SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO TP HÀ NỘI PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN ỨNG HÒA TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ MINH ĐỨC HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP - Tên chủ đề dạy học: Tiết 39: văn
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO TP HÀ NỘI PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN ỨNG HÒA
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ MINH ĐỨC
HỒ SƠ
DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
- Tên chủ đề dạy học:
Tiết 39: văn bản
“Thông tin về Ngày trái đất năm 2000”
- Môn học chính của chủ đề: Môn Ngữ văn
- Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội.
Trang 2- Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ứng Hòa.
Trang 3- Môn học chính của chủ đề:Môn Ngữ văn
- Các môn học được tích hợp:
- Môn Lịch sử
- Môn Sinh học
- Môn Hóa học
- Môn Giáo dục công dân
II MỤC TIÊU DẠY HỌC:
a Về kiến thức: Giúp các em hiểu:
- Lịch sử Ngày trái đất, hiểu thông tin về Ngày trái đất năm 2000
- Biết vận dụng kiến thức các môn học Sinh học, Hóa học để thấy đượctác hại của túi ni lông đến môi trường sống và sức khỏe con người
- Cần hạn chế sử dụng và xả túi ni lông ra môi trường
- Hành động cụ thể, thiết thực để bảo vệ môi trường sống của cộng đồng
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường sống vì sức khỏe con người
- Khơi gợi tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm với những công việcchung
- Tích cực tham gia các hoạt động nhằm bảo vệ môi trường sống
Để thực hiện được mục tiêu dạy học, học sinh cần có năng lực vận dụngnhững kiến thức về môn Lịch sử, Sinh học, Hóa học, Giáo dục công dân và kĩnăng sống để giải quyết các vấn đề của bài học môn Ngữ văn đặt ra
III ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA BÀI HỌC
a Đối tượng dạy học của dự án là học sinh.
- Số lượng học sinh: 30 em
- Số lớp thực hiện: 1 lớp
Trang 4- Khối lớp: 8
b Một số đặc điểm cần thiết khác của học sinh đã học theo dự án:
Dự án mà chúng tôi thực hiện là một chương trình chính khóa học kiếnthức về một văn bản nhật dụng trong chương trình Ngữ văn lớp 8 Đồng thờitrực tiếp giảng dạy với các em học sinh lớp 8 nên có nhiều thuận lợi trong quátrình thực hiện:
- Thứ nhất: Các em học sinh lớp 8 đã tiếp cận 3 năm học với kiến thứcchương trình bậc Trung học cơ sở Các em đã không còn bỡ ngỡ, lạ lẫm vớinhững phương pháp học mà giáo viên đề ra
- Thứ hai: Đối với bộ môn Ngữ văn các em đã được học rất nhiều bài từlớp 6 có liên quan đến vấn đề Lịch sử, Sinh học, Giáo dục công dân, các tìnhhuống liên quan thực tế mang tính giáo dục kĩ năng sống
- Thứ ba: Đối với các môn học khác như môn Lịch sử, Sinh học, Hóahọc, Giáo dục công dân … các em đã được tìm hiểu về kiến thức liên quanđến kĩ năng sống, những hành vi, thái độ, cách ứng xử với những vấn đề xãhội Vì vậy nên khi cần thiết kết hợp kiến thức của một môn học nào đó vào
bộ môn Ngữ văn để giải quyết một vấn đề trong bài học, các em sẽ khôngcảm thấy bỡ ngỡ
IV Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC
Qua thực tế dạy học nhiều năm chúng tôi thấy rằng việc kết hợp kiến
thức giữa các môn học “tích hợp” để giải quyết một vấn đề nào đó trong một
môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáoviên giảng dạy bộ môn không chỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ mônmình giảng dạy mà còn cần phải không ngừng trau dồi kiến thức của nhữngmôn học khác để giúp các em gải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ratrong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Chúng tôi đã trình bày vàthực hiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Ngữ văn học lớp 9 năm học
2013 - 2014 “Chuyên đề tích hợp giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh
trong môn Ngữ Văn” vừa qua Và đây là dự án thứ hai và mở rộng môn “tích hợp” hơn.
