Slide bài giảng an toàn môi trường

Mục tiêu bài học Trình bày được khái niệm cơ bản về an toàn môi trường và chấn thương không chủ ý  Mô tả và phân tích được một số loại tai nạn chấn thương không chủ ý ở gia đình và nơi

An toàn môi trường

Ths Lê Thị Thanh Hương

Bộ môn SKMT Trường Đại học Y tế công cộng

Mục tiêu bài học

 Trình bày được khái niệm cơ bản về an toàn môi trường và

chấn thương không chủ ý

 Mô tả và phân tích được một số loại tai nạn chấn thương

không chủ ý ở gia đình và nơi công cộng

 Trình bài được các giải pháp an toàn trong nhà ở, trường

học, nơi sinh hoạt công cộng và trên các phương tiện giao thông

Giới thiệu

 Tai nạn, rủi ro xảy ra thường xuyên

 Các vụ tai nạn giao thông (bản tin chào buổi sáng hàng ngày)

 Trung bình: 35 – 40 ca tử vong/ngày do TNGT (chủ yếu là do giao thông đường bộ)

 Bài học này chỉ chú trọng vào chấn thương không chủ ý

  Cần có một môi trường sống an toàn để giảm thiểu tai nạn, chấn thương

Vật sắc nhọn

Vật sắc nhọn

Chấn thương do đuối nước

Chấn thương do động vật cắn

Chấn thương do rắn hổ mang bành cắn

Mèo cắn

Chó cắn

Những ảnh hưởng

 Sức khoẻ suy giảm

 Mất sức lao động trong một khoảng thời gian hoặc vĩnh viễn suốt cuộc đời

 Thiệt hại kinh tế

 v.v

Khái niệm chấn thương

 Chấn thương là những tổn hại thể chất đối với cơ thể do kết quả năng lượng chuyển sang cơ thể lớn quá mức chịu đựng, như do lửa hoặc chất độc, hoặc do cơ thể không có đủ năng lượng thiết yếu như ôxy hoặc nhiệt (WHO)

Chấn thương

 Mọi hiện tượng chấn thương đều nằm trong những tác động

có hại của 5 dạng năng lượng:

 động năng hoặc cơ năng

 hoá năng

 điện năng

 bức xạ

 nhiệt năng.

Chấn thương

 Jr William Haddon (1963)

 3 giai đoạn chấn thương:

 giai đoạn trước chấn thương hay tiền sự cố

 giai đoạn chấn thương

 giai đoạn hậu chấn thương

Bảng ma trận Haddon

Các giai đoạn

chấn thương Mục đích của giải pháp Ví dụ

Đuối nước Đầu độc

Giai đoạn trước

chấn thương Ngăn ngừa những điều có thể gây ra

chấn thương

Xây hàng rào/ biển báo quanh hồ, ao Phát hiện, xử trí phiền muộn

Giai đoạn xảy ra

chấn thương Ngăn ngừa chấn thương khi sự kiện

xảy ra

Trang bị cứu hộ cá nhân Giới hạn tổng số thuốc kê đơn

Giai đoạn sau chấn

thương Ngăn ngừa mức độ nghiêm trọng hoặc

tàn phế khi chấn thương đã xảy ra

Trợ lực tim phổi Loại trừ chất độc ra

khỏi cơ thể (nôn, thẩm lọc)

An toàn môi trường đối với các sản phẩm trên thị trường

 Thị trường Việt Nam

 Thực phẩm đa dạng, đa nguồn gốc, mẫu mã phong phú

 Thuốc, dược phẩm, mỹ phẩm đa dạng, nhiều mẫu mã

 Thuốc bán không cần kê đơn (ví dụ về sử dụng thuốc)

 Nhiều vụ ngộ độc (ăn, uống nhầm phải thuốc chuột, thuốc sâu, v.v )

 Hội bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam???

-Hàng giả

-Hàng kém chất lượng

- Hàng không rõ nguồn gốc

An toàn môi trường khi ở nhà

Mô hình an toàn

 An toàn:

Là trạng thái có thể kiểm soát được các yếu tố nguy cơ đối với con người về mặt thể chất, tinh thần để duy trì và nâng cao sức khoẻ của cá nhân và cộng đồng

An toàn bao gồm cả 2 khái niệm: không có thương tích và môi trường không có nguy cơ gây thương tích

Nguồn: Cẩm nang Phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em

(Bộ Y tế, UNICEF, 2004)

Mô hình an toàn

 Mô hình an toàn là nơi con người có khả năng kiểm soát và

phòng ngừa được các loại tai nạn thương tích cũng như các yếu tố gây nguy cơ tai nạn thương tích cho trẻ em

Nguồn: Cẩm nang Phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em

(Bộ Y tế, UNICEF, 2004)

 Tay vịn cầu thang, cầu vào nhà có chấn song chắc, an toàn

 Cửa chắn ở đầu/ cuối cầu thang đủ cao

 Chấn song ở ban công và cửa sổ

 Bậc thềm phụ cho trẻ bước xuống sân

 Đèn, diêm, bật lửa để xa tầm với của trẻ

Ngôi nhà an toàn

 Phòng ngộ độc

 Bình phun thuốc trừ sâu, thuốc trừ sâu, diệt chuột

và chất độc khác đựng trong vật chứa an toàn và

để nơi trẻ không với tới

dụng đối với từng yếu tố đề phòng)

can thiệp của y tế

Nhà trẻ - mẫu giáo an toàn

6 tiêu chí của WHO về cộng đồng an toàn

 Có Ban chỉ đạo liên ngành, hoạt động của Ban dựa trên quan hệ cộng tác, phối hợp các nhóm liên ngành để chỉ đạo và chịu trách nhiệm thúc đẩy hoạt động an toàn tại cộng đồng

