- Phần MB: giới thiệu chung về nhân vật và sự việc; TB: kể diễn biến của sự việc; KB: kể kết cục của sự việc.. Bài mới Giới thiệu bài: Trong bài văn kể chuyện cách thức diễn đạt của
Trang 1Tiết 20 : Tập làm văn
LỜI VĂN, ĐOẠN VĂN TỰ SỰ
I Mức độ cần đạt
- Hiểu thế nào là lời văn, đoạn văn tự sự
- Biết cách phân tích, sử dụng lời văn, đoạn văn để đọc hiểu văn bản và tạo lập văn bản
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Lời văn tự sự : dùng để kể người và việc
- Đoạn văn tự sự : gồm một số câu, được xác định giữa hai dấu chấm xuống dòng
2 Kĩ năng
- Bước đầu biết cách dùng lời văn, triển khai ý, vận dụng vào đọc-hiểu văn bản tự sự
- Biết viết đoạn văn, bài văn tự sự
III Chuẩn bị
IV Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
? Để làm được một bài văn tự sự không lạc đề, đúng với yêu cầu của đề trước tiên em phải làm gì?
? Nêu yêu cầu của mỗi phần trong bài văn tự sự?
Đáp án:
- Đọc kĩ đề, xác định nội dung đề yêu cầu
- Phần MB: giới thiệu chung về nhân vật và sự việc;
TB: kể diễn biến của sự việc;
KB: kể kết cục của sự việc
3 Bài mới
Giới thiệu bài:
Trong bài văn kể chuyện cách thức diễn đạt của chúng ta thường làm cho người đọc khó hiểu, không làm hấp dẫn chuyện mà chúng ta muốn kể Đặc biệt hơn trong bài làm thì nội dung, thứ tự các sự việc trình bày lộ xộn, không thể hiện chủ đề, viết kể tràn lan Để khắc phục tình trạng trên, bài học hôm nay sẽ giúp cho các em khi viết văn biết sử dụng lời văn, trình bày các đoạn văn hợp lý
Hoạt động 1 (8 phút)
Gọi HS đọc
? Ở đoạn 1 gồm có mấy câu,
mỗi câu giới thiệu nhân vật
nào, giới thiệu điều gì?
HS đọc từng câu trong đoạn
- Đ1 có 2 câu, mỗi câu giới thiệu 2 ý cân đối
a 1 ý về HV; 1 ý về MN
I Lời văn, đoạn văn tự sự
1 Lời văn giới thiệu nhân vật
* Đoạn 1:
- Giới thiệu nhân vật: Hùng Vương và Mị nương
+ Mị nương đẹp, hiền dịu
Trang 2? Giới thiệu về người và sự
việc như vậy nhằm mục
đích gì?
? Em có nhận xét gì về ý
của câu a và b?
? Có thể đảo trật tự câu b
lên được không, vì sao?
? Đoạn 2 có mấy câu, mỗi
câu giới thiệu về nhân vật
nào, giới thiệu điều gì?
? Các câu văn ở cả 2 đoạn
thường dừng những từ ngữ
nào để giới thiệu về nhân
vật và sự việc?
GVKL
Hoạt động 2 (7 phút)
? Tìm những từ ngữ về hành
động của ST và TT?
? Lời kể trùng điệp (nước
ngập … nước ngập) gây ấn
tượng gì?
GVKL
b 1 về tình cảm, nguyện vọng
- Đề cao, khẳng định: người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu ⇒ yêu thương… hết mực muốn kén… người chồng thật xứng đáng
- Câu a giải thích HV có người con gái đẹp, hiền dịu;
câu b: vua yêu thương, kến
rể ⇒ câu a là nguyên nhân, câu b là kết quả
- Không, vì: vua muốn kến
rể trước hết phải nói vua có người con gái đẹp sau mới
có lòng yêu thương và có ý kén rể tài
HS đọc tiếp đoạn 2
- Đ2 gồm 6 câu + Câu 1: Giới thiệu chung + Câu 2, 3: Giới thiệu 1 người (ST)
+ Câu 4, 5: Giới thiệu 1 người (TT)
+ Câu 6: Kết kại
- Dùng từ “là”; “có” ⇒ kiểu câu tự sự
HS đọc đoạn 3 Gạch chân những từ chỉ hành động (ĐT)- các hành động được kể có thứ tự (Nguyên nhân- hệ quả)
- Cảm thấy sự nguy hiểm tràn lan ⇒ căm ghét TT độc ác
+ Vua Hùng Vương: yêu con, kén rể
* Đoạn 2: Giới thiệu về người và sự việc
Sơn Tinh, Thủy Tinh có tài ngang nhau
=> Lời văn kể người: giới thiệu họ tên, lai lịch, tính tình, tài năng, ý nghĩ của nhân vật
2 Lời văn kể sự việc
* Đoạn 3: Kể về hành động nổi giận của TT – dâng nước đánh- ngập nước
Trang 3Hoạt động 3 (7 phút)
Gọi HS đọc
? Ở đoạn 1 biểu đạt ý chính
nào, gạch chân dưới câu
biểu đạt ý chính?
