Các nhân vật làm bằng đồ chơi mềm sẽ giúp trẻ tham gia ở một mức độ tình cảm nhất định và khi trẻ đồng cảm được cảm xúc của mình với các cảm xúc của các nhân vật trong câu chuyện sẽ giúp
Trang 1MÔ ĐUN MN1 - C GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN TÌNH CẢM VÀ KĨ NĂNG XÃ HỘI
(Dành cho giáo viên) Tài liệu phát tay
CÁCH SỬ DỤNG CÁC CÂU CHUYỆN VÀ TÌNH HUỐNG
TRONG GIÁO DỤC CẢM XÚC CHO TRẺ
Một trong những cách tốt nhất để giúp trẻ khám phá cảm xúc là thông qua các câu chuyện
Sử dụng những con búp bê, con rối hoặc đồ chơi mềm làm các nhân vật cho câu chuyện
Các nhân vật làm bằng đồ chơi mềm sẽ giúp trẻ tham gia ở một mức độ tình cảm nhất định và khi trẻ đồng cảm được cảm xúc của mình với các cảm xúc của các nhân vật trong câu chuyện sẽ giúp trẻ học được sâu sắc và dễ dàng hơn
Bạn có thể thử những cách sau để nói về cảm giác buồn với trẻ:
Tìm một món đồ chơi nhỏ, mềm hoặc gấu bông và dùng một cây bút màu đỏ tô lên trên một miếng vải (trông giống như máu) và băng cánh tay hoặc chân của đồ chơi đó lại Đặt nó trong một cái hộp hoặc giỏ và dùng một tấm khăn che lại (sử dụng khăn lau mặt hoặc miếng vải nhỏ khác) Mang nó vào phòng để cẩn thận, giải thích cho trẻ rằng bạn đã nhìn thấy con chó hoặc con gấu bông ở ngoài đường và chúng vừa bị ngã Trẻ sẽ hiểu tình huống này, vì hầu hết trẻ đã từng trải qua nên bản thân chúng sẽ hiểu cảm giác như thế nào Sau đó bạn có thể thảo luận về cách nhân vật của bạn có thể cảm thấy thế nào và gợi ý cho trẻ làm thế nào
để giúp chúng cảm thấy tốt hơn
Khuyến khích trẻ chia sẻ kinh nghiệm của mình khi cảm thấy buồn
Trẻ có thể vẽ hình ảnh của mình và giáo viên có thể viết những câu bắt đầu bằng “Con cảm thấy không vui khi ”
Xây dựng các kịch bản tiếp theo với đồ chơi cho trẻ, ví dụ mang đến cho trẻ một món đồ chơi hoặc một quả bóng mà chúng rất thích Trong một dịp khác có thể làm trẻ không vui vì quả bóng bị vỡ hoặc mất món đồ chơi đó Một lần nữa, bạn sẽ tạo ra một cơ hội tốt để nói về cảm giác không vui cho trẻ Bạn cũng sẽ được xây dựng kỹ năng thông cảm cho trẻ và điều này là vô cùng quan trọng, vì nếu không có sự thông cảm, con người sẽ không thể hiểu được
lí luận về đạo đức
Khi trẻ không hài lòng chúng thường tranh chấp với bạn chúng, vì vậy nếu bạn có những con rối lớn bạn hãy tạo ra một câu chuyện có liên quan đến sự tương tác của hai nhân vật (Bạn cũng có thể sử dụng những con búp bê hay gấu bông) Hãy tạo một kịch bản mà một nhân vật không chia sẻ đồ chơi với bạn khác hoặc đi ra chơi với người khác, hoặc tự nhường
đồ chơi cho bạn mình Bạn không cần phải là một người kể chuyện hay và câu chuyện của bạn cũng không cần phải phức tạp Bạn chỉ cần đưa ra được các lý do mà nhân vật cảm thấy
Trang 2Tìm tranh ảnh trên tạp chí của những người không vui và khuyến khích, gợi ý để trẻ nói về những điều mà trẻ nghĩ là làm cho người ta không vui Khi thích hợp, hãy chia sẻ kinh nghiệm của bạn với trẻ Khi trẻ dành nhiều thời gian với người lớn học về mặt tình cảm chúng sẽ ảnh hưởng rất lớn từ người lớn vì người lớn sẽ là tấm gương cho chúng noi theo Hãy sử dụng nhiều nhất có thể những câu chuyện đã được xuất bản (các câu chuyện từ trong sách vở) Khi thảo luận về những câu chuyện này với trẻ, bạn nên hỏi những câu hỏi như:
o "Con hãy nghĩ ra một số từ có thể miêu tả cảm giác ấy như thế nào không…?"
o "Con hãy nghĩ xem có lúc nào con cảm thấy không vui khi bị mất một cái gì đó không?"