- Đồng thời chúng tôi thấy rằng “tích hợp” vận dụng kiến thức liên môn
là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực Đặc biệt trong giáo dụctích hợp kiến thức các môn học vào để giải quyết các vấn đề trong một mônhọc sẽ giúp học sinh hiểu rộng hơn, sâu hơn về vấn đề trong môn học đó
- “Tích hợp” trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư
duy, sự sáng tạo trong học tập và ứng dụng vào thực tiễn
* Cụ thể:
- Đối với bài học này, khi thực hiện sẽ giúp các em học sinh nắm được,hiểu rõ được mối liên hệ giữa môi trường sống với sức khỏe cộng đồng Giúp
Trang 5các em có ý thức tham gia, chung tay vào vấn đề xã hội, không thờ ơ, vô cảmtrước những vấn đề bức thiết của xã hội.
- Từ nội dung, ý nghĩa tác phẩm, giúp các em tự tìm hiểu được tình hìnhthực tế ở địa phương có liên quan như: xả rác bừa bãi, xử lí rác thải khôngđúng qui trình, lối sống thu mình, ích kỉ, thờ ơ trước những hành vi phản cảm
* Trong thực tế:
Tôi thấy khi bài soạn có kết hợp với kiến thức của các môn học khác sẽgiúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ratrong sách giáo khoa Từ đó bài dạy sẽ trở nên sâu sắc, sinh động hơn Họcsinh có hứng thú học bài, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suynghĩ sáng tạo nhiều hơn Từ đó vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn
V THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU
* Mô tả các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu được sử dụng trong dạy học:
- Thiết bị dạy học: Máy tính, máy chiếu: Được sử dụng vào việc hỗ trợ
giảng dạy bài học nhằm góp phần mô tả hình ảnh làm bài giảng sinh động,hấp dẫn với người học
- Đồ dùng dạy học: Tranh ảnh: Dùng để giúp học sinh hình dung rõ hơn về
thực trạng, tác hại và giải pháp liên quan đến vấn đề môi trường
- Học liệu sử dụng trong dạy học:
+ Kiến thức lịch sử: Thông tin lịch sử về Ngày trái đất trên thế giới nói chung và Thông tin về Ngày trái đất năm 2000 nói riêng Thời điểm Việt Nam
tham gia vào hoạt động Ngày Trái đất
+ Kiến thức Sinh học: Thông tin về sự ảnh hưởng của bao bì túi ni lôngđến đất đai, môi trường sinh thái, đến sự sống của sinh vật, đến hệ thần kinh
và tủy sống, ảnh hưởng đến tinh hoàn và gây một số dị tật bẩm sinh nếuthường xuyên tiếp xúc với nó
+ Kiến thức Hóa học: Thông tin về túi ni lông màu đựng thực phẩm làm
ô nhiễm thực phẩm do chứa các kim loại do chì, ca-đi-mi, bao bì ni lông khi
bị đốt khí thải ra đặc biệt là khí đi-ô-xin gây ngộ độc, khó thở, ho ra máu ảnhhưởng đến các tuyến nội tiết, giảm khả năng miễn dịch, gây rối loạn chứcnăng, gây ung thư và các dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh
+ Kiến thức môn Giáo dục công dân: Giúp học sinh thấy được nhữnghành vi chưa đẹp trong việc bảo về môi trường sống Giáo dục nhận thứcnhững hành vi đẹp, cách ứng xử hay trong cuộc sống và với môi trường sống + Kĩ năng giải quyết tình huống thực tiễn rút ra từ bài học
* Mô tả các ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của dạy học:
Công nghệ thông tin được đưa vào trong dự án chủ yếu là phần mềm
Trang 6Powerpoint, để tạo các hiệu ứng, đặt ra các câu hỏi, đưa ra hình ảnh và âmthanh sôi động nhằm cổ vũ tinh thần tích cực cho người học.
VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A Mục tiêu cần đạt
a Về kiến thức:Giúp các em hiểu:
* Môn Ngữ văn: Giúp các em hiểu về:
- Kiểu văn bản nhật dụng, thuyết minh một vấn đề về khoa học tự nhiên
- Tác hại của túi ni lông ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người
- Cần hạn chế sử dụng túi ni lông và xả túi ni lông ra môi trường
- Hành động cụ thể, thiết thực vì môi trường sống của cả cộng đồng
* Môn lịch sử: Giúp các em hiểu:
- Ngày 22 – 4 hằng năm là Ngày trái đất Ngày trái đất là ngày để nâng
cao nhận thức và giá trị của môi trường tự nhiên của trái đất
- Lịch sử Ngày trái đất Việt Nam tham gia ngày trái đất năm 2000.
* Môn s inh học: Giúp các em hiểu:
- Tác hại của túi ni lông ảnh hưởng đến môi trường đất đai, không khí,đến hệ sinh thái, môi trường sống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe conngười
- Hạn chế sử dụng túi ni nông là góp phần bảo vệ môi trường sống
* Môn Hóa học: Giúp các em nhận biết:
- Trong túi ni lông có chứa chất phụ gia hóa dẻo TOCP, chất BBP
- Túi ni lông màu chứa các kim loại chì, ca-đi-mi
- Bao bì ni lông khi đốt thải ra khí đi-ô-xin
Tất cả đều có hại cho sức khỏe con người
* Môn Giáo dục công dân: Giúp học sinh:
- Xác định được việc sử dụng, xả túi ni lông bừa bãi là hành vi hủy hoạimôi trường sống
- Xác định được nghĩa vụ của công dân không thờ ơ, vô cảm, đứng ngoàicuộc trước những vấn đề xã hội bức thiết Cần chung tay, góp phần tuyêntruyền, ngăn chặn việc sản xuất, sử dụng bao bì ni lông bừa bãi làm ảnhhưởng đến môi trường sống chung
b Về kỹ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, tư duy, phân tích, xử lí thông tin, liên hệ thực tế
Trang 7- Rèn kĩ năng hoạt động nhóm, kĩ năng ứng dụng kiến thức vào thực tếcuộc sống
- Hình thành và phát triển năng lực tích hợp với các môn học khác
c Về thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường vì sức khỏe con người
- Khơi gợi ý thức trách nhiệm với những công việc chung
- Tích cực tham gia các hoạt động nhằm bảo vệ môi trường sống
B Các kĩ năng sống cơ bản được áp dụng:
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin về tình hình sử dụng bao bì túi ni lônghiện nay
- Kĩ năng tư duy, phê phán đối với các hành vi sử dụng túi ni lông và xả túi
ni lông bữa bãi ra môi trường
- Kĩ năng tư duy sáng tạo về những hành động, giải pháp để hạn chế sửdụng bao bì túi ni lông
* Giáo viên: - Soạn bài, chuẩn bị phiếu học tập, sưu tầm tài liệu.
- Tranh ảnh, máy chiếu
* Học sinh: - Tìm hiểu kĩ nội dung văn bản
- Sưu tầm tài liệu, tranh ảnh, vẽ tranh về việc sử dụng, xả túi nilông ra môi trường sống
- Tìm giải pháp hạn chế sử dụng bao bì ni lông
G Tiến trình dạy học:
1 Ổn định tổ chức: (1’)
2 Kiểm tra bài cũ: (3’)
- Giáo viên hỏi: Thế nào là văn bản nhật dụng? Văn bản nhật dụng có thểgồm những kiểu văn bản nào?
- Học sinh trả lời: Văn bản nhật dụng là loại văn bản thông dụng trong mọilĩnh vực của đời sống nhằm cung cấp kiến thức, tri thức khách quan về một sựvật, hiện tượng trong đời sống Văn bản nhật dụng sử dụng tất cả cácphương thức biểu đạt
3 Bài mới: (37’) Học sinh lắng nghe bài hát: Ngôi nhà của chúng ta
Trang 8Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt Hình
thành
và phát triển năng lực
Hoạt động 1 (3’) Giáo viên nêu mục tiêu
cần đạt trong dạy học tích hợp giúp học
sinh định hướng được kiến thức trong
bài.
