Kiến thức - Đặc điểm của truyện cổ tích qua nhân vật, sự kiện, cốt truyện tác phẩm “Em bé thông minh”.. - Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vượt qua t
Trang 1Tiết 24, 25: Văn học
(Truyện cổ tích)
I Mức độ cần đạt
Hiểu, cảm nhận được những nét chính về nội dung và nghệ thuật của truyện
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Đặc điểm của truyện cổ tích qua nhân vật, sự kiện, cốt truyện tác phẩm “Em bé thông minh”
- Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vượt qua trong truyện cổ tích sinh hoạt
- Tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên nhưng không kém phần sâu sắc trong một truyện cổ tích
và khát vọng về sự công bằng của nhân dân lao động
III Chuẩn bị
- Giáo viên: SGK, SGV, tham khảo tài liệu, soạn giáo án, tranh ảnh
- Học sinh: Soạn trước bài học
IV Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
? Nêu những phẩm chất của nhân vật Thạch Sanh?
? Qua nhân vật Thạch Sanh nhân dân ta muốn thể hiện điều gì?
? Kể diễn cảm lại truyện “Thạch Sanh”?
3 Bài mới
“Em bé thông minh” thuộc truyện cổ tích sinh hoạt Nhân vật chính trải qua một chuỗi những thử thách từ đó bộc lộ sự thông minh tài trí hơn người Nội dung và nghệ thuật của truyện được thể hiện rõ qua tiết học
Tiết 1
Hoạt động 1 (20 phút)
GV đọc mẫu – hướng dẫn
HS đọc, tìm hiểu từ khó
Hướng dẫn HS kể lại truyện
GV nhận xét, sửa
? Dựa vào những lần thử
thách em hãy chia đoạn?
HS đọc
HS kể
- 4 đoạn + Đ1: Từ đầu đến “về tâu vua”
+ Đ2: Tiếp đó đến “ăn mừng với nhau rrồi”
I Tìm hiểu chung
1 Đọc, kể
2 Chia đoạn: 4 đoạn
Trang 2Hoạt động 2 (19 phút)
Gọi HS đọc câu hỏi 1 trong
phần đọc hiểu văn bản
? Hình thức dùng câu đố để
thử tài nhân vật có phổ biến
trong truyện cổ tích không,
cho một số ví dụ?
? Hình thức dùng câu đố để
thử tài nhân vật có tác dụng
gì?
Tiết 2 (tuần 7)
Hoạt động 3 (25 phút)
? Sự mưu trí, thông minh
của em bé được thử thách
qua những lần nào?
? Em bé đã giải câu đố của
viên quan như thế nào?
? Em bé lại trải qua lần thử
thách nào?
? Em bé sử lý như thế nào
trước yêu cầu của nhà vua?
Cho HS kể lại việc 2 cha
con em bé vào cung
? Lần thử thách thứ 2 này có
khó hơn lần trước không, vì
sao?
? Em bé lại tiếp tục trải qua
lần thử thách nào, em đã
+ Đ3: tiếp đó đến “Rất hậu”
+ Đ4: còn lại
- Rất phổ biến trong truyện
cổ dân gian nói chung và trong truyện cổ tích nói riêng, Vd: trong truyện Trạng
- Nhân vật bộc lộ tài năng
và phẩm chất
- Tạo tình huống cho cốt truyện phát triển
- Gây hồi hộp hứng thú cho người đọc, người nghe
- Lần 1 : Đáp lại câu đố của viên quan Trâu cày 1 ngày được mấy đường
- Đố lại viên quan
- Đáp lại thử thách của vua đối với dân làng – Nuôi 3 con trâu đực sao cho chúng
đẻ thành 9 con trong 1 năm
để nộp cho vua
- Tìm cách cho vua tự nói ra
sự vô lý, phi lý mà chính nhà vua đố
- Lần 2 câu đố khó hơn lần 1vì lần 2 vua đố – lần 1 quan đố
- Đáp lại thử thách của vua
Một con chim sẻ làm thành
II Đọc - hiểu văn bản
1 Hình thức dùng câu đố để thử tài nhân vật rất phổ biến trong truyện cổ
Tác dụng
- Nhân vật bộc lộ tài năng phẩm chất
- Tạo tình huống cho cốt truyện phát triển
- Gây hồi hộp, hứng thú cho người đọc, người nghe
2 Những lần thử thách Cách giải quyết
- Lần 1: Viên quan đố – Em
bé đố lại
- Lần 2: Vua yêu cầu – Vua
tự nói ra sự vô lý, phi lý điều mà vua đố
Trang 3giải quyết ra sao?