(Những câu hỏi này có thể áp dụng cho hầu hết các câu chuyện khi bạn muốn cho trẻ học về cảm xúc.)
Nói về ngôn ngữ cơ thể và cần phải thể hiện thế nào khi chúng ta không hài lòng
Cho trẻ chơi một số trò chơi âm nhạc khác nhau và thảo luận xem chúng cảm nhận như thế nào Khi chúng nhận diện được một số thể loại nhạc làm cho chúng cảm thấy không vui hay buồn, hãy đi quanh lớp học và thể hiện bằng ngôn ngữ cơ thể về cảm giác buồn Sau đó, cho trẻ nghe một số bản nhạc làm chúng cảm thấy vui, hạnh phúc và cho trẻ di chuyển quanh lớp học về cảm nhận của chúng
Ví dụ minh họa
CẢM GIÁC VUI VẺ
Nếu để trẻ lớn lên có thể hiểu và kiểm soát các tình cảm của mình thì việc này phải bắt đầu ngay từ những năm tháng đầu đời Đó là một phần cơ bản để trẻ có thể biết nhạy cảm trước những tình cảm của người khác và là yếu tố chính của tất cả các kỹ năng tình cảm khác
Tuy nhiên, những nhận thức này không chỉ đơn giản phát triển một cách bột phát Muốn trẻ có thể biết và nói lên được về tình cảm, chúng ta cần phải mang lại cho trẻ những trải nghiệm phù hợp Trẻ
sẽ được hỗ trợ để nhận ra, gọi tên và thừa nhận những tình cảm của mình, và có rất nhiều cách để làm được điều này
Dạy trẻ từ vựng
Để nói về các tình cảm, chúng ta cần những từ vựng cần thiết và bời vì tình cảm là rất trừu tượng nên một trong những thời điểm thích hợp nhất để phát triển vốn từ cho trẻ là ngay khi trẻ được thực
sự trải nghiệm những tình cảm đó Nếu chúng ta có thể gọi tên các tình cảm ngay khi diễn ra, chúng
ta sẽ tạo ra được cầu nối giữa từ và tình cảm, giúp khái niệm trừu tượng trở nên dễ hiểu hơn
Vì thế khi ta nhìn thấy trẻ nở nụ cười tươi, hãy chớp lấy khoảnh khắc đó và nhận xét về điều này ví
dụ như “Hôm nay trông con thật vui vẻ” Khi trẻ tranh cãi với bạn, ta có thể nói “Các con trông đều cáu kỉnh” Khi tất cả mọi người đều nhất quán làm như vậy, trẻ sẽ sớm tự phát triển được những từ vựng về tình cảm và sẽ có thể nói với ta nếu chúng ta gọi sai tình cảm của trẻ Sau đó chúng ta có thể nâng cao hiểu biết của trẻ thông qua các hoạt động
Trang 3Ảnh gia đình
Vui vẻ là môt trong những tình cảm dễ nhất để khai thác và trẻ sẽ nhanh chóng nhận ra rằng với mỗi người, vui vẻ có thể mang những ý nghĩa khác nhau Trẻ cũng có thể nhận ra có những điều có thể làm chúng ta vui vẻ Hoạt động này cũng rất có ích trong việc khám phá những điểm tương đồng và khác biệt
Yêu cầu trẻ mang đến lớp một bức ảnh có hình ảnh trẻ đang làm một việc làm trẻ thấy vui vẻ Khi các trẻ cho nhau xem những bức ảnh của mình và nói về các bức ảnh này, chúng ta hãy cùng làm một cuộc trưng bày có chủ đề “vui vẻ” Hãy nói với trẻ cách đặt tên cho các bức ảnh của mình và khuyến khích trẻ nhìn thấy sự tương đồng và khác biệt
Cắt dán những hình ảnh “vui vẻ”
Đưa cho trẻ nhiều tờ báo và tạp chí, yêu cầu trẻ tìm các bức ảnh có những người trông vui vẻ Cùng nói chuyện với trẻ xem vì sao trẻ nghĩ là trông những người này vui vẻ Sau đó cho trẻ cắt những bức ảnh này ra và dán vào một bộ sưu tập các bức ảnh vui vẻ
Cùng đi dạo
Cùng trẻ đi dạo và để trẻ tự nhận xem có nhìn thấy ai trông vui vẻ hay không Khuyến khích trẻ nói