- Học sinh quan sát trên màn hình
- Giáo viên nêu mục tiêu bài học:
a Về kiến thức:
* Môn Ngữ văn:
- Thể loại văn bản nhật dụng, thuyết minh
- Thói quen dùng túi ni lông làm nguy hại
đến môi trường và sức khỏe con người
- Cần hạn chế sử dụng túi ni lông là bảo
vệ môi trường
* Môn Lịch sử:
- Ngày 22 – 4 hằng năm là Ngày trái đất.
- Việt Nam tham gia Ngày trái đất năm
- Bao bì ni lông bị đốt thải ra khí đi-ô-xin
* Môn Giáo dục công dân:
- Sử dụng túi ni lông bừa bãi là hủy hoại
môi trường
Nănglựcnhậnbiết
Trang 9- Xác định được nghĩa vụ của công dân.
- Khơi gợi tình cảm cộng đồng, tinh thần
đoàn kết, ý thức trách nhiệm với việc
chung
Hoạt động 2 (8’) Giáo viên hướng dẫn
học sinh đọc và tìm hiểu chung văn bản.
* Bước 1: Đọc
- Giáo viên đọc mẫu (đọc rõ ràng, mạch
lạc, chú ý các thuật ngữ chuyên môn)
Thông tin về Ngày tráiđất
+ Phần 2: Tiếp “gây
ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường”: tác
hại của việc sử dụngbao bì ni lông và nhữnggiả pháp hạn chế sửdụng
+ Phần 3: Còn lại: Lời
kêu gọi mọi người bảo
vệ trái đất
Năng lực giao tiếp tiếng Việt
Năng
Trang 10Hỏi: Kiểu loại của văn bản là gì?
- Là văn bản thuyết minh mang tính nhật
Hoạt động 3 (24’) Giáo viên hướng dẫn
học sinh tìm hiểu nội dung văn bản
* Bước 1: Nắm bắt thông tin ở phần 1
- Học sinh đọc
Hỏi: Những sự kiện nào được thông báo?
Từ 1970 đến nay đã có 141 nước tham gia
tổ chức này.
Hỏi: Nêu hiểu biết của em về Ngày trái
đất?
- HS quan sát hình ảnh về Ngày trái đất.
Ngày trái đất được tổ chức hàng năm
vào ngày 22/4 với mục đích nâng cao nhận
thức và vận động toàn dân hành động
nhằm bảo vệ giá trị của môi trường tự
nhiên toàn cầu.
Ngày trái đất được đề xuất lần đầu ở Hoa
Kỳ năm 1970 Đến năm 2009 được Liên
Hợp Quốc công nhận và phát động trên
toàn cầu Năm 2000 Việt Nam bắt đầu có
các sự kiện hưởng ứng Ngày Trái đất.
Hàng năm, Ngày trái đất đã thu hút sự
tham gia hưởng ứng của các quốc gia trên
thế giới với các hoạt động như: trồng cây,
thu gom rác thải và các hoạt động cho một
môi trường trong lành.
Năm 2013 có hơn 1 tỷ người trên thế
giới tham gia vào Lễ kỷ niệm lần thứ 43
Ngày trái đất với khẩu hiệu: “Khuôn mặt
của Biến đổi khí hậu”
II Đọc – hiểu văn bản
1 Thông báo về Ngày trái đất
- Lấy ngày 22 – 4 hằngnăm là Ngày trái đất
- Việt Nam tham gianăm 2000 với chủ đề
“Một ngày không sửdụng bao bì ni lông”
Nănglựcnhậnbiết
Trang 11Hỏi: Mục đích của Ngày trái đất là gì ?
- Giáo viên giới thiệu những hình ảnh tuyên
truyền về Ngày trái đất
Mục đích: bảo vệ môi trường
* Bước 2: Tìm hiểu tác hại của bao bì ni
lông
- HS theo dõi phần 2 của văn bản
Hỏi: Bao bì ni lông có những tác hại nào
đến môi trường, đến sức khỏe con người?
- Nhiều HS trình bày ý kiến, tranh ảnh
minh họa về tác hại của bao bì túi ni lông
đã sưu tầm, chuẩn bị của mình
Túi ni lông là một trong những mối đe
dọa lớn đến môi trường, sức khỏe con
người và sinh vật vì thời gian phân hủy
trong điều kiện môi trường tự nhiên của túi
ni lông có thể từ 500 đến 1000 năm.
