Kiến thức - Đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn.. - Nghệ thuật đặc sắc của truyện: mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bài học triết lí;
Trang 1Tiết 39: Văn học
(Truyện ngụ ngôn)
I Mức độ cần đạt
- Có hiểu biết bước đầu về truyện nghụ ngôn
- Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyện “Ếch ngồi đáy giếng”
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn
- Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện ngụ ngôn
- Nghệ thuật đặc sắc của truyện: mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bài học triết lí; tình huống bất ngờ, hài hước, độc đáo
2 Kĩ năng
- Đọc – hiểu văn bản truyện ngụ ngôn
- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế
- Kể lại được truyện
III Chuẩn bị
IV Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
? Kể diễn cảm lại truyện “Ông lão đánh cá và con cá vàng”?
? Nêu nội dung, ý nghĩa của truyuện?
3 Bài mới
Hoạt động 1 (5 phút)
Gọi HS đọc chú thích
? Truyện ngụ ngôn gồm có
những thể loại nào?
? Bậc tiểu học các em được
học nhiều truyện ngụ ngôn
Vậy truyện ngụ ngôn
thường kể về cái gì?
? Ngụ ý của truyện ngụ
ngôn có nói trực tiếp ra hay
không?
? Muốn hiểu được ý nghĩa
của truyện ta phải làm gì?
HS đọc chú thích sao
- Truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần (có cốt truyện)
- Kể về đồ vật, loài vật hoặc
về chính con người
- Ngụ ý của truyện ngụ ngôn không nói trực tiếp mà nói bóng gió
- Ta phải tìm hiểu được ý nghĩa của truyện, tức nghĩa
I Truyện ngụ ngôn
- Truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần
- Mượn chuyện về loài vật,
đồ vật hoặc chính con người
⇒ Để nói bóng gió, kín đáo chuyện con người Nhằm khuyên nhủ răn dạy người ta bài học trong cuộc sống
Trang 2GV lấy ví dụ những câu tục
ngữ chỉ ra nghĩa đen, nghĩa
bóng…
Hoạt động 2 (9 phút)
Hướng dẫn cách đọc
Hướng dẫn học sinh kể
Hoạt động 3 (20 phút)
? Con ếch sống ở đâu?
Xung quanh ếch còn có con
vật nào nữa không?
? Vì ngồi dưới đáy giếng
ếch nhìn bầu trời như thế
nào?
? Vì sống trong môi trường
nhỏ bé, hạn hẹp, ít hiểu biết
cho nên ếch trở nên như thế
nào?
? Hoàn cảnh nào đã đưa ếch
ra khỏi giếng?
? Do đâu mà ếch bị trâu
dẫm bẹp?
? Truyện nêu bài học gì?
? Từ cái chết của ếch em rút
ra bài học gì?
đen sau đó mới suy ra nghĩa bóng
HS đọc văn bản
Học sinh kể Học sinh tìm hiểu một số chú thích
- Ếch sống lâu ngày trong cái giếng cùng một số loài
bé nhỏ như nhái, cua, ốc…
- Bầu trời nhỏ bé chỉ bằng cái vung
- Ếch chủ quan và kiêu ngạo
- Trời mưa to – nước dềnh lên tràn bờ, đưa ếch ra ngoài
- Ếch nhâng nháo đưa cặp mắt nhìn lên bầu trời, không thèm để ý đến xung quanh
- Dù sống trong môi trường, hoàn cảnh có giới hạn nhưng phải cố gắng mở rộng sự hiểu biết Phải biết những hạn chế của mình
- Không được chủ quan kiêu ngạo, coi thường những đối tượng xung quanh
II Đọc, tìm hiểu chung
1 Đọc văn bản
2 Kể
III Đọc – hiểu văn bản
1 Ếch ngồi dưới đáy giếng
- Ếch sống lâu ngày trong cái giếng cùng một số loài
bé nhỏ
- Khi ếch cất tiếng kêu các con vật khác hoảng sợ
⇒ Ếch sống trong môi trường nhỏ bé nên chủ quan, kiêu ngạo tưởng bầu trời chỉ bằng cái vung còn nó thì oai như một vị chúa tể
2 Ếch ra khỏi giếng
Do kiêu ngạo, chủ quan ếch
bị giẫm bẹp
3 Bài học, ý nghĩa
- Dù phải sống trong hoàn cảnh nào cũng phải cố gắng
mở rộng sự hiểu biết
- Không được chủ quan kiêu ngạo, coi thường những đối tượng xung quanh Kẻ chủ quan kiêu ngạo dễ bị trả giá đắt, thậm chí bằng cả tính mạng
Trang 3? Từ những bài học trên
nhân dân ta muốn nhắc nhở
điều gì?
GV chốt lại ý
Hoạt động 4 (5 phút)
GV cho HS đọc lại truyện
HS tìm ra hai câu văn trong
văn bảnthể hiện nội dung, ý
nghĩa của truyện
? Nêu nội dung, ý nghĩa thể
hiện của từng câu?
? Vậy truyện có mấy phần?
- Nhắc nhở, khuyên bảo tất
cả mọi ngườiở mọi lĩnh vực, nghề nghiệp, công việc cụ thể không nên chủ quan
HS đọc ghi nhớ
- “Ếch cứ tưởng … chúa vị tể”
- “Nó nhâng nháo … dẫm bẹp”
+ Câu 1: sự hạn hẹp thiếu hiểu biết của ếch
+ Câu 2: chỉ sự kiêu ngạo chủ quan của ếch – bị trâu dẫm bẹp
- Truyện tuy ngắn nhưng có hai phần
- Truyện có hàm ý khuyên nhủ nhắc nhở tất cả mọi người ở mọi lĩnh vực
4 Ghi nhớ: SGK tr 101
III Luyện tập
Bài tập 1
Truyện tuy ngắn nhưng có hai phần rõ ràng
4 Củng cố, dặn dò
- Kể lại truyện ? Nêu nghĩa bóng của truyện ?
- Cái giếng, bầu trời, con ếch có ý nghĩa như thế nào ?
- Học kỹ bài, thuộc ghi nhớ, làm bài tập còn lại
- Soạn trước bài : “Thầy bói xem voi”