vì sao trẻ cho là những người này trông vui vẻ và cùng đếm xem trẻ trông thấy bao nhiêu người vui
vẻ
Làm cuốn nhật kí vui vẻ
Khi trẻ đang chơi, hãy chụp cho trẻ các bức ảnh trông trẻ vui vẻ In các tấm ảnh này ra và cho trẻ xem Khuyến khích trẻ nói xem lúc chụp ảnh trẻ đang làm gì và cùng sưu tập các bức ảnh này để làm thành một cuốn nhật ký Hãy cho trẻ tự quyết định xem trẻ muốn các bức ảnh này được chú
thích gì Hãy chụp ảnh cả những người lớn trong gia đình và bổ sung vào cuốn nhật ký này
Tiến hành lựa chọn
Yêu cầu trẻ kể tên một việc trẻ muốn làm ngay lúc này để trẻ có thể thấy vui vẻ Với những trẻ ít tuổi hơn, hãy đưa ra một vài lựa chọn và để trẻ quyết định chọn điều làm trẻ vui vẻ nhất Dùng các tranh lô tô để giúp trẻ quyết định Khi tất cả các trẻ đã lựa chọn, hãy cùng so sánh Với các trẻ lớn
có thể cùng vẽ ra một sơ đồ mô tả kết quả khảo sát
Hát bài hát vui vẻ
Khuyến khích trẻ nghĩ đến một bài hát hay một đoạn nhạc làm trẻ thấy vui vẻ Khi đã thu thập được một danh sách các bài hát từ các trẻ, hãy cùng tổ chức một buổi hòa nhạc “vui vẻ” Nếu trẻ thấy khó, hãy đưa ra một vài gợi ý hoặc các lựa chọn khác nhau để trẻ quyết định
Các trò chơi vòng tròn
Trang 4Xếp các ghế thành một vòng tròn để các trẻ cùng ngồi, sau đó cho trẻ chuyền tay nhau một “đồ vật nói”, ví dụ một chú gấu bông Khi mỗi trẻ nhận được đồ vật này, khuyến khích trẻ nói “Tôi thấy vui
vẻ khi… ” Khi đã hết một lượt, hãy hỏi trẻ xem có nhớ bạn nào đã nói gì không
Chơi trò chơi “Đổi chỗ” Ví dụ, nói với trẻ “Nếu con thấy vui vẻ khi ăn mì Ý, hãy đổi chỗ ngồi”,
“Nếu con thấy vui vẻ khi đạp xe đạp, hãy đổi chỗ ngồi”, “Nếu con thấy vui vẻ khi tô một bức tranh, hãy đổi chỗ ngồi”, v.v…
Sử dụng các câu chuyện
Hãy sưu tầm các câu chuyện có những cái kết vui vẻ và cùng chơi trò chơi với những câu chuyện này Ví dụ, kể lại cái kết của một trong số những câu chuyện đã kể cho trẻ, hỏi trẻ xem trẻ có thể đoán ra nhân vật hay câu chuyện nào không Kể tên các nhân vật và hỏi trẻ xem trẻ có thể kể tên điều gì đã làm cho các nhân vật này thấy vui vẻ
Sử dụng rối đồ chơi
Lựa chọn một đồ chơi mềm mại, cuốn hút trẻ rồi đem giấu vào trong một cái túi hoặc hộp để tăng tính hồi hộp cho trẻ Giải thích với trẻ là chúng ta có một người bạn nhỏ đang cảm thấy không vui
Từ từ đưa ra cho trẻ xem nhân vật này và khuyến khích trẻ nói xem lý do trẻ nghĩ vì sao bạn đồ chơi này thấy không vui Sau đó trẻ có thể gợi ý các hoạt động trẻ có thể làm để giúp nhân vật đồ chơi này thấy vui lên Có thể lên một danh sách các hoạt động hay lên một kế hoạch tổ chức tiệc, v.v…
CẢM GIÁC TỘI LỖI / CÓ LỖI
Tội lỗi là 1 cảm giác phức tạp và khó khăn, đặc biệt với những đứa trẻ đã trải qua cảm giác tội lỗi, nhưng hạn chế về ngôn ngữ
Trong khi tội lỗi là không thể tránh được và thực sự sẽ giúp chúng ta trở thành những con người tinh tế và có trách nhiệm hơn, nhưng nó lại bị coi là 1 thứ cảm xúc tiêu cực, khiến mọi người khó khăn trong việc thừa nhận 1 tội lỗi Để trẻ có thể tự khám phá và giải quyết tích cực với cảm giác tội lỗi, cần phải tạo ra 1 bầu không khí mà ở đó, mọi tội lỗi có thể được chấp nhận, và được phép làm sai