Túi ni lông có nhiều tác hại:
- Khó phân huỷ -> gây nguy hại cho môi
-> tăng khả năng ngập lụt ở các đô thị
- Làm chết các sinh vật khi chúng nuốt
phải.
- Làm ô nhiễm thực phẩm gây hại cho não
và là nguyên nhân gây ung thư phổi.
- Đốt cháy tạo ra khí độc -> ngộ độc, rối
loạn chức năng của các bộ phận trong cơ
thể
2 Tác dụng của việc
sử dụng bao bì ni lông
và những biện pháp hạn chế tác hại của chúng.
* Tác hại:
Nănglựcquansát, tưduy
Nănglựcphântích
Trang 12- Giáo viên trình chiếu hình ảnh về tác hại
của bao bì ni lông
Hỏi: Đoạn văn sử dụng phương pháp thuyết
minh nào ?
- Kết hợp liệt kê và phân tích
Hỏi: Trước khi học văn bản này em hiểu
như thế nào về việc dùng bao bì ni lông ?
- Bao ni lông tiện lợi biết bao! Nhẹ, dai, rẻ,
giữ được nước, lại trong suốt để người
mua có thể quan sát hàng hoá mà không
cần mở xem túi ni lông đáp ứng dễ dàng
nhiều yêu cầu khác nhau của mọi người sử
dụng
Hỏi: Sau khi học em nhận ra điều gì?
Túi ni lông hiện đang trở thành thảm
hoạ cho môi trường, bởi số khá lớn bị thải
loại vô ý thức ra môi trường, xuống sông
hồ, cống, rãnh, kênh, rạch mà để phân huỷ
hoàn toàn một túi ni lông trong điều kiện tự
nhiên cần hàng trăm thậm chí hàng ngàn
năm Túi ni lông hủy hoại môi trường Túi
ni lông lọt và cống, rãnh, kênh, rạch sẽ làm
tắc nghẽn gây ngập úng Các hoá chất độc
hại còn sót, lẫn trong quá trình sản xuất túi
ni lông cũng sẽ thâm nhập vào đất, vào
nguồn nước, vào đồ ăn thức uống gây tổn
hại sức khoẻ con người Túi ni lông bị vứt
bừa bãi khắp nơi gây mất mỹ quan tác
động tiêu cực tới du lịch, gây phản cảm với
- Phương pháp: Kếthợp liệt kê và phân tíchnhững tác hại của túi nilông
- Dùng bao bì ni lôngbừa bãi sẽ làm ảnhhưởng tới đất đai, sinhvật, môi trường, sứckhỏe con người,…
Nănglực tưduy
Nănglực cảmthụthẩmmĩ
Trang 13khác du lịch nước ngoài
HS quan sát hình ảnh
Hỏi: Theo em hành động sử dụng bao bì túi
ni lông bừa bãi, xả ra môi trường tùy tiện
được coi là hành vi gì?
- Hủy hoại môi trường sống Đây là hành
vi không đẹp, đáng bị lên án, phê phán và
xử phạt.
Giáo viên chuyển ý: Có cách nào tránh
được những hiểm hoạ đó không chúng ta
theo dõi phần tiếp theo của văn bản.
Năng lực thẩm mĩ
* Bước 3: Tìm hiểu các giải pháp hạn
chế bao bì ni lông và sẵn sàng chung tay
góp phần bảo vệ môi trường sống.
Hỏi: Nêu các biện pháp để hạn chế tác hại
của bao bì ni lông?
Hỏi: Em có cách giải quyết nào khác ?
Nhiều HS lên trình bày ý kiến, phần chuẩn
bị của mình về giải pháp và hành động hạn
chế sử dụng bao bì túi ni lông
- Giáo viên chốt: Từ những tác hại trên
của túi ni-lông, chúng ta cần thực hiện một
số giải pháp sau:
Một là, tăng cường giáo dục, nâng cao
nhận thức cho người dân hiểu được tác hại
* Các biện pháp hạn chế tác hại của bao bì
Năng lực hợp tác