- Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vợt qua trong truyện cổ tích sinh hoạt.. - Tiếng cời vui vẻ, hồn nhiên nhng không kém phần sâu sắc trong một truyện
Trang 1Ngày soạn : 1.10.2015 GIÁO ÁN DẠY HỘI GIẢNG CẤP TRƯỜNG
Ngày dạy : 9.10.2015 GIÁO VIấN : LẠI THỊ KIM CHI
LỚP : 6A
BÀI 7 - Tiết 26 : đọc - hiểu văn bản
em bé thông minh
(Cổ tích - Tiếp theo)
A mục tiêu cần đạt : HS nắm đợc :
1.Kiến thức :
- Đặc điểm của truyện cổ tích qua nhân vật, sự kiện, cốt truyện ở tác phẩm Em bé thông minh
- Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vợt qua trong truyện cổ tích sinh hoạt
- Tiếng cời vui vẻ, hồn nhiên nhng không kém phần sâu sắc trong một truyện cổ tích
và khát vọng về sự công bằng của nhân dân lao động
2 Kỹ năng :
- Đọc – Hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trng thể loại
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một nhân vật thông minh
- Kể lại một câu chuyện cổ tích
3 Thỏi độ:
- Yờu cỏc em nhỏ, sống cú đạo đức, cú niềm tin va ước mơ
B Chuẩn bị của GV- HS:
- Giáo viên: Soạn giáo án, nghiên cứu tài liệu,
- Học sinh: Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1 ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Quan sát bảng phụ và trả lời câu hỏi trắc nghiệm ?(mỏy chiếu)
- Câu 1 Văn bản “ Em bé thông minh” thuộc thể loại truyện dân gian nào? -> A.Truyện cổ tích
- Câu 2 “Em bé thông minh” là truyện cổ tích kể về kiểu nhân vật nào?
->D Nhân vật thông minh
3 Bài mới :
Giới thiệu bài : Giờ học trớc c/ta đã thấy đợc sự thông minh tài trí hơn
ng-ời của em bé qua 2 lần giải đố Vậy còn lng-ời đố nào nữa và em bé sẽ bộc lộ tài năng , phẩm chất của mình như thế nào ? …
GV nhắc lại KT cũ
? Em hóy quan sỏt tranh và nhắc lại cõu đố mà
nhà vua ra lần thứ nhất cho em bộ? (mỏy chiếu)
GV : Qua cách giải đố em bé quả là 1 nhân tài Song
vua vẫn muốn thử tài em 1 lần nữa …
? Đọc đoạn VB trờn bảng phụ ?(mỏy chiếu)
HS đọc
? Vua ra câu đố trong h/cảnh nào ?
Hai cha con đang ăn cơm ở công quán
? Hóy chỉ ra những từ ngữ thể hiện nội dung cõu
I Giới thiệu chung
II Tìm hiểu văn bản :
1 Em bé giải câu đố của quan
2 Em bé giải câu đố của vua
a, Lần 1:
b,Lần 2 :
Trang 2đố ?-1 con chim sẻ dọn 3 mâm cỗ thức ăn (mỏy
chiếu)
? Mục đích vua ra câu đố là để làm gỡ ?
Mục đích của Vua không phải là thử tài pha thịt
chim mà là thử trí thông minh của em bé …
? N.xét mức độ của câu đố lần này ?
GV: Bất ngờ vì lúc đó 2 cha con đang ăn cơm ở công
quán …
? Trớc tình hình đó , em bé đã giải đố ntn ? (mỏy
chiếu)
? Kết quả ra sao ?
- K quả: vua tin & phục hẳn em bé
? Theo em lời giải thú vị ở chỗ nào ?
- Thú vị : Em bé đa cho sứ giả cây kim & y/c rèn
thành dao …
-> Em bộ đó thụng minh dựng biện phỏp “gậy ụng
đập lưng ụng” làm cho nhà vua phải phục hẳn
GV: Thực ra nếu có thời gian , có đôi bàn tay khéo
léo , tỉ mỉ có con dao nhỏ xíu thì cũng có thể dọn
đợc 3 cỗ thức ăn = thịt chim sẻ Nhng ngời thông
minh là ngời biết chọn phơng án tối u nhất , nên em
bé đã hỏi vặn lại nhà vua Đến tình huống này vua
phục hẳn Em vẫn dùng kiểu “ gậy ông đập lng ông”
nhng thâm thuý pha chút giễu cợt có khác gì câu
chuyện “ Cái xong to = cái đình để luộc quả bí to
bằng cái nhà” của anh nói khoác trong truyện cời
GV chuyển ý : Con đờng tài trí đã đa em bé từ
cánh đồng đến đình làng , đến nhà công quán rồi đến
sân rồng uy nghi & cuối cùng là đối diện với sứ thần
ngoại quốc Em bé sẽ t/hiện tài trí của mình ntn …
? Đọc phần 3 của VB từ “Hồi đú ” đến hết
-> HS đọc
? Lần này ai ra đố ?