Để cho quyết định có ý nghĩa lớn lao ấy thành hiện thực, người lớn cần phải có khả năng nhận ra lỗi sai của họ , và đương đầu với chúng, chứ không phải phán xét chúng Điều này không có nghĩa là phải dung túng cho những hành vi không thể chấp nhận được hoặc là những hành vi không thể thương lượng được Bạn có thể lắng nghe và nhận ra được những đứa trẻ nói gì mà không cần phải đồng ý với chúng Sự thừa nhận này không có nghĩa là đồng ý, nhưng thừa nhận nghĩa là mở ra cơ hội để làm sáng tỏ mọi chuyện Nếu đứa trẻ tự tin rằng chúng sẽ không bị phán xét, chúng sẽ chia
sẻ mọi cảm xúc 1 cách chân thành và cởi mở nhất
Những đứa trẻ có thể học bằng cách lắng nghe , quan sát, hay bắt chước Nếu chúng sống trong 1 môi trường mà người lớn đồng ý chịu trách nhiệm với những thứ mà họ làm sai, và sau đó những đứa trẻ sẽ học theo, và chính bởi điều này, chúng nhận ra rằng, tội lỗi là 1 cảm xúc rất bình thường của con người Vai trò của bạn ở chỗ giúp những đứa trẻ nhận ra sự khác nhau giữa những tội lỗi
Trang 5nào chấp nhận được , và tội lỗi nào không, và học cách phản hồi khi mà chúng đã làm điều gì đó mà mãi sau này chúng mới thấy hối hận
Sử dụng những con rối và đồ chơi
Những con rối lớn có thể rất hữu dụng trong việc khám phá cảm giác tội lỗi của bọn trẻ Hãy tạo ra những cảnh đơn giản trong đó những nhân vật làm cái gì đó để sau đó chúng cảm thấy tội lỗi Cảnh kịch đó không cần quá phức tạp, chỉ đơn giản nghĩ về những thứ mà có thể nâng cao cảm giác tội lỗi của những đứa trẻ trong sự dàn dựng của bạn 2 cảnh dưới đây được coi là rất hiệu quả:
Cảnh 1 bữa tiệc suốt đêm
Nguồn: 2 con rối lớn và 1 số loài côn trùng kinh dị (con nhện, )
Hãy đặt tên cho những con rối nếu chúng chưa có
An rất vui sướng bởi Bắc đã đến chơi Bắc đến từ chiều, và An thích thú khi đưa cho cậu bé xem những đồ chơi của mình và để cậu bé dùng xe đạp Sau đó chúng ăn bánh, xem tivi , cho đến khi
mẹ của An bảo chúng đi ngủ
(Bạn có thể điểm tô cho câu chuyện của bạn tuỳ ý, và những đứa trẻ có thể đưa ra những ý kiển khác nhau về cách An và Bắc dành cả buổi chiều như thế nào , ăn gì)
Chúng bị bắt đi ngủ và bị la mắng vì la hét và nhảy ầm ĩ trên giường Mẹ của An bắt chúng đánh răng, rửa mặt Bắc vào nhà tắm trước, và trong khi cậu vào, An giấu 1 con nhện to dưới giường Sau đó, chúng lên giường đi ngủ Bắc kéo chăn ra và thấy 1 con nhện to đùng phía dưới Cậu bé oà lên khóc An nhảy lên cười sung sướng Mẹ cô bé nghe thấy tiếng ồn, vội chạy vào phòng xem đã xảy ra chuyện gì Khi An nhận ra những gì mình đã làm, cô bé đã cảm thấy rất tội lỗi
Đây cũng là điều đáng nói với những đứa trẻ về những cảm giác khác nhau mà An đã trải qua như
là sự thất vọng Cô bé có thể giận dữ với chính bản thân mình vì đã chơi trò đó Bằng cách này, bạn giúp những đứa trẻ hiểu được cách mà chúng ta thường cảm nhận những loại cảm xúc khác nhau trong cùng 1 thời điểm
Khi bạn diễn cảnh này, bạn nên đặt những câu hỏi mở như là:
Mẹ của An cảm thấy như thế nào về những gì đã xảy ra?
