tiết 39 từ trái nghĩa (2)

Câu hỏi 2: Chỉ ra từ đồng nghĩa trong những cõu sau: - Từ đồng nghĩa là những từ cú nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.. - Một từ nhiều nghĩa cú thể thuộc vào nhiều nhúm từ đồng nghĩa

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Thế nào là từ đồng nghĩa?

Câu hỏi 2: Chỉ ra từ đồng nghĩa trong những cõu sau:

- Từ đồng nghĩa là những từ cú nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau

- Một từ nhiều nghĩa cú thể thuộc vào nhiều nhúm từ đồng nghĩa khỏc nhau

“ễng mất năm nao, ngày độc lập

Buồm cao đỏ sỏng, búng cờ sao

Bà về năm đúi làng treo lưới.

Biển động; Hũn Me, giặc bắn vào”.

( Tố Hữu)

“Mất, về” là từ đồng nghĩa.

về mất

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu.

Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”

.

I /Bµi häc:

1/ThÕ nµo lµ

tõ tr¸i nghÜa?

- “Ngẩng” và “cúi” là trái nghĩa về hoạt động của

đầu theo hướng lên-xuống

- “Trẻ” và “già” là trái nghĩa về tuổi tác

- “Đi” và “trở lại” là trái nghĩa về sự di chuyển rời

khỏi nơi xuất phát hay quay trở lại nơi xuất phát

.

I /Bµi häc:

1/ThÕ nµo lµ

tõ tr¸i nghÜa?

+ Là những từ có nghĩa trái ngược nhau

+/ BT1-(SGK/129) Tìm những từ trái nghĩa

trong các câu ca dao, tục ngữ sau đây:

-Chị em như chuối nhiều tàu

Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời.

-Chị em như chuối nhiều tàu

Tấm lành che tấm rách , đừng nói nhau nhiều lời.

-Số cô chẳng giàu thì nghèo

Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.

-Số cô chẳng giàu thì nghèo

Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.

-Ba năm được một chuyến sai

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.

-Ba năm được một chuyến sai

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.

-Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

-Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối

I /Bµi häc:

1/ThÕ nµo lµ tõ tr¸i nghÜa?

+ Ngữ liệu 2: (Phần I/ SGK/ 128)

+ Là những từ có nghĩa trái ngược nhau

I /Bµi häc:

1/ThÕ nµo lµ tõ tr¸i nghÜa?

+ Là những từ có nghĩa trái ngược nhau

cá tươi

hoa tươi hoa héo

ăn yếu ăn mạnh

chữ đẹp

đất tốt

+ Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa khác nhau

* Ghi nhí1 (Sgk-128)

.

 Tõ tr¸i nghÜa lµ nh÷ng tõ cã nghÜa tr¸i ng îc nhau

 Mét tõ nhiÒu nghÜa cã thÓ thuéc nhiÒu cÆp tõ tr¸i nghÜa kh¸c nhau.

Bài tập nhanh

•Hãy xác định cặp từ trái nghĩa trong hai câu thơ sau:

“…Bảy nổi ba chìm với nước non Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn…”

(Hồ Xuân Hương)

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu.

Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”

(Trần Trọng San dịch)

2/ Sử dụng từ trái nghĩa

I/Bài học : 1/ Thế nào là từ trái nghĩa:

+ / Ngữ liệu 1: (Phần II/ SGK/ 128)

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

+/ Ngữ liệu 1: (Phần II/ SGK/ 128)

- ngẩng >< cúi : tạo ra phép đối, góp

phần thể hiện tâm tư trĩu nặng, tình

cảm nhớ quê của nhà thơ.

- trẻ >< già ; đi >< trở lại : tạo phép

tiểu đối, làm nổi bật sự thay đổi về

vóc người, tuổi tác của chính nhà

thơ ở hai thời điểm khác nhau và

khẳng định một điều không thay đổi

nhà thơ vẫn là con người của quê

hương.

+ Từ trái nghĩa được dùng trong thể đối.

+ Tạo các hình tượng tương phản.

+ Gây ấn tượng mạnh, làm tăng hiệu quả diễn đạt.

2/ Sö dông tõ tr¸i nghÜa

I/Bµi häc : 1/ ThÕ nµo lµ tõ tr¸i nghÜa:

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

+ Từ trái nghĩa được dùng trong thể đối.

+ Tạo các hình tượng tương phản + Gây ấn tượng mạnh, làm tăng hiệu quả diễn đạt.

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

*/ Quan sát các hình ảnh sau:

Trªn ®e d íi bóa:

Trªn d íi

Tiết 39: Từ trái nghĩa

Trống đánh xuôi, kèn thổi ng ợcxuôi ng ợc

*/ Quan sỏt cỏc hỡnh ảnh sau:

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

* Quan sát các hình ảnh sau:

Lên voi xuống chó Lên xuống

.

