Slide Bài giảng địa chất môi trường

Nội dung chínhCác khái niệm chung Nguồn gốc và các dạng nước ngầm Phân loại nước ngầm Hoạt động địa chất của nước ngầm Vai trò của nước ngầm đối với cuộc sống của con người... Các

ĐỊA CHẤT MÔI TRƯỜNG

Nhóm 2 – MT53A 1.Hà Thị Huế

2 Phạm Thị Thảo

3.Nguyễn Thị Hồng Thắm

4.Trần Thị Thu Trang

5.Nguyễn Thị Xinh

Đề tài:

Hoạt động địa chất

của nước ngầm

Nội dung chính

Các khái niệm chung

Nguồn gốc và các dạng nước ngầm

Phân loại nước ngầm

Hoạt động địa chất của nước ngầm

Vai trò của nước ngầm đối với cuộc

sống của con người

I Các khái niệm chung

Nước ngầm:

• Các dạng nước ở thể lỏng, thể rắn hoặc thể

hơi nằm trong các lớp đất đá được gọi là nước ngầm hay nước dưới đất

• Nước ngầm nằm trong các lỗ hổng của trầm

tích hay đá trầm tích vụn thô (cuội kết, cát

kết…) hoặc trong hang hốc karst, chúng di

tích, …

II Nguồn gốc và các dạng

nước ngầm

• Ngoài ra nguồn gốc nước ngầm có thể

chia thành:

• Nước ngầm nội sinh

• Nước ngầm ngoại sinh

III Phân loại nước ngầm

Có nhiều cách phân loại nước ngầm

Theo nguồn gốc phát sinh

Theo thành phần hóa học

Theo thế nằm trong đất đá

Theo mục đích sử dụng

…

Theo thế nằm có thể phân loại nước

ngầm thành

 Nước thượng tầng (nước tầng trên): Nằm gần mặt đất, tích tụ trên những thấu kính

nhỏ hoặc giữ lại trong đá thấm nước

 Nước thổ nhưỡng: Nằm ngay trên mặt lớp đất đá không thấm nước đầu tiên

 Nước giữa tầng: Nằm trong lớp đá thấm

nước kẹp giữa hai lớp đá không thấm nước

 Nước nguồn: Nước ngầm lộ ra ngoài mặt đất

IV HOẠT ĐỘNG ĐỊA CHẤT CỦA NƯỚC NGẦM

Hoạt động địa chất của nước ngầm

1- Qúa trình

tiềm thực

2- Qúa trình vận chuyển

3- Qúa trình trầm tích

4.1 Quá trình tiềm thực

4.1.1 Quá trình tiềm thực cơ học

Phá hủy cơ học gây hiện tượng đất trượt và đất vụn trượt

• Khái niệm: trượt đất là quá trình di chuyển

của khối đất lớn trong đó không có sự đổ vỡ hoặc đảo lộn tính nguyên khối của chúng

• Nguyên nhân: do hoạt động của nước ngầm

gây ra quá trình rửa trôi ngầm và tiềm thực

làm suy yếu lực liên kết của khối đất trượt và thân sườn dốc

Điều kiện phát triển trượt đất

Khi xuất hiện tình trạng mất cân bằng trọng lực

• Ở các sườn dốc các tầng đá có thế nằm

nghiêng theo chiều dốc của sườn

• Có sự xen kẽ các tầng thấm nước và tầng

chắn nước tạo ra tầng nước ngầm gây xói

ngầm đặc biệt là khi có các tầng sét xen với

các tầng cát kết và bột kết

• Trên mặt sườn có khe nứt phát triển

• Ngoài ra còn có thể xảy ra cả ở những nham

Đất trượt

4.1.2 Quá trình tiềm thực hóa học (quá

trình cacxtơ hóa)

• Đây là quá trình hòa tan đá của nước tạo ra

các dạng địa hình đặc biệt gọi chung là địa

hình cacxtơ

• Khái niệm cacxtơ bao gồm tổng thể các dạng địa hình độc đáo (địa hình cacxtơ) và các

quá trình tạo ra chúng là quá trình rửa lũa,

hòa tan của nước trên mặt và nước dưới đất đối với những loại đất đá có kẽ nứt, lỗ hổng

Phản ứng hóa học trong hình thành địa

hình cacxtơ

• Các phản ứng:

H2O + CO2 ↔ H2CO3 (→ H+, HCO3-)

H2CO3 + CaCO3 ↔ Ca(HCO3)2

Ca(HCO3)2 →CaCO3↓ + H2O + CO2↑

Một vài ví dụ về dạng địa hình

cacxtơ

http://img.news.zing.vn/img/250/t250989.jpg

Địa hình cacxtơ giả

• Cacxtơ giả là sản phẩm của quá trình rửa trôi ngầm, còn quá trình hòa tan chỉ đóng vai trò rất thứ yếu.

• Đó là những dạng địa hình bề ngoài rất giống địa hình cacxtơ nhưng quá trình tạo ra chúng lại có bản chất khác hẳn.