An có thể làm gì để Bắc cảm thấy khá hơn?
Những đứa trẻ nhỏ hơn sẽ thích thảo luận về những vấn đề được nêu lên trong các hoạt cảnh,và thường có 1 loạt các ý tưởng để giải quyết vấn đề này Ví dụ, giúp An “viết” 1 bức thư cho Bắc về những gì đã xảy ra và cô bé cảm thấy như thế nào bây giờ
Hoạt cảnh lọ hoa vỡ
Trang 6Hùng đến chơi nhà Minh Cậu bé rất vui mừng vì bố của cậu đã mua cho cậu 1 quả bóng mới và cậu muốn cùng Minh chơi trên sân nhà Minh Sân nhà Minh rất rộng và anh trai của cô bé đã đặt ở
đó 1 cột gôn với 1 tấm lưới.Thật không may, khi Hùng đến, bố của cô bé đang ở giữa sân cắt cỏ, vì thế họ phải đợi 1 lúc trước khi họ có thể chơi trên sân cỏ
Minh đang xem đĩa DVD và muốn xem đến hết, nhưng ngay khi nó hết, cô bé nhặt ngay bóng của Hùng Chúng bắt đầu ném qua lại trong phòng khách và càng lúc càng hứng thú hơn Hùng trượt trên ghế sofa và ngã vào tivi Quả bóng bay lên, rơi vào bậu cửa sổ, làm vỡ tan tành lọ hoa trên sàn
Mẹ của Minh chạy đến và xem điều gì đã xảy ra Bà vô cùng tức giận Minh nói chúng sẽ dọn dẹp Nhưng thật không may, điều này không làm mẹ của Minh cảm thấy bình tĩnh Bình hoa này là của
bà, và đối với mẹ, nó vô cùng quý giá Bà rất buồn Khi biết được điều này, Hùng và Minh đã cảm thấy vô cùng có lỗi
Chia sẻ kinh nghiệm
Bạn có thể nghĩ về nhiều điểm bắt đầu hợp lý- vỡ lọ hoa của ai đó, ăn kẹo que của ai đó, gây cho ai
đó phiền phức – và 1 khi những đứa trẻ được giói thiệu đến những hoạt cảnh này, chúng sẽ dễ dàng
để chia sẻ kinh nghiệm và nói về những thứ đã làm chúng cảm thấy tội lỗi
Hãy khuyến khích chúng nghĩ xem chúng sẽ phản hồi như thể nào khi chúng ta làm những thứ mà khiến chúng ta sau đó phải hối tiếc, nhưng quan trọng hơn, giúp chúng hiểu được tội lỗi là cái gì đó
mà mọi người cảm nhận được và khám phá những cách mà ở đó tội lỗi giúp chúng ta nghĩ về cái gì đúng, cái gì sai Hãy ủng hộ những đứa trẻ hiểu được rằng tất cả những điều chúng ta làm vì chúng
ta cần nói xin lỗi, nhưng chỉ xin lỗi thôi chưa đủ Chúng ta phải cố gắng hết sức đề không phạm lỗi tương tự nữa
Hãy nói về những thứ mà bạn đã làm và khiến bạn thấy tội lỗi Hiểu được rằng người lớn yêu và tôn trọng cảm giác tội lỗi thực sự sẽ giúp những đứa trẻ nhận thấy rằng tội lỗi là 1 điều mà tất cả chúng
ta đều cảm thấy, và để nhận ra rằng điều quan trọng nhất là chúng ta hành động như thế nào với những cảm giác tội lỗi của chúng ta
Những hoạt động khác
Hãy chia sẻ những câu chuyện đã được xuất bản nơi mà những nhân vật cảm thấy tội lỗi vì nhiều nguyên nhân khác nhau
Đóng kịch và chụp lại những tình huống mà có thể dẫn những đứa trẻ đến cảm giác tội lỗi
Ví dụ:
o Ai đó làm vỡ mô hình hoặc làm hỏng bức vẽ của ai đó
o Ai đó đẩy người khác ngã
Hãy nhìn những bức tranh với bọn trẻ và thảo luận về cảm xúc của những người trong bức tranh
Trang 7Hãy vẽ 1 vòng tròn và bắt đầu bằng “Tôi cảm thấy tội lỗi khi… ( Hãy cho phép bọn trẻ bỏ vòng nếu chúng muốn)