- Sứ thần nước ngoài ra đố
? Sứ thần thỏch đố triều đỡnh ta điều gỡ ? Hóy chỉ ra
những từ ngữ thể hiện nội dung cõu đố ? (mỏy hiếu)
- Câu đố : Sâu sợi chỉ qua đờng ruột ốc
? Câu đố này khác gì những câu đố trớc ?
+ Lần trớc : ngời ra đố (vua , quan ) trong nớc
không giải đợc mình em chịu tội hoặc nhiều hơn là
cả làng
+ Lần này : ngời ra đố (sứ giả …) & liên quan đến
vận mệnh đất nớc , nó là vấn đề vinh nhục của cả
d.tộc
? Nhận xét mức độ của câu đố lần này ?
Cả triều đình không ai đoán đợc c.đố khó
? Em bé đã giải đố ntn ? - Giải đố khi đang đùa
nghịch …
-> Bằng 1 bài đồng dao Giải đố bằng kinh
nghiệm dân gian : đem cái bình thờng, tự nhiên, gần
với đời sống thực tế để phá bỏ cái cầu kì, cố ý,
không dựa vào sách vở biến tất cả từ kẻ ra đố và
- Câu đố : khó , đa ra bất ngờ, phải trả lời ngay
- Lời giải : hỏi vặn lại vua
nh lời thách thức
3 Em bé giải câu đố của
sứ giả thần nước ngoài.
- Câu đố : rất khó , liên quan đến vận mệnh đất
n-ớc
- Lời giải : bằng 1 bài đồng dao nhí nhảnh
Trang 3những ngời tham gia giải đố thành trò cời.(mỏy
chiếu)
? Điều bất ngờ thú vị là gì ?
GV :Câu đố này khác 3 câu dố trớc ở ngời ra đố &
về ý nghĩa ngoại giao của nó Giải đợc thì tự hào;
không giải đợc thì nhục nhã , xấu hổ , sĩ diện của
quốc gia bị tổn thơng nghiêm trọng Nếu không giải
dợc có lẽ đ.nớc ta lại bị nớc láng giềng đó x.lợc Vì
m.đích chính của chuyến đi này : sứ giả nớc láng
giềng kiểm tra & xem xét đ.nớc ta có ngời tài hay
không ? Câu đố này khiến cho cả triều đình lo lắng
nhng với em bé lời giải thật quá dễ dàng Nó # nh 1
trò chơi của con trẻ Vì thế em bé vừa chơi vừa hát
một bài đồng giao thật quen thuộc với trẻ thơ “ …”
Bài hát hồn nhiên nhí nhảnh lại giải đợc câu đố &
cứu nguy cho đất nớc Một lời giải thật tuyệt vời ,
em bé đúng là 1 thần đồng nơi thôn dã Tài trí d.gian
đã thấm vào máu thịt , tâm hồn , trí tuệ em khiến cho
ở bất cứ nơi đâu , bất cứ tình huống nào , trí khôn ấy
cũng có thể bật ra tức khắc , nhẹ nhàng thoải mái nh
không
? Sự thông minh của em đợc so sánh với ai ? T.d gỡ?
-> Đề cao sự thông minh, trớ khụn dõn gian
? Em có nhận xét gì về tính chất, mức độ của cỏc
câu đố mà em bé trải qua ?
T/chất mức độ tăng dần ở mỗi câu đố , câu sau khó
hơn câu trớc
? Sự sắp xếp theo mức độ tăng dần của cỏc cõu đố
như vậy nhằm k.định điều gì ?
Tài năng , phẩm chất của em bé
? Đó là tài năng , phẩm chất gì ?
? Cuối cựng vua và mọi người cú cụng nhận em bộ là
người thụng minh lỗi lạc khụng ?(Chi tiết nào thể
hiện )
? Em bộ trong cõu chuyện đó trải qua mấy lần giải
đố? Ai đó ra cõu đố?