4.2 Quá trình vận chuyển

• Tác dụng vận chuyển của nước ngầm chủ yếu là tác dụng vân chuyển hóa học Vật liệu vận chuyển chủ yếu là các muối hòa tan

 Vùng núi đá vôi có: Ca2+, Mg2+, CO32-,

HCO3- Vùng khô hạn có: Na+, K+, Cl-, SO42-,

 Vùng nhiệt đới có: Fe(OH)3, Al(OH)3, SiO2

• Khả năng vận chuyển phụ thuộc chủ yếu vào: nhiệt

độ, áp suất, tốc độ dòng chảy, lượng CO2 hòa tan

Tác dụng vận chuyển ngầm là nguyên nhân

gây ra cacxtơ hố sụt

• Hình ảnh do Phủ Tổng thống Guatemala công bố về miệng

hố khổng lồ khá lạ tại thành phố Guatemala

(

http://dantri.com.vn/c36/s3 6-399487/mieng-ho-khong-lo- giua-thanh-pho-guatemala-sa u-mua-bao.htm

)-

4.3 Quá trình lắng đọng trầm tích

• Tuf vôi là thành phần chủ chốt của thạch nhũ,

chuông đá, măng đá và travetin trong các hang động

• Muối xuất hiện khi nước giàu khoáng hóa bay hơi, tùy trường hợp là muối ăn hay sôđa

• Quặng sắt (hay mangan) cũng có thể được tích đọng nếu nước ngầm hòa tan FeCO3 hay

FeSO4, có sự tham gia của vi khuẩn trong chất mùn bã hữu cơ ven biển hay ven hồ

4.3.Quá trình lắng đọng trầm

tích

• Nước dưới đất quá bão hòa, có thể kết

tủa trong các hang hốc hay khe nứt của

đá, tùy trường hợp mà tạo ra các kết

hạch, hốc tinh thể, đám tinh thể, mạch

khoáng.

• Các sản phẩm kết tủa có thể gắn kết các hạt vụn thành cuội kết, cát kết, dăm kết.

• Các chất kết tủa thường là CaCO3 và

4.4 Tai biến địa chất của nước ngầm

• Những tai biến địa chất của nước ngầm

thể hiện chủ yếu ở việc nó tạo ra các hố sụt lún, các vụ trượt đất gây nguy hiểm

sức khỏe, tính mạng cũng như tài sản của con người.

4.4.1 Trượt đất

• Các trượt đất lớn làm dịch chuyển hàng trăm

ngàn mét khối vật liệu, tiêu hủy cả những trung tâm định cư lớn, làm biến đổi mạnh cảnh quan

và mạng lưới thủy văn Ngược lại, có những

trượt đất nhỏ bé đến mức không gây thiệt hại gì đáng kể

• Ở Việt Nam, trượt đất xảy ra ở nhiều nơi và có nơi rất nghiêm trọng

4.4.2 Lún sụt

• Tại thôn Tân Hiệp, xã Cam Tuyền, huyện Cam

Lộ, tỉnh Quảng Trị đêm 17/02/2006, có trận mưa

to bất thường hiếm gặp kéo dài liên tục hơn 3 giờ, nước suối dâng cao và rút cạn ngay vào

sáng hôm sau, và vào lúc 21 giờ ngày 18/02 đã xẩy ra sụt đất hàng loạt

• (http://www.idm.gov.vn/nguon_luc/Xuat_ban/2007/A301/a7.htm)

Lún sụt

Ảnh 5-8 Tác hại của sụt đất đối với khu dân cư

ở Tân Hiệp

Hố địa ngục

• “Hố địa ngục” là một hiện tượng tai biến địa chất thông thường Chúng được hình thành ở những nơi có lớp địa chất chứa nhiều đá vôi, carbonate và tầng muối

• Khi có mưa bão, lượng nước ngầm chảy vào làm cho lớp chất này bị phân hủy hoặc hòa tan, tạo thành các hang ngầm Khi vòm của những hang ngầm sụp xuống, nó kéo theo cả phần đất phía trên khiến miệng

hố hiện ra

Ô tô bị mắc kẹt khi mộ

t “hố địa ngục”

bất ngờ xuất hiện trên đường

(http://www.thegioiphunu-varbaoid=1492&varnhomid=1&vartinid

=8489)

V Vai trò của nước ngầm đối với đời

là nguồn nước sạch cung cấp cho sinh hoạt hàng ngày của con người

•Tuy nhiên trong môt phạm vi nào đấy nước ngầm cũng gây nhiều tác hại cho cây trồng nông nghiệp

và cho con người

Nước ngầm nhiễm asen.Ở nồng độ thấp có thể gây lở loét da, cao có thể gây ung thư da, bàng quang và phổi cho người lớn, mất trí

nhớ cho trẻ em

Nước ngầm bị ô nhiễm Nitrat thường gây

bệnh methemoglobin ở trẻ em, gây bệnh dạ dày và hàm lượng nitrat trong nước cao cũng

có thể gây ung thư