Chia sẻ ý tưởng về cách giải quyết các cảm giác tội lỗi theo cách tích cực Hãy lập 1 danh sách để đại diện cho những thứ mà chúng ta có thể làm khi cám thấy tội lỗi Ví dụ : xin lỗi, giúp ai đó sữa chữa những đồ đã bị vỡ, làm thiệp, thay thế những đồ đã bị vỡ
Bất kì hoạt động nào bạn quyết định thử, bạn đều sẽ phải sáng tạo ra hoàn cảnh mà trong đó những đứa trẻ có thể bắt đầu nhận thấy khi chúng ta không thể đảo ngược mọi thứ đã xảy ra với chúng ta , không có tình huống nào mà không thể cải thiện được với 1 vài sự phản ánh và suy nghĩ tích cực
CẢM GIÁC GHEN TỴ
Những đứa trẻ 3 hay 4 tuổi vẫn phát triển cái tôi của chúng Chúng bị ảnh hưởng bởi mọi thứ xảy ra quanh chúng và cách mà người lớn phản hồi lại những trải nghiệm này Khi nhứng đứa trẻ cảm thấy ghen tị , cái tôi của chúng và sự an toàn của chúng có thể bị đe doạ, vì vậy thật cần thiết phải suy nghĩ cẩn thận xem chúng ta sẽ giúp chúng ntn vs những cảm xúc mạnh mẽ này Chúng có thể không đặt được tên cho những cảm xúc mà chúng trải qua, và điều này có thể sẽ khiến chúng buồn hơn
Nếu bạn muốn đứa trẻ khám phá cảm giác ghen tị, trước hết bạn phải nghĩ về cảm giác ghen tị của bản thân mình trước Sự ghen tị thường được xem là 1 tình cảm tiêu cực, và rất nhiều trong số chúng ta được nuôi dạy với ý nghĩ rằng ghen tuông là 1 cảm giác sai trái
Bởi vậy, rất nhiều người trưởng thành đã cố gắng phủ nhận cảm giác này Khi bạn nhìn thấy sự ghen tuông ở những đứa trẻ, bạn cần phải nhìn thấy đó là 1 tình cảm rất bình thường của con người
mà tất cả chúng ta đều trải qua ở những cung bậc khác nhau trong suốt cuộc đời Sự thách thức nằm
ở việc giúp những đứa trẻ nhận ra rằng ghen tuông là rất bình thường , cái quan trọng là học cách giải quyết và diễn tả những cảm xúc này như thế nào mà không làm tổn thương người khác
Sự ghen tuông, nếu không được nhận thức đúng đắn, có thể chuyển thành sự tức giận, phẫn uất và đau đớn Nó sẽ không chỉ đơn giản biến mất, mà sẽ ở cùng chúng ta và bùng nổ vào 1 ngày nào đó Không nhận thức được về cảm giác ghen tị sẽ có thể làm suy yểu sự phát triển của con người, vì vậy nếu bạn có thể giúp những đứa trẻ nhận thức được và giải quyết được cảm giác ghen tị, bạn sẽ nhận được cảm tình của bọn trẻ
Sử dụng những con rối và những món đồ chơi
Đa số những hoạt cảnh có những con rối lớn mà có thể được tận dụng để khám phá những cảm xúc Nếu bạn không có những con rối, bạn có thẻ sử dụng những con gấu bông, hay những món đồ chơi mềm Hãy tạo ra những hoạt cảnh đơn giản mà trong đó những nhân vật của bạn trải nghiệm cảm giác ghen tị Sẽ tốt nhất khi đó là những sự kiện đơn giản mà bọn trẻ có thể dễ dàng nhận ra Hoạt cảnh “cậu bạn mới” thường rất hiệu quả vì đó là 1 hoạt cảnh mà rất nhiều những em nhỏ đã trải qua
Trang 8Hoạt cảnh cậu bạn mới
Tên nhân vật là Hưng và Hòa, nhưng bạn có thể thay bằng tên của con con rối hay đồ chơi của bạn
1 cậu học trò mới tên là Zin xin vào học lớp của Hưng và Hòa Hưng và Hòa đã là bạn của nhau rất lâu rồi Chúng cùng chơi ở nhà, chơi ở nhà trẻ/trường lớp, nhưng hôm nay, 1 vài việc xảy ra thực