? Em có nhận xét gì về 2 lần
thử thách sau?
? Tại sao các lần thử thách
sau lại cao hơn lần trước?
? Những cách giải đố của
cậu bé thông minh này lý
thú ở chỗ nào?
? Nêu mhận xét của em về
em bé?
Hoạt động 4 (7 phút)
? Em bé được sinh ra ở đâu,
em có hoàn cảnh gia đình
như thế nào?
? Việc em bé được phong
làm trạng nguyên được vua
xây dinh thự bên hoàng
cung cho em ở để tiện hỏi
han có ý nghĩa gì?
? Đó là những trí thông
3 mâm cỗ, em giải quyết bằng cáchđố lại – dùng kim đánh thành dao
- Câu đố thử thách của sứ thần nước ngoài – xâu 1 sợi chỉ mảnh qua 1 con ốc rất dài Em giải quyết bằng cách buộc chỉ vào bụng con kiến
- Càng về sau câu đố càng khó
- Lần 1 : Làm nổi bật sự oái oăm của câu đố
- Lần 2 : Tài trí so sánh với toàn thể dân làng
- Lần 3 : So sánh cậu bé với vua
- Lần 4 : So sánh cậu bé với
cả vua, quan đại thần, các nhà thông thái
- Đẩy thế bí về phía người
ra câu đố
- Người ra câu đố tự thấy cái phi lý của điều mà họ tự nói ra
- Những lời giải đố không dựa vàokiến thức sách vở
mà dựa vào kiến thức đời sống
- Làm cho người ra câu đố, người chứng kiến ngạc nhiên
⇒ Em bé có trí tuệ thông minh hơn người, truyện đề cao trí thông minh của dân thường
- Sinh ra ở vùng nông thôn trong 1 gia đình nông dân ngghèo
- Đề cao trí thông minh
- Lần 3: Vua đố, em đố lại
- Lần 4: Sứ thần nước người đố
Em dùng kinh nghiệm đời sống dân gian giải đố
⇒ Mức độ càng về sau càng khó hơn
Người đọc lý thú, bất ngờ vì trí tuệ thông minh hơn người của cậu bé
3 Ý nghĩa của truyện
- Đề cao trí thông minh, kinh nghiệm sống của dân gian
Trang 4minh nào?
? Qua các câu đố và lời giải
đố đã đem lại tiếng cười vui
vẻ, thoải mái cho người đọc
Các tình huống bất ngờ thú
vị đó có ý nghĩa gì?
? Người đọc hứng thú và
yêu thích em bé ơ những
điểm nào?
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 5 (7 phút)
Có thể cho HS làm ở nhà
bằng cách sưu tầm
Gọi HS đọc – ra câu hỏi cho
HS thảo luận
? Tìm ra sự thông minh
khác người của LTV?
? So sánh với truyện: Em bé
thông minh có điểm khác
LTV là tên người thật, việc
thật
- Trí thông minh không qua sách vở mà qua kinh nghiệm sống
⇒ Ý nghĩa hài hước, mua vui
- Tất cả mọi người đều thua tài em bé
- Em thông minh tài trí nhưng rất hồn nhiên và ngây thơ
HS đọc ghi nhớ
HS thảo luận
HS trình bày
- Ý nghĩa hài hước, mua vui
4 Ghi nhớ: SGK tr 74
III Luyện tập
2 Kể một số chuyện về em
bé thông minh
3 Đọc thêm Chuyện Lương Thế Vinh
4 Củng cố, dặn dò (1 phút)
- Cho HS đọc lại mục ghi nhớ SGK
- Học kỹ bài, thuộc phần ghi nhớ, làm các bài tập còn lại
- Soạn trước bài: Chữa lỗi dùng từ (TT)