- GV chia lớp thành 4 nhúm để thảo luận
Thảo luận: Hóy điền thụng tin để hoàn thành
bảng hệ thống kiến thức (mỏy chiếu)
Thời gian TL 2 phỳt.( mỗi tổ sẽ điền vào ụ trống
theo số lần cõu đố mà cậu bộ nhận được)
- GV thu phiếu và trưng đỏp ỏn trờn bảng phụ Cụ sẽ
chấm phiếu và thụng bỏo kết quả vào tiết học sau
Bình : Qua 4 lần thử thách tài trí của em bộc lộ
sáng ngời Mỗi câu đố 1 kiểu , 1 dạng nhng tất cả
đều vợt qua bởi trí tuệ sắc sảo , t duy nhạy bén của
em bé “thần đồng” Em rất nhanh chóng nhận ra bản
chất vấn đề , tìm ngay ra cách giải đố hợp lí nhất
Mỗi câu đố 1 cách giải không chung nhau nhng đều
bất ngờ , thú vị gây cho ngời đọc sự cảm thông sâu
xa Em bé đã trở thành gơng mặt đẹp của tài trí VN
Em bé: thông minh , tự tin , dũng cảm , cứu nguy cho đất nớc
Trang 4& cổ tích đã đa vẻ đẹp của em lên đến mức lí tởng để
đề cao tài trí của ngời lao động trong cuộc sống Đó
là một t tởng đúng đắn & tiến bộ của ngời xa nhng
chỉ tiếc đó là tài đối đáp … Cổ tích cha có n.v nào tài
trí kiểu uyên bác , lỗi lạc có phát minh đóng góp cho
đất nớc Có lẽ bởi XHPK tiểu nông xa cha đủ đ.kiện
để s.tạo ra 1 n.v nh thế
Nhng ngày nay thực tế có rất nhiều gơng mặt đẹp
của tài trí VN đang đóng góp & cống hiến làm rạng
rỡ đất nớc làm giàu mạnh đ.nớc Để trở thành ngời
có tài đóng góp cho đất nớc , quê hơng các em ngay
từ bây giờ cần phải rèn luyện , học hỏi …
? Truyện hấp dẫn bởi yếu tố NT nào ?
? Truyện muốn phản ánh điều gì ?
Đọc ghi nhớ?(mỏy chiếu)
? Hóy quan sỏt tranh và kể túm tắt lại truyện? (mỏy
chiếu)
? Làm BT nhanh ở bảng phụ ?(mỏy chiếu)
? Kể tên những chuyện em biết nói lên trí thông
minh của con ngời khi còn nhỏ tuổi
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật :
Dùng câu đố thử tài
- Tăng tiến
2 Nội dung – í nghĩa :
- Đề cao sự thông minh
&trí khôn d.gian
- Tạo tiếng cời vui vẻ
3 Ghi nhớ :
IV Luyện tập- Củng cố:
4 Dặn dò : Học bài và chuẩn bị bài mới
D Rút kinh nghiệm :
Ngày soạn : 2.10.2015 GIÁO ÁN THI GIÁO VIấN GIỎI CẤP TRƯỜNG Ngày dạy : 10.2015 GIÁO VIấN : LẠI THỊ KIM CHI
Tiết 25 : đọc - hiểu văn bản
em bé thông minh
( Cổ tích )
A mục tiêu cần đạt : HS nắm đợc :
1. Kiến thức :
- Đặc điểm của truyện cổ tích qua nhân vật, sự kiện, cốt truyện ở tác phẩm
Em bé thông minh
- Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vợt qua trong truyện cổ tích sinh hoạt
- Tiếng cời vui vẻ, hồn nhiên nhng không kém phần sâu sắc trong một truyện cổ tích và khát vọng về sự công bằng của nhân dân lao động
2 Kỹ năng :
- Đọc – Hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trng thể loại
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một nhân vật thông minh
- Kể lại một câu chuyện cổ tích
3 Thỏi độ:
- Yờu cỏc em nhỏ, sống cú đạo đức, cú niềm tin, ước mơ
- Học sinh hiểu đợc ND, ý nghĩa truyện Em bé thông minh và đặc điểm tiêu biểu của nhân vật thông minh trong truyện
- Kể đợc truyện
B Chuẩn bị của GV- HS:
- Giáo viên: Soạn giáo án, chuẩn bị tranh,
- Học sinh: Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
Trang 51 ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ : ?Nêu ý nghĩa của truyện Thạch Sanh
3 Bài mới :
Giới thiệu bài :
Nhân vật thông minh là nhân vật rất phổ biến trong truyện cổ tích Việt Nam và thế giới “Em bé thông minh” là truyện cổ tích sinh hoạt Truyện gần
nh không có yếu tố thần kỳ, đợc cấu tạo theo lối “xâu chuỗi” gồm nhiều mẩu truyện – nhân vật chính trải qua một chuỗi thử thách ( lần thách đố ), từ đó bộc lộ sự thông minh, tài trí hơn ngời “ Em bé thông minh” là một loại truyện
“ Trạng”, đề cao trí khôn dân gian, trí khôn kinh nghiệm, tạo đợc những tiếng cời vui vẻ, hồn nhiên, chất phác nhng không kém phần thâm thuý của nhân dân trong đời sống hàng ngày
? Truyện kể về kiểu n.v nào trong truyện cổ tích ?