sự đã làm Hưng rất buồn Cô Minh , giáo viên của bọn trẻ đã tìm thấy cậu bé đang khóc ở góc lớp Đầu tiên, cậu bé đã rất buồn và không thể nói cho cô giáo biết chuyện gì đã xảy ra, nhưng sau đó, cậu bé giải thích là trên đường tới trường, cậu và Hòa đã lên kế hoạch cùng nhau tạo ra 1 con robot , nhưng cùng lúc đó, Hòa nói rằng , em không muốn làm nữa Khi Hưng hỏi lí do, em chỉ trả lời là em sẽ ko làm nữa Hưng không biết nói gì để thuyết phục Hòa cùng mình tạo ra những con robot Cô bé nói chỉ muốn đi ra ngoài và đạp xe Hưng nói là cậu cũng muổn ra ngoài , nhưng Hòa nói muốn ra ngoài 1 mình, vì vậy Hưng làm robot 1 mình
1 lúc sau, cậu bé nhìn ra ngoài cửa số và nhận ra Hòa đang đạp xe với Minh Cậu bé rất buồn và nghĩ rằng Hòa không còn là bạn của cậu nữa
Khi bạn diễn cảnh này, bạn phải sử dụng những câu hỏi sau làm nền tảng cho việc thảo luận Hỏi những câu như :
bạn có thể nghĩ ra 1 vài từ để miêu tả cảm giác của Hưng không?
Hòa và Minh có thể làm gì để cho Hưng cảm thấy tốt hơn ko?
Hãy khuyến khích bọn trẻ liên kết câu chuyện với chính trải nghiệm của chúng, và đến lúc thích hợp , hãy chia sẻ những trải nghiệm của chúng về cảm giác ghen tuông Điều này cũng có thể giúp ích khi chia sẻ những trải nghiệm của chính chúng, nếu có thể Khi những đứa trẻ nhận ra rằng người lớn thích và tôn trọng cảm giác ghen tuông sẽ giúp chúng nhận ra rằng đó chỉ là 1 cảm xúc rất bình thường của con người
Sử dụng những câu chuyện
Có thể 1 trong số những cảm xúc mãnh liệt nhất của bọn trẻ là là cảm giác ghen tuông khi em trai/
em gái chúng ra đời, và chương này sẽ khám phá 1 cách ý nghĩa về những câu chuyện trên 1 câu chuyện mà đặc biệt có ích ở đây là câu chuyện “Quái vật tồi tệ nhất” của Pat Huchin
Đây là câu chuyện về 1 gia đình của những con quái vật và mọi chuyện xảy ra khi Billy , quái vật con, ra đời Mọi người trong nhà đều tin rằng Billy là con quái vật tồi tệ nhất trên thế giới Người duy nhất không đồng ý là chị gái lớn của Billy, Hazel Đối với cô, cô là quái vật tồi tệ nhất, và cô sẵn lòng làm bất cứ việc gì để chứng tỏ điều này, bao gồm cả việc từ bỏ em trai cô Bọn trẻ thích đọc những trò hề của Hazel và câu chuyện mang đến 1 cầu nối tuyệt vời để khám phá vấn đề này
Những câu chuyện khác cũng rất hữu ích là Tom và San , cũng viết bới Pat Huchin, và John Brown,
Hoa hồng và Con mèo lúc nửa đêm của Jenny Wager rất nhiều câu chuyện cổ tích và thần thoại
Trang 9khác cũng đưa ra vô vàn ví dụ về sự ghen tị, ví dụ “ Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn”, “ Cinderella” và “Aladdin”
Tạo ra những quyển sách
Với những đứa trẻ nhỏ hơn, tạo ra 1 quyển sách “Chúng tôi cảm thấy ghen khi… ” Hãy nói với chúng về những thứ mà khiến chúng cảm thấy ghen tị và sau đó miêu tả chúng trong 1 cuốn sách
mà được mình hoạ bằng những bức tranh hay những tấm ảnh Nếu những đứa trẻ tự chụp ảnh, hoạt động này lại ý nghĩa hơn với bọn chúng Hãy khuyến khích chúng thực hành biểu cảm trên khuôn mặt và nghĩ xem chúng sẽ thế nào khi chúng ghen tị