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

+ Từ trái nghĩa được dùng trong thể đối.

+ Tạo các hình tượng tương phản + Gây ấn tượng mạnh, làm tăng hiệu quả diễn đạt.

* Ghi nhí2 (Sgk-128)

2/ Sö dông tõ tr¸i nghÜa

I/Bµi häc : 1/ ThÕ nµo lµ tõ tr¸i nghÜa:

Từ trái nghĩa đ ợc sử dụng trong thể đối, tạo các hình t ợng

t ơng phản, gây ấn t ợng mạnh, làm cho lời nói thêm sinh động.

Bài tập nhanh:

“Nước non lận đận một mỡnh, Thõn cũ lờn thỏc xuống ghềnh bấy nay.

Ai làm cho bể kia đầy, Cho ao kia cạn, cho gầy cũ con?”

* Tỡm cỏc cặp từ trỏi nghĩa trong bài ca dao sau Và cho biết

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

-Chân ướt chân ,…

mềm lại

xa

mở ngửa

phạt

đực

cao trọng

ráo

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

II.LuyÖn tËp:

*/ Bài tập bổ sung:

Bµi 1: Cho ®o¹n th¬ sau:

“ThiÕu tÊt c¶, ta rÊt giµu dòng khÝ Sèng ch¼ng cói ®Çu; chÕt vÉn ung dung GiÆc muèn ta n« lÖ, ta l¹i hãa anh hïng Søc nh©n nghÜa m¹nh h¬n c êng b¹o.”

(Tè H÷u)

* Khố thơ trên có mấy cặp từ trái nghĩa?

ThiÕu giµu Sèng cói ®Çu chÕt ung dung

n« lÖ anh hïng nh©n nghÜa c êng b¹o

- Làm nổi bật lòng yêu nước, ý chí kiên cường hiên ngang, bất khuất

của con người Việt Nam trong mọi hoàn cảnh

- Ý thơ mang tính ngợi ca tinh thần dân tộc.

* Tác dụng của cách sử dụng cặp tư trái nghĩa đó?

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

*/ Bµi 2: Nh×n vµo mét sè h×nh ¶nh d íi ®©y,h·y t×m c¸c cÆp

tõ tr¸i nghÜa cho phï hîp:

II.LuyÖn tËp:

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

*/ Bµi 2: Nh×n vµo mét sè h×nh ¶nh d íi ®©y,h·y t×m c¸c cÆp

tõ tr¸i nghÜa cho phï hîp:

II.LuyÖn tËp:

Cao >< Thấp

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

*/ Bµi 2: Nh×n vµo mét sè h×nh ¶nh d íi ®©y,h·y t×m c¸c cÆp

tõ tr¸i nghÜa cho phï hîp:

II.LuyÖn tËp:

Lớn >< Nhỏ

TiÕt 39: Tõ tr¸i nghÜa

*/ Bµi 2: Nh×n vµo mét sè h×nh ¶nh d íi ®©y,h·y t×m c¸c cÆp

tõ tr¸i nghÜa cho phï hîp:

II.LuyÖn tËp:

Béo >< Gầy

1 Những từ dùng để trỏ hoặc hỏi về người, hoạt

động, tính chất?

2 “Giang sơn” thuộc loại từ này?

3 Vua Hùng thứ 17 có 1 người con nuôi tên là?

4 Miền Bắc gọi là quả dừa, miền Nam gọi là gì? 5 “Thăm thẳm” thuộc loại từ này? 6 Tiếng nói đầu tiên của chú bé lên 3 là tiếng nói

đòi đánh giặc, chú bé ấy là ai?

7 Từ “Đường” trong “đường ăn” và “đường đi” là

từ?

8 “Tươi tốt” thuộc loại từ này?

9 Những từ dùng để biểu thị ý nghĩa các quan hệ,

Tiết 39: Từ trái nghĩa

*/ Bài 3: Đoạn văn sau đây sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì? Chỉ

ra và nêu tác dụng của thủ pháp nghệ thuật đó.

II.Luyện tập:

“ … Nếu Kiều là một người yếu đuối thỡ Từ là một kẻ hựng mạnh Kiều

là một người tủi nhục thỡ Từ là kẻ vinh quang Ở trong cuộc sống, mỗi bước chõn Kiều đều vấp phải một bất trắc thỡ trờn quóng đường ngang dọc Từ khụng hề gặp khú khăn Suốt đời Kiều sống chịu đựng, Từ sống bất bỡnh, Kiều quen tiếng khúc, Từ quen tiếng cười…”

* Đoạn văn sử dụng thủ pháp sóng đôi, tạo sự đối lập giữa hai đối

t ợng (Kiều và Từ Hải).

Thỳy Kiều

-> Sự sóng đôi đối lập đó đã tạo nên cái hay, cái đẹp cho đoạn văn

sù vËt, con ng

êi”

27