? Y/c đọc giọng hóm hỉnh , vui tơi , lời em bé hồn nhiên ,
ngây thơ nhng sắc sảo
Cho HS đọc phân vai
? Giải thích một số từ khó trong chú thích
? Văn bản có thể chia ra làm mấy phần ? ND từng phần
đ1 : … tâu vua (mỏy chiếu)
Em bé giải câu đố của quan
đ2 : … rất hậu
Em bé giải câu đố của vua
đ3 : … còn lại
Em bé giải câu đố của sứ giả nớc láng giềng
? Nêu các sự việc chính & phân theo bố cục M-T-K ?
* MB : Vua sai sứ giả đi tìm ngời tài giỏi
*TB : - Em bé giải đợc câu đố của quan
- Em bé giải đợc câu đố của vua lần 1 ,2
- Em bé giải đợc câu đố của sứ giả nớc láng
giềng
* KB : Em bé làm trạng nguyên
? Vua tìm ngời tài giỏi bằng cách nào ?
Ra câu đố
? Hình thức này có phổ biến trong truyện cổ tích không ?
Tác dụng ?
• Rất phổ biến trong truyện cổ tích …
• Tạo thử thách để nhân vật bộc lộ tài năng, phẩm
chất ( Theo truyện cổ dân gian, câu đố đóng vai trò
quan trọng trong việc thử tài)
• Tạo tình huống cho cốt truyện phát triển
• Gây hứng thú, hồi hộp cho ngời nghe
? Tài trí thông minh của em bé đợc thử thách qua mấy
lần ?
? Kể lại lần đố 1 ? (mỏy chiếu)
? Ai là ngời ra đố ? Trong hoàn cảnh nào ?
- Quan ra đố
- H/c : 2 cha con đang cày ruộng trên cánh đồng
? Câu đố của viên quan đa ra là gì ?
“Trâu cày … mấy đờng”.(mỏy chiếu)
I Giới thiệu chung
1 Tác giả: Dân gian
2 Văn bản:
a Xuất xứ, thể loại : kể về kiểu nhõn vật thông minh
b Đọc, chú thích, bố cục:
II Tìm hiểu văn bản :
1 Em bé giải câu đố của quan
- Câu đố : khó , oái oăm ,
Trang 6? Câu đố có dễ trả lời không ? Vì sao ?
Không thể trả lời ngay đợc vì :
+ đa ra đột ngột
+ điều không ai để ý bao giờ
? Nhận xét mức độ của câu đố ?
? Giải thích “ oái oăm” ?
GV:Câu đố thật oái ăm : bất ngờ, đột ngột với ngời
đ-ợc hỏi, không ai đi cày lại đếm 1 ngày cày đđ-ợc bao nhiêu
đờng Câu đố giống một bài toán không có điều kiện
cần và đủ để đi đến lời giải : Con trâu có thể đi nhanh đi
chậm khác nhau, đờng cày có thể dài ngắn khác nhau tuỳ
theo mảnh ruộng, hơn nữa một ngày tính là bao nhiêu
tiếng
? Ai là ngời giải đố ? Điều bất ngờ ở đây là gì ?
+ Em bé giải đố ( đứa trẻ 7-8 tuổi )
+ Ngời cha đứng ngẩn ngời ra không biết trả lời ra sao
( ngời cha từng trải thì tắc tị )
? Em bé giải đố bằng cách nào ? Cách giải đó có gì thú
vị ?
HS suy nghĩ trả lời
GV: Không trả lời câu hỏi mà đố lại một vấn đề tơng
tự ( đố lại viên quan - hỏi vặn lại )
Thế bí đang ở phía mình giờ em đẩy nó về phía viên
quan ( ngời ra đố )
? Kết quả ntn ?