Với những đứa trẻ lớn hơn, hãy khuyến khích chúng sáng tạo ra 1 câu chuyện về cảm giác ghen tuông của ai đó, và giúp chúng đóng kịch Giữa câu chuyện, hãy “đóng băng trạng thái “đó rồi chụp ảnh Sử dụng những bức ảnh làm nền cho cuốn sách Bọn trẻ có thể đọc cho cô viết, coi như 1 trải nghiệm về việc học viết thông qua chia sẽ lẫn nhau
Sử dụng những bức tranh và những bức ảnh
Hãy làm 1 bộ sưu tập về những bức ảnh thể hiện bọn trẻ trong những tình huống khác nhau khi mà chúng cảm thấy ghen tị Có vài cách để làm điều này, và 1 khi bạn đã làm bộ sưu tập này , bạn có thể sử dụng chúng nhiều lần với nhiều bọn trẻ khác nhau
Nếu bạn bạn giói vẽ, hãy minh hoạ những hoạt cảnh đó Ví dụ: 1 đứa trẻ nhận được quà, và 1 đứa khác nhìn thèm muốn; ai đó thắng trong cuộc đua với những đứa trẻ xếp hạng sau; 1 đứa trẻ nhỏ nhìn cách bố mẹ chăm sóc em bé mới; 2 đứa trẻ cùng nhau chơi game với 1 đứa thứ 3 đứng nhìn ; bọn trẻ xếp hàng ở trong cửa hàng kem và 1 đứa trẻ khác được người lớn kéo lên để mua
Như 1 sự lựa chọn , sự tìm kiếm cho những bức tranh trong những bức tranh hoặc đặt râ 1 vài tình huống cho những bức ảnh đó Với những đứa trẻ lớn hơn, hãy khuyến khích chúng nhìn cách mọi ngươi trải qua sự ghen tị khác nhau, và điều mà làm 1 người cảm thấy ghen tuông có thể sẽ gợi lên phản ứng khác nhau với bạn của bọn chúng
Trò chơi vòng tròn
Hãy để bọn trẻ ngồi trong vòng tròn và đặt xung quanh là những con gấu bông và những “đồ vật biết nói” khác Hãy giải thích chỉ người cầm “Đồ vật biết nói” mới dc nói, và nếu ko muốn nói, người đó có thể bỏ qua Bắt đầu bằng câu “Tôi cảm thấy ghen tị khi…”
Hãy sưu tập những đồ vật và những món đồ chơi mà bọn trẻ thèm muốn và sau đó đặt chúng vào 1 cái túi Mở nhạc và bạn đặt 1 con gấu bông hay 1 đồ vật tương tự xung quanh vòng tròn.Khi nhạc hết, 1 em sẽ kéo gấu bông và 1 đồ vật ra khỏi túi Bọn trẻ sau đó tưởng tượng rằng món đồ ấy sẽ đc trao cho người bạn thân nhất của chúng và chúng sẽ ko có Điều này có khiên cho bọn trẻ cảm thấy ghen tị khôngo? Hoạt động này sẽ giúp chúng hiểu ra rằng chúng ta đều ghen tị vì những thứ khác nhau , và cách chúng ta ghen về 1 cái gì đó sẽ trực tiếp liên quan tới bạn muốn thứ đó đến mức độ nào
Trang 10Nhận thức những cảm xúc của bọn trẻ
Tất cả những hoạt động này sẽ giúp bọn trẻ bắt đầu hiểu cảm xúc bổi rối và căng thẳng, nhưng quan trọng phải nhớ, với trẻ nhỏ, bài học tốt nhất diễn ra trong chính trải nghiệm của bọn chúng Vì vậy, chú ý rằng ai đó trong nhóm trẻ trải qua cảm giác ghen tuông, hãy chọn thời điểm thích hợp và khuyến khích trẻ nói về cách trẻ cảm nhận Điều này sẽ giúp trẻ hiểu rằng cảm nhận như vậy là không có gì sai trái cả Và nếu bạn làm được điều này, bạn sẽ giúp chúng tìm ra cách để giải quyết cảm nhận của chính bọn chúng
Faber và Mazalish đã giải thích “ Khi những đứa trẻ muốn cái gì đó mà chúng không thể có, người lớn thường đáp lại bằng những sự giải thích logic tại sao bọn trẻ không thể có chúng Chúng ta càng giải thích khó nhọc, chúng càng phản đối mãnh liệt Đôi khi, chỉ để chúng tự hiểu bạn cần thứ đó như thế nào sẽ làm cho thực tế dễ chịu hơn
R Bayley and K Margetts - Exploring emotions (2011)