 Có chương trình can thiệp dài hạn, bền vững đối với mọi lứa tuổi, giới, môi trường và hoàn cảnh

 Có các chương trình tuyên truyền giáo dục cho các nhóm người và môi trường có nguy cơ cao và các chương trình can thiệp đặc thù cho các nhóm người dễ bị tổn thương

 Có các tài lliệu thống kê báo cáo số liệu và nguyên nhân thương tích

 Có các biện pháp để đánh giá kết quả, tiến độ thực hiện chương trình và hiệu quả của các cải thiện

 Tham gia mạng lưới cộng đồng an toàn quốc gia và quốc tế

Áp dụng vào hoàn cảnh thực tế của

Việt Nam

 Thành lập BCĐ liên ngành để hướng dẫn xây dựng cộng đồng

an toàn và đảm bảo sự tham gia của mọi người dân trong suốt quá trình thực hiện

 Xây dựng chương trình phòng chống tai nạn thương tích dài hạn, bền vững và bao quát mọi lứa tuổi, giới tính và hoàn

cảnh

 Cộng đồng an toàn phải có các chương trình tuyên truyền

giáo dục cho người dân về môi trường có nguy cơ cao và các biện pháp can thiệp đặc thù Đặc biệt chú ý các nhóm người

dễ bị tổn thương: phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người tàn tật

 Chương trình cộng đồng an toàn phải lưu giữ và cập nhật số

tử vong và bị thương cũng như nguyên nhân gây tai nạn

thương tích

 Chương trình phải có các biện pháp để đánh giá kết quả, tiến

độ và hiệu quả của chương trình

 Tham gia mạng lưới cộng đồng an toàn quốc gia và quốc tế

An toàn môi trường ở nơi công cộng

An toàn môi trường khi tham gia

giao thông

 Theo VMIS (2003), TNGT là nguyên nhân hàng đầu gây nên các vụ chấn thương không tử vong

 Số ca TNGT không giảm theo thời gian

 Trung bình trên toàn quốc, khoảng 35-40 ca tử

vong/ ngày do TNGT (Bản tin an toàn giao thông,

Con số….

-2001: 10.866 người chết

- 2002: 27.891 vụ tai nạn, 13.174 người chết, 30.987 người bị thương

-2003: 11.864 người chết

-2004: 17.530 vụ tai nạn, 12.000 người chết, 15.600 người bị thương

Kiểm soát ATGT

 Thành lập UB ATGT quốc gia (liên ngành)

 Phối hợp thực hiện chuyên mục “Bản tin an toàn giao thông” –

Chào buổi sáng

 Cuộc thi tìm hiểu về ATGT – 7h45’ – VTV3

 Hạn chế đăng ký mô tô – xe máy ở các thành phố lớn  đã huỷ bỏ

 Bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông bằng xe máy (trên các tuyến đường bắt buộc)

 Chống vi phạm luật giao thông đường bộ/ đường thuỷ

 Camera theo dõi tự động tại các ngã tư

 Cảnh sát giao thông tại các ngã tư, các điểm có nhiều xe qua lại

 Hạn chế tốc độ đối với ô tô – xe máy (ví dụ về vi phạm của lái xe)

An toàn môi trường trong các hoạt động vui chơi giải trí

 Khi đi dã ngoại, picnic

Bơi lội – đuối nước

Dịch SARS

 Hội chứng nhiễm khuẩn hô hấp cấp nặng

 Xuất hiện: cuối 2002 – giữa 2003

 Lây từ người sang người, lây qua không khí có nhiễm virus, qua đường hô hấp

 Tỉ lệ tử vong rất cao

 Địa bàn: TQ, VN, Hồng kông, Singapore,

Malaysia, Đài loan

 Vẫn tiếp tục có nguy cơ bùng phát

SARS – an toàn tại các nơi công cộng???

SARS – an toàn tại các nơi công cộng???

SARS – nỗi lo lắng của cộng đồng

SARS – nỗi lo lắng của cộng đồng

Dịch cúm gia cầm – an toàn môi

trường tại các lò mổ, khu chợ???

 Xuất hiện tại TQ, VN, Thái lan, một số nước Đông Nam Á

 Hiện vẫn bùng phát lẻ tẻ

 Tỉ lệ tử vong rất cao, cao hơn so với SARS

 Nguyên nhân: virus H5N1 lây từ gia cầm nhiễm virus sang người

 Ảnh hưởng lớn tới đời sống của cộng đồng (tiêu thụ và cung cấp)

 Ảnh hưởng tới tâm lý của cộng đồng

 Thiệt hại về kinh tế

 Thất thu

 Giá cả leo thang

 Biện pháp đề phòng: kiểm dịch, tiêm vắc xin cho gia cầm

Dịch cúm gia cầm

Bán gà tại Hà Nội

Tiêu huỷ gia cầm bị bệnh

Tiêm vắc xin cho gia cầm

An toàn môi trường – Đảm bảo một môi trường an toàn cho con người

Đảm bảo một môi trường sống an toàn cho con người

An toàn môi trường – mô hình ACDP

Một số hình ảnh về ATMT