Viên quan sửng sốt
Bình : Cách giải đố của em bé thật bất ngờ thú vị biết
bao có khác gì truyện xa một em bé đã hỏi : Lông mày
của Khổng Tử có bao nhiêu sợi Em bé không phải dòng
dõi khoa bảng cao sang , không phải là ngời lớn tuổi từng
trải mà là 1 em bé con ngời thợ cày chỉ 7-8 tuổi Và điều
thú vị là tài trí ấy nảy sinh ngay tren đồng ruộng quê hơng
& ngời cha từng trải thì tắc tị thì đứa con đã đoói đáp
nhanh nhảu tức thì - em không biết trớc câu hỏi , không có
sự chuẩn bị - vì em đang đạp đất kia mà Nhng tài trí dân
gian đã giúp em ngón đòn “ gậy ông đập lng ông” khiến
viên quan sững sờ … Tài năng bộc lộ ngay khi còn nhỏ
Vậy bây giờ các em còn là HS các em tự biết mình phải
làm gì , đúng không nào ?…
Theo dõi Đ2
.(mỏy chiếu)
? Vì sao vua có ý định thử tài em bé ?
+ Để biết c.xác tài năng của em
? Câu đố đó là gì ? (mỏy chiếu)
+ Ba thúng gạo , 3 con trâu đực hẹn 1 năm nộp 9
con
? N.xét mức độ câu đố lần này so lần trớc ?
- Khó hơn : trâu đực đẻ phi lí , không có trong thực
tế
Nếu không giải đợc : cả làng phải chịu tội tình
huống gay go
GV: Nếu nh lần trớc là câu đố của quan … lần này của
vua - ngời có quyền lực tối cao nhất …tình huống gay go
… cả làng phải chịu tội …
không dễ trả lời ngay đợc
- Lời giải : theo kiểu phản
đề (hỏi vặn lại ) đẩy thế bí
về ngời ra đố để họ tự thấy cái vô lí của mình
2 Em bé giải câu đố của vua
a, Câu đố1 :
- Câu đố : khó , phi lí , không thể thực hiện đợc
Trang 7? Thái độ của em bé ra sao ?
+ Bình tĩnh tự tin
+ Ngả trâu cả làng ăn
? Em bé giải câu đố ntn ? (mỏy chiếu)
- Trớc mặt vua : khóc , nhờ vua phán bảo cha đẻ em bé
? Cách giải đố của em có gì # & khác lần trớc ?
HS thảo luận
- # : vẫn dùng gậy ông đập lng ông ( kiểu phản đề )
Khác : Lời giải hấp dẫn hơn - tạo ra 1 cái bẫy để ngời
đố tự chui vào ( tự nói ra điều phi lí không có trong cuộc
sống ) Vũ khí tơng kế tự kế ấy buộc đấng chí tôn phải cời
giàn hoà chịu thằng bé là thông minh lỗi lạc
GV: Em bé nh hiểu đợc ý vua , gạo trâu cả làng ăn ,
rồi tạo ra 1 cái cớ khóc lóc trớc sân rồng , mẹ chết - cha
không chịu đẻ em bé Câu nói ngộ nghĩnh buộc vua bật
c-ời & cắt nghĩa : Cha mày … đẻ đợc …
? Kết quả ntn ?
Vua cời thán phục
? Qua 2 lần giải đố , em bé đã bộc lộ phẩm chất gì ?
Bình : Mỗi câu đố một kiểu , một dạng nhng tất cả
đều vợt qua bởi trí tuệ sắc sảo , t duy nhạy bén của em bé
“ thần đồng” Dờng nh đ.với em , mọi sự trên đời , mọi lời
thách đố chẳng có gì ghê gớm , khó khăn Nó là c.đời
d.biến hằng ngày mà em từng thấy, từng chơi đùa Vì thế
trớc mỗi tình huống & y/cầu giải đố mỗi lúc một tăng cao
cả về số lợng lẫn chất lợng : Lần 1 so sánh em với ngời
cha ; Lần 2 so sánh em bé với dân làng … Chính nhờ sự so
sánh ấy , vị trí của em bé đợc đề cao , trí tuệ của em toả
sáng dần Em bé là … thần đồng đấy ? (mỏy chiếu)
- Lời giải : phản đề (đa ra lời giải tơng tự để đố lại )
Em bé : thông minh , nhạy bén , dũng cảm , tự tin
…
* Luyện tập- củng cố :
- Kể truyện theo tranh
- Đọc diễn cảm
- Bài tập trắc nghiệm
4 Dặn dò : Học bài và chuẩn bị bài mới
D Rút kinh nghiệm :