo đảm phần lớn chi phí đào tạo ; mặt khác hằng năm nhà nước tạo cho các trường đầu vào ổn định

mà họ ít chịu sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường để thu hút đầu vào nên các trường phải thực hiện theo các quy định khắt khe hơn, chi tiết cụ thể hơn các tổ chức tự quản khác…