? Tại sao người ta gọi câu
đó là câu chủ đề?
? Để dẫn đến ý chính ấy
người kể đã dẫn dắt từng
bước bằng cách kể các ý
phụ như thế nào? Chỉ ra các
ý phụ và mối quan hệ của
chúng với ý chính?
? Ở đoạn 2 biểu đạt ý chính
nào, gạch chân dưới câu
biểu đạt ý chính ấy?
? Nêu ý chính của đoạn 3?
? Để biểu đạt dược ý chính
trên người kể phải kể như
thế nào?
GVKL: Mỗi đoạn văn có 1
ý chính…
Hoạt động 4 (17 phút)
? Đoạn a được biểu đạt bằng
ý chính nào?
? Để nói được ý chính 2 cô
chị ác hay hắt hủi Sọ Dừa,
cô út hiền lành… người kể
phải dẫn dắt như thế nào?
? Nêu ý chính đoạn 3?
Cho HS đọc bài tập 2
HS đọc lại 3 đoạn văn
- Vua Hùng muốn kén rể:
“muốn kén… xứng đáng”
- Vì câu đó là vấn đề chính
mà người viết muốn đặt ra trong văn bản
- “Vua có con gái đẹp – yêu thương – có ý kén rể giỏi”
- Có 2 người đến cầu hôn, đều có tài như nhau, đều xứng đáng làm rể vua Hùng
- TT dâng nước đánh ST
- Kể trận đánh theo thứ tự trước sau, từ nguyên nhân đến trận đánh
HS đọc ghi nhớ
HS đọc đoạn văn
- “cậu chăn bò rất giỏi”
+ Chăn từ sáng đến tối
+ Nắng - mưa⇒ bò no căng bụng
- “Ngày mùa tôi tớ ra đồng làm cả” ⇒ câu 1 đóng vai trò dẫn dắt giải thích
- “Tính cô còn trẻ lắm” Các câu sau nói rõ tính còn trẻ con ấy như thế nào
HS đọc
=> Lời văn kể các hành động, việc làm, kết quả và
sự thay đổi do các hành động ấy đem lại
3 Đoạn văn tự sự
- Đoạn 1: Vua Hùng kén rể
- Đoạn 2: Có 2 người đến cầu hôn, đều có tài như nhau, đều xứng đáng làm rể vua Hùng
- Đoạn 3: Thủy Tinh dâng nước đánh ST
4 Ghi nhớ
II Luyện tập
Bài tập 1
a Sọ Dừa chăn bò giỏi
b Hai cô chị ác, hắt hủi Sọ Dừa, cô út hiền lành đối xử với Sọ Dừa tử tế
c Tính cô còn trẻ con
Bài tập 2: Nhận xét lời kể trong đoạn văn
Trang 4? Theo em câu nào đúng,
câu nào sai, vì sao?
Hướng dẫn HS viết
GV sửa
Hướng dẫn HS viết
GV sửa
- Câu b đúng
- Câu a sai, vì không đúng theo thứ tự lôgic
HS viết – trình bày
HS viết – trình bày
Bài tập 3: Viết đoạn văn giới thiệu nhân vật Thánh Gióng
Bài tập 4: Viết đoạn văn kể chuyện Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt xông ra trận giết giặc Ân
4 Củng cố, dặn dò (1 phút)
- Cho học sinh đọc lại phần ghi nhớ SGK
- Về nhà xem lại các ví dụ, thuộc phần ghi nhớ SGK, làm các bài tập còn lại
- Tập nhận diện từng đoạn trong một truyện dân gian đã học, nêu ý chính của mỗi đoạn…
- Soạn trước bài “Thạch Sanh”